Wyrok ata 1 C 939/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia

--- STRONA 1 --- sygn. ata 1 C 939/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia: 14 maja 2012 r. Sad Okręgowy w Ta1'nobrzegu, Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący S50 Wiesław Kulpa Protokolant p.o. sek. sad. D. P. po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2012 r. w Tamobrzegu na rozprawie sprawy z powćdztwa T. S. przeciwko E. Ś. o ochronę dóbr osobistych przez zapłatę kwoty 3 000 zł i dokonanie publikacji na własny koszt. I. zasądza od pozwanego E. Ś. na rzecz powćdki T. S. kwotę 500 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 24 lutego 2012 do dnia zapłaty, II. w pozostałej części powództwo oddala, III. nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Panstwa (kasa Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu) tytułem opłaty od pozwu kwotę 30 zł Sygn. akt I C. 9392'11 UZASADNIENIE wyroku z 14 maja 2012r. Pozwem z dnia 15.059.201 11'. T. S. domagała się zapłaty przez pozwanego E. Ś. tytułem zadośćuczynienia kwoty 3000 zł z ustawowymi odsetkami od daty wniesienia pozwu oraz nakazania pozwanemu opublikowania na własny koszt w tygodniku K... przeprosin z tytułu nar|.1szenia przez niego jej nietykainości cielesnej w dniu 11.09.2008r. '~"__ W uzasadnianiu powćdka opisała przebieg zdarzenia i podniosła, ze pozwany spowodowału niej obrażenia cielesne w postaci zasinienia, cierpienia fizyczne, psychiczne i dyskomfort oraz poczucie krzywdy zwiększone dodatkowo tym, ze została upokorzona i ponizona w miejscu publicznym. Jest osobą znaną w M. z racjitego, ze całe zycie wykonywała zawód nauczyciela i dlatego wimia też być publicznie przeproszona. --- STRONA 2 --- W odpowiedzi na pozew (k. 43) pozwany wniósł o oddalenie powództwa i między innymi zarzucił, że: roszczenie jest przedawnione w rozumieniu przepisu art. 442 § 1 kc, stan faktyczny był inny aniżeli przedstawiła to powódka, w trakcie zdarzenia powódka awanturowała się bez przyczyny, z uwagi na zachowanie powódki zastosował tylko obronę konieczna a w dodatku znajdował się w stanie wyłączaj ącym świadome działanie w rozumieniu art. 425 § 1 kc, nie spowodował u powódki obrażeń cielesnych. Poza tym pozwany powołał się na wyroki ze spraw karnych pomiędzy stronami i zapadłe ustalenia sądów karnych. Sąd ustalił, co następuje: W dniu 11.09.2008r. powódka udała się z reklamacja obuwia do sklepu przy Al. (...) w M. należącego do E. Najpierw w sprawie reklamacji rozmawiała ze sprzedawczynią i została załatwiona odmownie z racji tego, że nie posiadała paragonu zakupu a następnie wyszedł do niej z zapleczapozwany i po oglądnięciu obuwia stwierdził, ze w jego sklepie takie obuwie nie było sprzedawane. Słysząc to powódka zdenerwowała się i w trakcie udzielaniajej przez pozwanego instrukcji w zakresie trybu reklamacji wypowiedziała następujące słowa: ,,spieprzaj, wiem co robić (...) w dupie mam twoje przepisy" . Wówczas pozwany zażądał aby opuściła sklep. Powódka jednak nie chciała wyj ść, wobec czego zagroził jej, że zostanie wyprowadzona. Powódka nadal głośno artykułowała swoje żądanie, co z kolei zdenerwowało pozwanego, który podszedł do niej i chwycił ją ręką za lewe przedramię, doprowadził do drzwi i wypchnał ze sklepu. Po chwili powódka ponownie weszła do sklepu i zażądała wypisania jej rachunku. Ekspedientki odinówiły wystawienia rachunku a pozwany zagroził wezwaniem policji. Powódka usiadła i oznaj miła, że ze.sklepu nie wyjdzie, pozwany zaś wezwał policję. Funkcjonariusze policji wysłuchali stron i udzielili pouczeń. Na drugi dzień powódka na ~ policji złożyła skargę na pozwanego odnośnie