Wyrok C 20/18 WYROK W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 9 lipca 2019 r. Są

--- STRONA 1 --- Sygn. akt C 20/18 WYROK W I M I E N I U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J Dnia 9 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie : Przewodniczący: SSO Krzysztof Pospiech Protokolant: sekretarz sądowy Szymon Brudniak po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2019 na rozprawie sprawy z powództwa M. K. przeciwko (...) Sp. z o.o. z siedzibą w O. o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo, II. zasądza od powoda M. K. na rzecz pozwanej (...) Sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 1.637 tytułem zwrotu kosztów procesu. Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt IC 20/18 UZASADNIENIE Powód M. K. wniósł o zobowiązanie pozwanej (...) sp. z o.o. w O. do złożenia powodowi w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, w dwóch egzemplarzach, pisemnych przeprosin (sporządzonych na kartce formatu A4, czarnym drukiem, na białym tle, czcionką o nazwie Times New Roman o wielkości 12, ze standardowym formatowaniem, podpisanego przez osobę uprawnioną do reprezentowania spółki, ze wskazaniem jej imienia i nazwiska oraz funkcji pełnionej w pozwanej spółce) o treści: „Działając w imieniu spółki (...) sp. z o.o. w O., nr KRS: (...), NIP: (...), bardzo przepraszam Pana M. K. za naruszenie jego dóbr osobistych na skutek całkowicie niesłusznego, bezpodstawnego i bezprawnego wprowadzenia względem niego zakazu gry w kasynach prowadzonych przez naszą spółkę"; usunięcie skutków naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez anulowanie (usunięcie) wprowadzonego w kasynach gier pozwanej zakazu wstępu powoda do kasyn gier prowadzonych przez pozwaną - w terminie 3 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, umożliwienia powodowi wstępu do wszystkich kasyn gier, które prowadzi pozwana spółka, oraz do umożliwienia powodowi - bez ograniczeń - korzystania przez niego ze wszystkich usług oferowanych przez kasyna pozwanej, w szczególności umożliwienia powodowi uczestniczenia we wszystkich grach hazardowych dostępnych w kasynach pozwanej, na zasadach obowiązujących innych klientów oraz o zasądzenie na rzecz powoda od pozwanej zadośćuczynienia w wysokości 2000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu powód podniósł, że pozwana spółka posiada koncesję na prowadzenie 6 z 49 kasyn w Polsce. Powód w 2017 r. był w 5 z 6 kasyn pozwanej i grał na tam normalnie do dnia 25/26.09.2017 r., kiedy to odmówiono powodowi zagrania w Black Jacka za stawkę 500 zł, dodatkowo obniżając ją do kwoty 100 zł, mimo że po godzinie 18:00 gracze uprawnieni byli do gry w stawkach 300 lub 500 zł, co nie miało żadnej podstawy i było dla powoda krzywdzące oraz nosiło cechy dyskryminacji, gdyż owa zasada --- STRONA 2 --- dotyczyła tylko powoda. Kolejny raz powód udał się kasyna pozwanej w L. w październiku 2017 r. kiedy to nie został do niego wpuszczony. Pracownik, po wylegitymowaniu powoda stwierdził, iż względem niego został wprowadzony zakaz wstępu do kasyna przez pozwaną spółkę. Powód chciał wyjaśnić całą sytuację z kierownictwem kasyna, jednakże bezskutecznie. Zdaniem powoda, powyższe zachowania pozwanej doprowadziły do naruszenia jego dobra osobistego w postaci godności, czci, prawa dostępu do usług oferowanych publicznie i legalnie i prawo do równego traktowania konsumenta w obrocie gospodarczym. Nadto, owe naruszenia miały charakter bezprawnych. W odpowiedzi na pozew, pozwana (...) sp. z o.o. w O. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwana przyznała, iż w oparciu o udzieloną koncesję prowadzi w kraju 6 kasyn oraz że w oparciu o Regulamin gry w karty Black Jack odmówiła powodowi wstępu do jej kasyn z uwagi na naruszenie przez powoda zasad gry w kasynie w L., gdyż pracownicy pozwanej dostrzegli, iż powód swoim zachowaniem wpływa na przypadkowość prowadzonej gry, kiedy to powód odchodził od stołu i posługiwał się telefonem. Pozwana zaprzeczyła natomiast, by miała różnicować stawki gry w sposób opisany przez powoda w pozwie. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, by pozwana naruszyła dobra osobiste powoda. Ponadto, prawo do uczestniczenia w grach hazardowych nie może być uznane za dobro osobiste. S ąd ustalił następujący stan faktyczny. Pozwana (...) sp. z o.o. z siedzibą w O. prowadziła kasyna gier w I., L., C., K., S. oraz w K. w oparciu o koncesje udzielone przez Ministra Finansów. Pozwana prowadziła 6 z 49 kasyn na terenie Polski. Okoliczności bezsporne. Zgodnie z § 2 pkt 4 Regulaminu gry w karty o nazwie Black Jack obowiązującego na terenie kasyna pozwanej w L., spółka ma obowiązek usunąć z kasyna osobę, która nie przestrzega postanowień regulaminu gry lub stosuje techniki gry wpływające na przypadkowość wyniku gry, w szczególności poprzez: " sporządzania notatek dotyczących przebiegu gry przy użyciu notesów, elektronicznych urządzeń obliczeniowych, zapisów audio lub wideo; - posługiwanie się łącznością telefoniczną, radiową lub podobną w celu sporządzania lub wykorzystywania analiz przebiegu gry. Spółka ma prawo odmówić wstępu do kasyna osobom, co których stwierdzono powyższe zachowania w przeszłości. Pkt 6 § 2 Regulaminu przewiduje, że uczestnicy gier obowiązani są do przestrzegania regulaminu gry, przepisów i zasad regulujących działalność kasyna. Regulamin ten został zatwierdzony przez Ministra Finansów z dniem 29.04.2013 r. Określenie stawki gry jest uzależnione od dyrekcji kasyna i jego kierownictwa. Jest to komunikowane graczom - jest tabliczka przy danym stole. Stawka może być niższa tylko wobec całego stołu, niejednego gracza. Możliwym jest natomiast, że są różne stawki przy różnych stołach. Zmienienie stawki jest możliwe po zakończeniu buta po wydaniu kart z 6 talii znajdujących się w bucie. Dowód: regulamin gry w karty o nazwie Black Jack obowiązujący w kasynie w L. - k. 52, " zeznania świadka J. R. - k. 108-109, ~ zeznania świadka P. R. - k. 109. Przed wejściem do kasyna, każdorazowo gracz jest wylegitymowany oraz jest obowiązany podać swoje miejsce zamieszkania. Po wejściu do kasyna gracz winien jest zapoznać się z regulaminem kasyna, który to dokument jest wywieszony na ścianie w kasynie, jest także dostępny w kasie i miejscu rejestracji, czyli wejściu do kasyna. Dowód: zeznania świadka P. R. - k. 108-109. --- STRONA 3 --- Powód M. K. w 2017 r. grał w grę karcianą Black Jack w 5 z 6 kasyn pozwanej. W kasynie (...) w L. powód grał w dniach 21-22.09.2017 r. lub 22.-23.09.2017 r. bez żadnych ograniczeń. Powód był także w kasynie pozwanej w dniu 26.09.2017 r., kiedy to grał w tym kasynie 20-30 minut. Kierownika kasyna w L. J. R. pierwszą wizytę powoda w tym miejscu odnotował w lipcu 2017 r. Powód wzbudził zainteresowanie kierownika kasyna, gdyż był z odległego miasta oraz korzystał z telefonu. Do kierownika kasyna dochodziły jednakże informacje uzyskane od innych pracowników pozwanej, że powód łamał regulamin kasyna i czynił to nagminnie poprzez używanie telefonu w trakcie gry i żądanie niezasłaniania talii kart butą w trakcie gry, która to czynność pozwala na zweryfikowanie, kiedy kończy się talia. Użycie telefonu może wpłynąć na losowość gry. Powód w kasynie w L. grał wyłącznie w Black Jacka. Powód korzystał z telefonu w trakcie przerw między