Postanowienie aturach

--- STRONA 1 --- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 2015 r. I UZ 25/14 Połączenie spraw do łącznego rozpoznania mogących być objętymi jednym pozwem. TEZA aktualna Połączenie w trybie art. 219 k.p.c. kilku oddzielnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia ma charakter techniczny także i wówczas, gdy mogły być objęte jednym pozwem. Przepis art. 21 k.p.c. odnosi się do oznaczania wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia w jednej sprawie, w której powód dochodzi jednym pozwem kilku roszczeń, a nie do oznaczania wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia w kilku połączonych sprawach, nawet jeśli mogły być objęte jednym pozwem. UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Zbigniew Hajn. Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Jolanta Strusińska-Żukowska (sprawozdawca). Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z odwołania P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - Spółki komandytowej w Ł. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wysokość składki na ubezpieczenie wypadkowe, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 9 kwietnia 2015 r., zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 8 sierpnia 2014 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie faktyczne Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2014 r. odrzucił skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku tego Sądu z dnia 6 marca 2014 r. w części dotyczącej rozstrzygnięcia od decyzji z dnia 10 grudnia 2012 r. Sąd odwoławczy wskazał, że wyrokiem z dnia 6 marca 2014 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelacje organu rentowego wniesione od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 27 marca 2013 r., w którym ten Sąd, orzekając w warunkach przepisu art. 219 k.p.c., zmienił decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalające stopy procentowe składki na ubezpieczenie wypadkowe płatnika P. spółki z o.o. - spółki komandytowej na okresy roczne w przedziale czasowym od 1 kwietnia 2010 r. do 31 marca 2013 r. W dniu 17 czerwca 2014 r. pełnomocnik organu rentowego wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji, w której wskazał, jako wartość przedmiotu zaskarżenia kwotę 45.660,49 zł. W wykonaniu wezwania do usunięcia braków skargi kasacyjnej pełnomocnik organu rentowego wskazał, że wartość przedmiotu zaskarżenia liczona odrębnie dla każdej decyzji, od której wniesiono samodzielne odwołania, wynosiła: a) odnośnie do decyzji (45) (VIII U(...)8/13) 9.698,25 zł; b) odnośnie do decyzji (44) (VIII U..9/13) 17.930,61 zł; c) odnośnie do decyzji (43) (VIII U(...)7/13) 18.031,63 zł. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, skarga kasacyjna w części obejmującej rozstrzygnięcie dotyczące odwołania od decyzji z dnia 10 grudnia 2012 r. nr 45/2012 (sprawa VIII U (...) Sądu Okręgowego) jest niedopuszczalna z uwagi na niedosięgającą kwoty 10.000 zł wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 398 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). Sąd ten podniósł, że poza sporem jest to, że organ 2 I UZ 25/14, Połączenie spraw do łącznego rozpoznania mogących być objętymi jednym pozwem. - Postanowienie Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- rentowy wydał trzy decyzje dotyczące ustalenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe na poszczególne okresy roczne. Od każdej z tych decyzji płatnik wniósł odrębne odwołanie, które zainicjowało postępowanie sądowe. W konsekwencji przed Sądem pierwszej instancji zawisły trzy sprawy o sygnaturach: VIII (...), VIII (...) i VIII (...). Sprawy te zostały połączone do łącznego rozpoznania, a postępowanie w nich prowadzono dalej pod sygnaturą VIII U (...), która to sprawa została zakończona wyrokiem Sądu Okręgowego z 27 marca 2013 r., od którego apelacje organu rentowego oddalił Sąd Apelacyjny wyrokiem zaskarżonym skargą kasacyjną. Sprawy połączone na podstawie art. 219 k.p.c. do łącznego prowadzenia i rozpoznania nie tracą samodzielnego bytu, wobec czego wyrok Sądu tak pierwszej, jak i drugiej instancji rozstrzyga samodzielnie co do każdej z tych spraw. W konsekwencji, o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje nie łączna wartość przedmiotu zaskarżenia we wszystkich tych sprawach, lecz osiągnięcie wskazanego progu w każdej indywidualnie