Postanowienie C 22/11

--- STRONA 1 --- |- Sygn. akt: C 22/11 éwatsłiis i WYROK ę W IMiENiU RZECZYPOSPOLITEJ“POLSKIEJ Dnia 9 grudnia 2013 r .Sąd Okręgowy W Bydgoszczy I Wydział Cywilny W składzie następującym: Przewodniczący: SSO Dorota Marszałkowska Protokoiant: stażysta Anna Rarnbowioz 2013 r W po rozpoznaniu W dniu 2 grudnia _ Bydgoszczy sprawy z powództwa przeciwko Miastu o zapłatę 2. Zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 7.217,00 zł (siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 3. Nakazuje pobrac od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W Bydgoszczy kwotę 9.183,23 zł (dziewięć tysięcy sto osiemdziesiąt trzy złote 23/100) tytułem kosztow sądowych wyłożonych tymczasowo przez Skarb Państwa. - ._ _` SSO Dorota Marszałkowska --- STRONA 2 --- Sygn. akt l C 22/11 ` Uzasadnienie Powód wniósł o zasądzenie na jeg-o rzecz od pozwanego Miasta. B- kwoty 410.3 l 9,10 zł wraz z odsetkami ustawowyrni od następujących kwot: - od kwoty 569.9 12,80 zł od dnia 31 grudnia 2009r. do dnia 19 lutego 2010r., - od kwoty 368.800,55 zł od dnia 20 lutego 2010r. do dnia 15 marca 2010r., |. - od kwoty 73.339,l8 zł od dnia 29 stycznia 2010r. do dnia zapłaty, - od kwoty 336.979,92 zł od dnia 16 marca 2010r. do dnia zapłaty. Nadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg czterokrotności stawki. minimalnej. _ . W uzasadnieniu _pozwu powód wskazał, że w ramach prowadzonej działalności zawarł z pozwanym umowę nr dnia 24 czerwca 200812, której przedmiotem była realizacja robót budowlanych polegających na wykonaniu przyłączy na terenie Wyspy oraz kanalizacji deszczowej i robót drogowych w ulicy w B' Stwierdził, że domaga się części wynagrodzenia, która została bezpodstawnie potrącona przez pozwanego z tytułu kary umownej za zwłokę w realizacji przedmiotu umowy. Zarzucił, ze zwłoka ta nie miała miejsca, a opóźnienie zostało w istotnym zakresie zawinione przez pozwanego bądź wynikało z okoliczności obiektywnych,' niezależnych od powoda. Stwierdził, że powyższa umowa zobowiązała go do realizacji robót na warunkach określonych w dokumentacji projektowej dostarczonej przez pozwanego, a ponadto do wszystkiego, co wykraczając poza roboty wynikające z dokumentacji projektowej okaże się niezbędne _do zrealizowania przedsięwzięcia inwestycyjnego. Eodniósł,__ze termin .zal<:.ończenia. robót został ustalony na dzień 30 września 2008r., a jego wynagrodzenie -_na zryczałtowaną kwotę 3.349.543,39 zł brutto. Wskazał, że zawarcie umowy było poprzedzone podpisaniem przez strony porozumienia z dnia- 4 marca 2008r., którego przedmiotem było odpłatne przekazanie przez pozwanego na rzecz powoda dokumentacji technicznej (projektu) na wykonanie sieci kanalizacji sanitarnej oraz wodociągowej na terenie Wyspy Wskazał, ze w trakcie prowadzonych robót stwierdził, ze zakupiona od pozwanego dokumentacja techniczna (wykonawcze) była wadliwa, w szczególności nie uwzględniała ona Zarzucił, ze pozwany nie trudnych warunków hydrogeologícznych Wyspy dopełnił jednego ze swoich podstawowych obowiązków umownych tj. az do zakończenia realizacji _robót nie udostępnił mu projektu budowlanego umożliwiającego należyte wykonanie umowy. Stwierdził, że fakt, iż zdecydował się podjąć tego trudnego zadania nie zmienia tego, ze ryzyko opóźnienia może w -takiej sytuacji o'bciążaó jedynie pozwanego. 1 .-1. --- STRONA 3 --- Stwierdził, że próba skorzystania przez pozwanego zapisu o karze umownej jest w takiej sytuacji nie tylko sprzeczna z zawartą umową, ale również z dobrymi obyczajami. Wskazał, że w protokole konieczności z dnia 25 -września 2008r. strony zadeklarowały wolę wydłużenia terminu zakończenia robót ustalając go na dzien 19 grudnia 2008r., a faktycznie do dnia 8 stycznia 2009r. Zarzucił, że w powyższym protokole konieczności został on wbrew treści oraz istocie zawartej z pozwanym umowy zobowiązany do samodzielnego opracowania aktualnej, zweryfikowanej dokumentacji oraz jej bieżących korekt w przypadku wystąpienia kolizji. Podniósł, że w toku prowadzonych przez niego robót zaistniało szereg kolejnych, niezależnych od niego okoliczności, które uzasadniały opóźnienia. Stwierdził, że dochodzi zapłaty za roboty budowlane, które prowadził pomimo otrzymania od pozwanego wadliwej dokumentacji technicznej (projektu wykonawczego), konieczności jej samodzielnego opracowania, poprzedzonego badaniami gruntu, bardzo trudnych warunków geotechnicznych i wodnych, konieczności tolerowania i koordynacji jednoczesnej pracy kilku wykonawców, odkrywek archeologicznych oraz „zachcianek” pozwanego, a takze jego zwłoki z *akceptacją kwestii kluczowych dla zakończenia robót kanalizacyjnych (separator) i wnikliwego badania przez inspektorów pozwanego wszelkich nierówności ukończonych już powierzchni drogowej (która była użytkowane. zarówno w trakcie samych robót, jak i po ich ukończeniu, lecz jeszcze przed ich odbiorem - w tym przez samochody ciężarowe o nacisku na oś wykraczającym poza normy obowiązujące dla tego rodzaju ulic) i wreszcie pomimo braku należytej współpracy ze strony Miejskich Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w l w ramach równoległcj realizacji kanalizacji sanitarnej na rzecz tego podmiotu. Podniósł, że każdorazowo dopełniał obowiązku, o którym mowa w art. 651 k.c. i że na tym konczy się jego odpowiedzialność, al-bowiem nie może on ponosić ryzyka inwestycyjnego pozwanego. Wskazał','"'że"' wezwał pozwanegodo.-"zapłaty dochodzonej pozwem-___ltwoty, _j_ednak-że pgzwany nie uczynił zadość jego żądaniu. _ _ W odpowiedzi na pozew pozwany Miasto Ę_ w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów sądowych, w tym wniósł o oddalenie powództwa kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany zakwestionował stanowisko powoda, że przyczynami niedotrzymania przez powoda terminu wykonania umowy o roboty budowlane były 'okoliczności zewnętrzne i że otrzymane przez powod.a dokumentacja była wadliwa, niepełna i nieaktualna. Zakwestionował, że przyczyną niewykonania przez powoda w terminie umowy była zawartość dokumentacji projektowej przekazanej powodowi już w celu wykonania przez niego wcześniejszej umowy, jaką zawarł z MWiK- sp. z o.o.; podniósł, że to powód był odpowiedzialny za zaprojektowanie kanalizacji sanitarnej na rzecz tego podmiotu. Dodał, że niezasadny był zarzut powoda, że dopiero w trakcie prowadzonych robót w ramach łączącej strony umowy-_w zakresie budowy kanalizacji deszczowej stwierdził braki ._, 2 1 --- STRONA 4 --- w dokumentacji technicznej. Zakwestionował również pozostałe twierdzenia 'przedstawione przez powoda. - W dalszym toku procesu strony podtrzymały swoje stanowiska. Sąd ustalił, co następuje: Powód w dniu 27 sierpnia 2007i. zawarł z Miejskimi Wodociągami i Kanalizacją ĆMWÍK) Sp. z o.o. w umowę nr wykonanie -kanalizacji sanitarnych w ciągu ul. Zgodnie z tą umową powód jako wykonawca miał zaprojektować i wykonać przedrniot tej umowy. Projektowanie dla tego odcinka nr' planowano na okres od 17 września 2007r. do 19 maja 2008r. a roboty budowlane -Š na okres od 9 maja 2008r. do 18 sierpnia 20081". Z uwagi na powyższe powód dysponował znaczną wiedzą na temat warunków hydrogeolo czn ch w tym t-creme.