jedną partią a następną, co może mieć wpływ na wynik gry. Gdy gracz używa takiego urządzenia, nie jest wypraszany z kasyna, ale ogranicza się mu dostęp do kasyna, do wejścia do niego. W związku z niedozwolonym korzystaniem przez powoda ze smartfona w trakcie gry, dyrektor kasyna w L. P. R. podjął - za zgodą zarządu spółki - decyzję o zakazie wstępu powoda do kasyn spółki. Gdy dany gracz używa telefonu sporadycznie, obsługa kasyna najczęściej nie reaguje, chyba że takie zachowania występują niemalże przy każdej grze, tak, jak to miało miejsce w przypadku powoda. Po raz kolejny powód udał się do kasyna pozwanej w L. w połowie października 2017 r., kiedy to nie został wpuszczony na teren placówki. Po wylegitymowaniu go przez pracownika pozwanej, powodowi udzielono informacji, że względem niego został wydany przez spółkę zakaz wstępu do kasyna i odmówiono wpuszczenia go do środka. Dowód: zeznania świadka J. R. - k. 108-109, zeznania świadka P. R. - k. 109. Sąd zważył, co następuje. W przekonaniu Sądu, powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu w całości. Zasada ochrony dóbr osobistych człowieka wyrażona została w art. 23 k.c., w myśl którego dobra osobiste człowieka, pozostają pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog chronionych dóbr osobistych wymieniony w art. 23 k.c. ma przy tym jedynie charakter przykładowy, na co wskazuje sformułowanie "w szczególności", nie jest to więc katalog wyczerpujący. W tym katalogu wymienione został wyraźnie zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w Kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W myśl art. 448 § 1 zd. 1 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Na podstawie art. 24 § 1 k.c. należy sformułować zatem następujące przesłanki ochrony: 1) istnienie dobra osobistego, 2) zagrożenie naruszeniem lub naruszenie dobra osobistego, 3) bezprawność działania, które zagraża dobru osobistemu lub je narusza. Powód musi wykazać, że dochodzi ochrony istniejącego dobra osobistego oraz że zostało ono przez działanie pozwanego zagrożone lub naruszone. Natomiast przesłankę bezprawności sąd uzna za spełnioną, jeżeli pozwany nie udowodni, że jego działanie nie było bezprawne. Oznacza to, że bezprawność jako przesłanka ochrony dóbr osobistych jest objęta domniemaniem, którego podstawę stanowi fakt naruszenia (zagrożenia) tych dóbr. Nie budzi wątpliwości, że jednym z dóbr osobistych jest wolność. Zgodnie z art. 31 Konstytucji RP, wolność człowieka podlega ochronie prawnej (ust. 1). Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazuje (ust. 2). Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać --- STRONA 4 --- istoty wolności i praw (ust. 3). Pojęcie wolności na gruncie art. 23 k.c. powinno być rozumiane szeroko, z uwzględnieniem zarówno fizycznej swobody poruszania się, jak i swobody decydowania przez człowieka o swoich sprawach, wolności od obawy, strachu, przymusu psychicznego. W związku z takim pojmowaniem wolności do jej zakresu należy szereg wartości, które są uznawane za odrębne dobra osobiste. Szerokie pojmowanie wolności jest uzasadnione w świetle przywołanych przepisów art. 31 Konstytucji RP. Naruszenie wolności może przyjąć postać zmuszania do określonego zachowania w jakikolwiek bezprawny sposób (fizyczny lub psychiczny). Za jeden z przejawów wolności należy uznać prawo dostępu do usług oferowanych publicznie, prawo wstępu do miejsc rozrywki i rekreacji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2009 r., I ACa 769/09, Apel.