Postanowienie aturą akt I C 266/10. Niezależnie od powyższego

--- STRONA 1 --- II C 1234/17 UZASADNIENIE 9 sierpnia 2016 roku D. P. wniósł pozew, sprecyzowany co do strony podmiotowej pismem z 15 marca 2017 roku, skierowany przeciwko Skarbowi Państwa — Dyrektorowi Zakładu Karnego Nr (...) w Ł., domagając się zadośćuczynienia w wysokości 80’000,00 zł za naruszenie dóbr osobistych powoda. W uzasadnieniu pozwu D. P. wskazał, że krzywda będąca źródłem jego roszczenia wynika z faktu umieszczenia powoda wraz z osobami cierpiącymi na poważne zaburzenia psychiczne, na których towarzystwo był skazany mimo, iż sam nie wykazywał żadnych objawów tego rodzaju zaburzeń. Miało to miejsce w 2006 roku, na skutek orzeczenia Sądu, który skierował powoda na obserwację psychiatryczną w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym. Pobyt w takich warunkach był dla powoda przeżyciem traumatycznym, źródłem cierpienia psychicznego wywołanego przeświadczeniem o narażeniu się na śmieszność oraz utratę czci tym bardziej, że informacja o tym fakcie przedostała się do społeczności lokalnej, w której zamieszkuje D. P.. W konsekwencji powód twierdził, że miało to odbicie dla jego sfery psychicznej i jaźni. Ponadto, wiedza otoczenia D. P. o jego pobycie w „zakładzie psychiatrycznym" skutkowała rozbiciem związku powoda oraz nietaktowanymi pytaniami osób trzecich. Pozwany Skarb Państwa wniósł w pierwszej kolejności o odrzucenie pozwu podnosząc, że roszczenie będące przedmiotem tego procesu jest tożsame z tym, które było przedmiotem prawomocnego wyroku wydanego przez Sąd Okręgowy w Łodzi pod sygnaturą akt I C 266/10. Niezależnie od powyższego, pozwany wniósł o oddalenie powództwa podnosząc zarzut przedawnienia jakichkolwiek roszczeń D. P. związanych z jego osadzeniem w Zakładzie Karnym Nr (...) w Ł., jak i ze względu na całkowitą bezzasadność roszczeń zgłoszonych w pozwie, oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm. Prawomocnym postanowieniem z 5 października 2017 roku Sąd oddalił zarzut powagi rzeczy osądzonej zgłoszony przez stronę pozwaną. Stan faktyczny: D. P. był oskarżonym w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kutnie pod sygnaturą akt II K 860/01. W toku tamtego procesu Sąd postanowił dopuścić dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów na okoliczność stanu zdrowia psychicznego oskarżonego w celu ustalenia stanu jego poczytalności w chwili dokonania zarzucanego czynu oraz stwierdzenia, czy stan zdrowia umożliwia udział D. P. w toczącym się postępowaniu. 8 grudnia 2004 roku Sąd Rejonowy zarządził przeprowadzenie obserwacji sądowo – psychiatrycznej oskarżonego, a następnie 30 listopada 2005 roku zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie na okres 3 miesięcy oraz zmienił orzeczenie o skierowaniu D. P. na obserwację sądowo- psychiatryczną w ten sposób, że ustalił, iż miejscem jej przeprowadzenia będzie Zakład Karny Nr (...) w Ł.. Powód przebywał na obserwacji w Zakładzie Karnym Nr (...) w Ł. od 25 stycznia 2006 roku do 20 lutego 2006 roku. / niesporne / W trakcie obserwacji D. P. przebywał w celi z dwoma innymi osadzonymi. Żaden ze współosadzonych nie zachowywał się agresywnie wobec powoda, ani nie groził mu. Mimo to powód obawiał się ich i odczuwał dyskomfort w związku z przebywaniem w towarzystwie osób, które były leczone psychiatryczne. Po zakończeniu obserwacji D. P. nie mógł spać; rozpamiętuje do dzisiaj swoje przeżycia z tamtego okresu i czuje się nieszczęśliwy. / zeznania powoda – k 162 / Na oddziale psychiatrii sądowej Zakładu Karnego Nr(...) w Ł. prowadzone jest zarówno leczenie osób chorych, jak i obserwacja sądowo – psychiatryczna. W 2006 roku pacjenci nie byli rozmieszczani oddzielnie według kryterium celu pobytu na tym oddziale. O rozmieszczeniu decydował stopień zagrożenia. Osoby kierowane na obserwację są pod stałą kontrolą przeprowadzaną co 15 minut. W trakcie pobytu w ZK nr (...) powód