Postanowienie Ds 97/S Prokurator Rejonowy w Starachowicach umorzył wobec Mariusza D. śledztwo o spowodowanie w dniu

--- STRONA 1 --- POSTANOWIENIE Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2000 IV KKN 70/00 Przepisy kodeksu postepowania karnego z 1969r (art 17 § 1 pkt 1)jak i przepisy obecnie obowiązującego kodeksu postepowania karnego (art 25 § 1 pkt 2) ustanawiały, dla tego typu przestępstw kwalifikowanych z art 138 § 1 kk z 1969 r bądź z art 163 § 1 pkt 1 kk z 1997r właściwość rzeczową sądu okregowego (dawniej wojewódzkiego) do ich rozpoznania, naruszenie której stanowiło i stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą powodująca uchylenie orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia Konsekwencją tak ukształtowanej właściwości rzeczowej jest właściwość funkcjonalna sądu do rozpoznania wniosku o umieszczenia sprawcy takiego czynu, który nie może ponosic odpowiedzialności karnej ze względu na całkowitą niepoczytalność, w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. Uwaga: Teza Częściowo nieaktualna! LEX nr 50979, Prok i Pr -wkł. 2000/10/7 50979 Dz.U.1997.89.555; art 25, art 324; art 439 § 1 pkt 4 Skład orzekający: Przewodniczący: Sędzia SN Mieczysław Młodzik (spr) Sędziowie SN: Wiesław Maciek, Józef Szewczyk Protokolant Ewa Sokołowska Uzasadnienie faktyczne: Postanowieniem z dnia 27 lutego 1998r sygn Ds 97/S Prokurator Rejonowy w Starachowicach umorzył wobec Mariusza D. śledztwo o spowodowanie w dniu 5 grudnia 1997r w Starachowicach, pożaru mieszkania zagrażającego życiu i zdrowiu ludzi oraz mieniu w znacznych rozmiarach z uwagi na niepopełnienie przestępstwa z art 138 § 1 kk z 1969r z powodu działania w stanie całkowitej niepoczytalności w rozumieniu art 25 § 1 kk z 1969r Sąd Rejonowy w Starachowicach – w uwzględnieniu złożonego wniosku przez Prokuratora Rejonowego w Starachowicach – postanowieniem z dnia 15 października 1998r sygn II Ko 98 orzekł o zastosowaniu wobec Mariusza D środka zapobiegawczego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Postanowienie to, które uprawomocniło się bez postepowania odwoławczego skierowane zostało do wykonania i stanowiło prawną podstawę pobytu Mariusza D. w Samodzielnym Wojewódzkim Publicznym Zakładzie Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej w Radomiu i podejmowanych czynności wykonawczych z pobytem tym związanych. Od powyższego postanowienia wniesiona została przez Prokuratora Generalnego kasacja na korzyść Mariusza D W kasacji, domagającej się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do rozpoznania sądowi Okręgowemu w Kielcach, podniesiono zarzut obrazy art 25 § 1 pkt 2 polegającej na wydaniu orzeczenia przez sąd niższej instancji (Sąd Rejonowy w Starachowicach) w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu (Sądu Okręgowego w Kielcach), stanowiącej uchybienie określone w art 439 § 1 pkt 4 kpk --- STRONA 2 --- Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest zasadna i podlega uwzględnieniu Kwestią wyjściową w niniejszej sprawie jest kompetencja (właściwość) sądu do rozpoznania sprawy o spowodowanie pożaru zagrażającego życiu i zdrowiu wielu osób albo mieniu w wielkich rozmiarach. Zarówno przepisy kodeksu postępowania karnego z 1969r (art 17 § 1 pkt 1) jak i przepisy obecnie obowiązujacego kodeksu postępowania karnego (art 25 § 1 pkt 2) ustanawiały dla tego typu przestępstw, kwalifikowanych z art 138 § 1 kk z 1969r bądź z art 163 § 1 pkt 1 kk z 1997r właściwość rzeczową sądu okręgowego (dawniej wojewódzkiego ) do ich rozpoznania, naruszenie której stanowiło i stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą powodującą uchylenie orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia. Konsekwencją tak ukształtowanej właściwości rzeczowej jest właściwość funkcjonalna sądu do rozpoznania wniosku o umieszczenie sprawcy takiego czynu, który nie może ponosić odpowiedzialności karnej, ze względu na całkowitą niepoczytalność, w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym. To właśnie sądowi pierwszej instancji – zgodnie z art 329 § 1 w związku z art 324 i 340 kpk – powierzono tego typu czynności, czego jednakże Sad Rejonowy w Starachowicach nie dostrzegł i orzekł w sprawie zastrzeżonej do rozpoznania sadowi wyższej instancji Naruszenie właściwości funkcjonalnej poprzez wydanie orzeczenia przez sąd niższej instancji w sprawie zastrzeżonej sądowi wyższej instancji stanowi, tak jak ma to miejsce w przypadku właściwości rzeczowej, bezwzględną przyczynę odwoławczą objętą dyspozycją art 439 § 1 pkt 4 kpk. Skoro zatem wykazano, iż zaskarżone orzeczenie wydane zostało z naruszeniem właściwości funkcjonalnej przez sąd niższej instancji w sprawie zastrzeżonej dla sadu wyższej instancji, to wniosek o jego uchylenie należało uwzględnić i załatwienie wniosku o orzeczenie środka zabezpieczającego przekazać sądowi właściwemu, to jest Sądowi Okregowemu w Kielcach. Sąd Najwyższy nie widzi dostatecznych racji do wydania orzeczenia następczego mimo uchylenia zaskarżonego orzeczenia. To ostanie wprawdzie przestało być wykonywane ale brak jest pełnej wiedzy, jakie były tego przyczyny, a ponadto, co jest szczególnie ważne, i czy nie zachodzi potrzeba kontynuowania sądowej internacji Mariusza D. lub ponownego jej wykonywania, na co zezwalają przepisy kodeksu karnego z 1997r (art 94 § 3) Nie dostrzega także możliwości kierunkowania przyszłego postępowania i określania jego celów. Sąd Okręgowy w Kielcach, załatwiając przekazaną sprawę, oprócz aktualnej wiedzy o stanie zdrowia Mariusza D i konsekwencji z tego wynikających, powinien mieć na względzie fakt procesowy, iż po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia na „placu boju” pozostał wniosek Prokuratora Rejonowego w Starachowicach o zastosowanie środka zapobiegawczego, który wymaga rostrzygnięcia przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na treść przyszłego orzeczenia.