-W-wa (...)). Przenosząc powyższe założenia na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że działania pozwanej spółki polegające na stosowaniu wobec powoda w kasynach spółki ograniczeń w grze karcianej, a później wprowadzenie zakazu wstępu powoda do kasyn spółki, obiektywnie naruszały dobro osobiste powoda w postaci wolności. Gry hazardowe, o jakich mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 165), zwaną dalej również "ustawą", do których należą gry losowe, zakłady wzajemne, gry w karty, gry na automatach (art. 1 ust. 2 ustawy), stanowią usługi oferowane publicznie. Stosownie do treści art. 27 ust. 1 ustawy wstęp do ośrodków gier oraz do punktów przyjmowania zakładów wzajemnych dozwolony jest dla osób, które ukończyły 18 lat. Powyższe ograniczenie uwzględnia charakter gier hazardowych oraz ma na celu zapewnienie ochrony uczestnikom przed negatywnymi skutkami hazardu. Jest ono zgodne z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W pozostałym zakresie ustawa nie przewiduje dalszych ograniczeń dotyczących wstępu do kasyn gry. Należy stwierdzić zatem, że każdy pełnoletni obywatel ma co do zasady swobodę korzystania z usług hazardowych, tj. ma prawo wejść do kasyna oraz grać we wszelkie dostępne gry. Decyzja o skorzystaniu z usług podmiotu urządzającego gry hazardowe stanowi wykonanie prawa do wolności rozumianego jako prawo do decydowania o swoich sprawach. Powód jako osoba pełnoletnia miał zatem przyznane przez art. 27 ust. 1 ustawy o grach hazardowych prawo do korzystania z usług w postaci grania w gry hazardowe w kasynach pozwanego, które przywołane wyżej działania pozwanej spółki naruszyły. Dla oceny żądań dochodzonych pozwem niezbędne było ustalenie, czy stosowanie wobec powoda przez pozwanego ograniczeń w grze w , a następnie wprowadzenie zakazu wstępu przez powoda do wszystkich kasyn pozwanego, było zachowaniem bezprawnym pozwanego. Odnosząc się do tej kwestii ocenić należy w pierwszej kolejności najdalej idące ograniczenie praw powoda w postaci zakaz wstępu do kasyn należących do pozwanej spółki. Zgodnie z brzmieniem art. 22 ust. 4 ustawy o grach hazardowych. podmiot prowadzący działalność w zakresie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości i gier na automatach oraz wykonujący monopol państwa w zakresie gier na automatach, w celu ochrony interesu uczestników gry lub zakładu wzajemnego i osób trzecich może odmówić wstępu albo usunąć z ośrodka gier albo punktu przyjmowania zakładów wzajemnych osobę, która nie przestrzega postanowień regulaminu gry lub zakładu wzajemnego lub stosuje techniki gry mogące wpłynąć na przypadkowość wyniku gry przez: 1) sporządzanie notatek dotyczących przebiegu gry przy użyciu notesów, elektronicznych urządzeń obliczeniowych, zapisów audio lub wideo, 2) posługiwanie się łącznością telefoniczną, radiową lub podobną w celu sporządzania lub wykorzystania analiz przebiegu gry. Dokonując wykładni art. 22 ust. 4 ustawy należy pamiętać o istocie gier hazardowych. Są to gry pieniężne, w których o wygranej w wymiarze losowym decyduje wyłącznie przypadek. Z tego względu kasyna zostały zaopatrzone w instrumenty mające na celu zapewnienie przypadkowości wyniku gry. Przepis art. 22 ust. 4 ustawy upoważnia kasyno do podejmowania działań mających na celu eliminowanie sytuacji, w których osoby mogłyby wpływać na przypadkowość wyniku gry. Uprawnienia kasyna w tym zakresie są daleko idące, ponieważ prowadzą do całkowitego wykluczenia osoby ze wszystkich gier. Analizując zakres stosowania powyższego przepisu należy dokonać wykładni dwóch terminów użytych w tym przepisie - terminu "gra" i terminu "osoba stosująca techniki gry mogące wpłynąć na przypadkowość wyniku gry". Oba te terminy powinny być interpretowane szeroko. Użyte w przepisie pojęcie "gra" powinno być