nie zgłaszał konfliktów z innymi pacjentami. --- STRONA 2 --- / zeznania świadka J. M. – k 162 / Po opuszczeniu Zakładu Karnego Nr (...) w Ł. powód nie leczył się psychiatrycznie. / niesporne / 13 stycznia 2010 roku D. P. wniósł pozew skierowany przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Sąd Okręgowy w Łodzi i Sąd Rejonowy w Kutnie o zadośćuczynienie za osadzenie powoda w Zakładzie Karnym Nr (...) w Ł.. Powództwo zostało prawomocnie oddalone. / odpis wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi wraz z uzasadnieniem – k 104-135, odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi wraz z uzasadnieniem – k 136-151 / Sąd oddalił wnioski powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychiatry oraz o przesłuchanie świadków na okoliczność stanu psychicznego D. P. oraz związku stanu psychicznego powoda z pobytem w Zakładzie Karnym Nr (...) w Ł. uznając go za zbędny wobec oceny, że w sprawie nie zachodzą przesłanki odpowiedzialności deliktowej pozwanego, oraz wobec skutecznego zgłoszenia zarzutu przedawnienia. Rozważania prawne: Powództwo podlega oddaleniu z następujących przyczyn. Roszczenia powoda związane z pobytem na obserwacji sądowo-psychiatrycznej w Zakładzie Karnym Nr (...) w Ł. uległo przedawnieniu. D. P. wywodzi swoje roszczenie ze zdarzeń mających miejsce w okresie od 25 stycznia 2006 roku do 20 lutego 2006 roku. W tamtym czasie obowiązywał art. 442 § 1 i 2 kc, zgodnie z którym roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawniały się z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże nie dłużej niż z upływem dziesięciu lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę. Biorąc pod uwagę twierdzenia zawarte w pozwie oraz zeznaniach powoda można przyjąć, że bieg terminu trzyletniego rozpoczął się najpóźniej z chwilą opuszczenia Zakładu Karnego Nr (...)w Ł., a więc 20 lutego 2006 roku, co skutkowałoby upływem przedawnienia w dniu 20 lutego 2009 roku. Przed tą datą art. 442 kc został uchylony przez ustawę z dnia 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy - kodeks cywilny (Dz. U. z 2007 r. Nr 80, poz. 538), która weszła w życie 10 sierpnia 2007 roku, zaś od 10 sierpnia 2007 roku wszedł w życie art. 442 1 kc. Według art. 2 powołanej ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku, art. 442 1 kc ma zastosowanie do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, a zatem do stanu faktycznego tej sprawy. W art. 442 1 § 1 kc ustawodawca sformułował ogólne reguły określające termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, które przedawniają się z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Zatem z punktu widzenia tego przepisu roszczenie powoda również uległo przedawnieniu w dacie wskazanej wyżej, czyli z upływem 20 lutego 2009 roku. Jednocześnie ustawodawca określił dwa istotne odstępstwa od tych reguł. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku roszczenie o jej naprawienie ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej – art. 442 1 § 2 kc. Termin ten nie ma jednak zastosowania w tej sprawie, ponieważ strona powodowa nie przedstawiła żądnych dowodów , ani nawet twierdzeń, z których wynikałoby, że szkoda D. P. była wynikiem zbrodni lub występku, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części rozważań. Z kolei w przypadku szkód na osobie przedawnienie nie może skończyć się wcześniej, niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Z zeznań samego powoda wynika, że zgłaszane przez niego problemy już podczas pobytu w jednostce penitencjarnej oraz wkrótce po opuszczeniu Zakładu Karnego Nr (...). Działania D. P. polegające na wniesieniu pozwu w sprawie rozpoznanej przez Sąd Okręgowy w Łodzi pod sygnaturą I C 266/10 świadczą o tym, że co najmniej w dniu wytoczenia tamtego powództwa, tzn. 13 stycznia 2010 roku, powód miał pełne rozeznanie zarówno co do faktu wystąpienia szkody, jak i osoby, czy raczej