rozpoznanej sprawie. Ponieważ zaś w sprawie VIII (...) wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi kwotę 9.697,90 zł, to w tym zakresie skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, co prowadzi do jej odrzucenia po myśli art. 398 § 2 k.p.c. W zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego organ rentowy zarzucił naruszenie art. 398 § 1 k.p.c. w związku z art. 21 k.p.c., przez ich niewłaściwe zastosowanie, co polegało na uznaniu, że w niniejszej sprawie wartością przedmiotu zaskarżenia jest kwota składek dochodzona na podstawie każdej z decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia z osobna, nie zaś łączna kwota składek dochodzona na podstawie wszystkich decyzji będących przedmiotem postępowania, a także naruszenie art. 25 i 26 k.p.c., przez dokonanie badania wartości przedmiotu zaskarżenia na etapie złożenia skargi kasacyjnej, w sytuacji, gdy wartość ta była znana i zaakceptowana przez Sąd Apelacyjny na etapie składania apelacji przez organ rentowy i stanowiła tę samą kwotę, a więc nie powinna być badana i określana w odmienny sposób na obecnym etapie postępowania. Żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, między innymi, że sprawy z odwołań od decyzji organu rentowego zostały połączone na podstawie art. 219 k.p.c. ze względu na spełnienie przesłanek z tego przepisu. Zawarty w art. 219 k.p.c. zwrot dotyczący "możliwości objęcia jednym pozwem" oznacza zaś, że zachodzi możliwość przedmiotowej kumulacji roszczeń określona w art. 191 k.p.c. Z art. 21 k.p.c. wynika, że jeżeli powód dochodzi jednym pozwem kilku roszczeń zlicza się ich wartość. Objęcie jednym wyrokiem wielu decyzji oznacza więc, że roszczenia z nich wynikające podlegają zsumowaniu przy ustalaniu wartości przedmiotu zaskarżenia. Skarżący w tym zakresie powołał się również na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w postanowieniu z 17 kwietnia 2009 r., II UZ 12/09, zgodnie z którym "jeśli istotą sporu jest wysokość należnych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, wartość przedmiotu sporu, a co za tym idzie wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi różnica między wysokością składek zapłaconych przez odwołującego się za sporne okresy a wysokością składek wyliczoną przez organ rentowy w zaskarżonych decyzjach objętych wyrokiem Sądu Apelacyjnego". Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów. Stosownie do art. 398 § 1 k.p.c., w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o prawa majątkowe skarga kasacyjna jest, co do zasady niedopuszczalna, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, chyba że przedmiotem sprawy jest przyznanie lub wstrzymanie emerytury i renty, albo objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. W ramach podniesionych zarzutów skarżący kwestionuje, między innymi, dopuszczalność sprawdzenia przez sąd odwoławczy z urzędu wartości przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną w sytuacji, gdy oznaczona przez organ rentowy wartość przedmiotu zaskarżenia apelacją nie była podważana, a tym samym - w jego ocenie - jest wiążąca w postępowaniu kasacyjnym. W tym zakresie wystarczające jest odwołanie się do judykatury Sądu Najwyższego, w którym utrwalił się pogląd, że skarga kasacyjna - jako szczególny środek zaskarżenia wnoszony poza tokiem instancji od prawomocnych orzeczeń - musi spełniać określone ustawowo wymagania, które określają jej dopuszczalność. Takie wymaganie statuuje, między innymi, art. 398 § 1 k.p.c., zgodnie z którym skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach (z zakresu ubezpieczeń społecznych) o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Przepis art. 398 k.p.c. ma charakter bezwzględny i nie jest dopuszczalne dowolne, zależne wyłącznie od woli stron, "oznaczenie" wartości przedmiotu zaskarżenia po to, ażeby uzyskać uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie, w której skarga taka jest niedopuszczalna. Z tego względu badanie wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w skardze kasacyjnej ma na celu sprawdzenie, czy skarga kasacyjna jest dopuszczalna ze względu na minimalną wartość zaskarżenia wymaganą od skargi kasacyjnej według art. 398 § 1 k.p.c. i nie może być utożsamiane ze sprawdzeniem wartości przedmiotu sporu, o którym stanowi art. 25 i art. 26 k.p.c. W rezultacie brak sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w apelacji nie eliminuje możliwości weryfikacji prawidłowości podanej wartości przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej. Oznaczenie w skardze kasacyjnej, zgodnie z art. 398 § 3 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., wartości przedmiotu zaskarżenia nie jest więc wiążące dla Sądu drugiej instancji i Sądu Najwyższego, który może tę wartość korygować, stosownie do poczynionych w sprawie ustaleń, pomijając zasady objęte art. 25 i art. 26 k.p.c. (por. 6 2 2 2 2 2 4 --- STRONA 3 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2001 r., IV CZ 20/01, niepublikowane; z dnia 21 listopada 2001 r., I CZ 152/01, niepublikowane; z dnia 6 listopada 2002 r., III CZ 98/02, OSNC 2004 Nr 1, poz. 11; z dnia 18 maja 2006 r., IV CZ 34/06, niepublikowane; z dnia 13 czerwca 2012 r., II CZ 34/12, LEX nr 1231316; z dnia 11 września 2013 r., II UZ 45/13, LEX nr 1375203). Odnosząc się do drugiego z zarzutów skarżącego, wskazać zaś należy, że zgodnie z art. 219 k.p.c., sąd może zarządzić połączenie kilku, toczących się przed nim, oddzielnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one w związku faktycznym bądź prawnym lub mogły być objęte jednym pozwem. Zarządzenie o połączeniu ma charakter techniczny i nie odbiera połączonym sprawom samodzielności. Oznacza to, że w każdej z połączonych spraw zapada osobne rozstrzygnięcie, nawet jeżeli przybiera procesową formę jednego orzeczenia. Ma ono wówczas charakter wyroku łącznego, podlegającego samodzielnemu zaskarżeniu w odniesieniu do każdego z orzeczeń zapadłego w danej sprawie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1967 r., I CR 158/67, OSNCP 1968 Nr 6, poz. 105, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 1983 r., IV PR 101/83, OSPiKA 1984 nr 7-8, poz. 173, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2012 r., V CSK 291/11, niepublikowane). Konsekwentnie, skoro połączone sprawy zachowują odrębność, wartość przedmiotu sporu i odpowiednio wartość przedmiotu zaskarżenia połączonych spraw nie podlegają sumowaniu (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2012 r., II CSK 439/11, niepublikowane, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2012 r., V CSK 291/11, niepublikowane). Połączenie w trybie art. 219 k.p.c. kilku oddzielnych spraw w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia ma charakter techniczny także i wówczas, gdy mogły być objęte jednym pozwem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1973 r., I PZ 71/73, LEX nr 7351). Przepis art. 21 k.p.c. odnosi się do oznaczania wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia w jednej sprawie, w której powód dochodzi jednym pozwem kilku roszczeń, a nie do oznaczania wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia w kilku połączonych sprawach, nawet jeśli mogły być objęte jednym pozwem. Bezpodstawnie zatem wskazuje skarżący, że wartość przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do złożonej skargi kasacyjnej wyraża się sumą wartości zaskarżeń w połączonych sprawach. Poglądu skarżącego nie uzasadnia też odwołanie się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 17 kwietnia 2009 r., II UZ 12/00 (OSNP 2010 nr 23-24, poz. 301). Pomijając bowiem inny stan faktyczny w tej sprawie (odrębne decyzje odnosiły się do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne poszczególnych pracowników, będących zainteresowanymi), wskazać należy, że i w tej sytuacji Sąd Najwyższy ostatecznie zaprezentował w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 12 czerwca 2014 r., II UZP 1/14 (OSNP 2014 Nr 12, poz. 168) pogląd, że w razie objęcia jednym wyrokiem wielu decyzji ustalających płatnikowi składek (pracodawcy) i wskazanym w tych decyzjach pracownikom podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną oznacza się odrębnie względem każdego ubezpieczonego pracownika (art. 19 § 2 w związku z art. 398 § 3 k.p.c.). Zgodnie z art. 398 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. W jednej z połączonych spraw (VIII (...)) wartość ta nie dosięga wskazanej kwoty, co oznacza, że skarga w tej sprawie podlegała odrzuceniu na podstawie art. 398 § 2 k.p.c., jak prawidłowo przyjął Sąd Apelacyjny. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 394 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c., postanowił jak w sentencji. 4 2 6 1