interpretowane zgodnie z cytowaną wcześniej definicją gry z art. 1 i 2 ustawy o grach hazardowych, zaś pojęcie "osoba stosująca techniki gry" powinno być rozumiane szerzej aniżeli tylko jako gracz będący uczestnikiem danej gry. Stanowisko takie znajduje uzasadnienie w kontekście następujących argumentów. Po pierwsze, literalna wykładnia art. 22 ust. 4 ustawy o grach hazardowych prowadzi do wniosku, że nie chodzi w nim o konkretną grę, która aktualnie się toczy. Przepis ten nie konkretyzuje terminu "gra" jako "trwająca gra / rozgrywka", "gra w toku", etc. Definicje --- STRONA 5 --- "gry" zostały zawarte w początkowych przepisach ustawy. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy, grami hazardowymi są gry losowe, zakłady wzajemne, gry w karty, gry na automatach. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy, grami losowymi są gry, w tym urządzane przez sieć Internet, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku. Po drugie, art. 22 ust. 4 ustawy używa pojęcia "osoba stosująca techniki gry", a nie pojęcia "gracz". W ustawie użyto terminu "gracz" w innych przepisach, np. w art. 6a ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 15i ust. 1 pkt 3 i 5, art. 24 ust. 2 pkt 3. Przepis art. 22 ust. 4 ustawy odmiennie określa podmiot mogący wpływać na przypadkowość wyniku gry. Z pewnością nie jest nim wyłącznie gracz. Sformułowanie "osoba stosująca techniki gry" jest szersze od pojęcia "gracz". W ocenie Sądu, jest to świadomy zabieg ustawodawcy mający na celu objęcie dyspozycją ww. przepisu szerszego kręgu osób. Dlatego nie ma podstaw do utożsamiania "osoby stosującej techniki" z osobą, która aktywnie bierze udział w grze, czyli graczem. Po trzecie, szerokie rozumienie pojęć "gra" oraz "osoba stosująca techniki mogące wpłynąć na przypadkowość wyniku gry" pozostaje spójne z ratio legis art. 22 ust. 4 ustawy o grach hazardowych. Nie tylko gracze zaangażowani w daną grę mogą wpływać na losowość gry. Również osoby niebiorące udziału w grze mogą wpływać na przypadkowość gry, np. poprzez sporządzanie notatek dotyczących przebiegu gry i wykorzystanie ich w przyszłej grze. Art. 22 ust. 4 pkt 1 ustawy nie wspomina o sporządzeniu notatek oraz ich jednoczesnym wykorzystaniu w toczącej się grze. Według ustawodawcy samo zachowanie polegające na sporządzeniu notatek z gry (nawet przez osobę nie grającą aktualnie w grę) jest na tyle ryzykowne, że może skutkować odmową wstępu do kasyna. Założenie ustawodawcy jest słuszne, ponieważ sporządzenie notatek przez osobę niezaangażowaną w grę może skutkować późniejszą analizą przebiegu gry oraz wykorzystaniem analizy w innej grze, która będzie miała miejsce w przyszłości. Podstawowym celem art. 22 ust. 4 ustawy jest ochrona przypadkowości wyniku gry w ogóle, a nie konkretnej gry toczącej się. Po czwarte, pkt 2 art. 22 ust. 4 ustawy odnosi się do sytuacji, w której osoba posługuje się łącznością w celu sporządzenia lub wykorzystania analiz przebiegu gry. Gdyby przyjąć, że dotyczy on wyłącznie gracza oraz toczącej się gry, jego zastosowanie byłoby bardzo wąskie. Dotyczyłoby jedynie sytuacji, w których gracz w trakcie gry posługuje się łącznością, sporządza analizy przebiegu i wykorzystuje je podczas gry albo posługuje się łącznością i wykorzystuje dokonaną wcześniej analizę przebiegu gry. Należy stwierdzić, że takie działania podczas gry byłyby wyjątkowo trudne, ponieważ wymagałyby od gracza równoległego prowadzenia gry oraz sporządzania analizy gry w celu jej wykorzystania w grze, co ze względu na dynamikę przebiegu gry wydaje się bardzo trudne do wykonania. Takie rozumienie przepisu powodowałoby, że spod jego działania wyłączone byłyby