Wyrok ata skarbnika gminy

--- STRONA 1 --- _ _ IV CK 526304  tekst Tekst orzeczenfa pochodzf z bazy orzeczeri Sadu Najwyiszego dostapnej pod adresem m Wyrok Sadu Najwyiszego z dnia 16 lutego 2005 r. IV CK 526104 1. Nie jest obowiazkiem sadu drugiej instancji powtarzanie ustalefi i oceny prawnej dokonanych pmez sad pierwszej instancji, 0 ile bowiem je podzieta, wystarczy dab temu w uzasadnieniu wyraz. Niewatpiiwie jeclnak sad drugiej instancji powinien dokonaé wtasnej oceny materiatu dowodowego i w granicach apelacji zastosowaé wtasciwe przepisy prawa materialnego, niezaleznie od podnoszonych przez skarzacego zarzutow, bowiem nie one wyznaczaja granice apelacji (art. 378 k.p.c.). Do zarzutow tych jednak powinien odniesé sis w uzasadnieniu wyroku, wyjasniajac, dlaczego uznaje je za trafne bad: za nietrafne. 2. Same roznice w opiniach biegtych, nawet znaczne, nie stanowia jeszcze podstawy do uwzglsdnienia wniosku 0 dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegtego. bowiem ocena dowodow 1 wskazanie tych, ktorym przyznaje sia walor wiarygodnosci, jest rzecza sadu 1 miesci sis w 'ramach swobody okreélonej w art. 233 § 1 k.p.c. Niemniej jednak, bez doktadnego wyjasnienia rozbieznosci w tych opiniach 1 wykazaniu przyczyn, dla ktorych oparto ustalenia na jeclnych dowodaoh, a odméwiono wiary innym, mozna zasadnie zarzucaé naruszajace przytoczony przepis przekroczenie granic tej swobody.  3. Przepisy art. 750 i 751 k.c. nie zawieraja szczegolnych unormowafi oclnoszaoych sis do przedawnienia swiadczefi okresowych wynikajacych z umowy podobnej do umowy zlecenia, zatem zastosowanie ma w tym zakresie art. 118 k.c.. przewidujacy trzyletni termin przedawnienia. 4. Do skutecznosci czynnosci prawnej prowadzacej do powstania zobowiazarfi pienisznych potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy (gtownego ksiagowego budzetu) lub osoby przez niego upowaznionej. Kontrasygnata nie jest oswiadczeniem woli w rozumieniu prawa cywilnego. a jej brak nie powoduje niewaznosci umowy. Brak kontrasygnaty, poza wypadkami okreslonymi w art. 133 ust. 1 ustawy o finansach pubiicznych, nie stanowi zatem 0 niewainosci ozynnosci prawnej i co najwyzej rnoie oznaczaé je} bezskutecznosé.  LEX nr 177281 177281 : art. 135 " DZ.U.1964_513.2962 2111.233; §1LL_2I/8; ant. 328; art. 378 Dz.U.1964_j6.93: act. 60; art. '1_'1_5}flE|;._T_5Q§fi[1l._Z5_1 Sklacl orzekajacy Przewodniczacy: Sadzia SN Stanislaw Dabrowski. Sadziowie SN: Teresa BielskaSobkowicz (spr.), Gerard Bieniek. Sentencja Sad Najwyzszy w sprawie z powodztwa Przedsiabiorstwa Wdro2eniowo~Produkcy}nego "P." Spotki z 0.0. przeciwko Gminie Miasta S. 0 zaptata i ustalenie oraz z powbdztwa wzajemnego Gminy Miasta S. przeciwko Przedsiabiorstwu WdrozeniowoProdukoyjnemu "P." Spotce z 0.0. w G. 0 zaplata, po rozpoznaniu na rozprawie w lzbie Cywilnej w dniu 16 lutego 2005 r. kasacji strony pozwanej i strony powodowej od wyroku Sadu Apelacyjnego z dnia 9 kwietnia 2004 r., uchyia zaskariony wyrok i przekazuje sprawa do ponownego rozpoznania Sadowi Apelacyjnernu, pozostawiajac temu sadowi rozstrzygniacie o kosztach postapowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Sad Okragowy wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2003 r. zasadzit od Gminy MiastoS. na rzacz Przedstabiorstwa WdrozeniowoProdukcyjnego "P." spotki 2 0.0. kwota 4.753.208,72 2% z odsetkami ustawowymi od dnia 11 marca 2003 r. oraz kwota 2.0?’4.421 zt z ustawowymi odsetkami od dnia 11 marca 2003 r., w pozostalej czasci powodztwo oddalit. Ponadto, uwzgtadniajac czeéciowo Apowodztwo wzajemne, zasadzit na rzecz Gminy Miasto S. od Przedsisbiorstwa WdroieniowoProdukcyjnego "P." spélki z 0.0. w Gdalfisku kwota 60.000 21 z ustawowymi odsetkami od dnia 6 lipca 1994 r.. oddalajao zadanie daiej idace.  Rozstrzygniacie to oparte zostato na nastapujacych ustaleniach i ooenach prawnych. W dniu 4 marca 1991 r. strony zawarty umowa, w ktorej powod zobowfazat sie, do konipietacji, montazu 1 instalaoji uydzefi stanowiaoych lokatna sieé tetewizji kabtowej w S. Szacunkowy koszt inwestycji okrestono na kwota 500.000 21, at rmin realizacji  na koniec 1993 r., z tym 2e warunki i tsrminy reatizacji poszozegolnyoh etapow przedsiawziacia ustalone miaty byé w aneksach do umowy. W System |nfo7rmacji'Prawnej Lex (Lax Omega) 502201;] sfah prawny programu: 20131223 Z _ _ IV CK 526f04 -tekst Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem m Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2005 r. IV CK 526104 1. Nie jest obowiązkiem sądu drugiej instancji powtarzanie ustaleń i oceny prawnej dokonanych przez sąd pierwszej instancji, o ile bowiem je podziela, wystarczy dac temu w uzasadnieniu wyraz. Niewątpliwie jednak sąd drugiej instancji powinien dokonać własnej oceny materiału dowodowego i w granicach apelacji zastosować właściwe przepisy prawa materialnego, niezależnie od podnoszonych przez skarżącego zarzutów, bowiem nie one wyznaczają granice apelacji (art. 378 k.p.c,). Do zarzutów tych jednak powinien odnieść się w uzasadnieniu wyroku, wyjaśniając, dlaczego uznaje je za trafne bądż za nietrafne. 2. Same roznice w opiniach biegłych, nawet znaczne, nie stanowią jeszcze podstawy do uwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego, bowiem ocena dowodów i wskazanie tych, którym przyznaje się walor wiarygodności, jest rzeczą sądu ł miesci się w 'ramach swobody określonej w art. 233 § 1 k.p.c. Niemniej jednak, bez dokładnego wyjaśnienia rozbieżności w tych opiniach i wykazaniu przyczyn, dla których oparto ustalenia na jednych dowodach, a odmówiono wiary innym, można zasadnie zarzucać naruszające przytoczony przepis przekroczenie granic tej swobody. . 3. Przepisy art. 750 i 751 k.c. nie zawierają szczególnych unormowan odnoszących się do przedawnienia świadczeń okresowych wynikających z umowy podobnej do umowy zlecenia, zatem zastosowanie ma w tym zakresie art. 118 k.c., przewidujący trzyletni termin przedawnienia. 4. Do skuteczności czynności prawnej prowadzącej do powstania zobowiązań pieniężnych potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy (głównego księgowego budżetu) lub osoby przez niego upoważnionej. Kontrasygnata nie jest oświadczeniem woli w rozumieniu prawa cywilnego, a jej brak nie powoduje nieważności umowy. Brak kontrasygnaty, poza wypadkami określonymi w art. 133 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, nie stanowi zatem o nieważności czynnosci prawnej i co najwyżej może oznaczać jej bezskuteczność. . LEX nr 177281 177281 : art. 133 ' DZ.U.1964_é«3.296Iś1Ľt._233;fiLl;_2Í8; ati. 328;aJÍ. 378 i1z.U.1964_j6.93:aĽt.60;aLt. 132;; afitlü; aLt._Ĺ51 Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Stanisław Dąbrowski. Sędziowie SN: Teresa Bielska-Sobkowicz (spr.), Gerard Bieniek. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Wdrożeniowo-Produkcyjnego "P." Spółki z o.o. przeciwko Gminie Miasta S. o zapłatę i ustalenie oraz z powództwa wzajemnego Gminy Miasta S. przeciwko Przedsiębiorstwu Wdrożeniowo-Produkcyjnemu "P." Spółce z o.o. W G, 0 zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 16 lutego 2005 r. kasacji strony pozwanej i strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 9 kwietnia 2004 r., uchyla zaskarzony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnernu, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowanie kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2003 r, zasądził od Gminy Miasto-S. na rzecz Przedsiębiorstwa Wdrożeniowo-Produkcyjnego "P." spółki 2 0.0, kwotę 4.753.208,72 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 11 marca 2003 r. oraz kwotę 2.074.421 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 11 marca 2003 r., w pozostałej części powództwo oddalił. Ponadto, uwzgiędniając częściowo powództwo wzajemne, zasądził na rzecz Gminy Miasto S. od Przedsiębiorstwa Wdrożeniowo-Produkcyjnego "P." spółki z o.o. w Gdańsku kwotę 60.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 6 lipca 1994 r., oddalając żądanie dalej idące. - Rozstrzygnięcie to oparte zostało na następujących ustaleniach i ocenach prawnych. W dniu 4 marca 1991 r. strony zawarty umowę, w której powód zobowiązał się do kompletacji, montażu i instalacji uýdzeń stanowiących lokainą sieć telewizji kablowej w S. .Szacunkowy koszt inwestycji określono na kwotę 500.000 zł, at rmin realizacji - na koniec 1993 r., z tym ze warunki i terminy reałizacji poszczególnych etapów przedsięwzięcia ustalone miały być w aneksach do umowy. W system |nfdimacji'Prawnej Lex (Lex omega) 501201 Š síán prawny programu; 2013-72-28 " --- STRONA 2 --- _ Z Z ___Z Z H _iV CK 526i04~tekst umowie strony uzgodniiy rowniez, 2e po wykonaniu pewnego etapu inwestycji powoiaja spoiks pod nazwa "S. T. K." w oeiu realizacji i emisji programow lokainych, dystrybucji dekoderow, przyjmowania opiat abonamentowych i zapewnienia odpowiedniego stanu technioznego sieoi. lnwestycja miaia byo zrealizowana z wiasnych srodkow powoda, pochodzacych z kredytu dewizowego. Umows preoyzowano kilkakrotnymi aneksami, w aneksie nr 6 powod zobowiazai sis przyiaozyo do kofica 1992 r. co najmniej 6.000 abonentow. W dniu 31 styoznia 1992 r. strony zawariy druga umows, w ktorej powod zobowiazai sis realizowao obowiazki pozwanego wobec abonentow, utrzymywaé w naiezytym stanie technioznym studio i sieé kabiowa, a pozwany zoioowiazai sis przekazywaé w catosci powodowi wpiywy z opiat abonamentowych w okresie od lipca 1993 r. do kofioa spiaty przez powoda kredytu dewizowego. W aneksie nr 1 do tej umowy okreslono. Ze przekazywanie opiat nastspowaé bsdzie do dnia 1 iipca 1997 r., a po zakoficzeniu spiaty kredytu pmez powoda wptywy z opiat abonamentowych, pomniejszone o koszty eksploatacji sieci, pozostawaé miaiy do dyspozycji pozwanego. Powod reaiizowat poszczegolne etapy