- I I ... ..... . - . Dowool' umowa .tz _aa-¿_; _ _ ø"',.|-_ ».-'I-_ . I-I F _.,_. ____ I 3., "L -` ¦ _-___ .:_ __ ._ I-_'U __ __; I I- .1!_:_|.¿_Im_ ho: monogrom {'.›~;. co, ss'-i . ..' t§“,r.„_ l' \ .H 28 SZ]/cznro .20`]3.t'. 61 -.- 1 -'¬ Ł 1I"lf"' "" 1 ±l«'Ü'-:-T-;Ľ -'-nn. '¬¬ "'*|.. ""' -1' In __ 1-1-Ü " ' '1 “' -.Ÿfi *Í ..-r.__ _.Í -i-. .dn _-_|. .-1-_ H + Ê. _ __ +~:~s„.": = '_'_ ' ca..-iu. Ê.: mz.. .n- '-" W 2007r. powód poopisując z _':r~=-rr sp- z .‹-- _ _ . . _ _ ¬. _ .. 1 F., _ _ "¬¦""~ '¬-¬+-=.-¬-"--- _=-› ¬-'~-'~-=.-'- " 1-':"-~¬' _'¬- _ ._= = - F-ee'-'~ T_" 7-* -¬'-2 -¬= 55 ""' “Í -._.. _...Í-=r... _-4 .._..=' '...._"' ""'...t..."" 'T-"'!' :_.i¦.|"Ĺ,Í.‹._..-1'›...¿i.- wykorzystania jest część dokumentacji ¿.azyge-_=.,- .t_s.__=. ,na-cz .-.-_ kanalizacji sanitarnej posiadającej pozwolenie na budowę. ' Dowód* zeznaniu świadka ooíooiłfieořn-iii: zo.-Ÿrresže _iófi-.=_¿š'ó2t=_,i_ 8 'd ' `ł si do Urzedu Miasta łgłaszajac `- 'WĹ_d-niu? stycznia 200 r;-'powo -zwroci ę_ __ _ - _ _ _ zainteresowanie projektem i dokumentacją przygotowaną przez Urząd Miasta w zakresie kanalizacji sanitarnej posiadającej pozwolenie na budowę, który istniał w Urzędzie Miasta oraz wystąpiło określenie warunków nabycia dokumentacji projektowej. Dowrid: pismo powodu okno 7 styczniu 2008r. (lt. 181) i z dnia 1] lutego 2008r. UŁ. 182), zeznonio świadka ograniczonej części (Jr. 36]v.-3621›.) W dniu 4 marca 2008r, powód i pozwany Miasto odpisali_ porozumienie dotyczące przekazania powodowi przez pozwanego odpłatnie dokumentacji technicznej na 'wykonanie sieci kanalizacji sanitarnej oraz wodociągowej na terenie Wyspy Ustalono, że wartość brutto przekazywanej dokumentacji wynosi 58.339,18 zł. 3 --- STRONA 5 --- Pozwany przekazał powodowi projekty wykonawcze sanitarne, w tym projekt budowlany, wodno-kanalizacyjny. Dowód." porozumienie z dnia 4 marco 2008r. (if. 39), protokół zdowczo-odbiorczy (ir. 333), opinia biegłego rzeczozrrowcy budowlanego z dnio 28 styczniu 20]_3r. (/5. 615-640). ' Przekazany powodowi przez pozwanego projekt budowlany, wodno -kanalizacyjny nie był wadliwy. Nie zawierał on badań geotechnicznych; powód jednakże wystąpił w roli projektanta w umowie zawartej z l\/lWiK sp. z o.o. z dnia 27 sierpnia 2007r. i była mu znana trudność warunków panujących na Wyspie ' ' opinia' biegłego rzeczoznawcy budowioriego z dnia 28 siyczriio 2013r Dowod. _ _ (ir. 625-640), opiziio uzupełniające biegłego rzeczozirowcy wydano no .rozprawie z dniu 2 grudnia 2013r. (00: 02:40-01.' 09:35, lc. 708), umowa nr_z dnia 27 .wapnia zcozzz (rz. ai-43). 2 Powód zaadaptował w 20081: otrzymaną od pozwanego dokumentację na potrzeby prac dotyczących kanalizacji sanitarnej i wodociągu na terenie Wyspy Dowód: zeznaniu Świodifa 483-484), zeznania' swrodko .il ograniczonej części flc. 3611›. -362v.). - 'Dokumentacja'uzysk'ana._od_po.zwane_go:została' zatwierdzone w czerwc_u_'20_08r. przez 1\/lWiK sp. o.o. w Dowód: zeznaniu świadka: J”uł oåmfiiczüłtßf CZQŠCÍ (fi 3ŰÍ1"- "3Ód2l›'”-)~ W dniu 24 czerwca 200811 powód i pozwany - Miasto warii umowę nr 1 w której powód zobowiązał się do wykonania robót budowlanych _ ____ _ polegających na wykonaniu sieci wodociągowej i przyłączy na tere ie Wyspy kanalizacji deszczowej i robót drogowych w ulicy M' waruflach określonych w dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wy onania i odbioru ._ ,__- robót budowlanych, kosztorysie ofertowym wykonawcy i na warunkach ustalonych w drodze postępowania negocjacyjnego. Strony -uzgodniły termin realizacji tej umowy do dnia 30 września 2008r. Zgodnie _z tą umową ponad roboty bezpośrednio wynikające z ` ._ _ 4 --- STRONA 6 --- dokumentacji projektowej przedmiot umowy obejmował również wszystko to, co z technicznego punktu widzenia "okaże się niezbędne do zrealizowania przedsięwzięcia inwestycyjnego opisanego w dokumentacji projektowej. Strony us-taliły wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości netto 3.349.543,39 zł. ` _ I Umowa nr dnia 24 czerwca 2008r. została zawarta po planowanym zakończeniu projektowania przez powoda dla-MWil<Ĺ sp. z o.o. w ramach zawartej między powodem a tym podmiotem umowy nr Dz dnia 27 sierpnia 2007r. - Dowód: oferta z dnia 26 iiirego 2008r. (ir. 467»-468), nniowa n zdnia 24 czerwca 2008r. (E29-36), opinia biegłego rzeczoznawcy Znidowianago z dnia 28 stycznia 2013r. (ir. 615640). W powyższej umowie nr I z dnia 24 czerwca 2008r. powod i pozwany przewidzieli karę umowna zwłokę w wylconaniu określonego 'w niej przedmiotu w wysokości 0,05% wynagrodzenia ustalonego w umowie za każdy dzien zwłoki oraz uzgodnili, że kara ta miała być potracana z wynagrodzenia należnego" powodowi i/lub wniesionego przez powoda zabezpieczenia należytego _wykonania umowy. Strony przewidziały rownież możliwość. naliczenia kary umownej za zwłokę w usunięciu wad .stwierdzonych przy odbiorze. Dowód: ninowa nr dnia 24' ozaifwoa 2008i". (if. 29-36). Na Wyspie przewidziano wykonać kanalizację deszczowa i sanitarna w.wjßd11§fim.WY1<cpi@„s.n Czym. kana¬1.i2aßię a.ar1it&r11a nwrëdsi roflāülirw-łks W i ffifllfi-0114 Ulflßrof z l\/[WiK sp. z o.o. w 5-, a kanalizację deszczowa - w ramach umowy z pozwanym. Dowód." opinia biegłego rzeczoznawcy badowianago z dnia 28 stycznia 2023r. (lc. 615-640), zeznania świadka '42 ograniczonej części (ir. 3611i.-« 362v). - " " Powód otrzymał projekt budowlany przed zawarciem z pozwanyrn umowy nr dnia 24 czerwca 2008r. Projekt ten nie zawierał wad. Powód dysponował projektami otrzymanyrni w ramach porozumienia z dnia 4 marca 20081: oraz projektem budowlanym i 1'ożnymi projektami wykonawczymi wynikającymi z realizacji przez powoda zadania inwestycyjnego na rzecz MWii<Ĺ sp. z o.o. 5 --- STRONA 7 --- Dowód' opinia biegłego rzeczoznawcy budowlanego z dnia 28 siycznia 20l3r. " (lt. 615-640). _ Określony przez strony w powyższej umowie okres wykonania przedmiotu umowy byłby zbyt krotki na dodatkowe badania geotechniczne i ewentualne przeprojektowania. Powodowi była jednakże już wcześniej znana trudność warunków realizacji uzgodnionej inwestycji. Powód opracowywał nadto projekty wykonawcze w ramach zawartej z l\/lWiK sp; ` ` ` a konanie z o.o. w B w dniu 27 sierpnia 200712 umowy nr nn wy kanalizacji sanitarnych w ciagu ul. Powód dysponował projektami otrzymanymi w ramach porozumienia z dnia 4" marca 2008r., projektem budowlanym oraz projektami wykonawczymi wynikaj acymi z realizacji zadania inwestycyjnego na rzecz MWiK sp. z o.o. Dowód: izniowa nr . iz dnia 27' sierpnia 2007r. (lz. 4]-43), porozumienie (lc. 39), prorolcół zdawczo-odbiorczy (lc. 333), projelci budowlany (lc. 38), dolairnenracja powylronawcza (lc. 