sytuacje, w których osoba nie grająca w grę korzysta z łączności w celu sporządzenia analizy przebiegu gry oraz sytuacje, w których analiza przebiegu gry ma nastąpić później, po zakończeniu gry, a nawet po opuszczeniu kasyna. Nie budzi wątpliwości, że takie zachowania "nie graczy" również stwarzają ryzyko dla przypadkowości wyniku gry. Podobnie, gdy chodzi o wykorzystanie analizy przebiegu gry, należy stwierdzić, że art. 22 ust. 4 ustawy dotyczy także wykorzystania analiz przebiegu gry dokonanych wcześniej poza kasynem, w tym przez inne osoby niż sam gracz. W niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia powoływanych przez powoda dóbr osobistych, takich, jak godność, cześć czy prawo wstępu do publicznych miejsc rozrywki. Działanie pozwanej spółki nie było nakierowane na zarzuceniu powodowi niewłaściwego postępowania, naruszającym jego dobre imię, mogące narazić go na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności, czy godności - poprzez poniżenie powoda, lecz służyć miało zapewnieniu uczciwych zasad gier oraz zachowania ustawowego charakteru ich losowości, przez co sprowadzało się do zastosowania procedury wydania decyzji ustanawiającej zakaz wstępu powoda do kasyn gier pozwanej i umożliwiających pewną selekcję osób wpuszczanych do kasyn, ale z powołaniem się na zachowania o charakterze obiektywnym wynikającym z regulaminu gry w grę karcianą Black Jack. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do traktowania działania pozwanej jako zamach na jakiekolwiek indywidualne dobro osobiste powoda. Ponadto, przy ocenie, czy dane zachowanie stanowi naruszenie dóbr osobistych jednostki, należy odwołać się do kryteriów obiektywnych opartych na ustalonych w społeczeństwie ocenach i wartościach oraz utrwalonych kontekstach i odniesieniach znaczeniowych. Takie podejście wynika z istoty dóbr osobistych jako wartości niemajątkowych związanych z osobowością człowieka, które są uznane powszechnie w społeczeństwie za wartości obejmujące fizyczną i psychiczną integralność człowieka, jego indywidualność oraz godność i pozycję w społeczeństwie. Z tych względów naturę i granice poszczególnych dóbr osobistych wyznaczają przeważające w danym społeczeństwie zapatrywania prawne, moralne i obyczajowe. Dokonując oceny, czy dane zachowanie stanowiło naruszenie dobra osobistego osoby trzeciej należy odwoływać się do poglądów panujących w społeczeństwie, posługiwać się abstrakcyjnym wzorcem „przeciętnego obywatela", nie zaś opierać się jedynie na jednostkowych i subiektywnych z natury rzeczy odczuciach osoby pokrzywdzonej (tak m.in. wyr. Sądu Najwyższego z 11.03.1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997, z. 6-7, póz. 93, wyr. Sądu Najwyższego z 16.01.1976 --- STRONA 6 --- r., II CR 692/75, OSNC 1976, z. 11, póz. 251). Trudno natomiast uznać, by zakaz wstępu do kasyn pozwanej stanowił w ujęciu obiektywnym naruszenie jakiegokolwiek dobra osobistego, w szczególności, jeżeli ów zakaz posiada należyte umocowanie. Należy podkreślić, iż kwestionowane zachowanie strony pozwanej polegać miało na wydaniu w stosunku do powoda zakazu wstępu do kasyn gry pozwanej z uwagi na naruszenie zasad gry panujących w kasynie, a konkretnie - § 2 ust. 4 regulaminu gry w Black Jacka, który stanowi, że spółka ma obowiązek usunąć z kasyna osobę, która nie przestrzega postanowień regulaminu gry lub stosuje techniki gry wpływające na przypadkowość wyniku gry, w szczególności poprzez sporządzanie notatek dotyczących przebiegu gry przy użyciu notesów, elektronicznych urządzeń obliczeniowych, zapisów audio lub wideo czy posługiwanie się łącznością telefoniczną, radiową lub podobną w celu sporządzania lub wykorzystywania analiz przebiegu gry. Powód nie kwestionował tego zapisu regulaminu ani co do zasady faktu korzystania w kasynie z telefonu komórkowego (smartfona) twierdząc przy tym, że nie używał go w celu wpłynięcia na wynik gry. Stanowisko powoda jednakże nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. Jak wynika przede wszystkim z depozycji słuchanych w sprawie świadków, powód podczas kolejnymi partiami korzystał z posiadanego przez siebie telefonu komórkowego, a sytuacja ta nie była jednorazowa, lecz zdarzała się nagminnie. Jak wskazał J. R., do kierownika kasyna dochodziły informacje uzyskane od innych pracowników pozwanej, że powód łamał regulamin kasyna i czynił to nagminnie poprzez używanie telefonu w trakcie gry, żądając przy tym niezasłaniania talii kart butem w trakcie gry, która to czynność pozwala na zweryfikowanie, kiedy kończy się talia. Użycie telefonu może wpłynąć na losowość gry. Powód korzystał z telefonu w trakcie przerw między jedną partią a następną, co może mieć wpływ na wynik gry. Gdy gracz używa takiego urządzenia, nie jest wypraszany z kasyna, ale ogranicza się mu dostęp do kasyna, do wejścia do niego. Jak słusznie podnosi pozwana, decyzja wydana przez zarząd spółki posiada wyraźne oparcie ustawowe. Stosownie do treści art. 22 ust. 4 ustawy o grach hazardowych, podmiot, o którym mowa w ust. l, w celu ochrony interesu uczestników gry lub zakładu wzajemnego i osób trzecich może odmówić wstępu albo usunąć z ośrodka gier albo punktu przyjmowania zakładów wzajemnych osobę, która nie przestrzega postanowień regulaminu gry lub zakładu wzajemnego lub stosuje techniki gry mogące wpłynąć na przypadkowość wyniku gry przez: 1) sporządzanie notatek dotyczących przebiegu gry przy użyciu notesów, elektronicznych urządzeń obliczeniowych, zapisów audio lub wideo; 2) posługiwanie się łącznością telefoniczną, radiową lub podobną w celu sporządzania lub wykorzystania analiz przebiegu gry. Powyższe świadczy zatem o braku bezprawności w działaniu strony pozwanej. Oczywistym celem tego przepisu jest zachowanie losowości i przypadkowości gry, co stanowi istotę gier hazardowych. Ustawodawca dążył zatem do zminimalizowania choćby potencjalnego wpływu graczy na wynik gry, pozwalając podmiotom prowadzącym działalność w dziedzinie urządzania gier hazardowych na odmowę wpuszczania do kasyn gier osób, które w ten niepożądany i zabroniony sposób chcą ustalić wynik gry. Nadto, pozwana jako organizator gier hazardowych jest obowiązana do czuwania nad prawidłowością przebiegu tych gier, stąd także prewencyjnie winna podejmować dostępne jej czynności pozwalające na zachowaniu ustalonych przez ustawodawcę reguł gier. Co równie istotne, do wydania kwestionowanego przez powoda zakazu nie jest konieczne stwierdzenie wpływania przez gracza na wynik gry za pomocą jednej z technik opisanej w przywołanej regulacji, lecz wystarczające jest odnotowanie jedynie takiej możliwości na potencjalny wynik gry. Skoro jednakże powód - co wynika bezsprzecznie z zeznań świadków - pracowników pozwanej, a pośrednio także z depozycji powoda, powód niemalże podczas każdej gry czy wizycie w kasynach pozwanej korzystał z telefonu komórkowego, co słusznie mogło zostać odczytane jako chęć wpływania na wynik gry. O powyższym świadczy także fakt, że powód prosił krupierów, by nie zasłaniali talii kart butami, co pozwalało powodowi obserwować ilość kart w talii. Jak ponadto zeznał dyrektor kasyna w L. P. R., powód często grał progresywnie, to znaczy na początku stosując niską stawkę gry, a następnie ją podwyższając, osiąga niemal 100% skuteczności. Wszystkie te okoliczności, połączone z nagminnym korzystaniu przez powoda w trakcie gry z telefonu komórkowego, świadczą o celu jego wykorzystaniu - wpłynięcie na wynik gry będący korzystnym dla powoda. Skoro zatem wydana przez pozwaną decyzja miała wyraźną podstawę ustawową, nie można mówić o bezpodstawnej odmowie dopuszczenia powoda do miejsca rozrywki, jakim są kasyna gry. Należy wskazać, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje podawana przez powoda okoliczność korzystania przez innych graczy z telefonu w trakcie gry. Jak przyznał bowiem ówczesny dyrektor kasyna w L. P. R., spółka --- STRONA 7 --- „przymykała oko" na sporadyczne używanie przez graczy telefonu w trakcie gry, a jedynie stwierdzone przypadki nagminnego używania tego urządzenia spotykały się z reakcją pracowników kasyn. Nawet jeśli byłoby jednakże tak, jak twierdzi powód, to te sytuacje te nie zmieniają faktu, iż zachowanie to z punktu widzenia ustawy i regulaminu gry jest niedozwolone. Sprzeczne natomiast z prawem zachowania innych osób grających w kasynie w żaden sposób nie legitymizują działania powoda i nie powodują, iż wydany w stosunku do niego zakaz jest bezprawny. Sąd oddalił zatem wniosek dowodowy powoda o zobowiązanie pozwanej do przedłożenia żądanych nagrań z monitoringu kasyna, gdyż na ich podstawie nie jest możliwe dokonanie oceny, w jakim celu i jak często każdy z graczy używał telefonu w trakcie gry, tym bardziej, że powód nie sprecyzował dokładnie, jakich okresów czasowych owe nagrania mają dotyczyć. Odnosząc się zaś do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci prawa do niedyskryminacji, wskazać należy, iż powód nie wykazał, by w istocie w trakcie jego gry w kasynie pozwanej w L. doszło do nieuprawnionego złamania zasad gry w stosunku do powoda poprzez obniżenie stawki z 300 zł do 100 zł i jednocześnie odmowy jej podwyższenia do 500 zł, mimo dopuszczalności podniesienia stawki. Powód nie zaoferował wszakże żadnego dowodu pozwalającego choćby przypuszczać, iż taka okoliczność mogła mieć miejsce. Jawi się ona natomiast jako nieprawdopodobna głównie ze względu na obowiązujące zasady gry w Black Jacka, wedle których - jak podali słuchani w sprawie świadkowie, nie jest możliwe, by stawki te były różne dla graczy grających przy jednym stole. Dopuszczalnym była bowiem gra w oparciu o różne stawki, ale przy różnych stołach. Mogło się zdarzyć, że stawka była zaniżona dla całego stołu, jednakże powód nie wykazał, by taka sytuacja miała miejsce w stosunku do jego osoby. Brak jest tym samy podstaw do przyjęcia, iż pozwana dopuściła się dyskryminacji powoda lub także i w tym zakresie dopuściła się bezprawnego naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego powoda. Poza wszystkim stwierdzić należy, że pracownicy pozwanego stanowiący personel kasyn nie dopuścili się naruszenia czci powoda. Podczas wizyt w kasynach powód nie był obrażany w żaden sposób przez ich personel, nie okazywano mu braku szacunku. W rezultacie należy uznać, że naruszenie przez pozwanego dobra osobistego powoda w postaci wolności, rozumianej w opisanej wcześniej sposób, nie było bezprawne. Wobec tego nie ziściły się wszystkie przesłanki z art. 24 k.c. niezbędne do uznania odpowiedzialności pozwanej spółki względem powoda. Mając to wszystko na uwadze Sąd w punkcie I sentencji wyroku oddalił powództwo. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Jako że powód przegrał sprawę w całości, zasądzono od niego na rzecz strony pozwanej kwotę 1637 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (tj. kwotę 900 zł obliczoną według stawek właściwych dla żądania pieniężnego i kwotę 720 zł według stawki właściwej dla żądania ochrony dóbr osobistych).