inwestycji zgodnie z umowa i do dnia 30 paidziernika 1993 r. zreaiizowai 5.543 podiaczerfi. Pozwany 2 kolei zapiacii powoclowi kwots przekraozajaoa 500.000 zt, nie przekazywat natomiast powodowi opiat z wpiywow abonamentowych. Powod, w zwiazku z zaprzestaniem przekazywania przez pozwanego opiat abonamentowych, w dniu 22 wrzesnia 1993 r. odstapii od aneksu nr 6 do umowy 2 dnia 4 marca 1991 r., a w dniu 28 paidziernika 1993 r. odstapit od catej umowy. Rowniez pozwany w tym samym dniu ziozyi oéwiadczenie o odstapieniu od umowy, wobec niewykonania przez powoda obowiazku podiaczenia 6.000 abonentow, » Pismem z dnia 10 iistopada 1994 r. pozwany odstapii rowniez od umowy z dnia 31 stycznia 1992 r. W dniu 28 paidziernika 1993 r. pozwany przejai studio i sieo telewizji kablowej, a po upiywie dwooh iat sprzedai przedsisbiorstwo P. T. K. w W. Sad Okrsgowy ustalii, 2e na skutek niewykonania umowy z dnia 31 styoznia 1992 r. powod poniosi szkods w wysokosoi 4.T53.208,72 zi, przy ozym na kwots ts sktadaja sis naieznoéé giowna i skapitalizowane na dzieri 30 listopada 2002 r. odsetki. Niewykonanie umowy 2 dnia 4 marca 1991 r. i nierozliczenie sis przez pozwanego z naieinoéci w zwiazku z wybudowaniern i zorggnizowaniem przedsisbiorstwa spowodowaio z kolei utrats przez powoda korzysci, ktowoh wartosé na dziefi 30 listopada 2002 r. wynosi 2.074.421 zé. Takze pozwany poniosi szkods na skutek niewykonania do dnia 31 grudnia 1993 r. urnowionej iiozby podiaczefi do sieoi, wyrazajaca sis kwota. 699.666,69 zi. ' . Powyzszy wyrok zaskarzyiy apeiacjarni obie strony. Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2004 r. Sad Apelacyjny obie apeiacje o_d.da_i_ii. Sad ten podzielii dokonane ustalenia faktyozne i_ dokonai nastspujacych ocen prawnyoh. Umowa z dnia 4 marca 1991 r. jest umowa o dzieio, ktore zostaio czssciowo wykonane. Termin przedawnienia roszczefi wynikajacej z takiej umowy rozpoczyna bieg z chwiia oddania caiego dzieia, a termin ten okreslono w umowie na koniec 1993 r. Termin przedawnienia roszczefi wynosi 2 iata ( k.c.). Wobec tego, Ze pozew o zasadzenie odszkodowania wynikajacego z niewykonania tej umowy wptynai we wrzesniu 1995 r. W tej sytuacji roszczenie nie ulegio przedawnieniu, zatem podnoszony przez pozwana zarzut przedawnienia uznai Sad za chybiony. Umowa 2 dnia 31 stycznia 1992 r. jest umowa podobna do umowy zlecenia i podlega regulacji okreslonej w .a£L..Z.5.1 i<.o. Na podstawie tej umowy powod miai otrzymywaé oplaty z abonamentow klientow podiaczonyoh do sieci, piaconych przez nich co miesiac. $wiadczenie pozwanego ma zatem charakter okresowy, a okres przedawnienia takioh roszczefi wynosi 3 iata (aLt._J_1.& k.o.) i w daoie wniesienia powodztwa jeszoze nie upiynai. Sad Apelacyjny nie podzietii tez zarzutu, 2e roszczenia powoda wynikaja z faktu przejscia i posiadania przez pozwanego studia i sieci telewizyjnej, wobec czego terminy przedawnienia naiezy okreslaé na podstawie przepisow a.t:t_22§L2;iQ i<.c. Sad Apeiacyjny uznat, ze Zadanie zaptaty odszkodowania wynikajacego z niewykonania obu umow ma podstaws w przepisie aLtA]_1 k.c. Na skutek niewykonania przez pozwanego umowy z dnia 31 stycznia 1992 r. do majatku powoda nie wesziy srodki pieniszne z opiat abonamentowych. Powod wobec braku wpiywow z tego tytuiu zaprzestai spiaty kredytu i sam musiai ponosié koszty eksploatacji studia. Poniesiona z tego tytuiu szkoda wynosi 937.118,36 zt, a po doliczeniu skapitalizowanych odsetek ustawowyoh  4.753.208 zi iw takiej wysokosci pozwany winien zwrocio koszty wybudowania i eksploatacji sieci. Na skutek odstapienia od umowy 2 dnia 4 marca 1991 r. powod utraoit korzysci w postaci udziaiu w kapitaie 1 zysku majacej powstaé spoiki "S. T. K.". Pozwany przejai wybudowane studio i sieo kaiolowa i sprzedaije innemu podmiotowl. Utracone 2 tego tytuiu korzysci pozostaja w adekwatnym zwiazku przyczynowym w rozumieniu a1;t_36_1§_l k.c. Korzysoi te miaty stanowié wynagrodzenie powoda za wybudowanie i zorganizowanie dla pozwanej sieci telewizji kablowej. Na podstawie opinii biegiych ustaiono, 2e szkoda z tego tytuiu wynosi 470.798/£6 21 i po doliczeniu skapitaiizowanych odsetek wynosi 2.074.421 2%. Sad Apelacyjny za niezasadny uznai zgioszone przez pozwanego zarzut potracenia wierzytelnosci w kwocie 51.333 zt z tytuiu szkody poniesionej na skutek niepodtaczenia przez powoda umowionej liczby abonentow oraz w kwooie 89.372 zt 2 tytuiu poniesionych przez pozwanego kosztow inwentaryzacji i wyceny sieci telewizji kablowej. Pierwsza z tych wierzyteinosci zostata bowiern zgioszona w ramach powodztwa wzajemnego, ktore zostaio uwzgisdnione czssciowo, druga zaé nie zostaia przez pozwanego udowodniona. W konsekwencji Sad Apelacyjny uznai zarzuty podnoszone przez pozwanego w apelaoji za niezasadne. _ / _ W ocenie Sadu Apeiacyjnego, oddaieniu podiegaia rowniez apelacja powoda. Nie podzieiii Sad zarzutu, 2e odsetki Systern informaoji Prawnej Lax "(Lox Omega) 5012013 §tan prawny programu§*20131223 W 2 2 1 _ _ _ ____ _ __ _lV CK 526i04~te_kst umowie strony uzgodnily równiez, że po wykonaniu pewnego etapu inwestycji powołają spółkę pod nazwą "S. T. K." w celu realizacji i emisji programów lokalnych, dystrybucji dekoderów, przyjmowania opłat abonamentowych i zapewnienia odpowiedniego stanu technicznego sieci. Inwestycja miała być zrealizowana z własnych środków powoda, pochodzących z kredytu dewizowego. Umowę precyzowano kilkakrotnyrni aneksami, w aneksie nr 6 powód zobowiązał się przyłączyć do końca 1992 r. co najmniej 6.000 abonentów. W dniu 31 stycznia 1992 r. strony zawarły drugą umowę, w której powód zobowiązał się realizować obowiązki pozwanego wobec abonentów, utrzymywać w należytym stanie technicznym studio i sieć kablową, a pozwany zobowiązał się przekazywać w całości powodowi wpływy z opłat abonamentowych w okresie od lipca 1993 r. do końca spłaty przez powoda kredytu dewizowego. W aneksie nr 1 do tej umowy określono, że przekazywanie opłat następować będzie do dnia 1 lipca 1997 r., a po zakończeniu spłaty kredytu przez powoda wpływy z opłat abonamentowych, pomniejszone o koszty eksploatacji sieci, pozostawać miały do dyspozycji pozwanego. Powód realizował poszczególne etapy inwestycji zgodnie z umową i do dnia 30 października 1993 r. zrealizował 5.543 podłączeń. Pozwany z kolei zapłacił powodowi kwotę przekraozającą 500.000 zł, nie przekazywał natomiast powodowi opłat z wpływów abonamentowych. Powód, w związku z zaprzestaniem przekazywania przez pozwanego opłat abonamentowych, w dniu 22 wrzesnia 1993 r. odstąpił od aneksu nr 6 do umowy z dnia 4 marca 1991 r., a W dniu 28 pażdziernika 1993 r. odstąpił od calej umowy. Również pozwany w tym samym dniu złożył oświadczenie o odstąpieniu od umowy, wobec niewykonania przez powoda obowiązku podłączenia 6.000 abonentów. › Pismem z dnia 10 listopada 1994 r. pozwany odstąpił również od umowy z dnia 31 stycznia- 1992 r. W dniu 28 pażdziernika 1993 r. pozwany przejął studio i sieć telewizji kablowej, a po upływie dwóch lat sprzedał przedsiębiorstwo P. T. K. w W. Sąd Okręgowy ustalił, że na skutek niewykonania umowy 2 dnia 31 stycznia 1992 r. powód poniósł szkodę w wysokości 4.753.208,72 zł, przy czym na kwotę tę składają się należność główna i skapitalizowane na dzien 30 listopada 2002 r. odsetki. Niewykonanie umowy 2 dnia 4 marca 1991 r. i nierozliczenie się przez pozwanego z należności w związku z wybudowaniem i zorgapizowaniem przedsiębiorstwa spowodowało z kolei utratę przez powoda korzyści, których wartość na dzień 30 listopada 2002 r. wynosi 2.074.421 zł. Takze pozwany poniósł szkodę na skutek niewykonania do dnia 31 grudnia 1993 r. umówionej liczby podłączeń do sieci, wyrażającą się kwotą. 699.666,69 zł. ' . Powyższy wyrok zaskarżyly apeiacjami obie strony. Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2004 r. Sąd Apelacyjny obie apelacje o_d.da_l_ił. _Sąd ten podzielił dokonane ustalenia faktyczne i_ dokonał następujących ocen prawnych. Umowa z dnia 4 marca 1991 r. jest umową o dzieło, które zostało częściowo wykonane. Termin przedawnienia roszczeń wynikającej z takiej umowy rozpoczyna bieg z chwilą oddania całego dzieła, a termin ten określono w 'umowie na koniec 1993 r. Termin przedawnienia roszczeń wynosi 2 lata (ar:t.__6ś_6 k.c.). Wobec tego, że pozew o zasądzenie odszkodowania wynikającego z niewykonania tej umowy wpłynął we wrześniu 1995 r. W tej sytuacji roszczenie nie uległo przedawnieniu, zatem podnoszony przez pozwaną zarzut przedawnienia uznał Sąd za chybiony. Umowa z dnia 31 stycznia 1992 r. jest umową podobną do umowy zlecenia i podlega regulacji określonej w .art..1.5.2t k.c. Na podstawie tej umowy powód mial otrzymywać opłaty z abonamentów klientów podłączonych do sieci, płaconych przez nich co miesiąc. Świadczenie pozwanego ma zatem charakter okresowy, a okres przedawnienia takich roszczeń wynosi 3 lata (ar:t._;l_1.