podmiotu, obowiązanego do jej naprawienia, tzn. Skarbu Państwa. Zatem przyjmując najbardziej korzystną dla powoda interpretację, termin przedawnienia roszczeń upłynął w dniu 13 stycznia 2013 roku. Z okoliczności faktycznych tej sprawy nie wynika, aby zaszły jakiekolwiek zdarzenia mogące skutkować wstrzymaniem, zawieszeniem lub przerwaniem biegu przedawnienia --- STRONA 3 --- stosownie do art. 121, 122 i 123 kc. W szczególności biegu przedawnienia roszczeń powoda nie przerwało wszczęcie postępowania we wspomnianej sprawie I C 266/10 Sądu Okręgowego w Łodzi ze względu na brak tożsamości roszczeń dochodzonych wówczas i obecnie. O ile w sprawie wytoczonej w 2010 roku podstawą faktyczną powództwa było działanie Sądów, które wydały orzeczenia skutkujące umieszczeniem powoda na obserwacji sądowo-psychiatrycznej w sytaucji tymczasowego aresztowania, o tyle w tej sprawie podstawę tą stanowią warunki, w jakich obserwacja była przeprowadzana. Skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia roszczenia oznacza, że pozwany może uchylić się od jego zaspokojenia – art. 117 § 2 kc. Skutek taki jest wykluczony jedynie wówczas, gdy podniesienie zarzutu przedawnienia stanowi nadużycie prawa podmiotowego w rozumieniu art. 5 kc. Jednakże w tej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności pozwalające uznać, że czynność pozwanego jest sprzeczna ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem instytucji przewidzianej w art. 117 kc lub zasadami współżycia społecznego. Niezależnie od powyższego Sąd dokonał oceny działań pozwanego z punktu widzenia art. 417 kc. Powód dochodzi zadośćuczynienia, którego podstawę prawną stanowią przepisy art. 24 § 1 kc i 448 kc. Warunkiem koniecznym skuteczności takiej akcji jest nie tylko udowodnienie naruszenia określonego dobra osobistego, ale też bezprawność działania naruszającego to dobro. Ponieważ pozwanym jest Skarb Państwa zaś ewentualne naruszenie dobra osobistego powoda miało związek z wykonywanie władzy publicznej, drugą przesłankę należy oceniać w świetle wspomnianego art. 417 kc. Przepis ten wymaga jednak udowodnienia, że działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej było niezgodne z prawem. Z okoliczności tej sprawy nie wynika, aby wobec powoda dopuszczono się niezgodnych z prawem działań lub zaniechań w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym Nr (...) w Ł.. Okres przez jaki D. P. przebywał na obserwacji odpowiadał temu, który zarządził Sąd rejonowy kierujący oskarżonego na obserwację stosownie do art. 203 kpk. Skoro powód był tymczasowo aresztowany o zasadach jego zakwaterowania decydowały przepisy kodeksu karnego wykonawczego, a te nie przewidują odrębnego rozmieszczenia osadzonych według kryterium czy są oni leczeni czy tylko poddani obserwacji, ale według zasad określonych w art. 212 kkw. Sam powód nie wskazywał na żadne zaniedbania, ze strony administracji penitencjarnej, które mogłyby skutkować narażeniem jego życia lub zdrowia ze strony innych osób przebywających w celi. Skoro nie można zarzucić pozwanemu działań niezgodnych z prawem, to tym bardziej nieuprawnione jest twierdzenie, że szkoda z której powód wywodzi swoje roszczenie była następstwem zbrodni lub występku. Jak wynika z powyższego, powództwo D. P. jest bezzasadne niezależnie od upływu terminu przedawnienia, ponieważ naruszenie dobra osobistego powoda, o ile miało miejsce, nie nastąpiło wskutek bezprawnego działania pozwanego. Wobec powyższego powództwo podlega oddaleniu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 kpc biorąc pod uwagę trudną sytuację osobistą i zarobkową powoda. O kosztach pomocy prawnej przyznanej z urzędu postanowiono na podstawie § 6 punkt 6 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 roku poz. 461) w brzmieniu obowiązującym w dacie ustanowienia dla powoda pełnomocnika z urzędu. ZARZĄDZENIE Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda.