Postanowienie alizowanym kierunku wyiaozai mozliwoso dokonania blizszej wykiadni prawa w tym kierunku

--- STRONA 1 --- w__ ___'_ ' V CSK 439108  te_ket Tekst orzeczenia pochodzf z bazy orzeczeri Sqdu Najwyzszego dostepnej pod adresem m Wyrok Sqdu Najwyiszego z dnia 21 maja 2009 r. V CSK 439108 1. Na sqdzie orzekajqcym spoczywa obowiqzek dokonania z urzedu subsurncji pod wtaéciwq norme prawa materialnego roszczenia procesowego powoda. Strona nie musi wskazywao podstawy materialnej zqdania, a gdy tego dokona sqd nie jest niq zwiqzany, ch00 to moze mieé pewne znaozenie dla ukierunkowania rozpoznania sprawy. 2. Samo wskazanie alternatywnej podstawy materialnej dochodzonego roszczenia procesowego, bez zmiany zqdania i okolioznoéci faktycznyoh je uzasadniajqcych nie stanowi przedmiotowej zmiany powcbdztwa (art. 193 k.p.c.). 3. Dowod z dokumentu prywatnego jest samodzielnym érodkiem dowodowym, ktorego moo sad ocenia wedtug zasad okreélonych w art. 233 § 1 k.p_c. Dlatego dopiero w procesie strona przeciwna moze skuteczne zaprzeczyé prawdziwoéci dokumentu prywatnego, albo twierdzié, 2e zawarte w nim oswiadczenie osoby, ktéra je podpisaia, od niej nie pochodzi. Wtedy dopiero obowiqzana jest okolicznoéci te udowodnié. Jezeii jednak spér dotyczy dokumentu prywatnego pochodzqcego od innej osoby niz strona zaprzeczajqca, prawdziwoéé dokumentu powinna udowodnié strona, ktéra z niego chce skorzystao. 4. Sad rozpoznajqcy apelacje nie tylko nie jest zwiqzany niezgodnym z prawem ciziaianiem sqdu pierwszej tnstancji, ale powinien podjqé czynnoéci naprawcze np. uwzglednio bezpodstawnte pomiraiete wnioski dowodowe. Dlatego w postepowaniu apelacyjnym art. 47912 k.p.c. stosuje sie wprost, tj. bez zadnych modyfikacji i zabiegéw adaptacyjnych. Uwaga: Pi<t4 tezy ozeéoiowo nieaktualny u u LEX nr 518121 51 B1 21 . : a£.t_6 " Q2. . 014.101: aft. 193; 3112233 Q1; a1:t_2i5; aLL25?1; a1:i..32.1.; a.r:t._3_9_‘l_§_1; ;=1Lt._4l&(_121 U 2 Sktad orzekajqcy _ . _ _. l Przewodniczzqcy: Sedzia SN Lech Walentynowicz. Sedziowie SN: Jan Gérowski (spr.), Dariusz Zawistowski. Sentencja _  Sad Najwyzszy, w sprawie z powédztwa "I." Spéiki z 0.0. pi'Z9CiWKO "F." Spotoe z 0.0. 0 zapiate, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywiine] w dniu 21 maja 2009 r., skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sqdu Apeiacyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r.:  uchyla zaskarzony wyrok i przekazuje sprawe Sqdowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia 0 kosztach postepowania kasacyjnego, ' Uzasadnienie faktyczne Powodka sp. 2 0.0. domagaia sie od pozwanej sp. z 0.0. zasqdzenia kwoty 866.176,77 zt, z ustawowymi odsetkami od dnia 10 maja 2006 r. Wediug twierdzefi pozwu, naleinoéé ta sktadatasie z kwoty 87.184 zt z tytuiu wynagrodzenia za wykonanie robét budowlanych objetych umowq z dnia 10 marca 2005 r., zawartq z generainymwykonawcq L. Spotkq tnwestycyjnq sp. z 0.0., okreélonych w fakturze nr (...) z dnia 28 grudnia 2005 r. oraz w protokole odbioru nr 7; z kwoty 67.35287 zi z tytuiu potrqconej kaucji zabezpieczajqcej nalezyte wykonanie umowy oraz kwoty 711.639,90 zt tytutem zapiaty za wykonane i odebrane roboty dodatkowe. Jako podstawe prawnq swoich roszczefl wskazywaia oprécz fiI1.._5i111 k.c. takze aLt._6i52_§l k.c., 50.305 k.c., a ewentuainieaLt..11.15 i nastepne k.c. ' Wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r. Sqd Okregowy zasqdzii od strony pozwanej na rzecz powodki kwote 134.331 zi z ustawowymi odsetkami od dna 10 maja 2006 r. i oddalii powodztwo w pozostaiej czeéci. Ustaiii, 2e pozwana jako zamawiajqcy (inwestor) zawaria z generalnym wykonawcq L. Spolka Inwestycyjnq sp. z 0.0. umowe z dnia 10 marca 2005 r., w ktérej wykonawca zobowiqzat sie do wykonania salonu samochodowego w standardach okreélonych przez Mercedesa i zastosowanych w salonie przy ul. O. Przedmiot umowy okreélono w harmonogramie rzeczowo finansowym oraz dwéch innych zaiqcznikach, tj. wytycznych inwestora do realizacji inwestycji oraz speoyfikacji zastosowania materiaiéw i ufzagdzefi oraz technoiogli. Wykonawca zobowiqzat sie takie do sporzqdzenia we wtasnym zakresie projektu wykonawczego (§ 1 pkt 3) i do petnienia na budowie funkcji koordynatora w stosunku do dostawcéw i podwykonawcéw (§ 5 pkt 1).  System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 2412014. Stan prawny programuz 20140715 „__ ___'_ " V CSK 439108 - tękęt Tekst orzeczenia pochodzi z bazy orzeczeń Sądu Najwyższego dostępnej pod adresem fl Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2009 r. V CSK 439108 1. Na sądzie orzekającym spoczywa obowiązek dokonania z urzędu subsurncji pod właściwą normę prawa materialnego roszczenia procesowego powoda. Strona nie musi wskazywać podstawy materialnej żądania, a gdy tego dokona sąd nie jest nią związany, choć to może mieć pewne znaczenie dla ukierunkowanša rozpoznania sprawy. 2. Samo wskazanie alternatywnej podstawy materialnej dochodzonego roszczenia procesowego. bez zmiany żądania i okoliczności faktycznych je uzasadniających nie stanowi przedmiotowej zmiany powództwa (art. 193 k.p.c.). 3. Dowód z dokumentu prywatnego jest samodzielnym środkiem dowodowym, którego moc sąd ocenia według zasad okreslonych w art. 233 § 1 k.p.c. Dlatego dopiero w procesie strona przeciwna może skuteczne zaprzeczyć prawdziwości dokumentu prywatnego, albo twierdzić, że zawarte W nim oświadczenie osoby, która je podpisała, od niej nie pochodzi. Wtedy dopiero obowiązana jest okoliczności te udowodnić. Jeżeii jednak spór dotyczy dokumentu prywatnego pochodzącego od innej osoby niz strona zaprzeczająca, prawdziwość dokumentu powinna udowodnić strona, która z niego chce skorzystac. 4. Sąd rozpoznający apelację nie tylko nie jest związany niezgodnym z prawem działaniem sądu pierwszej instancji, ale powinien podjąć czynności naprawcze np. uwzględnić bezpodstawnie pominięte wnioski dowodowe. Dlatego w postępowaniu apelacyjnym art. 47912 k.p.c. stosuje się wprost, tj. bez żadnych modyfikacji i zabiegów adaptacyjnych. Uwaga: Pkt4 tezy częściowo nieaktualny I I LEX nr 518121 518121 _ : aI:_t_Eí ' Q2. . 0'L4„101: afi. 193; ar:t._233 §_1; ar:t_2&ă; attzżäêz; a1:ł..32.1; at:l:._3_9_'l¬§_t; aLt._4l&(_'l21 U 2 Skład oizekający _ . _ _H I Przewodniczący: Sędzia SN Lech Walentynowicz. Sędziowie SN: Jan Górowski (spr.), Dariusz Zawistowski. Sentencja _ - Sąd Najwyższy, w sprawie z powództwa "|." Spółki z o.o. przeciwko "F." Spółce z o.o. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w izbie Cywilnej w dniu 21 maja 2009 r., skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r.: - uchyla zaskarzony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego, ' Uzasadnienie faktyczne Powódka sp. 2 o.o. domagała się od pozwanej sp. z o.o. zasądzenia kwoty 860176,?? zł, z ustawowymi odsetkami od dnia 10 maja 2006 r. Według twierdzeń pozwu, należność ta składałaęsię z kwoty 87.184 zł z tytułu wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych objętych umową 2 dnia 10 marca 2005 r., zawartą z generainymiwykonawcą L. Spółką inwestycyjna sp. z o.o., określonych w fakturze nr (...) z dnia 28 grudnia 2005 r. oraz w protokole odbioru nr Y; z kwoty 67.352,87 zł z tytułu potrąconej kaucji zabezpieczające] należyte wykonanie umowy oraz kwoty 711.639,90 zł tytułem zapłaty za wykonane i odebrane roboty dodatkowe. Jako podstawę prawną swoich roszczeń wskazywaia oprócz attzfiśll k.c. także aLt._6ś52¬§l k.c., a[t.AD§ k.c., a ewentualnieatt..