& k.c.) i w dacie wniesienia powództwa jeszcze nie upłynął. Sąd Apelacyjny nie podzieiił też zarzutu, że roszczenia powoda wynikają z faktu przejęcia i posiadania przez pozwanego studia i sieci telewizyjnej, wobec czego terminy przedawnienia należy określać na podstawie przepisów a_r:t_22§L23„Q k.c. Sąd Apelacyjny uznał, że żądanie zapłaty odszkodowania wynikającego z niewykonania obu umów ma podstawę w przepisie aLtA7_1 k.c. Na skutek niewykonania przez pozwanego umowy z dnia 31 stycznia 1992 r. do majątku powoda nie weszły środki pieniężne z opłat abonamentowych. Powód wobec braku wpływów z tego tytułu zaprzestał spłaty kredytu i sam musiał ponosić koszty eksploatacji studia. Poniesiona z tego tytułu szkoda wynosi 937.118,36 zł, a po doliczeniu skapitalizowanych odsetek ustawowych - 4.753.208 zł iw takiej wysokości pozwany winien zwrócić koszty wybudowania i eksploatacji sieci. Na skutek odstąpienia od umowy z dnia 4 marca 1991 r. powód utracił korzyści w postaci udziału w kapitale 1 zysku mającej powstać spółki "S, T. K.". Pozwany przejął wybudowane studio i sieć kablowa i sprzedał je innemu podmiotowi. Utracone z tego tytułu korzyści pozostają w adekwatnym związku przyczynowym w rozumieniu ar;t_3fi_1å_l k.c. Korzyści te miały stanowić wynagrodzenie powoda za wybudowanie i zorganizowanie dla pozwanej sieci telewizji kablowej. Na podstawie opinii biegłych ustalono, że szkoda z tego tytułu wynosi 470.798/L6 zł i po doliczenlu skapitalizowanych odsetek wynosi 2.074.421 zł. Sąd Apelacyjny za niezasadny uznał zgłoszone przez pozwanego zarzut potrącenia wierzytelności w kwocie 51.333 zł z tytułu szkody poniesionej na skutek niepodłączenia przez powoda umowionej liczby abonentów oraz w kwocie 89.372 zł z tytułu poniesionych przez pozwanego kosztów inwentaryzacji i wyceny sieci telewizji kablowej. Pierwsza z tych wierzytelności została bowiem zgłoszona w ramach powództwa wzajemnego, które zostało uwzględnione częściowo, druga zaś nie została przez pozwanego udowodniona. W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał zarzuty podnoszone przez pozwanego w apelacji za niezasadne. _ /× _ W ocenie Sądu Apelacyjnego, oddaleniu podlegała również apelacja powoda. Nie podzielił Sąd zarzutu, ze odsetki System informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 50ƒ2013 Stan prawny programuŠż20í73-12-23 VW S Ź 7 --- STRONA 3 --- _ _ __ ____ __ _|V CK 52BX04  tekst od zasadzonych kwot powinny byé zasajdzone rowniez za okres od dnia 1 grudnia 2002 r. do dnia 11 marca 2003 r. Sad zwrooit uwags, Ze powod domagai sis zasqdzenia odsetek od zalegiych odsetek, a moga one byé zasadzone dopiero od dnia wniesienia powodztwa. Zadanie w tym przedmiooie powod ziozyi dopiero w dniu 11 marca 2003 r., zatem od tej daty mogiy bye zasadzone odsetki. Nie podzielit teZ Sad zarzutow bisdnego uwzgisdnienia powédztwa wzajemnego, uznajac Zadanie powoda wzajemnego za uzasadnione w uwzglsdnionej czssci i znajdujace potwierdzenie w opinii biegiego Z. i wspoinej opinii ziozonej przez biegiych Z. i ii/I. Wyrok powyzszy zaskariyiy kasacjami obie strony. Kasaoja powoda, dotyczajca wyroku w czssci oddaiajacej jego apelacjs i oizekajacej 0 kosztaoh prooesu, oparta zostaia na obu podstawach kasacyjnych okreslonych w aLt._§_931 k.p.c. W ramach pierwszej z nich skaiiacy zarzuoai naruszenie prawa materiainego, to jest aLt_48j_§_‘i i 2 oraz a_i1..A82§_1 k.c. polegajace na bisdnej wykiadni, prowadzajcej do bezpodstawnego oddalenia powédztwa 0 odsetki od kwoty 4.743.748,60 zi za okres od dnia 1 grudnia 2002 r. do dnia 10 marca 2003 r. W ramach drugiej podstawy zarzucai naruszenie prawa procesowego, to jest a.EL_2.33_§_1 k.p.c. w zwiqzku 2 a11._3_&5 k.p.c. polegajace na oparciu rozstrzygniscia o oddaieniu powodztwa wzajemnego na wadliwej opinii biegiego 2., przy pominisciu wspolnej opinii biegiych. W konkluzji wnosii o uchylenie wyroku w zaskarzonej czssci i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pozwana zaskarzyia wyrok Sadu Apeiacyjnego w caiosci, wnoszac 0 jego uohylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmians i uwzgisdnienie apelacji skarzacej. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej skarzaoa zaizucaia naruszenie prawa materiainego, to jest aLt_6A_6, Z51, 229, 230 oraz flil_3.9.Q_§_3 k.c. przez bisdna wykiadnis polegajaoa na uznaniu, Ze roszczenia powoda nie ulegiy przedawnieniu; art. 361 § 1 i 5‘._.7_1_ k.c. przez niewiasciwe zastosowanie do roszczeri powoda dotyczqcych pozbawienia go udziaiu w kapitaie i zysku pizysziej spoiki; aEL_39_0_§_1 k.c. przez niewiasoiwe zastosowanie i uznanie, ze powod moze doohodzic‘: odszkodowania przewyiszajacego tzw. “negatywny interes umovwy" w razie niezawarcia umowy przyrzeczonej; ad, 421 k.c. przez niewiasciwe zastosowanie I przyjscie, ie pozwany nie wykonat postanowiefi obu uméw;a£t_198 k.c. przez bisdna wykiadnis polegajaca na uznaniu, Ze brak podstaw do potracenia naieznosci pozwanego w kwotach 89.372 zi oraz 6926,00 zi; ai1._f16_1.is.t._1 i3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o SalT|0FZEjdZi6 grninnym w zwiazku 2 a.|1;.__1.33 ustawy z dnia 26 listopada 1996 r. o finansaoh publicznych przez bisdna wykiadnis polegajaca na uznaniu, 2e brak kontrasygnaty skarbnika gminy nie spowodowai niewaznosci umow; a_i:t_9_us.t._2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. 0 samorzadzie terytorialnym w brzmieniu nadanym ustawa z dnia 6 listopada 1992 r. i uznanie, Ze gmina moze prowadzié dziaialnosé gospodarcza poza zadaniami 0 charakterze uzyteoznosoi publicznej. _ _ _ W ramach drugiej podstawykas_aoyjnej zarzucaia naruszenie prawa procesowego, a to att 212 § 2' iafiilfi k.p.c. wskutek oddalenia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii koiejnego biegiego wobec istniejacych roznic w opiniaoh biegiych; .a£L.2.2Z i 232 k.p.o. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z wyroku Sadu Okrsgowego w G.; 21£t.,233_§ 1 i 316__.§_1 k.p.c. wskutek niedokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiaiu dowodowego; aLt._328_§l k.p.c. przez niewskazanie peinej podstawy faktyoznej i prawnej rozstrzygnisoia; ai:t._3_8_5 k.p.c. popizez oddalenie zasadnej apelaoji. Uzasadnienie prawns  Sad N ajwyzszy zwazyi, co nastspuje: Kasacja powoda jest czssciowo zasadna. Przede wszystkim nalezy odniesé sis do zarzutow naruszenia prawa procesowego, bowiem ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego dokonana moze byé jedynie w prawidtowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. Skarzacy kwestionowai zaé ustalenia dotyczace Zadania zgioszonego w powodztwie wzajemnym oraz gdy chodzi 0 powodztwo giowne  ustalenia w zakresie uzgodnierfi pomisdzy stronami co do kwestii, na ktorej ze stron spoczywai obowiazek finansowania budowy sieci teiewizji kablowej. Podstawa kwestionowania tych ustaiefi jest twierdzenie o naruszeniu przez Sad drugiej instancji przy ich dokonywaniu at1._2_3.3._§_l w zwiazku 2 aLt._3.8.5 k.p.c. Zarzut naruszenia ai:t._3_8_5 k.p.c. nalezy uznao za nietrafny, skoro Sad drugiej instancji na jego podstawie oddalit apelacjs powoda, uznajac ja za niezasadna. Naruszenie tego przepisu rniaioby miejsce wowczas, gdyby apeiacja zostaia oddalona pomimo uznania jej za zasadna, co w sprawie nie rniaio miejsca. Jezeii zas chodzi o zarzut naruszenia aLt__23_3§_1 k.p.o., to w orzeczniotwie Sadu Najwyzszego wieiokrotnie wyjasniano, Ze przepis ten moze stanowié podstaws kasacyjnajedynie wyjatkowo, gdy ocena materiaiu dowodowego, do ktorej wyiacznie uprawniony jest sad orzekajacy, zostaia oparta na wadiiwie, z naruszeniem prawa procesowego zebranym materiale dowodowym albo gdy jest razaco wadliwa i nie uwzgisdnia materiaiu dowodowego badi czyni to vwbiorczo. Ten drugi wypadek zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Ustaienia w kwestii poniesienia przez pozwana szkody na skutek niewiasciwego wykonania przez skarzacego umowy z dnia 4 marca 1991 r. oparte zostaiy na opinii biegiego J. 2., przy pominisciu w tej kwestii dowodu ze wspolnej opinii biegiych J. M. i J. Z. Ocena, ktoremu z dowodow nalezy pizypisaé walor wiarygodnosci. nalezy do sadu orzekajacego i trafnosé tej oceny nie podlega kontroii Sadu Najwyzszego. Rzeoza sadu drugiej instancji jest jednak takze wyjasnienie przyczyn, dla ktorych opari swe ustalenia na jednych dowodach, przy pominisciu innyoh. Takiego wyjaénienia stanowiska Sajdu Apeiaoyjnego w tej kwestii zabrakio, a nie mozna nie zauwazyo, Ze opinie biegiego J. Z. i wspoina opinia biegiych znacznie sis rozniaj, przy czym jednoczesnie biegiy Z. skiadajao opinis wspolna podtrzymat tez swoja wczesniejsza opinis. Roznice w tych opiniach sa na tyle istotne, ze przy oparciu ustaiefi na jednej z nich mozna uznaé, ze pozwana poniosia System lnformacji Prawnej Lex (Lex Omega) 501201 3 Stan prawny programu: 20131223 _ _- __ ____ __ _IV CK 526!04 - tekst od zasądzonych kwot powinny być zasądzone również za okres od dnia 1 grudnia 2002 r. do dnia 11 marca 2003 r. Sąd zwrócił uwagę, że powód domagał się zasądzenia odsetek od zaległych odsetek, a mogą one być zasądzone dopiero od dnia wniesienia powództwa. Żądanie w tym przedmiocie powód złożył dopiero w dniu 11 marca 2003 r., zatem od tej daty mogły być zasądzone odsetki. Nie podzielił też Sąd zarzutów błędnego uwzględnienia powództwa wzajemnego, uznając żądanie powoda wzajemnego za uzasadnione w uwzględnionej części i znajdujące potwierdzenie w opinii biegłego Ż. i wspólnej opinii złożonej przez biegłych Ż. i ll/l. Wyrok powyższy zaskarżyly kasacjami obie strony. Kasacja powoda, dotycząca wyroku w części oddalającej jego apelację i orzekającej o kosztach procesu, oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych W aLt._3_931 k.p.c. W ramach pierwszej z nich skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego, to jest aLt_4ßJ_§_'t i 2 oraz a_d..A62§_1 l<.c. polegające na błędne] wykładni, prowadzącej do bezpodstawnego oddalenia powództwa o odsetki od kwoty 4.743.748,60 zł za okres od dnia 1 grudnia 2002 r. do dnia 10 marca 2003 r. W ramach drugiej podstawy zarzucał naruszenie prawa procesowego, to jest a.tL_233_§_t k.p.c. w związku z ar:t._3_&5 k.p.c. polegające na oparciu rozstrzygnięcia o oddaleniu powództwa wzajemnego na wadllwej opinii biegłego Z., przy pominięciu wspólnej opinii biegłych. W konkluzji wnosił o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę i uwzględnienie apelacji skarżącej. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej skarżąca zarzucała naruszenie prawa materialnego, to jest aLt_6ś_6, lit, 229, 230 oraz arL_3_9.Q¬§_3 k.c. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że roszczenia powoda nie uległy przedawnieniu; art. 361 § Il i 51-._7_1_ k.c. przez niewłaściwe zastosowanie do roszczeń powoda dotyczących pozbawienia go udziału w kapitale i zysku przyszłej spółki; art_39_0_§_'t k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, ze powód może dochodzić odszkodowania przewyższającego tzw. "negatywny interes umowy' w razie niezawarcia umowy przyrzeczonej; art, 471 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że pozwany nie wykonał postanowień obu umów; arżt_4.St& k.c. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że brak podstaw do potrącenia należności pozwanego w kwotach 89.372 zł oraz 6.926,00 zl; art..-f-l=6_t.rs.t._t i3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w związku 2 a.|:l;.__1.33 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, ze brak kontrasygnaty skarbnika gminy nie spowodował nieważności umów; art._9_us.t._2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. 0 samorządzie terytorialnym W brzmieniu nadanym ustawą z dnia 6 listopada 1992 r. i uznanie, ze gmina może prowadzić działalność gospodarczą poza zadaniami 0 charakterze użyteczności publicznej. _ _ _ W ramach drugiej podstawy-kas_acyjnej zarzucała naruszenie prawa procesowego, a to art 212 § 2" iar2i..„2..7_& k.p.c. wskutek oddalenia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego wobec istniejących różnic w opiniach biegłych; .art„.2.2Z i 232 k.p.c. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z wyroku Sądu Okręgowego w G.; att.„233_§ 1 i 3l6._.§_„1„ k.p.c. wskutek niedokonania wszechstronne] oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego; art._32B_§2 k.p.c. przez niewskazanie pełnej podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia; ar:t._3_8_5 k.p.c. poprzez oddalenie zasadnej apelacji. Uzasadnienie prawne ' Sąd .Najwyższy zważył, co nastę puje: Kasacja powoda jest częściowo zasadna. Przede wszystkim należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, bowiem ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego dokonana może być jedynie w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. Skarżący kwestionował zaś ustalenia dotyczące żądania zgłoszonego w powództwie wzajemnym oraz gdy chodzi o powództwo główne - ustalenia W zakresie uzgodnień pomiędzy stronami co do kwestii, na której ze stron spoczywał obowiązek finansowania budowy sieci telewizji kablowej. Podstawą kwestionowania tych ustaleń jest twierdzenie o naruszeniu przez Sąd drugiej instancji przy ich dokonywaniu aĽl;._2_3.3._§__'t W związku z aLt.._3_8.5 k.p.c. Zarzut naruszenia ar:t._3_8_5 k.p.c. należy uznać za nietrafny, skoro Sąd drugiej instancji na jego podstawie oddalił apelację powoda, uznając ją za niezasadną. Naruszenie tego przepisu miałoby miejsce wówczas, gdyby apeiacja została oddalona pomimo uznania jej za zasadną, co w sprawie nie miało miejsca. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia aLt„_23_3ś_t k.p.c., to w orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wyjaśniano, że przepis ten może stanowić podstawę kasacyjną jedynie wyjątkowo, gdy ocena materiału dowodowego, do której wyłącznie uprawniony jest sąd orzekający, została oparta na wadliwie, z naruszeniem prawa procesowego zebranym materiale dowodowym albo gdy jest rażąco wadliwa i nie uwzględnia materiału dowodowego bądż czyni to wybiórczo. Ten drugi wypadek zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Ustalenia w kwestii poniesienia przez pozwaną szkody na skutek niewłaściwego wykonania przez skarżącego umowy z dnia 4 marca 1991 r. oparte zostały na opinii biegłego J. Ź., przy pominięciu w tej kwestii dowodu ze wspólnej opinii biegłych J. M. i J. Ż. Ocena, któremu z dowodów należy przypisać walor wiarygodności, należy do sądu orzekającego i trafność tej oceny nie podlega kontroli Sądu Najwyższego. Rzeczą sądu drugiej instancji jest jednak także wyjaśnienie przyczyn, dla których oparł swe ustalenia na jednych dowodach, przy pominięciu innych. Takiego wyjaśnienia stanowiska Sądu Apelacyjnego w tej kwestii zabrakło, a nie można nie zauważyć, ze opinie biegłego J. Ż. i wspólna opinia biegłych znacznie się różnią, przy czym jednocześnie biegły Ż. składając opinię wspólną podtrzymał też swoją wcześniejszą opinię. Różnice w tych opiniach są na tyle istotne, że przy oparciu ustaleń na jednej z nich można uznać, że pozwana poniosła System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 50i2013 Stan prawny programu: 2013-12‹23 --- STRONA 4 --- N ____ W _Z IV CK 526104tekst szkods, a na podstawie drugiej opinii ustalio tego nie mozna. Pizy braku wyjasnienia roznio w tych dowodach nie byio zatem mozliwe poczynienie prawidiowych ustalen odnoszacych sis do poniesienia przez pozwana szkody, nie wspominajao juz o jej wyliczeniu. Podobnie, trafnie kwestionuje skaizacy ustalenie, 2e zgodnie z zawarta przez strony umowa skar2acego obciazai obowiazek finansowania budowy sieci. Tymczasem umowa 2 dnia 4 marca 1991 r. tej kwestii nie reguluje. pozostawiajajc ja aneksom, a sposrod nich jedynie aneksy nr 3 i 4 okresiaja wyra2nie, 2e przyiaozenie abonentow do sieci nastapi z wiasnych srodkéw dewizowych, pozostaie aneksy nie zawieraja stanowozyoh oswiadczeii stron w tym przedmiocie, zatem bez pogisbionej anaiizy materiaiu dowodowego w tym zakresie dokonanie wiazacyoh ustaien faktycznych nie mogio bye dokonane. Jezeii ohodzi o zarzuty naruszenia prawa materiainego, to mozna je uznao za zasadne jedynie czssoiowo. Skariacy zarzucai naruszenia l i 2 oraz a.1;t._4.8L§_1 k.c. O naruszeniu pierwszego 2 tych przepisow nie moze bye mowy, skoro Sad Apelacyjny ustaiajac, ze nastapiio opo2nienie w speinieniu swiadozeriia. zasadzii odsetki ustawowe 2 tego tytuiu. Wyjasnienia natomiast wymaga zarzut naruszenia ad. 482 § 1 k.c., dotyczacego mo2liwosoi Zadania odsetek od skapitalizowanyoh odsetek doiiczonych do diuznej sumy. Sad Apeiacyiny uznat, 2e zasadzenie odsetek od skapitalizowanych odsetek byio mozliwe dopiero od dnia 11 marca 2003 r., bowiem dopiero w tej daoie skarzaoy zgiosii roszczenie z tego tytuiu. Trafnie skaizacy zarzucai w kasacji, 2e tego rodzaju roszczenie zgiosii juz wczesniej, bo w pismie procesowym 2 dnia 30 czerwca 1998 r., stanowiacym rozszerzenie powodztwa, co jednak nie jest wystarczajace do podzieienia w caiosci zaizutu w tym zakresie. Otoz, zgodnie 2 art._A82_§.1. k.c., od zalegiych odsetek mozna Zadao odsetek dopiero od ohwili wytoczenia o nie powodztwa. Je2eli uznaé, 2e chwiia wytoczenia powodztwa o zaiegie odsetki byio ziozenie pisma procesowego 2 dnia 30 czerwca 1998 r., to zadanie powoda mogio dotyczyé tylko tych skapitalizowanych odsetek, ktore byiy nalezne do tego wiasnie dnia. a zatem Zadanie to nie mogio dotyozyé odsetek skapitalizowanyoh za poiniejszy okres, objsty wyliczeniem biegiego. Tak wisc za ten poiniejszy okres odsetki od zaiegiyoh. odsetek mogiy byé zasadzone dopiero od chwili ponownego rozszerzenia powodztwa. Sposob zasadzenia odsetek budzi daisze zastrzeienia, ktore zostana omowione przy rozwazaniu zasadnosci kasacji pozwanej. Daiszym zarzutem podniesionym przez powoda w kasacji (co prawda w jej uzasadnieniu, a nie w podstawie kasacyjnej, jednak w orzecznictwie Sadu Najwyzszego przyjsio sis uznawaé to za wystarczajace przytoczenie przepisu, ktorego naruszenie skarzacy 2ai2uca) jest naruszenie a1;t_'1J_1 k.c. przez bisdne jego zastosowanie. Skariacy zarzuoai. 2e nie mo2e ponosio odpowiedzialnosci wobec pozwanej 2 tytutu braku podiaczenia do sieci umowionej iiczby abonentow. bowiem mogi to uczynio jedynie wobec takich abonentow, 2 ktorymi pozwana zawaria umows abonencka. Skarzacy mogiby zatem dokonaé 6.000 podiajozen dopiero wtedy, gdyby pozwana zawaria 2 take liczba abonentow stosowne _urnowy. Nalezy jednak zwrocié uwags, 2e___z__ ustalonego stanu faktycznego nie wynika, aby skarzacy miai wykonaé swoje zobowiazania pod takim warunkiem. Przeciwnie, zobowiazai sis bez Zadnych warunkow do wykonania okreslonej iiczby podiaczefi, zatem to jego, a nie pozwana obciazaio wyszukanie abonentow wyrazajacych wois zawarcia umowy 2 pozwana i wykonanie podiaczenia do sieci. Przerzucanie tego obowiazku na pozwana w swietie dokonanych ustalefi faktycznych, w tym zakresie niezakwestionowanych poprzez podniesienie stosownyoh zarzutow natury procesowej, nie ma uzasadnienia. Odnoszac sis do zarzutéw stawianych w kasaoji pozwanej, nalezy poozynio nastspujace uwagi. Zarzuty podnoszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej sq w znaoznej mierze zasadne, co powoduje koniecznosé uchyienia zaskarzonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Trzeba przede wszystkim wskazao na niedostatki uzasadnienia zaskarzonego wyroku. prowadzace do uznania zasadnosoi zarzutu naruszenia ad. 328_§l k.p.c. Skarzaca wprawdzie nie przytoczyia w kasaoji przepisu art._391 k.p.c., jednak, biorao pod uwags jej wywody w uzasadnieniu kasacji, na|e2aio uznaé, 2e swoje zarzuty odnosiia do uzasadnienia wyroku Sadu drugiej instancji, a nie do uzasadnienia orzeczenia wydanego przez Sad pienivszej instancji. Odnoszac sis do tego zarzutu tizeba zwrocio uwags, 2e nie jest obowiazkiem sadu drugiej Instancji powtarzanie ustaieii i oceny prawnej dokonanych przez sad pierwszej instancji, 0 iie bowiem je podziela, wystarczy daé temu w uzasadnieniu wyraz. Niewatpiiwie jednak sad drugiej instancji powinien dokonaé wiasnej oceny materiaiu dowodowego i w granicach apeiacji zastosowaé wiaéciwe przepisy prawa materiainego, niezaleznie od podnoszonych przez skarzacego zarzutow, bowiem nie one wyznaczaja granice apelacji (art_3l8 k.p.c.'). Do zarzutow tych jednak powinien odnieso sis w uzasadnieniu wyroku, wyjasniajao, dlaozego uznaje je za trafne badz za nietrafne. Takiej szczegoiowej oceny w uzasadnieniu zaskarzonego wyroku zabrakio. W apeiacji skarzaca kwestionowaia sposob wyliozenia odsetek od ustalonej naieznosci giownej. Kwestia wysokosci odsetek, jako zagadnienie o