naruszenia nietykalności cielesnej, twierdząc jednocześnie, że obrażeń nie doznała. W dniu 14.09.2003r. zgłosiła się na Oddział Ratunkowy Szpitala w M. a w dniu 15.09.2003r. zgłosiła się do lekarza S. K.. W obu przypadkach rozpoznano u niej zasinienie na przedramieniu wraz z kiwiakiem; '\'| (dowód: ustalenia Sądu Karnego w sprawie sygn. II K l2óf09 k. 479-480, częściowo zeznania stron k. 82-S4). W toku postępowania karnego w sprawie sygn. Il K l26ƒ09 biegły sądowy J. Z. ustalił, że powódka doznała podbiegnięcia lowawego (krwiaka skóry i tkanki podskórnej) ramienia lewego ze skutkiem o jakim mowa w art. 21'? § l kk i że obrażenia te mogly powstać w dniu l l .09.2008r. w wyniku mocnego uchwytu ręką bądż uderzenia; (dowód: opinia biegłego k. 460 akt sygn. ll K 126."09 SR w Mielcu). Pozwany cierpi na zespół psychoorganiczny, organiczne zaburzenia nastroju i osobowości. W dacie zdarzenia - w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu, miał w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowanie; w rozumieniu art. 31 § 2 kk; _ _ (dowód: opinia biegłych opracowana w sprawie ll K l2óf'09 - złożona na karcie 66 nin. akt). --- STRONA 3 --- Wyrokiem z dnia 27.12.2010r. Sąd Rejonowy w Mielcu skazał pozwanego za przestępstwo z art. 217 § l kk polegające na złapaniu powódki ze rękę i wypchnięciu ze sklepu, w wyniku czego doznała ona podbiegnięcia krwawego ramienia lewego, przy czym pozwany mial w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Na skutek apelacji stron Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 09.05.2011r. w sprawie sygn. II l Ka 65! ll uchylił zaskarżony wyrok i na zasadzie art. 1 § 2 kk w zw. z art. 17 § 1 pkt 3 kpk. postępowanie umorzył. Sąd ten ustalił, że powódka nie zakupiła obuwia w sklepie pozwanego i stwierdził, że z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość zarzuca.ny czyn, mimo że jest czynem zabronionym, nie stanowi przestępstwa; (dowód: wyrok k. 473, wyrok k. 564, uzasadnienie k. 572). W sprawie sygn. II W 7!09 prawomocnym wyrokiem z dnia 30.09.2009r. Sąd_Rej onowy w Mielcu uznał powódkę za winna popełnienia czynu z art. 141 kw polegającego na używaniu słów nieprzyzwoitych w obecności pracowników i klientów sklepu pozwanego w dniu ll.09.200Sr. ok. godz. 10.00 i odstąpił od wymierzenia kary; ' (dowód: wyrok k. 99 i wyrok k. 174 akt II W W09). ' Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo zasługuje na uwzględnienie jedynie częściowo. Stan faktyczny w sprawie dotyczący przebiegu zdarzenia z daty ll.09.2008r. ustalony został głównie w oparciu o ustalenia sądu karnego - Sądu Rejonowego w Mielcu i Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu zawarte w uzasadnieniach do zapadłych wyroków w sprawie sygn. II K 126109 (k. 479-80 i 572). _ W związku z powyższym nie zasługują na wiarę zeznania powódki odnośnie przebiegu zdarzenia (k. 82-83) w tym, że nie używała słów obrażliwych pod adresem pozwanego, tym bardziej że popełnienie przez nią wykroczenia w takiej postaci stwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem w sprawie sygn. Il W 7709. Zarzut pozwanego, że obrażenia powódki mogły powstać w innych okolicznościach nie znajduje dostatecmiych podstaw. Fakt obrażeń powódka potwierdziła dwoma doktunentarni medycznyrni złożonymi do akt sprawy karnej sygn. ll K 126!Ü9, opinią biegłego sądowego J. Z. i ostatecznie ustaleniami Sądu I-szej instancji, których to ustaleń Sąd ll-ej instancji nie zakwestionował. Wprawdzie nie doszło do skazania pozwanego prawomocnym wyrokiem, jednak w postępowaniu karnym zostało przeprowadzone szczegółowe postępowanie dowodowe obejmujące zarówno zeznania świadków, jak i stron i ustaleń poczynionych w postępowaniu karnym nie sposób kwestionować. Korzystają one co naj rmriej z waloru dokumentu urzędowego z art. 244 § i kpc. Zresztą pozwany nie zaprzecza, że w stostmku do powódki użył siły fizycznej (k. S4), a jest to najważniejsza okoliczność decyduj ąca o tym, że w konsekwencji powództwo zostało częściowo uwzględnione. Sąd karny I-szej instancji przyjął, że pozwany popełnił przestępstwo, natomiast Sąd Il-ej instancji tunorzył postępowanie w oparciu o przesłankę w postaci znikomej społecznej szkodliwości czynu. Oznacza to, że ' ostatecznie w postępowaniu karnym nie zostało przyjęte, aby pozwany popełnił przestępstwo, ale takie rozstrzygnięcie nie neguje faktu popełnienia samego czynu a wręcz potwierdza, że czyn został popełniony, tylko ż imiych przyczyn nie nosi on znamion przestępstwa w rozumieniu przepisów kodeksu karnego. - --- STRONA 4 --- To ostatnie ustalenie sądu kamego nie jest wiążące dla sądu cywilnego. W myśl art. ll kpc wiążące są jedynie ustalenia wynikające z prawomocnego wyroku skazuj ącego co do faktu l popełnienia przestępstwa. Sąd cywilny władny jest do dokonania samodzielnych ustaleń w zakresie popełnienia przestępstwa, z zachowaniem zasad 'wynikających z przepisów prawa. karnego (por. wyrok SN z 18.12.2008r. sygn. Ill CSK 193/03). Z poczynionych ustaleń wynika niezbicie, że pozwany swoim postępowaniem wyczerpał znamiona przestępstwa określonego przepisem art. 217 § l kk poprzez spowodowanie u niej obrażeń ciała w postaci podbiegnięcia krwawego ramienia lewego. Nie ma znaczenia, że sąd karny ustalił, iż pozwany działał w stanie zmniej szonej poczytalności w rozumieniu przepisu art. 31 § 2 kk. Stan taki nie wyłącza odpowiedzialności za szkodę. Prawo cywilne nie zna pojęcia poczytalności zrmiiej szonej, odpowiedzialność cywilna nie zależy od stopnia winy. Stwierdzone w postępowaniu karnym ograniczenie zdolności_rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim zachowaniem, które było m.in. przyczyną mnorzenia postępowania, nie wyłącza odpowiedzialności na gruncie prawa cywilnego. Przepis art. 425 § l kc nie znajduje więc zastosowania. Nie mógł też być zastosowany przepis art. 4421 § 1 kc w związku z podniesionym przez ' pozwanego zarzutem przedawnienia w dochodzeniu roszczenia. Faktem jest, że powódka wytoczyła powództwo już po trzech latach od daty zaistnienia zdarzenia ale tennin przekroczyła jedynie o cztery dni. Jednak bieg początkowy terrninu należy przyjmować od daty kiedy stwierdzono u niej obrażenia w dniu 15.09.2003r. przez lekarza S. K., ponieważ wymieniony przepis wskazuje okoliczność początkowego biegu terminu w postaci ,,dnia w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie”. Niezależnie od tego zauważyć nalezy, że pozwany w myśl wyżej wskazanych ustaleń popełnił przestępstwo z art. 217 § I kk, wobec czego przedawnienie w dochodzeniu roszczenia, zgodnie z treścią art. 4421 § 2 kc, wynosi 10 lat. - Sąd nie przyjął, aby pozwany miał działać w warunkach ,,obrony koniecznej”. Przepis art. 423 kc stanowi, że niejest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną napastnikowi ten, kto działa w obronie koniecznej odpieraj ąc bezpośredni i bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro własne lub irmej osoby. Trzeba mieć na uwadze, że powódka to starsza kobieta o drobnej budowie ciała, która zachowywała się w sposób niewłaściwy ale wyłącznie w formie słownej. Jako klientka sklepu miała prawo w nim przebywać i nawetjej oświadczenie, że nie opuści sklepu dopóki nie zostanie załatwiona jej reklamacja, nie dozwalało pozwanemu na zastosowanie wobec niej przymusu i siły fizycznej. Wymieniony przepis ma na uwadze zupełnie inne stany faktyczne. Pozwany nadużył uprawnień właścicielskich. Ustalona sytuacja nie dawała mu podstaw do zastosowania siły, gdyż powódka wobec niego takowej nie stosowała. Chcąc spowodować opuszczenie przez powódkę sklepu pozwany winien był zastosować wyłącznie środki prawne a nie bezpośredni przymus fizyczny. Wobec wyrządzenia powódce szkody, odpowiada za jej naprawienie na podstawie art. 415 kc w zw. z 311.448 § 1 ra. Zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut pozwanego co do tego, ze powódka przyęzyniła się do powstania szkody poprzez agresywne zachowanie i używanie słów obraźliwych, co -z kolei spowodowało reakcje pozwanego. Przepis art. 362 kc stanowi, że jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron. Już sąd karny ustalił, że powódka nie miała podstaw do składania reklamacji i że to ona była stroną ' 'H --- STRONA 5 --- agresywna słownie. .Test zrozumiałe, że skoro wypowiadała pod adresem pozwanego niecenzuralne i obrażliwe słowa i kategorycznie odmćwiła opuszczenia sklepu, mogł on się zdenerwować i zareagować nieadekwatnie do zagrożenia i zaistniałej sytuacji - tym bardziej, że pozwany działał w warunkach ograniczonej poczytalności. Niewątpliwie wiec można mćwić o sprowokowaniu przez powodkę całego zajścia i tym samym przyczynienie się w kategoriach przepisu art. 362 kc do zachowania i reakcji pozwanego, a tym samym powstania u niej szkody. Stąd też żądanie powódki zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, bol fizyczny i cierpienia psychiczne, należało znacząco miarkować. Sąd nie przyjął za wiarygodne twierdzeń powódki odnośnie tego, że skutki zdarzenia były rozległe i miały się obj awiać w cierpieniach psychicznych potegowanych zachowaniem pozwanego, dotychczasową pozycja społeczna powódki i miejscem zdarzenia. Na powyższe okoliczności powódka nie dostarczyła odpowiednich dowodćw. Fakt, że powodka wytoczyła powćdztwo po trzech latach od daty zdarzenia wskazuje, ze cierpienia psychiczne były nieznaczne. Powćdka licząc się z konsekwencjami swoj ego zachowania nie powimia była obrażać pozwanego. Odmowa uwzględnienia reklamacji otwierała jej drogę prawna do dochodzenia roszczenia. Cierpienia fizyczne powćdki musiały być nieznaczne, gdyż doznane obrażenia obj awiły się jedynie krwiakiem. Trudno racjonalnie zakładać, aby miała mieć miejsce większa bolesność. Sąd nie dopatrzył się przesłanek z art. 24 § I kc do tego, by nakazywać pozwanemu przeproszenia powódki w żądanej formie. Zajście miało charakter słownej utarczki z elementem zastosowania przymusu fizycznego przez pozwanego w postaci wyprowadzenia powćdki ze sklepu. Nie działo sie więc ono w miejscu stricte publicznym z udziałem wielu osćb. Nie da się więc zasadnie twierdzić, że zostało naruszone dobro osobiste powódki w postaci jej wizerunku i pozycji społecznej w mieście. O zdarzeniu wiedziało tylko kilka osób. Przede wszystkim jednak, skoro powćdka sprowokowała całe zdarzenie i sama używała słow obrażliwych, publikacja przeprosin pozwanego byłaby nadużyciem uprawnień zawartych w przepisie art. 24 § 1 kc. Poza tym samo zdarzenie było już odległe w czasie. co samo w sobie nakazuje przyjmować, że potrzeba zastosowania przeprosin w formie publikacji prasowej odpadła i utraciła wszelki sens. Z tych wszystkich wzgledćw. z mocy powołanych przepisow, orzeczono jak w wyroku. Wysokość należnego zadośćuczynienia ustalona została na kwotę SÜÜ zł z ustawowymi odsetkami od daty doręczenia odpisu pozwu. Od zasądzonej kwoty ustalona została opłata od pozwu w kwocie 30 zł zapłata ktorej obciążone pozwanego jako stronę przegrywaj aca w tej częscz __