-11.15 i następne k.c. ' Wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r. Sąd Okręgowy zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 134.331 zł z ustawowymi odsetkami od dna 10 maja 2006 r. i oddalił powództwo w pozostałej części. Ustalił, że pozwana jako zamawiający (inwestor) zawarła z generalnym wykonawcą L. Spółką lnwestycyjną sp. z o.o. umowę z dnia 10 marca 2005 r., w której wykonawca zobowiązał się do wykonania salonu samochodowego w standardach określonych przez Mercedesa i zastosowanych w salonie przy ul. O. Przedmiot umowy określono w harmonogramie rzeczowo finansowym oraz dwóch innych załącznikach, tj. wytycznych inwestora do realizacji inwestycji oraz specyfikacji zastosowania materiałów i urządzeń oraz technologii. Wykonawca zobowiązał się także do sporządzenia we własnym zakresie projektu wykonawczego (§ 1 pkt 3) i do pełnienia na budowie funkcji koordynatora w stosunku do dostawców i podwykonawców (§ 5 pkt 1). - System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 24i2014. Stan prawny programu: 2014-07-15 --- STRONA 2 --- __ ______ ____ _____ ___________ _ \/CSj<W_1g’{;39f_Q8____tei<§t Zgodnie § 1 pkt 6 tego kontraktu, do zawarcia umowy z podwykonawca konieczna byia zgoda zamawiajqcego inwestora. Wynagrodzenie wykonawcy ustalono w kwocie ryczaitowej, zastrzegajac, Ze wszeikie koszty poniesione przez wykonawce w celu prawidiowego wykonania umowy zawarte sa w wynagrodzeniu ryczaitowym (§ 3). Warunkiem uruchomienia érodkéw na wyptate wynagrodzenia z tytuiu umowy na rzecz wykonawcy miaio byé przedstawienie oéwiadczefi podwykonawcow o uregulowaniu na Ich rzecz przez wykonawce wynagrodzenia z tytutu twkonanych przez nich robét (§ 4 pkt 9). Strony tej umowy uzgodnity takze, Ze nie beda wprowadzaé zmian oraz nowych postanowiefi umowy niekorzystnych dla zamawiajacego, jezeli przy ich uwzglednieniu nalezatoby zmienié treéé oferty, na podstawie ktérej dokonano wyboru oferenta chyba, ze koniecznoéé wprowadzenia takich zmian wynikata z okolicznoéci, ktorych nie mozna byto przewidzieé w czasie zawarcia urnowy. Takie zrniany wymagaiy zawarcia pisemnego "aneksu" do umowy pod rygorem niewaznoéci (§ 12 pkt1 i2).  W piémie z dnia 10 maroa 2005 r. generalny wykonawoa L. Spétka lnwestyoyjna sp. z 0.0. zwrocita sie do pozwanej o wyrazenie zgody na zawarcie umowy z podwykonawcami, w tym 2 powodka "I." sp. z 0.0. w zakresie robét instalacyjnych, eiektrycznych drogowych, wentyiacyjn0klimatyzacyjnych. Jednoczeénie generalny wykonawca przekazat pozwanej projekty um0w, jakie zamierza zawrzeo z podwykonawcami. Pozwana wyrazita zgode przez ziozenie na tym piémie oéwiadozenia "akceptuje wyzej wymienionych wykonawcow“. Takze w dniu 10 marca 2005 r. generalny wykonawca zawart umowe 2 powodka jako podwykonawca, w ktorej "I." sp. z o.o. zobowiazata sie do wykonanta obiektu pod na2wa"sa1on i serwis samochodowy" w L. w czeéci dotyczacej instalacji sanitarnych, elektrycznych i komunikacji, zgodnie 2 projektem oraz harmonogramem rzeczowofinansowym. Termin wykonania tej umowy uzgodniono na dzieh 26 sierpnia 2005 r. Strony postanowiiy, 2e doioza starafa, aby uzyskaé pozwoienie na uzytkowanie obiektu w terminie do dnia 12 wrzeénia 2005 r., a w przypadku reaiizowania umowy w ograniczonym zakresie  W terminie do 12 wrzeénia 2005 r. {§ 2 pkt 1). Wynagrodzenie powoda ustalono tyczaitowo w kwocie 3.796.900 zi netto, okreéiajac, ze wszelkie koszty poniesione przez powddke w ceiu prawidtowego wykonania umowy zawarte sa w tym wynagrodzeniu (§ 3). Wynagrodzenie miato byé piatne w terminie 25 dni od potwierdzenia wykonania robét w protokole ich odbioru. Z wynagrodzenia generalny wykonawca byi uprawniony do potrqcenia kwote stanowiaca zabezpieczenie natezytego wykonania umowy oraz kary umowne przewidziane w § 8. Powodka byia zobowiqzana do wykonania umowy zgodnie z jej postanowieniami iprojektem budowianym oraz zasadami sztuki budowtanej, zawiadomienia generainego wykonawcy o zauwazonych wadaoh dokumentacji projektowej {§ 5 pkt 1.2 i 1.3), powoianialkierownika budowy oraz zgioszenia tego faktu wediug ustalonyoh procedur (§ 5 pkt 2.1), zaé generainy wykonawoa byi obowiazany do przekazania dokumentacji projektowej i piacu budowy (§ 5 pkt 3). '   '  " L. Spéika lnwestycyjna byia uprawniona do naliczania kar umownych z tytuiu zwtoki w oddaniu przedmiotu umowy. W § 9 strony ustanowiiy zabezpieczenie naiezytego wykonania zobowiazania w formie kaucji zabezpieczajacej wwysokoéci 5 % wartoéci umowy netto, ktora miaia byé potrqcana z faktur wystawionych przez powoda. Stuiyé mlata miedzy innymi do pokrycia roszczefi 2 tytutu gwarancji i rekojmi za wadliwe wykonante robdt. Generalny wykonawca miat zwrocié 70 % kwoty zabezpieczenia w terminie 30 dni od dnia wykonania umowy, zaé 30 %. tej kwoty pozostawione miato byo na pokrycie roszczefi 2 tytutu gwarancji I rekojmi oraz zwrécone na rzecz powédki nie poiniej niz w ciagu 20 dni po upiywie terminu rekojmi za wady (§ 9 pkt 7). . L. Spoika lnwestycyjna zatrzymaia kaucje zabezpieczajaca w kwocie tacznej 67.352,87 zi, pomniejszajac 0 te kwote wynagrodzenia umowne powédki nalezne na podstawie wystawionych faktur. Takze w tej umowie strony postanowiiy, 2e nie beda wprowadzaé zmian oraz nowych postanowiefi umowy niekorzystnyoh dla zamawiajacego, jezeii przy ich uwzglednieniu nalezaioby zmienié treéé oferty, na podstawie ktorej dokonano wyboru oferenta, ohyba Ze koniecznoéo wprowadzenia takich zmian wynikia z okoiicznoéci, ktorych nie mozna byto przewidzieé w chwili zawarcia umowy. W dniach 8 grudnia 2005 r. i 22 grudnia 2005 r. inspektor nadzoru dokonat odbioru wykonanych przez powoda robot objetych protokoiem odbioru nr 7. Z tego tytuiu powédka wystawita generalnemu wykonawcy fakture nr (...) z dnia 28 grudnia 2005 r. na kwote 873.398 zt brutto. W dniu 12 stycznia 2006 r. powodka ziozyta oéwiadczenie, 2e generainy wykonawca uregulowat na jej rzecz naleznoéé w petnej wysokoéci z tytutu robdt ob)etych tym protokoiem, lecz nie odpowiadaio ono stanowi faktycznemu. W rzeczywistoéci generalny wykonawca dokonat wptaty z tego tytuiu na rzecz powédki tyiko czesci naleznoéci i do zapiaty pozostaia kwota 87.184 zi Oéwiadczenieto zostaio przekazane pozwanej w zaiqczniku do faktury nr (...). W piémie 2 dnia 3 Iutego 2007 r. powodka zawiadomiia pozwana, Ze nie otrzymaia wynagrodzenia z tytutu prac objetych protokoiami nr 7 i 8 w tqcznej wysokosci 392.177,64 zt, wnioskujac o ich zapiate, przez inwestora, ktéry w piémie z dnia 15 lutego 2006 r. odpowiedziai, 2e dokonai zapiaty tej naleznoéci na rzecz generalnego wykonawcy, gdyz posiadai oéwiadczenie powédki o uregulowaniu jej przez generalnego wykonawce. Wobec braku wiasnych érodkéw, L. Spotka lnwestycyjna byia w stanie zapiacié podwykonawcom nalezne wynagrodzenia za wykonanie okreélonego zakresu robét dopiero po otrzymaniu za nie wynagrodzenia od inwestora (pozwanej). Taki sposdb regulowania wynagrodzenia stat sie reguta na zaawansowanym poziomie realizacji przedmiotowej inwestycji. Z tego wzgledu powédka sktadata oéwiadczenia 0 uiszczeniu przez generalnego wykonawce jej wynagrodzenia za dany etap prac, objetych protokotami odbioru mirno, ze ptatnoéo w rzeczywistoéci nie miaia miejsca. W dniach 29 grudnia 2005 r. i 23 marca 2006 r. pozwana ztozyia generalnemu wykonawcy oéwiadczenie o potraoeniu System lnformacji Prawnej Lex (Lek Omega) 2412014 Stan prawny programu: 20140?15 __ _____ ____ ____ ___________' _ VCSj<__'?¿39!_Q8_-_tekst Zgodnie § 1 pkt 6 tego kontraktu, do zawarcia umowy z podwykonawcą konieczna była zgoda zamawiającego inwestora. Wynagrodzenie wykonawcy ustalono w kwocie ryczałtowej, zastrzegając, ze wszelkie koszty poniesione przez wykonawcę w celu prawidłowego wykonania umowy zawarte są w wynagrodzeniu ryczałtowym (§ 3). Warunkiem uruchomienia środków na wypłatę wynagrodzenia z tytułu umowy na rzecz wykonawcy miało byc przedstawienie oświadczeń podwykonawców o uregulowaniu na ich rzecz przez wykonawcę wynagrodzenia z tytułu wykonanych przez nich robót (§ 4 pkt 9). Strony tej umowy uzgodniły także, że nie będą wprowadzać zmian oraz nowych postanowień umowy niekorzystnych dla zamawiającego, jeżeli przy ich uwzględnieniu należałoby zmienić treść oferty, na podstawie której dokonano wyboru oferenta chyba, że konieczność wprowadzenia takich zmian wynikała z okoliczności, których nie można było przewidzieć w czasie zawarcia umowy. Takie zmiany wymagały zawarcia pisemnego "aneksu" do umowy pod rygorem nieważności (§ 12 pkt1 i2). ‹ W piśmie z dnia 10 marca 2005 r. generalny wykonawca L. Spółka Inwestycyjna sp. z o.o. zwróciła się do pozwanej o wyrażenie zgody na zawarcie umowy z podwykonawcami, w tym z powódką "|." sp. z o.o. w zakresie robót instalacyjnych, eiektrycznych drogowych, wentyiacyjno-klimatyzacyjnych. Jednocześnie generalny wykonawca przekazał pozwanej projekty umów, jakie zamierza zawrzeć z podwykonawcami. Pozwana wyraziła zgodę przez złożenie na tym piśmie oświadczenia "akceptuję wyżej wymienionych wykonawców". Także w dniu 10 marca 2005 r. generalny wykonawca zawarł umowę z powódką jako podwykonawcą, w której "l." sp. z o.o. zobowiązała się do wykonania obiektu pod nazwą "salon i serwis samochodowy" W L. w częsci dotyczącej instalacji sanitarnych, elektrycznych i komunikacji, zgodnie 2 projektem oraz harmonogramem rzeczowo-finansowym. Termin wykonania tej umowy uzgodniono na dzień 26 sierpnia 2005 r. Strony postanowiły, że dołozą starań, aby uzyskac pozwolenie na użytkowanie obiektu w terminie do dnia 12 września 2005 r., a w przypadku realizowania umowy w ograniczonym zakresie - w terminie do 12 września 2005 r. (§ 2 pkt 1). Wynagrodzenie powoda ustalono ryczałtowo w kwocie 3.796.900 zł netto, określając, że wszelkie koszty poniesione przez powódkę w celu prawidłowego wykonania umowy zawarte są w tym wynagrodzeniu (§ 3). Wynagrodzenie miało być płatne w terminie 25 dni od potwierdzenia wykonania robót w protokole ich odbioru. Z wynagrodzenia generalny wykonawca był uprawniony do potrącenia kwotę stanowiącą zabezpieczenie należytego wykonania umowy oraz kary umowne przewidziane w § 8. Powódka była zobowiązana do wykonania umowy zgodnie z jej postanowieniami iprojektem budowlanym oraz zasadami sztuki budowlanej, zawiadomienia generalnego wykonawcy o zauważonych wadach dokumentacji projektowej {§ 5 pkt 1.2 i 1.3), powołaniakierownika budowy oraz zgłoszenia tego faktu według ustalonych procedur (§ 5 pkt 2.1), zaś generalny wykonawca był obowiązany do przekazania dokumentacji projektowej i placu budowy (§ 5 pkt 3). ' - - ` - " L. Spółka Inwestycyjna była uprawniona do naliczania kar umownych z tytułu zwłoki w oddaniu przedmiotu umowy. W § 9 strony ustanowiły zabezpieczenie należytego wykonania zobowiązania w formie kaucji zabezpieczającej wwysokości 5 % wartości umowy netto, która miała być potrącana z faktur wystawionych przez powoda. Siużyć miała między innymi do pokrycia roszczeń z tytułu gwarancji i rękojmi za wadliwe wykonanie robót. Generalny wykonawca miał zwrócić 70 % kwoty zabezpieczenia w terminie 30 dni od dnia wykonania umowy, zaś 30 %. tej kwoty pozostawione miało być na pokrycie roszczeń z tytułu gwarancji i rękojmi oraz zwrócone na rzecz powódki nie póżniej niż w ciągu 20 dni po upływie terminu rękojmi za wady (§ 9 pkt 7). . L. Spółka Inwestycyjna zatrzymała kaucję zabezpieczającą w kwocie łącznej 67.352,87 zł, pomniejszając o tę kwotę wynagrodzenie umowne powódki należne na podstawie wystawionych faktur. Także w tej umowie strony postanowiły, ze nie będą wprowadzać zmian oraz nowych postanowień umowy niekorzystnych dla zamawiającego, jeżeli przy ich uwzględnieniu należałoby zmienić treść oferty, na podstawie której dokonano wyboru oferenta, chyba ze konieczność wprowadzenia takich zmian wynikła z okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy. W dniach 8 grudnia 2005 r. i 22 grudnia 2005 r. inspektor nadzoru dokonał odbioru wykonanych przez powoda robót objętych protokołem odbioru nr 7. Z tego tytułu powódka wystawiła generalnemu wykonawcy fakturę nr (__.) z dnia 28 grudnia 2005 r. na kwotę 873.398 zł brutto. W dniu 12 stycznia 2006 r. powódka złożyła oświadczenie, że generalny wykonawca uregulował na jej rzecz należność w pełnej wysokości z tytułu robót objętych tym protokołem, lecz nie odpowiadało ono stanowi faktycznemu. W rzeczywistości generalny wykonawca dokonał wpłaty z tego tytułu na rzecz powódki tylko części należności i do zapłaty pozostała kwota 87.184 zł Oświadczenieto zostało przekazane pozwanej w załączniku do faktury nr (___). W piśmie z dnia 3 lutego 2007 r. powódka zawiadomlła pozwaną, że nie otrzymała wynagrodzenia z tytułu prac objętych protokołami nr 7 i 8 w łącznej wysokości 392.177,64 zł, wnioskując o ich zapłatę przez inwestora, który w piśmie z dnia 15 lutego 2006 r. odpowiedział, że dokonał zapłaty tej należności na rzecz generalnego wykonawcy, gdyż posiadał oświadczenie powódki o uregulowaniu jej przez generalnego wykonawcę. Wobec braku własnych środków, L. Spółka Inwestycyjna była w stanie zapłacić podwykonawcom należne wynagrodzenie za wykonanie określonego zakresu robót dopiero po otrzymaniu za nie wynagrodzenia od inwestora (pozwanej). Taki sposób regulowania wynagrodzenia stał się regułą na zaawansowanym poziomie realizacji przedmiotowej inwestycji. Z tego względu powódka składała oświadczenia o uiszczeniu przez generalnego wykonawcę jej wynagrodzenia za dany etap prac, objętych protokołami odbioru mimo, że płatność w rzeczywistości nie miała miejsca. W dniach 29 grudnia 2005 r. i 23 marca 2006 r. pozwana złożyła generalnemu wykonawcy oświadczenie o potrąceniu System Informacji Prawnej Lex (Lek Omega) 24r2014 Stan prawny programu: 2014-07-15 --- STRONA 3 --- W 2 .. 77 ___ ..___....___._..._.! C3K4§%’03,tekst swej wierzytelnoéoi z tytuiu kar umownych zastrzezonyoh w umowie 2 dnia 10 marca 2005 r., w zwiazku 2 opo2nieniem w oddaniu inwestycji. Oewiadczeniem z dnia 23 marca 2006 r. pozwana dokonaia potrejcenia tej wierzytelnoéci z wierzytelnoéoia generalnego wykonawcy 0 zwrot kwoty 125.886,24 zt, stariowiajcej 70 % kaucji ustanowionej w celu zabezpieczeriia nalezytego wykonania umowy. W dniu 20 lutego 2006 r. zostato zawarte pomiedzy pozwana i generalnym wykonawoa porozumienie, w ktorym inwestor oéwiadczyi, 2e dokona na rzecz L. Spoiki Inwestycyjnej zaptaty wynagrodzenia za wszystkie prace wynikajace z harmonogramu i dotad niezapiacone w terminie 7 dni od daty uzyskania pozwoienia na uzytkowanie wzniesionego obiektu, pod warunkiem otrzymania od generalnego wykonawcy faktur wraz z oéwiadczeniami o dokonaniu zapiaty na rzeoz podwykonawcow badi cesji naleznoéci. Pozwana oéwiadczyta ponadto, ze do momentu dokonania powyzszej zapiaty pozostawi bez biegu potrqcanie kar umownych. W dniu 28 Iutego 2006 r. Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wydat decyzje 0 udzieleniu pozwolenia na uzytkowanie salonu sprzedazy i sen/visu Mercedesa. Byio to rownoznaczne 2 wykonaniem umowytaczacej strony. Ostatecznie pismem z dnia 14 iipca 2007 r. powodka wezwaia pozwana, powotujqc sie na unormowania zawarte w a£t_6A1l_§_5 i 0.02416 k.c. do zapiaty kwoty dochodzonej pozwem, lecz pozwana odmowlta dobrowolnej zapiaty. Sad Okregowy majac na uwadze takie ustalenia faktyczne doszedi do wniosku, 2e powodztwo jest uzasadnione w zakresie reszty wynagrodzenia objetego faktura nr (...) 2 dnia 28 grudnia 2007 r., tj. co do kwoty 87.147 zi, oraz w czeéci kaucji gwarancyjnej wymagalnej na dzier) rozstrzygniiecia jedynie w wysokoéci 70 %, tj. 00 do kwoty 47.147 zi. Kwaiifikujac zawarta przez strony umowe jako umowe 0 roboty budowlane, wyrazit poglad, ze zaistniaiy wszystkie przesianki odpowiedzialnoéoi pozwanej wynikajace 2 a_r;t_65l1_§_5 k.o. w zw. z §_'l;3_ tego przepisu. Jako bezzasadne ooenii roszozenie powodki o zapiate kwoty 711.639,90 zi 2 tytutu robot dodatkowyoh, skoro zastrzezone zostaio wynagrodzenie ryczaitowe, a do dokonania zmian umowy w tym zakresie byta wymaga forma pisemnego aneksu pod rygorem niewaznoéci, ktory nie zostai sporzadzony i Zadana suma 2 tego tytuiu wykraozaia w catoéci poza wysokoéo wynagrodzenia ryczaitowego. Oclnoszqc to roszczenie do dalszyoh powotanych podstaw prawnych ( k.c., ad, 405 i nast. k.c. I art, 415 k.c.) podniosi, 2e naiezy wjrkluczyo aby umowa w przedmiocie robot dodatkowych byia zawarta bezpoérednio pomiedzy powodka i pozwana. Odnoszao sie do wskazywanych przez powodke wpisow do dziennika budowy dokonywanych przez inspektora nadzoru Ryszarda Z. oraz oéwiadczefi projektanta Jana P. podniosi, 2e 2aden z nich nie byi uprawniony do skiadania oéwiadczefi woli w imieniu pozwanej. Poza tym ich dziatania, jak rowniez treéo protokoiow narad na plaou budowy oraz prowadzonej pomiedzy stronami korespondencji nie dawaia, zdaniem Sadu Okregowego, zadnych podstaw do stwierdzenia, aby pozwana kiedykoiwiek "zteoiia" powodce wykonanie takich prac. W tym oeiu wymagane bytoby zgodne oéwiadczenie woli stroo o zawarciu odrebnej umowy, obejmujajce zakres tych robot oraz wysokoéo wynagrodzenia 2 tego tytutu. ' Sad pierwszej instancji odrzucajejc mozliwoéé zastosowania normy wynikajecej z a:L_632__§_2 k.c. do odpowiedzialnoéci pozwanej wyrazii zapatrywanie, 2e podwyzszenie wynagrodzenia na jej podstawie wymagatoby wydania wyroku, w ktowm mieéoi sie element uksztaitowania stosunku prawnego. Podkreélii, 2e odpowiedzialnoéo ta ma charakter gwarancyjny w odniesieniu do stosunku podstawowego (miedzy wykonawoa a podwykonawca), co oznacza, Ze pozwany odpowiada za nalezne powodowi wynagrodzenia w granicach zakreélonych umowa zawarta przez powoda z generalnym wykonawoa, 2 ktorej wynikaio wynagrodzenia w wysokoéci ryczattowej i takie stanowisko sama powodka zaprezentowata w POZWIG.  Zdaniem Sadu pierwszej instanoji, okolicznoéci sprawytnie uzasadniaty rowniez przypisania pozwanemu czynu niedozwolonego, ktory miaiby spowodowaé szkode powoda w postaci braku wynagrodzenia za dodatkowe prace, choo powodka za taki czyn wskazywaia éwiadome uzaleznienie zaptaty wynagrodzenia umownego od wykonania robot lezacych poza zakresem umowy, z powzietym zamiarem nieuiszczenia wynagrodzenia 2‘ tytutu robot dodatkowych. Pozwana swoim zachowaniem nie ztarnaia Zadnego przepisu prawa, a tym samyrn nie mozna przypisao jej nawet bezprawnoéci i tym samym winy, a istniejqoy pomiedzy stronami spor co do zakresu obowiqzkow objetych umowa, byi typowym sporem kontraktowym. Wskazujqc, takze na brak przesianki zwiazku przyozynowego, Sad Okregowy podniosi, ze wskazywane wymuszenie realizacji prac nieobjetych umowaj mogto odnosio sie jedynie do bezpoéredniego kontrahenta powodki (generainego wykonawcy). gdy tymczasem pozwanym w sprawie zostai inwestor. Odnoszao sie do trzeciej wskazanej podstawy prawnej dotyczqoej zadania zapiaty kwoty 711.639,90 2%, tj. do przepisow 0 bezpodstawnym wzbogaceniu, podkreélii, 2e powodka ograniczyia sie w tej materii do podniesienia okolicznoéci, i2 nie iaczyia ja w tym zakresie umowa, a zatem nalezy zastosowaé ar.t_4.Q5 i nastepne k.c. W tym jednak wypadku przesianka powstania tego roszczenia jest stwierdzenie,2e przesuriiecie majajtkowe powstaio bez podstawy prawnej. Tymczasem w éwietle okolicznoéci sprawy przyznahie powodce roszczenia z tytuiu bezpodstawnego wzbogacenia byioby rownoznaczne z jego skonstruowaniem wewnatrz stosunku zobowiejzaniowego, co jest niedopuszczalne. Wprawdzie w tym szczegolnym trojpodmiotowym ukiadzie brak miejsca na stosunek umowny pomiedzy podwykonawcq a inwestorem, lecz nie oznacza to, 2e istnieje moziiwoéo dochodzenia przez podwykonawce przeciwko inwestorowi tego roszozenia, gdyz pozyoje prawna tego pienrvszego w zakresie stosunkow prawnyoh istniejacyoh w zwiazku z prowadzona inwestycja wyznacza umowa z generalnym wykonawcaj. Skoro postanowienia tej umowy nie uzasadniaty obowiazku zapiaty przez generalnego wykonawce wynagrodzenia przekraczajejcego ustalony ryczatt, to nie mozna byio wyprowadzio wniosku, ze powodce przystuguje roszczenie z tytuiu bezpodstawnego wzbogacenia w stosunku System lnformacji Prawnej Lex (Lex Omega) 2472014 Stan prawny programu: 20140715 „_ _. „ „ „__ „_____„..