44), opinia biegłego rzeczoznawcy budowlanego z dnia 28 stycznia 2023r. (lc. 615-640). _ W dniu l4 lipca 2008r. przekazany został powodowi przez pozwanego plac budowy. Do przekazania doszło tego dnia, albowiem nie zgłosił się o to wcześniej powód jako wykonawca. Dowód." proiolfół przekazania placa budowy z dnia 14 lipca 2008r. (lc. 599-5991›.), zeznania świadlca (lc 3 78-3 7812 ) W dniu 28 sierpnia 2008r. powód zadeklarował zakonczenie robót kanalizacji do dnia 30 listopada 2008r. Podał deszczowej i robót drogowych na terenie Wyspy też, że dcklarowany termin zakończenia wszystkich robót drogowych na ul. nastąpi w dniu 30 listopada 20081". Dowód' noiarlca ze sporlcaiiia dnia 28 sierpnia 2008r. (lc. 474-475), opinia biegłego rzeczoznawcy bndowlanego z dnia 28 stycznia 20l3r. (lc. 615-640). W dniu 25 września 20081". powód i pozwany - Miasto E podpisali p"rotokół_ sygnalizowano różne trudności natury technicznej przy konieczności. W protokole tym Ÿz dnia 24 czerwca 2008r. i w zwiazku ustalono realizacji umowy nr " -1-. . .__ _ (wydłużono) termin zakończenia realizacji przedmiotu tej umowy na dzień 19 grudnia 20081". Ó --- STRONA 8 --- ' _.› W protokole konieczności z 25 września 2008r. podpisanym przez strony stwierdzono, że powód został zobowiązany do opracowania aktualnej, zweryfikowanej dokumentacji oraz jej bieżących korekt w przypadku wystąpienia kolizji. Qo_w_ógl__¿ protokół konieczności (lc. 45-4 7), opinia biegłego rzeczoznawcy budowlanego p z 6.-na za ;nazwie zoin (if. 615-640). * p Z uwagi na to, że kanalizacja sanitarna budowana przez powoda dla MWiK sp. z o_.o. miała być realizowana w okresie od l6 czerwca 2008r. do 18 sierpnia 2008r. postanowiono w tym samym wykopie ułożyć kanalizację deszczowa, (realizowana, dla pozwanego) w zbliżo- nych terminach. Wykonanie przez powoda kanalizacji deszczowej i sanitarnej w jednym wykopie było możliwe w kontekście warunków projektu oraz warunków hydro geologicznych istniej ących na Wyspie Dowód: opinia biegłego rzeczoznawcy budowlanego z dnia 28 'stycznia .20l3r. (iz. 615-640). 6 W trakcie budowy kanalizacji" sanitarnej na odcinku- do 'natrafiono na specyficzne (trudne) warunki hydrogeologiczne, co zmusiło do podniesienia poziomu ułożenia tej kanalizacji. To podniesienie oznaczało rezygnację z grawitacyjnego ruchu ścieków na rzecz ciśnieniowego, co spowodowało konieczność budowy przepompowni ścieków. Oznaczała to konieczność zaprojektowania przepompowni (modyfikację projektu), co skutkowało opóźnieniem realizacji" urnowy. Przygotowanie tej dokumentacji nie było proćesenrdługotrwałym, wymagało okresu od tygodnia do-Ÿ_d.wóch._ _ - _ -_ _ _- Dowód.' opinia biegłego rzeczoznawcy budowlanego z dnia 28 siyczn.ia 2013r. (lc. 615-640), zeznania świadka ii. 483-484). Prawie w całym procesie realizacji umowy zgłaszano rózne usterki dotyczace robót drogowych. Uwagi' te dotyczyły przede wszystkim niskiej jakości wykonania robót przez powoda.. ' - - istniały trudności z zagęszczeniem gruntu' pod nawierzchnie drogowe, jednakże trudności te mieściły się w normie inając na względzie przedmiotowe miejsce __(,teren). Starobruk nie stworzył jakichś specjalnych trudności wykonawczych, tzn. po rozbiórce istnie- jących starych nawierzchni należało "dokonać segregacji jakościowej, a wszelkie braki uzupełní_ć_ dostawami zewnętrznymi w porozumieniu z konserwatorern zabytków. _ --- STRONA 9 --- _ 4. Roboty drogowe w celu realizacji umowy nr zawartej z dnia' 24 czerwca 2008r. rozpoczęto w dniu 22 sierpnia _2Ü08r. . _ _ ' W dniu 16 września 2008r. zakończono rozbiórkę istniejącej kostki brukowej na odcinku od ul. Etdo jazu. Od dnia 16 września 2008r. do dnia 17 pażdziernika 2008r. roboty drogowe odbywały się normalnie. _ - ' W dniu l7 października 2008r. podjęto decyzję o przełożeniu części nawierzchni w ul. W związku ze zmianą odwodnienia powierzchniowego. - W okresie 23 pażdziernika' 2008r. do 27 pażdziernika 2008r. była przerwa w robotach drogowych z powodu przekopów pod kable elektroenergetyczne. - W dniu l grudnia 2008r. stwierdzono brak krawężnika kamiennego do wbudowania. "W dniu 3 grudnia 2008r. inspektor nadzoru stwierdził, że brakujące krawężniki musi dostarczyć powód po uzgodnieniu z konserwatorem zabytków. W dniu 3 grudnia 2008r. inspektor nadzoru zgłosił konieczność wykonania robót poprawkowych na odcinku od ul. P- do-W dniu 16 grudnia 2008r. zgłosił on po raz kolejny konieczność wykonania robót poprawkowych wskazując, że winny one polegać na przełożeniu całej nawierzchni. W dniu 27 stycznia 2009r. przeprowadzono pomiar równości' ul. Mnna odcinku od ul. i stwierdzono duże odchyłki. Postanowiono, ze konieczne jest przełożenie wykonanej nawierzchni. W dniu 23 marca 2009r. stwierdzono złe zagęszczenie podłoża w ul. M-(od do elektrowni), stąd zalecono ponowne zagęszczenie, które wykonano' Karczmy poprawnie w dniu 24 marca 20091: " _ - _W dniu 31 in-arca 200-9_r-. -ode_b-rano prżełożoną nawier_zchni__ę__ od__ ul_.__F!__do_- długości 10 m. i wyznaczono do przełożenia następny odcinek jezdni ul. Powód w piśmie do pozwanego z dnia l kwietnia 2009r. zaproponował zastosowanie separatora zintegrowanego z osadnikiem z powodu trudnych warunków hydrogeologicznych, bliskiego sąsiedztwa zaprojektowanego osadnika i separatora z budynkiem hotelowym. Pozwany w dniu 7 kwietnia 20091: wyraził zgodę na taką zmianę. W dniu 6 maja 20Ü'91'. powód złożył zawiadomienie na separator zintegrowany. Separator ten został po sadowiony w miejscu pierwotnie projektowanym. Bliskość projektowanego sepa1'atora i osadnika od istniejącego budynku hotelowego mogła-stanowić uzasadnioną przesłankę do zmiany tych oddzielnych urządzeń na rzecz separatora zintegrowanego z osadnikiem. Nie wpływało to jednak na termin realizacji robót. ` _ W dniu 10 kwietnia 2009r. stwierdzono trudności z zagęszczeniem gruntu przy Karczrriie Trudnościte mieściły się w normie, maj ąc' na względzie przedmiotowe miejsce (teren). - 8 --- STRONA 10 --- Powód 'nie sygnalizował pozwanemu prob1e1nów_ związanych . z badaniami wykopaliskowymi. W trakcie robót powód podjął decyzję o wstrzymaniu robót' ' i zabezpieczeniu palisady oraz zmianie technologii na przeciskową. Decyzja_ powoda o_ wstrzymaniu i zabezpieczeniu palisady,.i zmianie tecmologii na przeciskową budziła zastrzeżenia z formalnego punktu widzenia. _ W dniu 15 maja 2009r. kierownik budowy zgłosił zakończenie robót drogowych o podstawowym zakresie, jednakże w dniu l8 maja 20091: inspektor nadzoru wyspecytikował różne braki i nieusunięcie zgłoszonych wcześniej usterek. Zgłoszone usterki dotyczące robót drogowych miały charakter związany z jakością robót budowlanych. Usterki te miały wpływ na przedłużenie odbioru robót. Usterki stwierdzono również w protokole odbioru częściowego z dnia 22 czerwca 2009r. ' Od dnia 25 sierpnia'2009r. do dnia 10 września 2009r. odnotowywano różne wady usterki dotyczące wykonanych nawierzchni dróg i chodników. _ W dniu l2 listopada 2009r. kierownikbudowy wpisem do dziennika budowy zgłosił zakończenie robót. W dniu 13 listopada 2009r. strony spotkały się w celi" dokonania odbioru końcowego. W protokole z odbioru końcowego z dnia 13 listopada 20091: przedstawiono liczne usterki dotyczące robót drogowych. Faktyczna' budowa zakończyła się w dniu 23 listopada 2009r. W powyższym dniu strony podpisały protokół odbioru_ końcowego robót. - '_________i_Ĺ¿)__o_ifi›'ód_'__opinia bieg-l_'ego -rzeczoznawcy _bM6ÍOiitŠflFttfâíł.