charakterze materiainoprawnym, podiegaia kontroli Sadu nawet wowozas, gdyby zarzutu niewiasciwego ich wyiiczenia nie pociniesiono w apeiaoji. Sad drugiej instancji ograniczyi swe rozwazania w tej kwestii jedynie do uznania zarzutu za niezrozumiaiy. Tymczasem twiiczenie odsetek budzi zastrzezenia, bowiem, jak wynika ze wspoinej opinii biegiych, odsetki po skapitalizowaniu na dziefi 30 CZ8i'WC8 1998 r. doliczono do diuznej sumy, po czym obliczono sums obu tych wartosci (surny skapitalizowanych odsetek i diu2nej sumy) i od tej sumy obiiczono odsetki na dzien 11 marca 2003 r., skapitaiizowano je i dodano do iajoznej kwoty obiiczonej na dzien 30 ozerwoa 1998 r. i ta iaozna kwota zasadzona zostaia na rzecz powoda, 2 odsetkami ustawowymi od dnia 11 marca 2003 r. Stosownie do a_rt.A_82_§_1 k.c., kapitalizacji moga podlegaé tyiko odsetki od sumy giownej, a nie od zaiegiyoh odsetek, chyba ze po powstaniu zadiuzenia strony zgodziiy sis na doliczenie ich do diu2nej sumy. Rzecza Sajdu drugiej instancji byio zatem skontroiowanie prawidiowosci wyliczenia odsetek i danie wyrazu tej kontroli w uzasadnieniu wyroku, bez wyjasnienia bowiem orzeozenia w tej czssci ocena przez System informacji Prawns] Lex (Lex Omega) 5012013 Stan prawny programu: 20131223 _ ____ _ __ IV CK 526ł04_-tekst szkodę, a na podstawie drugiej opinii ustalić tego nie można. Przy braku wyjaśnienia różnic w tych dowodach nie było zatem możliwe poczynienie prawidłowych ustaleń odnoszących się do poniesienia przez pozwaną szkody, nie wspominając już 0 jej wyliczeniu. Podobnie, trafnie kwestionuje skarżący ustalenie, że zgodnie z zawartą przez strony umową skarżącego obciążał obowiązek finansowania budowy sieci. Tymczasem umowa z dnia 4 marca 1991 r. tej kwestii nie reguluje, pozostawiając ją aneksom, a spośród nich jedynie aneksy nr 3 i 4 _określają wyraźnie, że przyłączenie abonentów do sieci nastąpi z własnych środków dewizowych, pozostałe aneksy nie zawierają stanowczych oświadczeń stron w tym przedmiocie, zatem bez pogłębionej analizy materiału dowodowego w tym zakresie dokonanie wiążących ustaleń faktycznych nie mogło być dokonane. Jezeli chodzi o zarzuty naruszenia prawa materialnego, to można je uznać za zasadne jedynie częściowo. Skarżący zarzucał naruszenie ar;t.ABj_§_1 i 2 oraz a.l:l„_4_Ežł§_'l k.c. O naruszeniu pierwszego z tych przepisów nie może być mowy, skoro Sąd Apelacyjny ustalając, że nastąpiło opóźnienie w spełnieniu świadczenia, zasądził odsetki ustawowe z tego tytułu. Wyjaśnienia natomiast wymaga zarzut naruszenia ad. 482 § il kc., dotyczącego możliwości żądania odsetek od skapitalizowanych odsetek doiiczonych do dłużnej sumy. Sąd Apelacyjny uznał, że zasądzenie odsetek od skapitalizowanych odsetek było możliwe dopiero od dnia 11 marca 2003 r., bowiem dopiero w tej dacie skarżący zgłosił roszczenie z tego tytułu. Trafnie skarżący zarzucał w kasacji, ze tego rodzaju roszczenie zgłosił już wcześniej, bo w piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 1998 r., stanowiącym rozszerzenie powództwa, co jednak nie jest wystarczające do podzielenia w całości zarzutu w tym zakresie. Otóż, zgodnie z ar;t._5lß2._§_Ęi. k.c., od zaległych odsetek można żądać odsetek dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa. Jeżeli uznać, że chwilą wytoczenia powództwa o zaległe odsetki było złożenie pisma procesowego z dnia 30 czerwca 1998 r., to żądanie powoda mogło dotyczyć tylko tych skapitalizowanych odsetek, które były należne do tego właśnie dnia, a zatem żądanie to nie mogło dotyczyć odsetek skapitalizowanych za późniejszy okres, objęty wyliczeniem biegłego. Tak więc za ten późniejszy okres odsetki od zaległych. odsetek mogły być zasądzona dopiero od chwili ponownego rozszerzenia powództwa. Sposób zasądzenia odsetek budzi dalsze zastrzeżenia, które zostaną omówione przy rozważaniu zasadności kasacji pozwanej. Dalszym zarzutem podníesionym przez powoda w kasacji (co prawda w jej uzasadnieniu, a nie w podstawie kasacyjnej, jednak w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęło się uznawać to za wystarczające przytoczenie przepisu, którego naruszenie skarżący zarzuca) jest naruszenie ar;t_-'1J_'l k.c. przez błędne jego zastosowanie. Skarżący zarzucał, że nie może ponosić odpowiedzialności wobec pozwanej z tytułu braku podłączenia do sieci umówiorrej liczby abonentów, bowiem mógł to uczynić jedynie wobec takich abonentów, z którymi pozwana zawarła umowę abonencką. Skarżący mógłby zatem dokonać 6.000 podłączeń dopiero wtedy, gdyby pozwana zawarła z taką liczba abonentów stosowne umowy. Należy jednak zwrócić uwagę, że___z__ ustalonego stanu faktycznego nie wynika, aby skarżący miał wykonać swoje zobowiązania pod takim warunkiem. Przeciwnie, zobowiązał się bez żadnych warunków "do wykonania określonej liczby podłączeń, zatem to jego, a nie pozwaną obciążało wyszukanie abonentów wyrazających woię zawarcia umowy z pozwaną i wykonanie podłączenia do sieci. Przerzucanie tego obowiązku na pozwaną w świetle dokonanych -ustaleń faktycznych, wtym zakresie niezakwestionowarrych poprzez podniesienie stosownych zarzutów natury procesowej, nie ma uzasadnienia. Odnosząc się do zarzutów stawianych w kasacji pozwanej, należy poczynić następujące uwagi. Zarzuty podnoszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej są w znacznej mierze zasadne, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Trzeba przede wszystkim wskazać na niedostatki uzasadnienia zaskarżonego wyroku, prowadzące do uznania zasadności zarzutu naruszenia ati. ;ši28_§l k.p.c. Skarząca wprawdzie nie przytoczyła W kasacji przepisu aLt._Ii91 k.p.c., jednak, biorąc pod uwagę jej wywody w uzasadnieniu kasacji, należało uznać, że swoje zarzuty odnosiła do uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji, a nie do uzasadnienia orzeczenia wydanego przez Sąd pieni/szej instancji. Odnosząc się do tego zarzutu trzeba zwrócić uwagę, że nie jest obowiązkiem sądu drugiej instancji powtarzanie ustaleń i oceny prawnej dokonanych przez sąd pierwszej instancji, o ile bowiem je podziela, wystarczy dać temu w uzasadnieniu wyraz. Niewątpliwie jednak sąd drugiej instancji powinien dokonać własnej oceny materiału dowodowego i w granicach apelacji zastosować właściwe przepisy prawa materialnego, niezależnie od podnoszonych przez skarżącego zarzutów, bowiem nie one wyznaczają granice apelacji (aLt_3_"iL& k.p,c.'). Do zarzutów tych jednak powinien odnieść się W uzasadnieniu wyroku, wyjaśniając, dlaczego uznaje je za trafne bądż za nietrafne. Takiej szczegółowej oceny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło. W apeiacji skarżąca kwestionowała sposób wyliczenia odsetek od ustalonej należności głównej. Kwestia wysokosci odsetek, jako zagadnienie o charakterze materialnoprawnym, podlegała kontroli Sądu nawet wówczas, gdyby zarzutu niewłaściwego ich wyliczenia nie pocinlesiono w apelacji. Sąd drugiej instancji ograniczył swe rozważania W tej kwestii jedynie do uznania zarzutu za niezrozumiały. Tymczasem wyliczenie odsetek budzi zastrzeżenia, bowiem, jak wynika ze wspólnej opinii biegłych, odsetki po skapitalizowaniu na dzień 30 czerwca 1998 r. doliczono do dłużnej sumy, po czym obliczono sumę obu tych wartości (sumy skapitalizowanych odsetek i dłużnej sumy) i od tej sumy obliczono odsetki' na dzień 11 marca 2003 r., skapitałizowano je i dodano do łącznej kwoty obliczone] na dzień 30 czenri/ca 1998 r. i ta łączna kwota zasądzona została na rzecz powoda, z odsetkami ustawowymi od dnia 11 marca 2003 r. Stosownie do a_Ľt.A_&2_§_'t k.c., kapitalizacji mogą podlegać tylko odsetki od sumy głównej, a nie od zaległych odsetek, chyba ze po powstaniu zadłużenia strony zgoclziły się na doliczenie ich do dłużnej sumy. Rzeczą Sądu drugiej instancji było zatem skontrolowanie prawidłowości wyliczenia odsetek i danie wyrazu tej kontroli w uzasadnieniu wyroku, bez wyjaśnienia bowiem orzeczenia w tej części ocena przez System informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 50ƒ2013 Stan prawny programu: 2013-12-23 --- STRONA 5 --- sf IV oi<_5g_sio4  tekst Sad Najwyzszy podnoszonyoh w kasacji zarzutew nie jest mo2|iwa. Trafriie te2 zarzucaia skarzaca, 2e ograniozajac sis w istoeie do oceny zarzutew apelacyjnych, dokonanej zreszta w sposeb niewystarczajacy, Sad drugiej instanoji rozwazai obie zawarte pomisdzy stronami umowy odrsbnie, nie zauwazajac zwiazkew pomisdzy nimi, podczas gdy wzajemne prawa i obowiazki stron umowy te ksztaitowaiy w sposeb kompleksowyi bez iaoznego ich rozwazenia nie jest moziiwe ustalenie zakresu wzajemnych roszczeri stron. W ustaieniach odnoszacych sis do tej kwestii zabrakio przy tym konsekwencji, wskazae tu naie2y, 2e odnosnie do zadania zasadzenia kwoty 2.074.421 2t Sad rozwazajac zarzut przedawnienia uznat, 2e kwoty tej Zajdai powed 2 tytuiu wynagrodzenia za wybudowanie i zorganizowanie przedsisbiorstwa (pomijajao zreszta twierdzenia pozwanej, 2e na ten oel zapiacita kwots 500.000 zi), innym razem zas przyjai, 2e Zadanie to dotyozy odszkodowania z tytuiu utraoonych korzysci w postaci udziaiew w kapitale i zysku majacej powstae speiki. Ju2 tylko 2 tego wzglsdu nie mozna uznae, by dokonane w sprawie ustalenia byiy peine I wystarczajagce do wyjasnienia sprawy i jednoznacznej oceny podnoszonyoh tai<2e w kasacji zarzutew materiainoprawnyoh. Brak zatem jednoznacznych ustalee i niedostatki uzasadnienia zaskarzonego wyroku powoduja konieczriose jego uchylenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzut natomiast naruszenia przez Sad drugiej a.rt_22Z i 232 k.p.c. jest 0 tyie nietrafny, 2e adresatem tych pizepisew sa w istocie strony, a nie sad, a poza tym przepisy te odnosza sis do postspowania pierwszoinstancyjnego i w postspowaniu apelaoyjnym maja zastosowanie jedynie poprzez odesianie 2 ad_j.9_1 k.p.c., a naruszenia tego przepisu skarzsea nie zarzucaia. Ponadto, je2eli chodzi o zarzut naruszenia art 212 § 2 i 228 k.p.c. na|e2y zauwazye, 2e Sad drugiej instancji nie prowadzii postspowania dowodowego, nie megi wisc przepisew tych naruszye. Niezaieznie od tego trzeba te2 wskazae, 2e same rezniee w opiniach biegiych, nawet znaczne, nie stanowia jeszcze podstawy do uwzgisdnienia wniosku o dopuszczenie dowodu 2 opinii kolejnego biegiego, bowiem ocena dowodew i wskazanie tych, kterym przyznaje sis walor wiarygodnosci, jest rzecza sadu i miesoi sis w ramach swobody okreslonej w i<.p.o. Niemniej jednak, bez dokiadnego wyjasnienia rozbieznosci w tych opiniach i wykazaniu przyczyn, dia kterych oparto ustalenia na jednych dowodach, a odmewiono wiary innym, mozna zasadnie zarzueae naruszajace pizytoczony przepis przekroezenie granic tej swobody. Nie mo2na natomiast podzielie zarzutu naruszenia a|iL22Z i 232 k.p.e. przez pominiscie dowodu 2 wyroku Sadu Rejonowego w G. wydanego w sprawie, bowiern przedmiotem tej sprawy byiy roszezenia wynikajace 2 posiadania studia i sieci telewizji kabiowej, podczas gdy w niniejszej sprawie chodzi o roszezenia majace podstaws w umowach 2 dnia 4 marca 1991 r. i 31 stycznia 1992 r., a umowy te kwestii posiadania nie dotyezyiy. . W kasacji skarzacej podniesiono tezszereg zarzutew naruszenia prawa materiainego, nie wszystkie jednak mozna podzieiie. Nie jest trafny zarzut naruszenia art26.46, Z51, 22.9, 230 i 3_9_0_§_3_ k.c. przez nieuwzglsdnienie zarzutu przedawnienia. Przepisy 5112229 i 230 k.c..w ogeie nie maja w sprawie zastosowania, bowiem  jak wskazano wyzej  przedmiotem sprawynie sa roszczeniawynikajace 2 posiadania. Wbrewzarzutom skarzacej, Sad Apelaeyjny prawidiowo zakwalifikowai umows 2 dnia 4 marca 1991 r. jako umows o dzieio, w kterej termin oddania dzieia ustaiono na koniec 1993 r. Zgodnie 2 przepisem Ei.Eil._5$}.6. k.c., roszczenia wynikajace 2 umowy o dzieio przedawniaja sis 2 upiywem tat dwech od oddania dzieia, a jesli nie zostaio oddane  2 upiywem lat dwech od dnia, w kteryrn rniaio bye oddane. Ustalenie, ze dzieio miaio zostae oddane w kofiou 1993 r., nie zostaio podwazone w kasacji. Wprawdzie skarzaoa podnosiia, 2e termin oddania dzieia zostai skrecony umowaj z dnia 30 styoznia 1992 r., wobec czego powinien bye Iiczony od dnia 1 lutego 1992 r., kiedy to studio teiewizyjne byio ju2 wybudowane i ekspioatowane, jednak tmeba przypomniee, 2e naruszenia prawa materiainego mo2e potegae na wadiiwej wykiadni iub bisdnym zastosowaniu, nie mo2e natomiast bye uzasadniane wadiiwoscia ustalee faktycznych. Ustalenie zas, w jakiej dacie dzieio miato bye oddane i w jakiej dacie to rzeczywiscie nastajpiio, naiezy do podstawy faktycznej rozstrzygniscia. W sytuacji, w kterej z dokonanyoh w sprawie ustalefi nie wynika, 2e dzieio w postaci studia i sieci teiewizji kablowej obejmujacej umewiona liczbs abonentew zostaio wykonane przed koficem 1993 r., a ustalenie to nie zostato zakwestionowane popizez podniesienie zarzutew natury procesowej, uznanie przez Sad Apelacyjny, 2e termin przedawnienia roszczenia rozpoczai sis w dniu 1 stycznia 1994 r. i w dacie wniesienia powedztwa (wrzesieri 1995 r.) jeszcze nie upiynei, nie budzi zastrzezen. Nie zostaio rewniez podwazons ustalenie, 2e jeszcze w 1993 r. umowa byte wykonywana, a obie strony odstapity od niej sktadajac w formie pisemnej oswiadczenia woli w tym przedmiocie w dniu 28 paidziernika 1993 r. Podobnie, prawidtowo uznai Sad Apeiacyjny, 2e w daoie wniesienia powedztwa nie upiynai termin przedawnienia roszczefi wynikajaoych 2 umowy z dnia 31 stycznia 1992 r. Urnowa ta dotyozyia eksploatacji i utrzymania urzadzefi studia telewizji kabiowej i retransmisji programu i ze wzglsdu na ten przedmiot prawidiowo zostaia uznana zaumows podobna do umowy zlecenia. Swiadczenia skarzajcej wynikajape 2 tej umowy miaiy bye speiniane w odstspach miesiscznych, zatem byiy to swiadczenia o charakterze okresowym Przepisy art. E0 i 15.1 k.c. nie zawieraja szczegelnych unormowafi odnoszacych sis do przedawnienia swiadczee okresowych wynikajacych 2 umowy podobnej do umowy zlecenia, zatem zastosowanie ma w tym zakresie au:tJj_8 k.c., przewidujacy trzyietni termin przedawnienia.  Rewniez, wbrew zarzutem ska|2'acej, nie ma w sprawie zastosowania §3_il_3_9_Q k.c. Skarzsca wywodziia, 2e umows przyrzeczona miaia bye umowa speiki, do zawarcia kterej nie doszio, a termin przedawnienia roszozeri 2 umowy przedwstspnej upiynai. Umowa przedwstspna miaia bye, zdaniem skarzacej, umowa 2 dnia 4 marca 1991 r. W umowie tej jednak strony jedynie deklarowaiy, 2e  po przytaczeniu osiedli mieszkaniowych do sieci  powoiaja speiks pod nazwa S. T. K., kterej zadaniem byiaby realizaoja i emisja programew lokainych, dystrybuoja dekoderew, przyjmowanie opiat abonamentowych oraz zapewnienie odpowiedniego stanu technicznego dia caiej .sieci. Urnowa przedwstspna, zgodnie 2 System lriformacji Prawnej Lex (Lex Omega) 50i'2013 Stan prawny programu: 20131223 __ iv cr<_5g_ęro4 - tekst Sąd Najwyższy podnoszonych w kasacji zarzutów nie jest możliwa. Trafnie też zarzucała skarżąca, że ograniczając się w istocie do oceny zarzutów apelacyjnych, dokonanej zresztą w sposób niewystarczający, Sąd drugiej instancji rozważał obie zawarte pomiędzy stronami umowy odrębnie, nie zauważając związków pomiędzy nimi, podczas gdy wzajemne prawa i obowiązki stron umowy te kształtowały w sposób kompleksowy-i bez łącznego ich rozważania nie jest możliwe ustalenie zakresu wzajemnych roszczeń stron. W ustaleniach odnoszących się do tej kwestii zabrakło przy tym konsekwencji, wskazać tu należy, że odnośnie do żądania zasądzenia kwoty 2.074.421 zł Sąd rozważając zarzut przedawnienia uznał, że kwoty tej żądał powód z tytułu wynagrodzenia za wybudowanie i zorganizowanie przedsiębiorstwa (pomijając zresztą twierdzenia pozwanej, że na ten cel zapłaciła kwotę 500.000 zł), innym razem zaś przyjął, że żądanie to dotyczy odszkodowania z tytułu utraconych korzyści w postaci udziałów w kapitale i zysku mającej powstać spółki. Już tylko z tego względu nie można uznać, by dokonane w sprawie ustalenia były pełne i wystarczające do wyjaśnienia sprawy i jednoznacznej oceny podnoszonych także W kasacji zarzutów materialnóprawnych. Brak zatem jednoznacznych ustaleń i niedostatki uzasadnienia zaskarżonego wyroku powodują konieczność jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzut natomiast naruszenia przez Sąd drugiej ai:i._22Z i 232 k.p.c. jest o tyle nietrafny, że adresatem tych przepisów są w istocie strony, a nie sąd, a poza tym przepisy te odnoszą się do postępowania pierwszoinstancyjnego i w postępowaniu apelacyjnym mają zastosowanie jedynie poprzez odesłanie z ar:t_„3_9_1 k.p.c., a naruszenia tego przepisu skarżąca nie zarzucała. Ponadto, jeżeli chodzi o zarzut naruszenia art 212 § 2 1' 225 k.p.c. należy zauważyć, że Sąd drugiej instancji nie prowadził postępowania dowodowego, nie mógł więc przepisów tych naruszyć. Niezależnie od tego trzeba też wskazać, ze same różnice w opiniach biegłych, nawet znaczne, nie stanowią jeszcze podstawy do uwzględnienia wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego, bowiem ocena dowodów i wskazanie tych, którym przyznaje się walor wiarygodności, jest rzeczą sądu i miesci się w ramach swobody określonej w k.p.c. Niemniej jednak, bez dokładnego wyjaśnienia rozbieżności w tych opiniach i wykazaniu przyczyn, dla których oparto ustalenia na jednych dowodach, a odmówiono wiary innym, można zasadnie zarzucać naruszające pizytoczony przepis przekroczenie granic tej swobody. Nie można natomiast podzielić zarzutu naruszenia a|Żtz22Z i 232 k.p.c. przez pominięcie dowodu z wyroku Sądu Rejonowego w G. wydanego w sprawie, bowiem przedmiotem tej sprawy byly roszczenia wynikające z posiadania studia i sieci telewizji kablowej, podczas gdy w niniejszej sprawie chodzi o roszczenia mające podstawę w umowach z dnia 4 marca 1991 r. i 31 stycznia 1992 r., a umowy te kwestii posiadania nie dotyczyły. . W kasacji skarżącej podniesiono też" szereg zarzutów naruszenia prawa materialnego, nie wszystkie jednak można podzielić. Nie jest _trafny zarzut naruszenia art-zßśâ, 151, 22.9, 2.30 i 3_9_0_§_3_ kc. przez nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia. Przepisy a1L2_29 i 230 k.c..w ogóle nie mają w sprawie zastosowania, bowiem -jak wskazano wyżej - przedmiotem sprawynie są roszczenia_wynikające z posiadania. Wbrew-zarzutom skarżącej, Sąd Apelacyjny prawidłowo zakwalifikował umowę z dnia 4 marca 1991 r. jako umowę o dzieło, w której termin oddania dzieła ustalono na koniec 1993 r. Zgodnie z przepisem a.Et..6ś„E:`i k.c., roszczenia wynikające z umowy o dzieło przedawniają się z upływem lat dwóch od oddania dzieła, a jeśli nie zostało oddane - z upływem lat dwóch od dnia, w którym miało być oddane. Ustalenie, że dzieło miało zostać oddane w końcu 1993 r., nie zostało podważone w kasacji. Wprawdzie skarżąca podnosiła, że termin oddania dzieła został skrócony umową z dnia 30 stycznia 1992 r., wobec czego powinien być liczony od dnia 1 lutego 1992 r., kiedy to studio telewizyjne było już wybudowane i ekspłoatowane, jednak tmeba przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego może polegać na wadliwej wykładni lub błędnym zastosowaniu, nie może natomiast być uzasadniane wadiiwością ustaleń faktycznych. Ustalenie zaś, w jakiej dacie dzieło miało być oddane i w jakiej dacie to rzeczywiście nastąpiło, należy do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. W sytuacji, w której z dokonanych w sprawie ustaleń nie wynika, że dzieło w postaci studia i sieci telewizji kablowej obejmującej umówioną liczbę abonentów zostało wykonane przed końcem 1993 r., a ustalenie to nie zostało zakwestionowane poprzez podniesienie zarzutów natury procesowej, uznanie przez Sąd Apelacyjny, że termin przedawnienia roszczenia rozpoczął się w dniu 1 stycznia 1994 r. i w dacie wniesienia powództwa (wrzesien 1995 r.) jeszcze nie upłynął, nie budzi zastrzeżeń. Nie zostało również podważone ustalenie, że jeszcze w 1993 r. umowa była wykonywana, a obie strony odstąpiły od niej składając w formie pisemnej oświadczenia woli w tym przedmiocie W dniu 28 października 1993 r. Podobnie, prawidłowo uznał Sąd Apelacyjny, że w dacie wniesienia powództwa nie upłynął termin przedawnienia roszczeń wynikających z umowy z dnia 31 stycznia 1992 r. Umowa ta dotyczyła eksploatacji i utrzymania urządzeń studia telewizji kablowej i retransmisji programu i ze względu na ten przedmiot prawidłowo została uznana zaumowę podobną do umowy zlecenia. Świadczenia skarżącej wynikające z tej umowy miały być spełniane w odstępach miesięcznych, zatem były to świadczenia o charakterze okresowym Przepisy art, E0 i 15.1 k.c. nie zawierają szczególnych unormowań odnoszących się do przedawnienia świadczeń okresowych wynikających z umowy podobnej do umowy zlecenia, zatem zastosowanie ma w tym zakresie ar:tJj_Ei k.c., przewidujący trzyletni termin przedawnienia. - Również, wbrew zarzutom skarżącej, nie ma w sprawie zastosowania a_rit_3_90 k.c. Skarżąca wywodziła, że 'umową przyrzeczoną miała być umowa spółki, do zawarcia której nie doszło, a termin przedawnienia roszczeń z umowy przedwstępnej upłynął. Umową przedwstępną miała być, zdaniem skarżącej, umowa z dnia 4 marca 1991 r. W umowie tej jednak strony jedynie deklarowały, że - po przyłączeniu osiedli mieszkaniowych do sieci- powołają spółkę pod nazwą S. T. K., której zadaniem byłaby realizacja i emisja programów lokalnych, dystrybucja dekoderów, przyjmowanie opłat abonamentowych oraz zapewnienie odpowiedniego stanu technicznego dla całej sieci. Umowa przedwstępna, zgodnie 2 System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 50i'2013 Stan prawny programu: 2013-12-23 --- STRONA 6 --- _,__' "7 . y _,__ __ IV CK 526104  tekst ai:t._389 k.c., musi jednak zawierae przynajmniej istotne elementy umowy przyrzeezonej, a takich oech umowa 2 dnia 4 marca 1991 r. nie posiada i zgodnie 2 brzmieniem cytowanego § 7 mo2e stanowie jedynie deklaraojs woli zawaroia w przysziosci umowy speiki. Ma to jednak znaczenie nie tyiko dia okreslenia terminu pizedawnienia roszczefl zgiaszanych przez powoda, aie rewniez dla oceny zasadnosci tych roszozefi. Bisdnie natomiast skarzaoa zarzueaia, 2e doszio do naruszenia art._3_9_0_§__1 k.c. rewnie2 przez uznanie, 2e powed mo2e dochodzie odszkodowania przewyzszajaoego tzw. "negatywny interes umowy“. Omawianie reznic pomisdzy negatywnym a pozytywnym interesem umowyprzekracza ramy i potrzeby uzasadnienia wystarczy jedynie wspomniee, 2e przytoczony przez skarzaca przepis dotyezy innej sytuaoji, a mianowicie uohyienia sis od zawarcia umowy przyrzeczonej. W okolicznosciach sprawy natomiast doszio do odstapienia, i to obustronnego, od umowy z dnia 4 marca 1991 r. oraz do odstapienia przez pozwana od umowy 2 dnia 31 styoznia 1993 r. Zastosowanie moze miee zatem nie art. 390 § 1 k.c., iecz 9.0.3294 w zwiazku 2 a.r;t._£L21 k.c., a na podstawie tych przepisew dochodzie mo2na peinego odszkodowania, a nie tylko w granicach negatywnego interesu umowy, pod warunkiem oczywiscie wykazania szkody. Z zarzutem tym zwiazany jest kolejny zarzut, dotyczacy naruszenia a.rtA_T_1 k.c. przez przyjscie, 2e pozwana nie wykonaia postanowien obu umew. Naruszenie tego przepisu, jak i innyoh przepisew prawa materiainego, nie mo2e na tym jednak polegae. "Przyjscie", ze umowy nie zostaiy wykonane, to w istocie ustalenie tego faktu, a naruszenie prawa materialnego nie mo2e nastapie, co juz wyzej wykazano, na dokonaniu takioh ozy innych ustaieifi faktyoznyoh. .Je2e|i natomiast ohodzi o zarzut naruszenia a|:t_3.6.:i.§._1 i art 421 k.c. poprzez niewiasciwe zastosowanie go do roszczefl powoda dotyczacych pozbawienia go udziaiu w kapitale izyskach przysztej speiki, to niezaleznie od powyzszych uwag dotyczajcych umowy przyrzeczonej, trzeba zwreeie uwags, ze powed swoje roszozenia wynikajace 2 umowy 2 dnia 4 marca 1991 r. formuiowai niejednoznacznie. I tak  w piemie procesowym 2 dnia 30 czerwca 1998 r. (IV tom, k. 811 i nast.) Zajdai w zwiazku 2 ta umows zasadzenia kwoty 553.508 21 jako odszkodowania 2 tytuiu nieosiagnistego zysku 2 przedsiswziseia oraz kwoty 615.390,19 zi tytuiem skapitalizowanych odsetek. W pismie prooesowym 2 dnia 11 marca 2003 r. (X tom, k. 1904 i nast.) zadat natomiast zasadzenia kwoty 2.074.721 zi tytuiem wynagrodzenia 2a wybudowanie i zorganizowanie przedsisbiorstwa, a nie z tytuiu utraconego zysku. Rewniez Sad Apeiaoyjny nie byi konsekwentny w okresieniu tytutu, 2 jakiego kwotapowyzsza zostaia zasadzona. Jak wy2ej juz wskazano, okresiai jej jako wynagrodzenie 2a wybudowanie i zorganizowanie przedsisbiorstwa (str. 10 uzasadnieniawyroku), jako odszkodowanie 2 tytuiu utraeonyeh korzysci w postaci udziaiu w kapitale i zysku majacej powstae speiki (str. 13 uzasadnienia), a tak2e jako udziai w zyskach, kteiy miai stanowie wynagrodzenie za wybudowanie i zorganizowanie dia pozwanej sieci telewizji kabiowej (str. 14 uzasadnienia). Nie wiadomo zatem w istooie, 2 jakiego tytuiu ts kwots zasadzono. Nie mozna pomijae przy tym twierdzen skarzaoej, 2e 2a wybudowanie sieci zapiaciia powodowi kwots 500.000 zi (po denominaoji), o jakiej mowa w § 4 umowy 2 dnia 4 marca 1991 r. Brak przy tym dokiadnych ustalefi rewniez odnosnie do tego, na jaki eel miaiy bye przeznaczone wpiywy 2 opiat abonentowyoh (umowa 2 dnia 31 stycznia 1992 r.), a 2 czynnosoi dokonanycb przez powoda mo2e wynikae, 2e te optaty byiy przeznaczone na budows sieci, skoro odstapii od aneksu nr 6 do umowy z dnia 4 marca 1991 r. wiasnie dlatego, 2e pozwana nie przekazywaia mu tych opiat, co byio przeciez obowiazkiem pozwanej wynikajacym nie 2 tej pierwszej umowy, leez 2 drugiej umowy, zawartej w dniu 31 stycznia 1991 r. Dopeki zatem nie zostanie ustaione, jakie swiadczenia i za co miai otrzymywae powed, dopety nie bsdzie mo2|iwe ustalenie, jakiej szkody i 2 jakiego tytuiu doznai. Nie zasiuguje na uwzglsdnienie natomiast zarzut naruszenia a.rt..4.9_8 k.c. poprzez wadliwa wykiadnis prowadzaoa do uznania, 2e nie ma podstaw do potracenia przez pozwana naleznosci 2 tytuiu szkody poniesionej wobec niewykonania umowy w zakresie podiaczenia uzgodnionej liczby abonentew, jak trafnie bowiem uznaty orzekajace w sprawie Sady, to roszczenie byio pizedmiotem powedztwa wzajemnego, nie mo2e bye wise jednoczesnie przedmiotem potracenia. Je2e|i zas ehodzi o zgioszona do potracenia kwots 89.372 zt stanowiaca koszt. inwentaryzaeji studia telewizji kabiowej po przejsciu go przez skarzaea, to jak wynika z niekwestionowanych w tym zakresie ustaiefi, ani 2 zawartych przez strony urnew, ani 2 zaiacznikew nie wynika obowiazek ponoszenia tych kosztew przez powoda. Uzasadnienie zarzutu w kasacji sprowadza sis do wykazywania, 2e te ustalenia nie sq prawidtowe, jednak brak w tej mierze stosownych zarzutew podniesionyoh w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Wbrew kolejnym zarzutom kasacji pozwanej, zaskarzony wyrok nie narusza J i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorzadzie gminnym (tekstjedn. Dz. U. 2 2001 r. Nr 142, poz. 1591), ani 5.EL..13_3 ustawy z dnia 26 iistopada 1998 r. o finansaoh pubiicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014). Z przepisu & ustawy o samorzadzie gminnym wynika, 2e do skuteoznoeci czynnosci prawnej prowadzacej do powstania zobowiazafi pienisznyoh potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy (giownego ksisgowego budzetu) Iub osoby przez niego upowaznionej. Jak wyjasnii Sad Najwyzszy w wyroku , I CRN 187/94 (niepubi), 2 dnia 15 grudnia 1999 r., I CKN 304798 (niepubi), oraz , lll CKN 608/98 (OSNC 2000 r., nr 9, poz. 92), kontrasygnata nie jest oswiadezeniem woli w rozumieniu prawa oywilnego, a jej brak nie powoduje niewaznosci umowy. Stanowisko to oparte na wykiadni £lEL_45_i.L8L...§ znalazio dodatkowe wsparcie w a.rt._'L3_3_usi_1 ustawy 2 dnia 26 listopada 1998 r. 0 finansaoh pubiicznych (D2. U. Nr 155, poz. 1014 2e 2m.), wymieniajaeym czynnosci, dia kterych kontrasygnata jest pizesiankaj waznosoi. Wsrod ezynnosci tych nie ma zaciagania zobowiazafi, o jakieh mowa w bsdaoych przedmiotem sprawy umowaoh. Ponadto kontrasygnata jest jedynie narzsdziem dyscypiiny i:ud2etowej, a nie ograniczeniem kompeteneji organew gminy do ciokonywania czynnosci oywiinoprawnych. Brak kontrasygnaty, poza wypadkami okreslonymi w ai:t_'i_33 t1st._1 ustawy 0 finansaoh pubiioznych, ktere w okolicznosciach sprawy nie zacbodza, nie stanowi zatem o niewaznosoi System lnformaoji Prawnejlealc {Lox Omega) 5012013 Stan prawny programb: 20131223 W _ W 5 _,__' _W _ 1 W _Ż IV CK 526;'04 -tekst ai:t.„,'í&9 kc., musi jednak zawierać przynajmniej istotne elementy umowy przyrzeczonej, a takich cech umowa z dnia 4 marca 1991 r. nie posiada í zgodnie z brzmieniem cytowanego § 7 może stanowić jedynie deklarację woli zawarcia w przyszłości umowy spółki. Ma to jednak znaczenie nie tylko dia określenia terminu przedawnienia roszczeń zgłaszanych przez powoda, ale również dla oceny zasadności tych roszczeń. Błędnie natomiast skarżąca zarzucała, że doszło do naruszenia aLt._3_9_0_§__t k.c. również przez uznanie, że powód może dochodzić odszkodowania przewyższającego tzw. "negatywny interes umowy". Omawianie różnic pomiędzy negatywnym a pozytywnym interesem umowy-przekracza ramy i potrzeby uzasadnienia wystarczy jedynie wspomnieć, że przytoczony przez skarżącą przepis dotyczy innej sytuacji, a mianowicie uchylenia się od zawarcia umowy przyrzeczonej. W okolicznościach sprawy natomiast doszło do odstąpienia, i to obustronnego, od umowy z dnia 4 marca 1991 r. oraz do odstąpienia przez pozwaną od umowy z dnia 31 stycznia 1993 r. Zastosowanie może mieć zatem nie art. 390 § 1 k.c., lecz a.ĽLA9A W związku z a.tLt._ś-El kc., a na podstawie tych przepisów dochodzić można pełnego odszkodowania, a nie tylko w granicach negatywnego interesu umowy, pod warunkiem oczywiście wykazania szkody. Z zarzutem tym związany jest kolejny zarzut, dotyczący naruszenia artA_7_'t k.c. przez przyjęcie, że pozwana nie wykonała postanowień obu umów. Naruszenie tego przepisu, jak i innych przepisów prawa materialnego, nie może na tym jednak polegać. "Przyjęcie", że umowy nie zostały wykonane, to w istocie ustalenie tego faktu, a naruszenie prawa materialnego nie może nastąpić, co już wyżej wykazano, na dokonaniu takich czy innych ustaleń faktycznych. Jeżeli natomiast chodzi o zarzut naruszenia aEL_3.6J„§_'t i art 421 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie go do roszczeń powoda dotyczących pozbawienia go udziału w kapitale izyskach przyszłej spółki, to niezależnie od powyższych uwag dotyczących umowy przyrzeczonej, trzeba zwrócić uwagę, ze powód swoje roszczenia wynikające z umowy z dnia 4 marca 1991 r. formułował nłejednoznacznie. I tak - w piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 1998 r. (IV tom, k. 811 i nast.) żądał w związku z tą umową zasądzenia kwoty 553.508 zł jako odszkodowania z tytułu nieosiągniętego zysku z przedsięwzięcia oraz kwoty 515.390,19 zł tytułem skapitalizowanych odsetek. W piśmie procesowym z dnia 11 marca 2003 r. (X tom, k. 1904 i nast.) żądał natomiast zasądzenia kwoty 2.074.721 zł tytułem wynagrodzenia za wybudowanie i zorganizowanie przedsiębiorstwa, a nie 2 tytułu utraconego zysku. Również Sąd Apelacyjny nie był konsekwentny w określeniu tytułu, z jakiego kwotapowyższa została zasądzona. Jak wyżej już wskazano, okresłał ją jako wynagrodzenie za wybudowanie i zorganizowanie przedsiębiorstwa (str. 10 uzasadnienia wyroku), jako odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści w postaci udziału w kapitale í zysku mającej powstać spółki (str. 13 uzasadnienia), a także jako udział w zyskach, który miał stanowić wynagrodzenie za wybudowanie i zorganizowanie dla pozwanej sieci telewizji kablowej (str. 14 uzasadnienia). Nie wiadomo zatem w istocie, z jakiego tytułu te kwotę zasądzono. Nie można pomijać przy tym twierdzeń skarżącej, że za wybudowanie sieci zapłaciła powodowi kwotę 500.000 zł (po denominacji), o jakiej mowa w § 4 umowy' z dnia 4 marca 1991 r. Brak przy tym dokładnych ustaleń również odnośnie do tego, na jaki cel miały być przeznaczone wpływy 2 opłat abonentowych (umowa z dnia 31 stycznia 1992 r.), a z czynności dokonanych przez powoda może wynikać, że te opłaty byly przeznaczone na budowę sieci, skoro odstąpił od aneksu nr 6 do umowy z dnia 4 marca 1991 r. właśnie dlatego, że pozwana nie przekazywała mu tych opłat, co było przecież obowiązkiem pozwanej wynikającym nie z tej pienrrszej umowy, lecz z drugiej umowy, zawartej w dniu 31 stycznia 1991 r. Dopóki zatem nie zostanie ustaione, jakie świadczenia i za co miał otrzymywać powód, dopóty nie będzie mozliwe ustalenie, jakiej szkody i 2 jakiego tytułu doznał. Nie zasługuje na uwzględnienie natomiast zarzut naruszenia a_Lt.A_9_8 k.c. poprzez wadliwą wykładnię prowadzącą do uznania, że nie ma podstaw do potrącenia przez pozwaną należności z tytułu szkody poniesione] wobec niewykonania umowy w zakresie podłączenia uzgodnionej liczby abonentów, jak trafnie bowiem uznały orzekające w sprawie Sądy, to roszczenie było przedmiotem powództwa wzajemnego, nie może być więc jednocześnie przedmiotem potracenia. Jeżeli zaś chodzi o zgłoszoną do potrącenia kwotę 89.372 zł stanowiącą koszt inwentaryzacji studia telewizji kablowej po przejęciu go przez skarżąca, to jak wynika z niekwestionowanych wtym zakresie ustaleń, ani 2 zawartych przez strony umów, ani z załączników nie wynika obowiązek ponoszenia tych kosztów przez powoda. Uzasadnienie zarzutu w kasacji sprowadza się do wykazywania, że te ustalenia nie są prawidłowe, jednak brak w tej mierze stosownych zarzutów podniesionych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Wbrew kolejnym zarzutom kasacji pozwanej, zaskarzony wyrok nie narusza aĽ.._4_6..Ltst._1. i 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591), ani a.r:t„„1_3_3 ustawy z dnia 26 iistopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014). Z przepisu al:t_4fi_ust._3 ustawy o samorządzie gminnym wynika, że do skuteczności czynności prawnej prowadzącej do powstania zobowiązań pieniężnych potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy (głównego księgowego budżetu) lub osoby przez niego upoważnionej. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku , I CRN 187I94 (niepubl.), z dnia 15 grudnia 1999 r., I CKN 304ƒ98 (niepubl.), oraz , lll CKN 608/98 (OSNC 2000 r., nr 9, poz. 92), kontrasygnata nie jest oświadczeniem woli w rozumieniu prawa cywilnego, a jej brak nie powoduje nieważności umowy. Stanowisko to oparte na wykładni ai:t_45_LLst.„â znalazło dodatkowe wsparcie w a.|;t._'L3„3_usi_t ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.), wymieniającym czynności, dla których kontrasygnata jest przesłanką ważności. Wśród czynności tych nie ma zaciągania zobowiązań, o jakich mowa w będących przedmiotem sprawy umowach. Ponadto kontrasygnata jest jedynie narzędziem dyscypliny budżetowej, a nie ograniczeniem kompetencji organów gminy do dokonywania czynności cywiłnoprawnych. Brak kontrasygnaty, poza wypadkami określonymi w ai:t_'l_3Ji ust._t ustawy o finansach pubiicznych, które w okolicznościach sprawy nie zachodzą, nie stanowi zatem o nieważności Šystem Informacji Prawnejteilr (Lex Omega) 50i2013 Stan prawny programu: 20173-12-23 W _ Ń Ź --- STRONA 7 --- _ 1 1 1__ ___ __ _ IV CK SZQIQQ tekst czynnoéci prawnej i co najwyzej moze oznacza jej bezskutecznoéé. Ta kwestia pozostaje jednak poza rozwazaniami Sqdu Najwyzszego, skoro pozwana nie powoiywa%a sie; na bezskutecznoéé umowy i nie wywodzila z tego stanu skutkéw prawnych. Trzeba tez wskazac, 2e usiama 0 finansach publicznych nie ma zastosowan_ia w sprawie, bowiem wesz+a w Zycie w dniu 1 stycznia 1999 r., zaé w daoie zawierania przedmiotowych uméw nie byka pszepiséw stanowiqcych podstawq niewaznosci czynnosci prawnej gminy zdzia%anej bez kontrasygnaty skarbnika.  Wreszcie nie zachodzi naruszenie aljthfi ustawy z dnia 8 marca 1990 r. 0 samorzqdzie terytorialnym {tekst jedn. Dz. U. 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Skartaca powoiywaha sing na brzmienie tego przepisu nadane u.5la\aLa, z dnia 6 listopada 1992 r. 0 zmianie ustawy 0 samorzadzie terytorialnym (Dz. U. Nr 100, poz. 499), zgodnie z ktérym gmina nie mo2e prowadzié dzialalnoéci gospodarczej poza zadaniami o charakterze uzytecznoéci publfcznej. Zmiana tego przepisu weszla w zycie w dniu 12 stycznia 1993 r., a w daoie, w ktérej zawierane byiy obie umowy, takiego ograniczenia nie by%o, bowiem zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu gmina mogla take; dzialalnoéé prowadzié, jezeii wymagaiy tego potrzeby spolreczne. Urzqdzenie teiewizji kablowej dla mieszkaflcéw gminy takim potrzebom niewqtpliwie odpowiada. Niezaleznie od tego, nawet gdyby gmina prowadzi+a dzialalnoéé gospodarczq ponad tego rodzaju potrzeby, to nie oznaczaioby to niewaznosci zawartych w zwiazku z takq dzialalnoéciq uméw. Jak wynika 2 powyzszych rozwazafi. nie wszystkie zarzuty podnoszone w obu kasacjach znalaz%y potwierdzenie w ocenie Sqdu Najwyzszego Uznanie jednak za trafne niektérych z nich powoduje koniecznosc uchylenia zaskarzonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, 0 czym Sad Najwyzszy orzekl jak w sentencji na podstawie ant. 3.9313 k.p.c. System Ififfifiécji Prawne] Lex (Lex Omega) 5012013 Stan prawny prograrriuf 207131223 j i j 7 7 ę ę ,__ ___ 7, _ IV CK 52Ql'Qf4 -tekst czynności prawnej i co najwyżej może oznacza jej bezskuteczność. Ta kwestia pozostaje jednak poza rozważaniami Sądu Najwyższego, skoro pozwana nie powoływała się na bezskuteczność umowy i nie wywodziła z tego stanu skutków prawnych. Trzeba też wskazać, że ustawa 0 finansach publicznych nie ma zastosowania w sprawie, bowiem weszła w życie w dniu 1 stycznia 1999 r., zaś w dacie zawierania przedmiotowych umów nie było przepisów stanowiących podstawę nieważności czynności prawnej gminy zdzlałanej bez kontrasygnaty skarbnika. - Wreszcie nie zachodzi naruszenie ar:t„.9 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (tekst jedn. Dz. U. 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Skarżąca powoływała się na brzmienie tego przepisu nadane ustautą z dnia 6 listopada 1992 r. o zmianie ustawy o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 100, poz. 499), zgodnie z którym gmina nie może prowadzić działalności gospodarczej poza zadaniami o charakterze użyteczności publicznej. Zmiana tego przepisu weszła w życie w dniu 12 stycznia 1993 r., a W dacie, w której zawierane były obie umowy, takiego ograniczenia nie było, bowiem zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu gmina mogła taką działalność prowadzić, jeżeli wymagały tego potrzeby społeczne, Urządzenie telewizji kablowej dla mieszkańców gminy takim potrzebom niewątpliwie odpowiada. Niezależnie od tego, nawet gdyby gmina prowadziła działalność gospodarczą ponad tego rodzaju potrzeby, to nie oznaczałoby to nieważności zawartych w związku z taką działalnością umów. Jak wynika z powyższych rozważań, nie wszystkie zarzuty podnoszone w obu kasacjach znalazły potwierdzenie w ocenie Sądu Najwyższego Uznanie jednak za trafne niektórych z nich powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, o czym Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 3.9313 k.p.c. System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 50l201Ŝ Stan prawny programuf 2013-12-23 Ź ý Ź T