___._..._.l*' CSK4§9łf08,-ÍGKSÍ swej wierzytelności z tytułu kar umownych zastrzeżonych w umowie z dnia 10 marca 2005 r., w związku z opóźnieniem w oddaniu inwestycji. Oświadczeniem z dnia 23 marca 2006 r. pozwana dokonała potrącenia tej wierzytelności z wierzytelnością generalnego wykonawcy o zwrot kwoty 'l25,886,24 zł, stanowiącej 70 % kaucji ustanowionej w celu zabezpieczenia należytego wykonania umowy. W dniu 20 lutego 2006 r. zostało zawarte pomiędzy pozwaną i generalnym wykonawcą porozumienie, w którym inwestor oświadczył, że dokona na rzecz L. Spółki inwestycyjnej zapłaty wynagrodzenia za wszystkie prace wynikające z harmonogramu i dotąd niezapłacone w terminie 7 dni od daty uzyskania pozwoienia na użytkowanie wzniesíonego obiektu, pod warunkiem otrzymania od generalnego wykonawcy faktur wraz z oświadczeniami o dokonaniu zapłaty na rzecz podwykonawców bądż cesji należności. Pozwana oświadczyła ponadto, że do momentu dokonania powyższej zapłaty pozostawi bez biegu potrącanie kar umownych. W dniu 28 lutego 2006 r. Powiatowy inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wydał decyzję o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie salonu sprzedaży i senrvisu Mercedesa. Było to równoznaczne z wykonaniem umowy łączącej strony. Ostatecznie pismem z dnia 14 lipca 2007 r. powódka wezwała pozwana, powołując się na unormowania zawarte w a[t_6A1l_§_5 i a.Lt.._é1fi k.c. do zapłaty kwoty dochodzonej pozwem, lecz pozwana odmówiła dobrowolne] zapłaty. Sąd Okręgowy mając na uwadze takie ustalenia faktyczne doszedł do wniosku, że powództwo jest uzasadnione w zakresie reszty wynagrodzenia objętego fakturą nr (__.) z dnia 28 grudnia 2007 r., tj. co do kwoty 87.147 zł, oraz w części kaucji gwarancyjnej wymagalnej na dzień rozstrzygnięcia jedynie w wysokości 70 %, tj. co do kwoty 47.147 zł. Kwalifikując zawartą przez strony umowę jako umowę o roboty budowlane, wyraził pogląd, że zaistniaiy wszystkie przesłanki odpowiedzialności pozwanej wynikające 2 a_r;t_6Al1¬§_5 k.c. w zw. z §_'l¿3_ tego przepisu. Jako bezzasadne ocenił roszczenie powódki o zapłatę kwoty 7i'l.639,90 zł 2 tytułu robót dodatkowych, skoro zastrzeżone zostało wynagrodzenie ryczałtowe, a do dokonania zmian umowy w tym zakresie była wymaga forma pisemnego aneksu pod rygorem nieważności, który nie został sporządzony i żądana suma z tego tytułu wykraczała w całości poza wysokość wynagrodzenia ryczałtowego. Odnosząc to roszczenie do dalszych powołanych podstaw prawnych ( k.c., art, 405 i nast. k.c. i art, 415 k.c.) podniósł, że należy wykluczyć aby umowa w przedmiocie' robót dodatkowych była zawarta bezpośrednio pomiędzy powódka i pozwana. Odnosząc się do wskazywanych przez powódkę wpisów do dziennika budowy dokonywanych przez inspektora nadzoru Ryszarda Ż. oraz oświadczeń projektanta Jana P. podniósł, że żaden z nich nie był uprawniony do składania oświadczeń woli w imieniu pozwanej. Poza tym ich działania, jak również treść protokołów narad na placu budowy oraz prowadzonej pomiędzy stronami korespondencji nie dawała, zdaniem Sądu Okręgowego, żadnych podstaw do stwierdzenia, aby pozwana kiedykolwiek "zleciła" powódce wykonanie takich prac. W tym ceiu wymagane byłoby zgodne oświadczenie woli stron o zawarciu odrębnej umowy, obejmujące zakres tych robót oraz wysokość wynagrodzenia z tego tytułu. " Sąd pierwszej instancji odrzucając możliwość zastosowania normy 'wynikającej z a:Ł_632__§_2 k.c. do odpowiedzialności pozwanej wyraził zapatrywanie, że podwyższenie wynagrodzenia na jej podstawie wymagałoby wydania wyroku, w którym mieści się element ukształtowania stosunku prawnego. Podkreślił, że odpowiedzialność ta ma charakter gwarancyjny w odniesieniu do stosunku podstawowego (między wykonawcą a podwykonawcą), co oznacza, że pozwany odpowiada za należne powodowi wynagrodzenie w granicach zakreślonych umową zawartą przez powoda z generalnym wykonawcą, z której wynikało wynagrodzenie w wysokości ryczałtowej i takie stanowisko sama powódka zaprezentowała w pozwie. - Zdaniem Sądu pierwszej instancji, okoliczności sprawynie uzasadniały również przypisania pozwanemu czynu niedozwolonego, który miałby spowodować szkodę powoda w postaci braku wynagrodzenia za dodatkowe prace, choć powódka za taki czyn wskazywała świadome uzależnienie zapłaty wynagrodzenia umownego od wykonania robót leżących poza zakresem umowy, z powziętym zamiarem nieuiszczenia wynagrodzenia z tytułu robót dodatkowych. Pozwana swoim zachowaniem nie złamała żadnego przepisu prawa, a tym samym nie można przypisać jej nawet bezprawności i tym samym winy, a istniejący pomiędzy stronami spór co do zakresu obowiązków objętych umową, był typowym sporem kontraktowym. Wskazując, także na brak przesłanki związku przyczynowego, Sąd Okręgowy podniósł, że wskazywane wymuszenie realizacji prac nieobjętych umową mogło odnosić się jedynie do bezpośredniego kontrahenta powódki (generalnego wykonawcy), gdy tymczasem pozwanym w sprawie został inwestor. Odnosząc się do trzeciej wskazanej podstawy prawnej dotyczącej żądania zapłaty kwoty 711.639,90 zi, tj. do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, podkreślił, że powódka ograniczyła się w tej materii do podniesienia okoliczności, iż nie łączyła ją w tym zakresie umowa, a zatem nalezy zastosować ar.t_4„0„5 i następne k.c. W tym jednak wypadku przesłanką powstania tego roszczenia jest stwierdzenie,~że przesuniecie majątkowe powstało bez podstawy prawnej. Tymczasem w świetle okoliczności sprawy przyznanie powódce roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacania byłoby równoznaczne z jego skonstruowaniem wewnątrz stosunku zobowiązaniowego, co jest niedopuszczalne. Wprawdzie wtym szczególnym trójpodmiotowym układzie brak miejsca na stosunek umowny pomiędzy podwykonawcą a inwestorem, lecz nie oznacza to, że istnieje możliwość dochodzenia przez podwykonawcę przeciwko inwestorowi tego roszczenia, gdyż pozycję prawną tego pierwszego w zakresie stosunków prawnych istniejących w związku z prowadzoną inwestycją wyznacza umowa 2 generalnym wykonawcą. Skoro postanowienia tej umowy nie uzasadniały obowiązku zapłaty przez generalnego wykonawcę wynagrodzenia przekraczającego ustalony ryczałt, to nie można było wyprowadzić wniosku, że powódce przysługuje roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacania w stosunku System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 24l'2014 Stan prawny programu: 2014-07-15 --- STRONA 4 --- ' V CSK 439708  tekst do pozwanego inwestora. Pozycje powodki w 2 zwiqzku 2 wykonywana inwestycja wyznaozata umowa wiezqca jej z generalnym wykonawcaj. Jej postanowienia nie uzasadniaja obowiazku zapiaty przez generalnego wykonawce przekraczajqcego ustalony ryczatt, lecz 2 tego nie mozna wywieso wniosku, 2e w zakresie nie objetym tym wynagrodzeniem powodce plzysiuguje roszozenie 2 tytutu bezpodstawnego wzbogacenia w stosunku do inwestora. Sad Okregowy wyrazii poglqd, 2e rygorystyczny charakter odpowiedzialnosoi wynikajacej z .a11._6Al1 (inwestora w stosunku do podwykonawcy} stanowi dodatkowy argument przemawiajacy przeciwko rownoiegiemu dopuszczeniu roszczenia podwykonawcy przeciwko inwestorowi z tytulu bezpodstawnego wzbogacenia, w zakresie nieobjetym soiidama jego odpowiedzialnoéciq