___ā _6łi'if'f«i__23 $i3”tŜ›2"iii¿i"2Üł_3ł*-_ (lt. 615-640), opinia uzupełniająca biegłego rzeczoznawcy wydana na rozprawie z dnia 2 grudnia 20l3r. (00.'02.'40-0l.'09.'35, lt. 708), pisrno powoda z dnia l lcwietnia 2009r. (lc. 79), pisrno pozwanego z dnia 7 lfwietnia 2009r. (lc. 80), pisino powoda z dnia 6 rnaja 2009r. (lc. 82), protolfółz odbioru z dnia l3 listopada 2009r. (lt. 49-53), protokół odbioru lroncowego z dnia 23 listopada 2009r. (lz. 55-58), _"W (iz. 4221›.-423), zazziaziia .ołtarza zeznania świadka 482i).-483), zeznania .świadka 3641› -36 eznania swiadlra (li. 3651›. ~366y'.), zeznania świadka -(lc. 3 75v. -3 761).). Z uwagi na okoliczność, że powód wykonał uzgodnione w umowie z dnia 24 czerwca 2008r, 'nr « prace po terminie, arnianowicie 'w dniu 23 listopada 2009r. pozwany naliczył kary umowne w związku z niedotrzymaniern terminu umownego. ~ 9 --- STRONA 11 --- !Ł»gQ'_gęÍ_¿ opinia biegłego rzeczoznawcy budowlanego z dnia 28 stycznia 2013r. (k. 6l5-640), _ ' . I Pozwany przy wyliczeniu kary umownej uznał pierwotnie' za zwłokę' okres od 30 września 2008r., określony przez strony jako termin wykonania umowy z dnia 24 czerwca 2008r. nr do 23 listopada 2009r. stanowiący rzeczywisty termin odbioru stanowiący 419 dni. Wyliczył w oparciu o ten okres i postanowieni_e § 14 ust. 2 pkt 1 lit.a umowy karę umowną na kwotę 70l.729,34 zł (419 X 0,05% są 3.349;543,39 zł [wartość przedmiotu umowy - § 11 ust. 2 umowy] = 701.729,34 zł). Pozwany na poczet wlw kary potrącił należności powoda z dwóch faktur: na kwotę 628.25l,98 zł oraz na kwotę 73.339,l8 zł, co dało razem 70l.729,34 zł. Po przeprowadzeniu pomiędzy stronami negocjacji, pozwany uznał, że 155 dni spośród wlw 419_ dni należy uznać za opóźnienie, nie zaś za zwłokę i że tym samym wysokość kary umownej winna zostać obniżona do 442.139,73 zł (419 - 155 dni opóźnienia = 264 dni; 264 it 0,05% X 3.349.543,39 zł = 442.139,73 zł). Pozwany przyznał, źe należy liczyć termin wykonania umowy po jego przedłużeniu do dnia 19 grudnia 2008r. Pozwany 'złożył powodowi oświadczenie o potrąceniu od pozostałej kwoty wynagrodzenia należącej do powoda w wysokości 259.451,43 zł należność w kwocie 58.339,,18 zł za dokumentację projektową uzgodnioną _na mocy porozumienia z 4 marca 2008r. W konsekwencji w dniu 17 lutego 2010r. pozwany zwrócił powodowi kwotę 201.1l2,25 zł tytułem wynagrodzenia (259.45l,43 zł - 58.339,18_zł = 201.112,25 zł). W piśmie z dnia 9 marca 2010r. pozwany zgodził się, ze do liczby dni opóźnienia (155) -nalezy doliczyć jeszcze -19-dni (155 + 19 =_174), stąd _w _dniu 15-inarca-,201_01;'. zwr_óc¿ił powodowi kwotę 3l.820,63 zł (19 z 0,05% ir "3.349.543,3.9 zł = 3l.820,63 zł). - Ostatecznie kwota kar umownych potrąconych przez pozwanego z wynagrodzenia powoda wyniosła 410.319,10 zł (442.139,73 zł - 31.820,63 zł = 4_10.3l9,l0 zł; 419 dni - 174 dni opóźnienia = 245 dni zwłoki, 245 :it 0,05% ir 3.349.543,39 zł = 410.319,10 zł). lÍ_JQ_r¿_ó__6;l__¿_ pisino pozwanego z 2 grudnia 2009r.” (k. 3 7), protokół ze spotkania z 7 stycznia 20l0r. (k. l05-l06), pisrno powoda z dnia l4 stycznia 20l0r. (k. l07-1.74), pisrno pozwanego z 9 lutego 20l0r. (lt. l26-l3l)_. pisino pozwanego z 9 rnarca 20l0r. (k. 146), zeznania świadka 8' (k 42212 -423) " upowaznieniez dnia n l lutego 2007r. (k. 496), zez ania świadka (k. 48212.-483), zeznania świadka J'JL(/k. 3 7612. -3 77). " - 3 to --- STRONA 12 --- ' |- Powód w piśmie z dnia 27 kwietnia 20-l Or. wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 410.3 l9,lO zł tytułe1n potraconyclr- przez pozwanego kar umownych z jego wynagrodzenia Dowód: wezwania do zapłaty z dnia 27 kwietnia 2010r. wraz 2.' dowodem doręczenia (It. 147-148). - Pozwany odm-ówił uwzględnienia powyższego żądania powoda. . Bezsporne. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie okoliczności bezspornych, przedłożonych dokumentów, zeznań świadków - a także na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy budowlanego. Sąd miał nadto na względzie zasady logiki i ogólne zasady doświadczenia życiowego. . Przedłożone dokumenty i zdjecia nie były kwestionowane przez strony co do ich autentyczności. Sąd' dokonał jednakże ich oceny przez pryzmat opinii wydanych przez biegłego rzeczoznawcę budowlanego. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka P_» W- ŚI 1| I I 1 albowiem były one konsekwentne i logiczne oraz korespondowały z dokumentaini I - x zgromadzonymi w sprawie, atakże z opiniami biegłego rze_czoznawcy_ budowlanego. - _ `Sa,d zasadniczo _dał wiarę zeznaniom świadka Bf I albowiem były one jasne i logiczne. Sad odnośnie zeznań świadków w kwestii terminu wykonania przedmiotowej umowy przez powoda zważył, że jak wynikało z dokąuinentów zgromadzonych w sprawie, w tym podpisanego przez strony w dniu 25 września 20081: protokołu konieczności, strony dokonały przedłużenia terminu wykonania umowy do dnia 19 grudnia 2008r. - _ Sąd dał wiarę zeznaniom świadka J. ograniczonej części tj. w takim' zakresie, w którym korelowały one z rzetelnyrni opiniami wydanymi przez biegłego rzeczoznawcę budowlanego - który wskażywał rn.in. na to, że usterki w robotach powoda wynikały przede wszystkim z niskiej jakości tych robót,-że trudności z zageszczeniern 'terenu mieściły się w normie i że decyzja powoda o wstrzyrnaniu i zabezpieczeniu palisady i zmianie technologii na przeciskowa, budziła zastrzeżenia z tcnnalnego punktu widzenia - oraz z dokumentami zgromadzonyini w sprawie i innymi dowodami uznanymi przez Sąd za ll --- STRONA 13 --- wiarygodne. W ocenie Sądu, wątpliwości budziły zeznania świadka także" na okoliczność opóźnienia powoda w pracach na rzecz pozwanego z uwagi na wskazywane przez niego prace przy festiwalu, który jak wskazał świadek miał miejsce na obszarze, jaki nie był bezpośrednio związany z robotami wykonywanymi przez powoda. Sąd zważył przy ocenie zeznań złożonych przez świadka, że przyznał on, ze -powierzył całkowicie kwestie związane z z dnia 24 czerwca 2008r swo emu zastępcy co przedmiotową umową nr G ` . j _ , miało znaczenie w zakresie wiedzy świadka co do spornych między stronami kwestii 1 budziło w duzym stopniu wątpliwości co do wiarygodności jego zeznań. Sąd zważył również na okoliczność, że świadek przyznał również, że zakończył pracę u powoda w końcu sierpnia 2009r., co oznaczało, że nie mógł mieć równiez wiedzy odnośnie tego okresu. W j w Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadka ograniczonej cześci tj. w takim zakresie, w którym korelowały one z rzetelnyrni opiniami wydanymi przez biegłego rzeczoznawca budowlanego oraz z dokumentami zgromadzonymi w sprawie i innymi dowodami uznanymi przez Sąd za wiarygodne. Sąd zważył przy ocenie zeznań złożonych przez świadka, że przyznał on, że dopiero od dnia 21 lutego 2009r., czyli po terminie wykonania umowy przez powoda, rozpoczął pracę na jego rzecz i ze dopiero od dnia l kwietnia 20091: pełnił role kierownika robót kanalizacji deszczowej", co miało znaczenie w zakresie jego wiedzy co do spornych miedzy stronami kwestii. Odnośnie zeznań świadka na okoliczność kłopotów w robotach z związku z warunkami gruntowymi Sąd zważył, że trudność i specyfika warunków panujących na Wyspie ryła powodowi znana z uwagi na wykonywane przez niego prace w ramach zawartej wcześniej w dniu 27 sierpnia 2007r. umowy z Miejskimi Wodociągami i Kanalizacją (MWiK) sp. z o.o. w B, ;na wykonanie kanalizacji sanitarnych w ciągu ul. Co sie tyczy zeznań ś¿wiad_k_a_ __na okoliczność wstrzyinania prać z powodu na_tr_atier1_i_a _na _palisade _Sąd _zważy_ł,__że. jak. wskazał to biegły w "wydanej przez siebie opinii- decyzja powoda o wstrzymaniu i -zabezpieczeniu palisady i zmianie technologii na przeciskową budziła zastrzeżenia z formalnego punktu widzenia, powód nie sygnalizował pozwanernu problemów związanych z badaniami wykopaliskowymi. Odnośnie zeznań świadka, że usterki w robotach powoda miały wynikać z powodu użycia ciężkiego sprzętu Sąd zważył, że jak wskazał to biegły w wydanych przez siebie opiniach usterki w robotach _powoda wynikały przede wszystkim z niskiej jakości tych robót. Sąd nie dał wiary .zeznaniom świadka, że separator nie miał być wybudowany i że nie było dla niego miejsca, albowiem nie korelowały one z rzetelnyrni opiniami wydanymi przez biegłego rzeczoznawce budowlanego oraz z dokumentami zgromadzonymi w sprawie. Jak wskazał nadto biegły w wydanej przez siebie opinii było miejsce na dwufunkcyjny separator. Biegły stwierdził, że powód mógł nadto wcześnie' wystąpić do pozwanego o zgodę na zmianę separatora na zintegrowany. Dodał, ze kwestia ' H --- STRONA 14 --- separatora nie miała wpływu na termin realizacjirobót._ W ocenie Sądu, zeznania świadka na okoliczność przerwy w- robotach z związku z organizacją festiwalu były wątpliwe i nie korespondowały ze zgromadzonym w sprawie materiałem dcwodowym. Co się tyczy zeznań świadka, ze termin zakończenia robót przy kanalizacji deszczowej wyznaczony był na 25 lipca 20091". Sąd zważył, ze zakończenie wszystkich robót nastąpiło dopiero 23 listopada 2009r. tj. po upływie terminu wykonania umowy określonego ostatecznie na dzień 19 -grudnia ZOOSL _ Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadka ograniczonej części tj. w takim zakresie, w którym korelowały one z rzetelnymi opiniami wydanymi przez biegłego rzeczoznawcę budowlanego oraz z dokumentami zgromadzonymi w sprawie i innymi dowodami uznanymi przez Sąd za wiarygodne. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka, że stwierdzano liczne usterki w wykonanych przez powoda robotach, jednakże nie dał wiary tym zeznaniom odnośnie tego, że były one powodowane przez inne firmy pracujące w tym czasie na terenie, w którym prace powoda miały miejsce, albowiem nie potwierdzały ich rzetelne opinie wydane przez biegłego rzeczoznawcę maj ątkowego, który zaakcentował, że prawie w' całym procesie realizacji umowy zgłaszano różne usterki _dotyczące .robót drogowych, które wynikały z niskiej jakości ich wykonania przez powoda. Odnośnie zeznań świadka na okoliczność kłopotów z warunkami gruntowymi, z odwodnieniem, z zaleganiem w gruncie obiektów starych Sąd poczynił analogiczną ocenę jak przy zeznaniaoh świadka R- Co się tyczy zeznań świadka na okoliczność dokumentacji uzyskanej od pozwanego Sąd zważył, że jak wynika z rzetelnych opinii biegłego rzeczoznawcy budowlanego nie była ona co do zasady wadliwa. Nielogiczne i nie korespondujące z pozostałyrn materiałem dowodowym _zgromadzonym w sprawie były, w ocenie Sądu, "świadka, że niedotrzyinaniei terminu w" odbiorze" sieci .wodociągowej wynikało z tego, że pozwany chciał mieć jeden dokument odnośnie obioru całego zadania. (k. 377-377y.) w takim Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadka zakresie, w jakim korelowały one z rzetelnymi opiniami wydanymi przez biegłego rzeczoznawcę budowlanego oraz z dokumentami zgromadzonymi w sprawie i innymi dowodami uznanymi przez Sąd za wiarygodne. Sąd odnośnie zeznań świadka na okoliczne przyczyny zapadania się nawierzchni zważył, że świadek nie był w stanie jednoznacznie sprecyzować przyczyny tej sytuacji. Świadek wskazał natomiast, że wykonał normalną ilość zabruku. Jak ustalił Sąd na podstawie rzetelnych opinii "wydanych przez biegłego EO-\ {f`J¬. rzeczoznawcę budowlanego istniały trudności z zagęszczeniem gruntu pod nawierzchnie drogowe, jednakże trudności te rnieściły się w normie, mając na względzie przedmiotowe miejsce (teren); starobruk nie stworzył jakichś specjalnych trudności wykonawczych. Prawie w całym procesie r.ealizacji umowy przez powoda zgłaszane różni? _L¬l_S*ĽÊĘ_'1<_1__Í}_._§1Q_Ĺ_§[email protected]Ói "` 13 H --- STRONA 15 --- drogowych; uwagi te dotyczyły jednakże przede wszys.tkim niskiej jakości ich wykonania przez powoda. _ __ i sąd aa wiarę zeznaniom świadka I 8-" (ir. 377-ia-378) W ograniczonej części tj. w takim zakresie, w którym korelowały one z rzetelnymi opiniami wydanymi przez biegłego rzeczoznawcę budowlanego oraz z dokumentami zgromadzonymi w sprawie i innymi dowodami .uznanymi przez Sąd za wiarygodne. Sąd odnośnie zeznań świadka na okoliczność tego, że realizacja prac dotyczących wykonania sieci wodociągowej uległa przesunięciu z uwagi na prowadzone roboty kanalizacyjne na rzecz l\/lWiK sp. z o.o. zważył, świadek nie potrafił powiedzieć, w jakim stopniu przesunęła się z tego powodu realizacja tych prac. Jak wynika z rzetelnych opinii wydanych przez biegłego rzeczoznawcę budowlanego iia'Wyspie przewidziano 'wykonanie kanalizację deszczowąji sanitarną w jednym wykopie, przy czym kanalizację sanitarną powód wykonywał w ramach umowy z l\/[WiK sp. z o.o., a kanalizację deszczową - w ramach umowy z pozwanyrn. Strony z uwagi na pewne trudności w realizacji przedmiotowej umowy dotyczące m.in. realizacji prac przy kanalizacji sanitarnej ustaliły wspólnie kolejny termin wylconaiiia tej umowy przypadający na dzień 19 grudnia 2008r. W konsekwencji, w ocenie Sądu, zeznania świadka co do przesunięcia terminu prac wykonywanych przez powoda na rzecz pozwanego z powodu realizacji prac dotyczących kanalizacji sanitarnej na rzecz MWiK sp. z o.o. można było uznać za wiarygodne, w jakim odnosiłfy się do przesunięcia tego terminu do dnia 19 grudnia 2008r. Sąd uznał za rzetelne opinie wydane przez biegłego _rzeczoznawcę budowlanego ktory sporządził ja jako autoi powołanego w sprawie instytutu Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska Uniwersytetu Tecliniczno - Przyrodniczego w B & Biegły w sposób obiektywny, rzetelny i logiczny przedstawił swoje ustalenia i wnioski dotyczące spor_nych_rriiędzy_ stronain-i_kn.-fest-ii ._ P_iegły_.._wskaz_ał w -opin-ii.podst_awo-wej in.in., że w trakcie realizacji robót drogowych występowały obiektywne trudności uniemożliwiające dotrzymanie uinownego terminu 30 września 2008r. i że uzasadnienie do przedłużenia z tego powodu terininu umownego nie powinno przekraczać okresu dwóch miesięcy. Co się tyczy kwestii zmiany dokumentacji w zakresie przepompowni biegły wskazał, że nie było o tym mowy w protokole konieczności z dnia 25 września 2008r. Dodał, że konieczność zaprojektowania przepompowni _(modyfikacji projektu) skutkowała opóźnieniem realizacji umowy na rzecz MWiK sp. z o.o., jednakże realizacja tej umowy, w zakresie dotyczącym przedmiotowej umowy, pomimo tego miała i tak zakończyć się w 20081: rzygotowanie Jak ustalił :Sąd na podstawie wiarygodnych zeznań świadka l dokumentacji dotyczącej tej przepompowni nie było procesem długotrwałym, wymagało zaś ' ' ' ' ' stron ` okresu od tygodnia do dwoch. Biegły wskazał, ze uwzględiiiły przyczyny opóźnień w realizacji robót wynikających .z umowy nr z dnia 24 czerwca 2008r. D '| --- STRONA 16 --- wynikające z robót wykonywanych na rzecz l\/lWil{ sp. z o.o. Wskazał, że istniałytrudności z zagęszczeniem gruntu pod nawierzchnie drogowe, ale te trudności mieściły się w normie, mając na względzie przedmiotowe miejsce (teren). Dodał, że starobruk nie stworzył jakichś specjalnych trudności wykonawczych, tzn. po rozbiórce istniejących starych nawierzchni należało dokonać segregacji jakościowej, a "wszelkie braki uzupełnić dostawanii zewnętrznymi w porozumieniu z konserwatorem zabytków. Zaakcentował, że w prawie w całym procesie realizacji umowy zgłaszano różne usterki dotyczące robót drogowych. Dodał, że wynikały one przede wszystkim z niskiej jakości wykonania przez powoda i wymagały podjęcia prac w celu ich usunięcia. Biegły w opinii uzupełniającej wydanej na rozprawie z dnia 2 grudnia 201-3r. ustosunkował się do zastrzeżeń stron podniesionych do jego opinii i wyjaśnił podstawy swoich wniosków opinii. Generalnie podtrzymał wnioski zawarte w opinii podstawowej. Miał na uwadze także wskazaną przez powoda dokumentację. Biegły w opinii uzupełniającej wskazał m.in. na to, że termin umowy określony przez strony można uznać za zbyt krótki, jednakże podkreślił, że należało mieć w tym względzie na uwadze okoliczność, że teren, którego dotyczyła ta umowa jest trudny, także w zakresie warunków geologicznych, z czego mogła zdawać sobie sprawę osoba, która profesjonalnie zajmuje się pracami takimi jak powód. Dodał, że na terenie Wyspy było prowadzonych już wcześniej więcej inwestycji, w których był również zaangażowany powód, który już wówczas miał możliwość zapoznania się z tym terenem i_ zdać sobie sprawę z trudności inwestycji. Dodał, że powód otrzymał nadto dokumentację projektową, w tym projekt budowlany od pozwanego. Zaakcentował, że przy przyjęciu,- iż przy zawarciu przez strony porozumienia z 4 marca 2008r. doszło już do przekazania powodowi projektu budowlanego powód miałby jeszcze więcej czasu na jego przeanalizowanie i podjęcie decyzji, w jakim czasie będzie w s_tani.e. wykonać przedmiotową__ui:nowę _na rzecz _\_pozw_ane_go_._,Podkreślił-nadto, że _projekt budowlany otrzymany przez powoda od pozwanego nie był co do zasady błędny. Zaakceiitował, że -nie było nadzwyczajnych trudności przy zagęszczeniu tereiiu. Wskazał, że powód- mógł wcześniej wystąpić do pozwanego o zgodę na zmianę separatora na zintegrowany i że niezależnie od tego było miejsce na dwufurikcyjny separator. Podniósł, że powód nie sygnalizował pozwaneinu problemów związanych z badaniami wykopaliskowymi. Wskazał, że w trakcie robót powód podjął decyzję o ich wstrzymaniu robót i zabezpieczeniu palisady oraz zinianie technologii na przeciskową i że decyzja ta budziła zastrzeżenia z formalnego punktu widzenia. Zaakcentował, że usterki w robotach wykonanych przez Co również ._.|_ powoda wynikały przede wszystkim z niskiej jakości wykonania tych robót. istotne, strony nie kwestionowały opinii uzupełniającej biegłego wydanej na rozprawie ani nie wnosiły o przeprowadzenie dowodu z opinii kolejnego biegłego. 15 --- STRONA 17 --- Sąd ,zw__gz_y_ł, co nastę_puje:_ ' Zawarta między stronami w dniu 24 czerwca 2008r. umowa nr ßbyła umową o roboty' budowlane. Zgodnie z art. 647 k.c. przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych -z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty ;imówionego wynagrodzenia. Obowiązki te mogą być doprecyzowane, rozszerzone lub ograniczone w umowie o roboty budowlane w granicach określonych w art. 3531 kc. .Íylodyfikacji może podlegać nie tylko zakres tych obowiązków, lecz także ich rozkład między stronaini umowy o roboty budowlane. W szczególności za dopuszczalne należy uznać obciążenie w uinowie -o roboty budowlane wykonawcy obowiązkiem dostarczenia projektu. Dokonana w umowie o roboty budowlane modyfikacja rozkładu obowiązków, których wykonanie warunkuje możliwość rozpoczęcia przez wykonawcę robót budowlanych, wywołuje skutki "między stronami tej umowy w sferze cywilnoprawnej (zob. Bogusław Lackoroński, Kodeks cywilny. Komentarz [komentarz do art. 647 k.c., uwagi do punktul, uwagi do punktu C.IV.22], komentarz pod redakcją Konrada Osajdy, rok wydania 2013, Wydawnictwo C.H.Beck, Wydanie "F, Legalis). Jak wynika Iz art. 651 k.c. jeżeli dostarczona-przez inwestora dokumentacja, teren budowy, maszyny lub urządzenia nie nadają się do prawidłowego wykonania robót albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które rriogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu robót, wykona-wca powinien iiiezwłocznie zawiadomić o tym inwestorzy -' ' - - ' - - - '- _ j ' . Zgodnie z art. 498§›l k.c. gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich I może potrącićb swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotern obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczoiie tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalriei inogą być dochodzorie-przed sądem lub przed innym orgariem państwowym. Stosownie do art. 498 § 2 k.c. wskutek potrącenia obie wierzytelności um-arzająsię nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Stosownie do treści przepisu ait.483§l k.c. można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wyiiikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowria). Zgodnie z art. 484 § l k.c. w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara uinowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek "wysokości _bez względu _na wysokość " ' ' ló ' 'L --- STRONA 18 --- Q . I I . poniesionej szkody. Ządanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary-nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły Zastrzeżenie kary umownej modyfikuje ogólne przesłanki odpowiedzialności-kontraktowej o tyle, że obowiązek jej zapłaty występuje bez względu na fakt wystąpienia lub wysokość poniesionej szkody. Wierzyciel dochodzący zapłaty kary umownej musi zatein udowodnić fakt niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez dłużnika oraz to, że kara umowria została w umowie prawidłowo zastrzeżone. Na jego korzyść działa domniemanie winy dłużnika. Nie musi on nadto udowadniać szkody i jej wysokości. Dłużnik chcąc zwolnić się z obowiązku zapłaty kary umownej musi wykazać, że kara umowna nie była zastrzeżone lub że obowiązek, z którego wykonaniem została powiązana kara umowna został należycie wykonany, lub też, że niewykonanie lub nienależyte wykonania zobowiązania spowodowane było okolicznościami, za które nie ponosi on odpowiedzialności (zob. Witold" Borysiak [wz] Kodeks cywilny. Komentarz [komentarz do art. 484 k.c., uwagi do punktu 1], kornentarz pod redakcją Konrada Osajdy, rok wydania 2013, Wydawnictwo C.H.Beck, Wydanie 7, Legalis). Wskazać należy, że na Wyspie l\/lg przewidziano wykonanie kanalizacji deszczową i sanitarną w jednym wykopie,¬ przy czym kanalizację sanitarną powód wykonywał w ramach umowy z Miejskirni Wodociągaini i Kanalizacją (i\/lWiK) sp. z o.o. w W . a kanalizację deszczową - w ramach umowy z pozwanym Miastem B W dniu 27 sierpnia 2007r. powód zawarł już z l\/lWiK sp. z o.o. w B umowę i na wykonanie kanalizacji sanitarnych w ciągu ul. Zgodnie z tą umową powód jako wykonawca miał zaprojektować i wykonać przedmiot tej umowy. W dniu 24 czerwca 2008r. - tj. w trakcie realizacji przez powoda na rzecz l\/[WiK sp. z o.o. umowy z dnia 27 sierpnia 2007r. - powód i pozwany zawarli zaś przedrniotową umowę nr E Stosownie do tej umowy pozwany jako _zamawiaj_ąc_y_ zamówił, zaś powód jako wykonawca przyjął do wykonania roboty budowlarieupolegające na wykonaniu sieci wodociągowej i przyłączy na terenie Wyspy oraz kanalizacji deszczowej i robót w B „Renowacja obiektów dziedzictwa kulturowego drogowych w ulicy na terenie Wyspy . .Co również istotne wykonanie przez powoda I O 1 " _ r kanalizacji deszczowej i sanitarnej w_ jednym wykopie było możliwe w k iitekscie waiufiow projektu oraz warunków hydrogeologicznych istniejących na Wyspie Kanalizacja sanitarna budowana przez powoda dla l\/ÍWiK sp. z o.o. iniała być realizowana w okresie od ló czerwca 2008r. do 18 sierpnia 2008r., stąd postanowiono w tym samym wykopie ułożyć kanalizację deszczową (realizowaną dla pozwanego) w zbliżonych terminacl'i. ` " W ocenie Sądu, powód przed zawarciern umowy nr z dnia ` olo `czne terenie wskazanym w tej 24 czerwca 2008r. wiedział, jakie są warunki ge na umowie, poniewa.ż realizował wcześniej umowę nr dnia 27 sierpnia 2007r. /. --- STRONA 19 --- na rzecz l\/[WiK sp. z o.o. l\/limo zawarcia tej umowy z l\/ÍWiK sp. z o.o. zawarł z pozwanyrn przedrniotową umowę na wykonanie spornych prac. Powyższe okoliczności wykluczały, w ocenie Sądu, możliwość powoływania się przez powoda na wskazane wyżej warunki geologiczne jako powód niedotrzymania przez niego z przyczyn niezawinionych terminu wykonania zobowiązania z umowy z dnia 24 czerwca 2008r. Powód nie mógł nadto zarzucaó, że uzgodniony z pozwanym termin wykonania tej umowy jest zbyt krótki. Ustalił bowiem wspólnie z pozwanyrn ten termin będąc profesjonalista i mając wiedzę co do warunków panujących na Wyspie l _ W ocenie Sądu, nie sposob było w konsekwencji zgodzić się z powodem, ze został Jak wskazał biegły zaskoczony trudnymi warunkami geotechnicznyrni na Wyspie rzeczoznawca budowlany samo przejście po tej wyspie kogokolwiek, kto zajmuje się inwestycjami budowlanymi wskazywało już na trudność tyclr warunków. Trudności te mieściły się jednak w normie. Powód nie musiał opracowywaó dokumentacji w raniach przedmiotowej umowy. Powód zobowiązał sie do zaprojektowania i wykonania na rzecz l\/lWiK sp. z o.o. kanalizacji sanitarnej na Wyspie Mi 'Powód nie był pozbawiony swobody co do wyboru projektantów do sporządzenia projektów wykonawczych na- rzecz l\/iWiK sp. z o.o. lvlWiK sp. z o.o. poinformowały nadto- powoda wcześniej o projekcie budowlanym, wodno'- kanalizacyjnyrn, który posiada pozwany, a także przekazały powodowi swoją dokumentację. Pozwany zgodził sie na wykorzystanie powyższego projektu w ramach przedmiotowej umowy z dnia 24 czerwca 2008r. jak i w ramach umowy zawartej wcześniej przez powoda z l\/lWiK sp. z o.o. ' Otrzymany przez powoda od pozwanego projekt nie był wadliwy. Nie zawierał on badań geotechnicznycli, powód jednakże wystąpiłw roli projektanta i wykonawcy w umowie zawartej z MWil<Ĺ sp. z o.o-. z dnia 27 .sierpnia 2007r. i była _mu znana trudnośó_wa_run_k_ów Powód zweryfikował nadto otrzyrnaną dokumentacje już w celu wykonania zawartej umowy z MWiK sp. z o.o. panujących na Wyspie " W ocenie Sądu, .termin wykonania przedrniotowejurnowy był dostosowany do postanowień urnowy powoda z MWiK sp. z o.o. z dnia 27 sierpnia 200711 Z uwzględnieniern tej okoliczności termin ten nie był nierealny. W ocenie Sądu, powód ustalając z pozwanym terrnin wykonania umowy rniał na względzie to, ze dysponował już wcześniej dokumentacja uzyskana od pozwanego dotyczącą przedmiotowej umowy, którą zweryfikował. Powód miał nadto wiedzę na temat trudności i specyfiki warunków panujących na Wyspie z uwagi na realizacje umowy zawartej wcześniej, tj. w dniu 27 sierpnia 2007r., z MWiK sp. z o.o., w której był zarówno projektantein jak i wykonawcą. Prowadził działalność 'gospodarcza od wielu lat i był profesjonalista. Jeśli chodzi o sposób liczenia 18 --- STRONA 20 --- *_ ¬s r -p j terminów wykonania umowy z dnia 24 czerwca 2008r. i opóźiiieri, to zauważyć należy, że biegły nie zmienił swego ogólnego stanowiska wyrażonego w opinii, że -jakkolwiek była to inwestycja trudna, to pozwany uwzględnił te okoliczności przesuwajac termin wykonania umowy na pózniej i był gotowy dalej negocjować. Powód, z uwagi na okoliczność, że dysponował już wcześniej dokumentacją uzyskana od pozwanego dotyczącą wykonania przedmiotowej umowy, mógł i winien był już wcześniej zwrocic pozwanemu uwagę na ewentualne trudności dotyczącej wykonania tej umowy. Nie było zadnych przeszkód do tego, aby ustalić późniejszy termin wykonania tej umowy. W konsekwencji, także i z tej przyczyny niedotrzymanie przez powoda terminu wykonania przedmiotowej umowy nie mogło być interpretowane jako niezawinione przez powoda. Co się tyczy kwestii zmiany dokumentacji projektowej w zakresie przepompowni wskazać nalezy, że nie było o tym mowy w protokole konieczności z dnia 25 września 20081: Konieczność zaprojektowania przepompowni (modyfikacji projektu) skutkowała opóźnieniem realizacji urn-.owy na rzecz MWil<Ĺ sp. z o.o., jednakże realizacja tej umowy poinimo tego miała i tak zakończyć się w 2008r. Przygotowanie tej dokurnentacji nie było procesem długotrwałym, wymagało zaś okresu od tygodnia do dwóch. Pozwany uwzględnił okoliczności dotyczące umowy wykonywanej przez powoda na rzecz MWil<`_ sp. z o.o. przy podpisywaniu. z powodem protokołu konieczności, w którym wydłuzono termin wykonania przedmiotowej umowy łączącej strony. Powód nie sygnalizował pozwanemu problerriów związanych z badaniami wykopaliskowymi. W trakcie robót powód podjął decyzję o wstrzymaniu robót i zabezpieczeniu palisady oraz zmianie .technologii na przeciskową. Decyzja powoda o wstrzymania i zabezpieczeniu palisady i zmianie technologii na przeciskową budziła zastrzeżenia z formalnego punktu widzenia. . - . Co siętyczy robót drogowych Sąd zważył, że wprawdzie biegły- stwierdził, ze były pewne obiektywne trudności- uniemożliwiające dotrzyrnanie terminu określonego pierwotnie w umowie z dnia 24 czerwca 2008r., jednakże dodał, że nie powinny one przekraczać dwóch miesięcy. Zgłaszane usterki drogowe wynikające z błędów przy wykonaniu robót można było zaś wykonać w terminie do trzech tygodni. Odnośnie kwestii separatora wskazać należy, że w-'protokole konieczności z dnia 25 września 2008r. nie było wzmianki o konieczności zmiany konstrukcji separatora. Pozwany mógł wystąpić wcześniej o zgodę w przedmiocie zmiany konstrukcji separatora. Niezależnie od. tego było miejsce na dwufunkcyjiiy separator. Kwestia separatora nie wpływała na terinin realizacji robót przez powoda. Co również istotne, prawie w całym procesie realizacji umowy zgłaszano różne usterki dotyczące robót drogowych. Uwagi te dotyczyły przede wszystkim niskiej _jakości wykonania -- 19 --- STRONA 21 --- 'ip ir. . ----- -..|¬.-¬.-.--- ______ __ _ _ _ __ _ ____ __Ÿ__ _ __ robót przez powoda. Usterki te miały wpływ na przedłużenie odbioru robót, który faktycznie nastąpił dopiero w dniu 23 listopada 2009r. ' Z uwagi na okoliczność, że powód wykonał uzgodnione w umowie z dnia 24 czerwca ch :io terminie a mianowicie w dniu 2008r. nrgprace z przyczyn zawiniony 1 ` ` , ` ` ` ` 23 listopada 2009r. pozwany uprawniony był do naliczenia kar umownych. W ocenie Sądu, nie budziły zastrzeżeń Sądu wyliczenia pozwanego odnośnie wysokości kar umownych za niedotrzymanie przez powoda terminu wykonania umowy z dnia 24 czerwca 2008r. nr W powyższej uinowie strony przewidziały kary umowne za zwłokę w wykonaniu określonego w niej przedmiotu w wysokości 0,05% wynagrodzenia ustalonego w umowie za każdy dzień zwłoki oraz _że kary te miały być potrącane z wynagrodzenia należnego powodowi i/lub wniesionego przez powoda zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Strony przewidziały również możliwość naliczenia kar umownycli za zwłokę w usunięciu wad stwierdzonych przy odbiorze. - Pozwany przy wyliczeniu kary umownej uzriał pierwotnie za zwłokę okres od 30 września 2008r., określony przez strony jako termin wykonania umowy z dnia do 23 listopada 2009r. stanowiący rzeczywisty termin 24 czerwca 2008r. nr odbioru stanowiący 419 dni. Wyliczył w oparciu o ten okres i postanowienie § 14 ust. 2 pkt l lit.a umowy karę umowną na kwotę '701.729,34 zł (419 ir 0,05% ir 3.349.543,39 zł [wartość przedmiotu umowy - § ll ust. 2 umowy] = 701.729,34 zł). Pozwany na poczet w/w kary potrącił należności powoda z dwócłi faktur: na- kwotę ó28.251,98 zł oraz na kwotę 73.339,l8 zł, co dało razem 70l.729,34 zł. Po przeprowadzeniu pomiędzy stronami negocjacji, pozwany uznał, że 155 dni spośród w/w 419 dni należy uznać za opóźnienie, nie zaś za zwłokę i że tym samyiri wysokość kary umownej winna zostać obniżona do 442.139,73 zł (419 - 155 dni opóźnienia = 264 dni; 264 >‹;"0","05% X 3i349.543,39 zł = 44-2.139,73 zł). Pozwany przyznał,-' że należy liczyć termin wykonania umowy po jego przedłużeniu do dnia 19 grudnia 20081: Pozwany złożył powodowi oświadczenie o potrąceniu od pozostałej kwoty wynagrodzenia należącej do powoda w wysokości 259.451,43 zł należność w kwocie 58.339,18 zł za dokumentację projektowa uzgodnioną na mocy porozumienia z 4 marca 2008r. W dniu 17 lutego 2010r.. pozwany zwrócił powodowi kwotę 20l.1l2,25 zł tytułem wynagrodzenia (259.45l,43 zł - _58.339,l8 zł = 20l.ll2,25 zł). W piśmie z dnia 9 marca 2010r. pozwany zgodził się, że do liczby dni opóźnienia (155) należy doliczyć jeszcze 19 dni (155 + 19 = 174), stąd w dniu 15 marca 2010r. zwrócił- powodowi kwotę 31.820,63 zł (19 tx: 0,05% ir 3.349.543,39 zł = 31.820,63 zł). Ostatecznie kwota kar umownych potrąconycli przez pozwanego z wynagrodzenia powoda wyniosła 410.319,10 zł (442.l39,73 zł ~ 3l.820,ó3 zł = 4l0.3l9,l0 zł; 419 dni - 174 dni opóźnienia = 245 dni zwłoki, 245 ir 0,05% ir 3.349.543,39 zł 2` 20 --- STRONA 22 --- 'ii - . - . ‹ _ _ _ _ __¬..- ___ _ --- ' --- _' '-=---- --- _-.f ş- - _- = 410.3l9,10 zł). W ocenie Sądu, mając na uwadze poczynione w sprawie ustalenia, w tym okoliczność, że pozwany uznał, że część okresu, w jakim nastąpiło przekroczenie terminu wykonania -umowy wynikało z przyczyn niezawinionych przez powoda, zaś powód nie wykazał, że _także i w pozostałym okresie przekroczenie tego terminu spowodowane było okolicznościami _ przez niego niezawinionyini, nie było podstaw do kwestionowania wyliczenia pozwanego w zakresie ustalenia wysokości kary umownej za zawinione niedotrzymanie przez powoda- terminu wykonania umowy z dnia 24 czerwca 2008r. nr Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, pozwany uprawniony był do potrącenia z należnego 'powodowi wynagrodzenia za wykonanie umowy z dnia 24 czerwca 2008r. nr _ kar umownych w kwocie 410.319,10 zł. Pozwany złożył skutecznie powodowi oświadczenie o potrąceniu w/w kwoty z jego wynagrodzenia. Z uwagi na okoliczność, że pozwany złożył skuteczne oświadczenie o potrąceniu z wynagrodzenia powoda kwoty 410.3l9,10 zł nie było podstaw do domagania się tej kwoty przez powoda. W konsekwencji. Sąd oddalił powództwo jako niezasadne, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku. Sąd o kosztach procesu postanowił w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 98 § 1, 3-4 k.p.c. i art. 99 k.p.c., a także -- § 2 ust. 1-2 i § 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 490). Pozwany poniósł koszty procesu w kwocie 7.217 zł (7200 zł - opłata od pozwu, 17 zł - opłata skarbowa od pełnomocnictwa). Koszty te podlegały zasadzeniu 'od powoda na rzecz pozwanego jako strony wygrywającej proces. I" Sąd postanowił w punl<c"ie'"3'w"yroku na podstawie art. 83 'ust.'2'"i"art."113 ust. 1 u.stawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. Nr 90 z 2010r., poz. 594 ze zm.) w zw. z art. 98 k.p.c. W toku procesu Skarb Państwa poniósł tymczasowo wydatki w kwocie 9.183,23 zł wynikające z różnicy między kwotą 9.568,23 zł stanowiącą należn-e biegłemu wynagrodzenie za wydanie opinii (k. 699) a kwota 385 zł stanowiącą zaliczkę uiszczoną przez powoda na ten cel. Koszty te winien był ostatecznie ponieść powód jako strona prze grywaj ąca proces. - J -21.