przewidzianq w art. 21126411 k.o. i taki zbieg byiby obejsciem przestanek odpowiedzialnoéci 2 tego przepisu. Poza tym zwrocii uwage na to, 2e podmiotem uprawnionym do odbioru prac realizowanych przez powodke (podwykonawoe) byi jego kontrahent tj. generainy wykonawca nie zaé inwestor, ktow odbierat éwiadczenie od generainego wykonawoy. Gdyby zaiozyo, Ze sporne prace miaty charakter dodatkowy w stosunku do zakresu umownego, to powodka wykonujac je wiedziaia, ze brak jest podstawy do ich wykonywania, wobec jednoznacznej odmowy zawarcia w tym przedmiocie aneksu. W rezuitacie roboty te byiy swiadczeniem nienateznym i powodka nie bytaby uprawniona do zadania zwrotu ich rownowartoéci w éwietle unormowania wynikajaoego z att.AJ.1_otst_t k.c. Sad Okregowy stwierdzit takze, Ze wobec braku podstaw do uznania odpowiedziainoéci pozwanej z tytutu wynagrodzenia powodki wykraczajaoego poza wynagrodzenia ryczaitowe ustaione w umowie 2 L. Spotka lnwestyoyjna, zbedne byio dopuszczenie wnioskowanych przez powodke dowodow 2 opinii biegiego i 2 zeznart swiadkow na okolicznoso szczegotowego przebiegu wykonywanych przez powoda robot budowlanych oraz zakresu tych prac. W korficu Sad pierwszej instancji podniost, ze roszczenie powodki dotyczace tzw. robot dodatkowych nie zostato wykazane co do wysokoéoi. Wniosek powoda o dopuszczenie dowodu 2 opinii biegtego uznai za sprekludowany, (art. iZ.Q122§_l zd. 1 k.p.c.), aibowiem ziozony dopiero zostat wpiémie procesowym z dnia 24 styoznia 2007 r., a zaohodziia potrzeba jego zgioszenia juz w pozwie, gdy2 wbrew odmiennemu stanowisku powodki nie mozna byio przyjeo, 2e pozwana dopiero w odpowiedzi na pozew zakwestionowata wysokoéo roszczenia 2 tytutu prac dodatkowych. Pozwana konsekwentnie tym roszczeniom sprzeciwiaia sie bowiem w czasie tnmania inwestycji, jak rowniei w przedprocesowej wymianie korespondencji. Sad uznat takze za spoinione wnioski dowodowe zgtoszone dopiero w pismie procesowym 2 dnia 3 grudnia 2007 r. _ _ Apeiacje powodki Sad Apelaoyjny oddalit wyrokiem‘ 2 dnia 19 ozerwoa 2008 r., przyjmujao za wiasne ustaienia faktyczne zaskarzonego orzeczenia i podzielajaozawartaw nim argumentacje prawna. . . . Wskazujao za skarzaca, 2e ceiem wprowadzenia tzw. prekiuzji dowodowej byio zapewnienie koncentracji materiaiu dowodowego i w rezultacie sprawnosoi postepowania oraz wzmocnienie zasady kontradyktoryjnosci zwrooit uwage na to, 2e nie ma ona charakteru bezwzglednego, niemniej odstapienie od niej ustawodawca uzaieznii od wykazanta przez strone, i2 nie mogta 2 danych okolicznosci, érodkow dowodowych i zarzutow skorzystao w zakreélonych przez ustawe terminach, bad2 2e potrzeba ich powoiania wynikia po2niej. Prawidlowe zastosowanie tych zasad w stosunku do powodki wymagaio ustalenia charakteru prawnego jej zqdania i zachowania pozwanej w toku rokowafi przed wniesieniem pozwu (a[tAl9j“2_§ 2 k.p.c.). Z korespondenoji stron dotyczqcej tych czynnosci wynikato jednak, 2e pozwana nie uznawaia roszczenia w przedmiocie robot dodatkowych tak co do zasady, jak I wysokosci. Pozwana jednoznacznie podnosiia, ze nie zleoata robot dodatkowych oraz, 2e roboty uznawane przez powodke za dodatkowe wchodzity w zakres robot zleconyoh jej przez generalnego wykonawce. Mieéciiy sie tez w zakresie robot zleconych przez pozwana generalnemu wykonawoy na podstawie zawartej plzez te.Spoiki umowy 2 dnia 10 marca 2005 r. 0 wykonanie satonu i S9l'WiSU samochodowego. W rezultaoie wskazat, 2e Sad Okregowy trafnie przyjqi, 2e potrzeba powotania dowodow dla wykazania wartoéci spornyoh robot i przede wszystkim ustalenia, 2e stanowily one prace dodatkowe nieobjete zakresem umowy zawartej przez powodke 2 generalnym wykonawoa takze w dniu 10 marca 2005 r. powstata ju2 na etapie spoizadzania pozwu. W rezultacie nieuwzglednienie tych okolicznosci i zgioszonych na nie dowodow takze Sad Apeiacyjny uznai za zgodne 2 dyspozycjaj a:t_£1l9J2_§_1 k.p.c. i to niezaleznie od sformuiowanych poiniej przez powodke dodatkowych podstaw prawnych odpowiedzialnosci. . Sad Apelacyjny ooenit takze jako bezpodstawne zarzuty dotyczace obrazy prawa materialnego. Wskazai, 2e bez znaczenia tak dla zasadnosci spornego zadania pozostawaia kwestia waznoéci i skutecznoéci zastrzezenia w umowie zawartej przez powodke 2 generalnym wykonawca umownego prawa odstapienia od umowy, skoro w sprawie do takiego odstaptenia nie doszio. Podkreslii, 2e bezpoérednim beneficjentem swiadczeo powodki byi zwiazany 2 nia stosunkiem kontraktowym generainy wykonawca, a zobowiqzanym do zwrotu nienaieznego éwiadozefiia mo2e byo tylko jego bezposredni odbiorca. zas uprawnionym tyiko speiniajqcy éwiadczehie. Wszelkich ustalefi zwiazanych 2 reaiizacja robot budowlanych powodka dokonywata wiaénie ze swoim bezpoérednim kontrahentem, a nie inwestorem, co wediug Sadu drugiej instanoji przesadzaio o swiadomoéci skarzgcej co do zakresu zleconych jej prac i braku zobowiqzania do wykonania jaktchkolwiek robot wykraozajacyoh poza umowiony pzzedmiot. Powodka w skardze kasacyjnej opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego, tj. ALLAQ5 k.c., a1It_A_1_0'k.c., a1;t__4_0,5 k.c. w zw. 2 a1:t.AJ_0i art. 411 i<.c. pkt 1 k.c. oraz ad. 415 k.c., a takze na naruszeniu przepisow postepowania majacych istotny wptyw na wynik sprawy, a to fi£1.Al9_12 k.p.c., £u:t..J,9.3 KP0 W ZW Z ert.21l91*2 k.p.0. i a.Et.._22Z k.p.c System lnformacji PrawheTLexTLex Ofiefifa) 2472014Stan prawny programu: 20140715 ' V CSK 439i'08 - tekst do pozwanego inwestora. Pozycję powódki w z związku z wykonywaną inwestycją wyznaczała umowa wiążąca ją z generalnym wykonawcą. Jej postanowienia nie uzasadniają obowiązku zapłaty przez generalnego wykonawcę przekraczającego ustalony ryczałt, lecz z tego nie można wywieść wniosku, że w zakresie nie objętym tym wynagrodzeniem powódce przysługuje roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacania w stosunku do inwestora. Sąd Okręgowy wyraził pogląd, że rygorystyczny charakter odpowiedzialności wynikającej Z _al1._6ś_Ĺ1 (inwestora w stosunku do podwykonawcyj stanowi dodatkowy argument przemawiający .przeciwko równoiegłemu dopuszczeniu roszczenia podwykonawcy przeciwko inwestorowi z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, w zakresie nieobjętym solidarną jego odpowiedzialnością przewidzianą w art. artzßślí k.c. i taki zbieg byłby obejściem przesłanek odpowiedzialności z tego przepisu. Poza tym zwrócił uwagę na to, że podmiotem uprawnionym do odbioru prac realizowanych przez powódkę (podwykonawcę) był jego kontrahent tj. generalny wykonawca nie zaś inwestor, który odbierał świadczenie od generainego wykonawcy. Gdyby założyć, że sporne prace miały charakter dodatkowy' w stosunku do zakresu umownego, to powódka wykonując je wiedziała, że brak jest podstawy do ich wykonywania, wobec jednoznacznej odmowy zawarcia w tym przedmiocie aneksu. W rezultacie roboty te były świadczeniem nienaieżnym i powódka nie byłaby uprawniona do żądania zwrotu ich równowartości w świetle unormowania wynikającego z att.AJ.i_pkt_1 k.c. Sąd Okręgowy stwierdził także, ze wobec braku podstaw do uznania odpowiedziainości pozwanej z tytułu wynagrodzenia powódki wykraczającego poza wynagrodzenie ryczałtowe ustalone w umowie z L. Spółką lnwestycyjną, zbędne było dopuszczenie wnioskowanych przez powódkę dowodów z opinii biegłego i z zeznań świadków na okoliczność szczegółowego przebiegu wykonywanych przez powoda robót budowlanych oraz zakresu tych prac. W końcu Sąd pierwszej instancji podniósł, że roszczenie powódki dotyczące tzw. robót dodatkowych nie zostało wykazane co do wysokości. Wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego uznał za sprekludowany. (ati. ś.Ż.Sí2„§„l zd. 1 k.p.c.), albowiem złożony dopiero został wpiśmie procesowym z dnia 24 stycznia 2007 r., a zachodziła potrzeba jego zgłoszenia już w pozwie, gdyż wbrew odmiennemu stanowisku powódki nie można było przyjąć, że pozwana dopiero w odpowiedzi na pozew zakwestionowała wysokość _roszczenia z tytułu prac dodatkowych. Pozwana konsekwentnie tym roszczeniom sprzeciwiała się bowiem w czasie trwania inwestycji, jak również w przedprocesowej wymianie korespondencji. Sąd uznał także za spóżnione wnioski dowodowe zgłoszone dopiero w piśmie procesowym z dnia 3 grudnia 2007 r. _ _ Apelację powódki Sąd Apelacyjny oddalił wyrokiem' z dnia 19 czerwca 2008 r., przyjmując za własne ustalenia taktyczne zaskarżonego orzeczenia i podzielajączawartąw nim argumentację prawną. . . . Wskazując za skarżącą, że celem wprowadzenia tzw. prekluzji dowodowej było zapewnienie koncentracji .materiału dowodowego i w rezultacie sprawności postępowania oraz wzmocnienie zasady kontradyktoryjnosci zwrócił uwagę na to, ze nie ma ona charakteru bezwzględnego, niemniej odstąpienie od niej ustawodawca uzależnił od wykazania przez stronę, iż nie mogła z danych okoliczności, srodków dowodowych i zarzutów skorzystac w zakreślonych przez ustawę terminach, bądż że potrzeba ich powołania wynikła póżniej. Prawidłowe zastosowanie tych zasad w stosunku do powódki wymagało ustalenia charakteru prawnego jej żądania i zachowania pozwanej w toku rokowań przed wniesieniem pozwu (artĄl9j“2_§ 2 k.p.c.). Z korespondencji stron dotyczącej tych czynności wynikało jednak, że pozwana nie uznawała roszczenia w przedmiocie robót dodatkowych tak co do zasady, jak i wysokości. Pozwana jednoznacznie podnosiła, ze nie zlecała robót dodatkowych oraz, że roboty uznawane przez powódkę za dodatkowe wchodziły w zakres robót zleconych jej przez generalnego wykonawcę. Mieściły się też w zakresie robót zleconych przez pozwaną generalnemu wykonawcy na podstawie zawartej przez te.Spółki umowy z dnia 10 marca 2005 r. o wykonanie sałonu i serwisu samochodowego. W rezultacie wskazał, że Sąd Okręgowy trafnie przyjął, że potrzeba powołania dowodów dla wykazania wartości spornych robót i przede wszystkim ustalenia, że stanowiły one prace dodatkowe nieobjęte zakresem umowy zawartej przez powódkę z generalnym wykonawcą także w dniu 10 marca 2005 r. powstała już na etapie sporządzania pozwu. W rezultacie nieuwzględnienie tych okoliczności i zgłoszonych na nie dowodów także Sąd Apelacyjny uznał za zgodne z dyspozycją a:Ł_¿1l9J2_§_t k.p.c. i to niezależnie od sformułowanych póżniej przez powódkę dodatkowych podstaw prawnych odpowiedzialności. « Sąd Apelacyjny ocenił takze jako bezpodstawne zarzuty dotyczące obrazy prawa materialnego. Wskazał, że bez znaczenia tak dla zasadności spornego żądania pozostawała kwestia ważności i skuteczności zastrzeżenia w umowie zawartej przez powódkę z generalnym wykonawcą umownego prawa odstąpienia od umowy, skoro w sprawie do takiego odstąpienia nie doszło. Podkreślił, że bezpośrednim beneficjentem świadczeń powódki był związany z nią stosunkiem kontraktowym generalny wykonawca, a zobowiązanym do zwrotu nienaieżnego świadczenia może być tylko jego bezpośredni odbiorca, zaś uprawnionym tylko spełniający świadczenie. Wszelkich ustaleń związanych z realizacją robót budowlanych powódka dokonywała właśnie ze swoim bezpośrednim kontrahentem, a nie inwestorem, co według Sądu drugiej instancji przesądzało o świadomości skarżącej co do zakresu zleconych jej prac i braku zobowiązania do wykonania jakichkolwiek robót wykraczających poza umówiony przedmiot. Powódka w skardze kasacyjnej opartej na podstawie naruszenia prawa materialnego, tj. aĽt.AĹl5 k.c., a12t_A.i_0`k.c., a1;t„_4_0_5 k.c. w zw. z ar:t.AJ_0i art. 41] k.c. pkt 1 k.c. oraz ad. did k.c., a także na naruszeniu przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to .attAl9_12 k.p.c., fu:t.„J„9„3 ł<.p.C. W ZW. Z alf:l;._.'ā1l&1“2 k.p.c. i a.tt.._22_Í i<.p.0. System Informacji PrawnejÍexTLex Omegaj 24i2014*Stan prawny programu: 2014-07-15 --- STRONA 5 --- 22 . WV Q§_K,,439105  ieksf wniosia o uchyienie zaskarzonego wyroku w caiosoi i przekazanie sprawy Sadowi Apeiaoyjnemu do ponownego rozpoznania. ._ Uzasadnienie prawne Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepuje: ' Roszozenie prooesowe, jezeii nie dojdzie do przeksztaicefi przedmiotowych i podrniotowych jest osnowa pozwu. Stanowi go zgioszone zadanie i okolioznosci faktyczne je uzasadniajace ( k.p.c.). Funkoja procesu cywilnego jest zbadanie, czy przedstawionemu przez powoda pod osad roszczeniu prooesowemu odpowiada roszczenie materiaine. Poza wyjatkiem w sprawach ze stosunku pracy sad jest zwiazany nie tylko Zadaniem, ale i podstawq faktyoznej roszczenia procesowego sformuiowanego przez powoda. a wiec nie moze wyjéo ponad te podstawe (a1;t,;L2.1 k.p.c.). Niejednokrotnie powod tak uksztaituje podstawe faktyczna roszczenia procesowego, 2e moze ona podiegaé ocenie z punktu widzenia roznych podstaw prawnych (por. np. wyrok Ssdu Najwyzszego z dnia 15 maroa 2007 r., , LEX 274227). W mysi zasady da mihi factum dabo tibi ius, na sadzie orzekajacym spoozywa obowiazek dokonania 2 urzedu subsumcji pod wiasoiwa norms; prawa materiainego roszczenia procesowego powoda. Strona nie musi wskazywao podstawy materiainej zadania, a gdy tego dokona sad nie jest nia zwiazany, choo to moze mieo pewne znaczenie dla ukierunkowania rozpoznania sprawy. Takze sad drugiej instancji 2 urzedu stosuje prawo materialne (por. np. wyrok Sejdu Najwyzszego 2 dnia 23 Iutego 1999 r., , nr 9, pozy 152 i uchwaie siedmiu sedziow Sad Najwyzszego 2 dnia 31 stycznia 2008 r., , OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Sad Apelacyjny trafnie zwrocii uwage na to, 2e pozwana w toku reaiizacji inwestycji, a takie w okresie po2niejszym, a2 do wniesienia pozwu podnosiia, 2e roboty wskazywane przez powodke jako dodatkowe wchodziiy w zakres objety obydwoma umowami 2 dnia 10 marca 2005 r. Dopiero w odpowiedzi na pozew wskazaia, 2e w tym zakresie nie wiazaia Zadna umowa, ale takze i2 zawarte w dniu 10 marca 2005 r. umowy nie przewidywaiy robot dodatkowyoh. Powodka w terminie dwutygodniowyrn od otrzymania odpowiedzi na pozew wniosia pismo procesowe 2 dnia 24 stycznia 2007 r., w ktoiym miedzy innymi zazadaia clopuszczenia dowodu 2 opinii biegiego 2 zakresu projektowania i budownictwa na stwierdzenie zakresu oraz wartosci wykonanych prac dodatkowych. Wskazaia w nim tak2e alternatywne podstawy prawns w zakresie tych robot, tj. ant. 532 § 2 k.c., ad.A05 k.o. oraz act. 415 k.o. W odniesieniu do normy wynikajacej 2 pierwszego 2 tych przepisow podniosia, 2e wszystkie dodatkowe i zrealizowane projekty wykonawcze byiy zatwierdzane nie tylko przez generalnego wykonawce, ale i przez inwestora. Zmiany te w stosunku do projektu stanowiaoego podstawe zawartychw dniu 10 marca 2005 r. umow stanowiiy istotna zmiane umownego zakresu robot. Roboty te stanowiiy wartoso nieomal 40 % wysokosoi umowionego wynagrodzenia ryozaitowego i w zwiazku 2 tym gdyby nie podwyzszyé ryczaitu powstaiaby dla niej razaca strata. Wobec tych nowyoh okoiicznosci byte to przedmiotowa zmiana powodztwa (a.1:t._...1_93 k.p.c.), a w takim wypadku rygory okreslone w art 47912 k.p.c. stosowane sa do pisma modyfikujacego powodztwo (por. wyrok Sadu Najwyzszego 2 dnia 20 paézdziernika 2005 r., , LEX 186909). Trzeba dodao, 2e takie rozszerzenie powodztwa byio wtedy dopuszczalne, skoro zostaio dokonane przed dniem 20 marca 2007 r., kiedy to weszta w 2ycie zmiana art. 429* k.p.c. wprowadzona dstawa z dnia 16 Iistopada 2006 r. o zmianie ustawy  Kodeks postepowania cywiinego oraz niektorych innych ustaw (Dz. U. Nr 235, poz. 1699). W rezultacie powodka w pismie 2 dnia 24 stycznia 2007 r. byia uprawniona do powoiywania w tyrn zakresie nowych twierdzeri i dowodow na ich poparcie. Na marginesie tych uwag mozna zauwazyo, Ze pogiad o dopuszczainosci stosowania per anaiogiam do umowy o roboty budowlane ad._682_§J k.o. jest dorninujqcy wjudykaturze (por. np. wyroki Sadu Najwyzszego z dnia 14 marca 2008 r., , LEX 453070, z dnia 20 Iistopada 2008 r., , LEX 479317 i uzasadnienie uchwaty Sadu Najwyzszego 2 dnia 11 styoznia 2002 r., , OSNC 2002, nr 9, poz. 106). Ogoinie ujmujac probiem prekluzji trzeba podnieso, 2e twierdzenia powoda zgioszone w toku postepowania w sprawie gospodarczej, stanowiajce rozwiniecie i sprecyzowanie twierdzer'| podniesionyoh w pozwie w zasadzie nie sa twierdzeniarni spo2nionymi w rozumieniu ai:t._4l9j2_§_t k.p.c. (por. wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 21 lutego 2008 r., , niepubi). W pozwie powodka wniosia 0 przeprowadzenie dowodu z wielu dokumentow prywatnych, na wykazanie, 2e przedmiotowe sporne roboty nie byiy objete umowa powodki z generalnym wyi<onawce1(stanowity tzw. roboty dodatkowe), jak i na wysokoso tego roszczenia. Dowod 2 dokumentu piywatnego jest samodzielnym srodkiem dowodowym, ktorego moc sad ocenia wediug zasad okresionych w k.p.c. (por. wyrok Saciu Najwyzszego 2 dnia 30 czerwoa 2004 r., , OSNC 2005, nr 6, poz. 113). Dlatego dopiero w procesie strona przeciwna, moze skuteczne zaprzeczyo prawdziwosci dokumentu prywatnego, albo twierdzio, 2e zawarte w nim oswiadczenie osoby, ktora je podpisaia, od niej nie pochodzi. Wtedy dopiero obowiazana jest okoiicznosci te udowodnio. Jezeli jednak spor dotyczy dokumentu prywatnego pochodzacego od innej osoby ni2 strona zaprzeczajaca, prawdziwoso dokumentu powinna udowodnio strona, ktora 2 niego chce skorzystao. Sady obu instancji przyjmujao prekluzje dowodowa wnioskow dowodowych zawartyoh w pismie procesowym powodki 2 dnia 24 stycznia 2007 r. w caiosoi pomineiy unormowanie zawarte waLL_253 k.p.c. regulujace zagadnienie oiezaru dowodu przy kwestionowaniu dokumentu prywatriego. Wprawdzie powod ju2 w pozwie obowiazany jest zgiosio twierdzenia i stosowne dowody do wykazania swojego roszczenia, jednak z reguty nie mozna wymagao, aby byiy to twierdzenia i dowody, _ktore zakiadaja okreslona obrone pozwanego (por. np. wyrok Sadu Najwyzszego 2 dnia 14 grudnia 2006 r., . System informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 2472014 Stan prawny programu: 20140715 „_.. . „V Q§_K„439f03 - ÊGKSÍ wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. ._ Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje: ` Roszczenie procesowe, jeżeli nie dojdzie do przekształceń przedmiotowych i podmiotowych jest osnową pozwu. Stanowi go zgłoszone żądanie i okoliczności faktyczne je uzasadniające ( k.p.c.). Funkcją procesu cywilnego jest zbadanie, czy przedstawionemu przez powoda pod osąd roszczeniu procesowemu odpowiada roszczenie materialne. Poza wyjątkiem w sprawach ze stosunku pracy sąd jest związany nie tylko żądaniem, ale i podstawą faktyczną roszczenia procesowego sformułowanego przez powoda, a więc nie może wyjść ponad tę podstawę (a1;t,„;521 k.p.c.). Niejednokrotnie powód tak ukształtuje podstawę faktyczną roszczenia procesowego, że może ona podłegać ocenie z punktu widzenia różnych podstaw prawnych (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2007 r., , LEX 274227). W myśl zasady da mihi factum dabo tibi ius, na sądzie orzekającym spoczywa obowiązek dokonania z urzędu subsumcji pod właściwą normę prawa materialnego roszczenia procesowego powoda. Strona nie musi wskazywać podstawy materialnej żądania, a gdy tego dokona sąd nie jest nią związany, choć to może mieć pewne znaczenie dla ukierunkowania rozpoznania sprawy. Także sąd drugiej instancji z urzędu stosuje prawo materialne (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia- 23 lutego 1999 r., , nr 9, poz." 152 i uchwałę siedmiu sędziów Sąd Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., , OSNC 2008, nr 6, poz. 55). Sąd Apelacyjny trafnie zwrócił uwagę na to, że pozwana w toku realizacji inwestycji, a także w okresie późniejszym, aż do wniesienia pozwu podnosiła, że roboty wskazywane przez powódkę jako dodatkowe wchodziły w zakres objęty obydwoma umowami z dnia 10 marca 2005 r. Dopiero w odpowiedzi na pozew wskazała, że w tym zakresie nie wiązała żadna umowa, ale także iż zawarte w dniu 10 marca 2005 r. umowy nie przewidywały robót dodatkowych. Powódka w terminie dwutygodniowym od otrzymania odpowiedzi na pozew wniosła pismo procesowe z dnia 24 stycznia 2007 r., w którym między innymi zażądała dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu projektowania i budownictwa na stwierdzenie zakresu oraz wartości wykonanych prac dodatkowych. Wskazała w nim także alternatywne podstawy prawne w zakresie tych robót, tj. art. 632 § 2 k.c., ad.A05 k.c. oraz ad, ájfi k.c. W odniesieniu do normy wynikającej z pierwszego z tych przepisów podniosła, że wszystkie dodatkowe i zrealizowane projekty wykonawcze były zatwierdzane nie tylko przez generalnego wykonawcę, ale i przez inwestora. Zmiany te w stosunku do projektu stanowiącego podstawę zawartych---w dniu 10 marca 2005 r. umów stanowiły istotną zmianę umownego zakresu robót. Roboty te stanowiły wartość nie.omal 40 % wysokości umówionego wynagrodzenia ryczałtowego iw związku z tym gdyby nie podwyższyć ryczałtu powstałaby dla niej rażąca strata. Wobec tych nowych okoliczności była to przedmiotowe zmiana powództwa (a.r:t.____'i_9S k.p.c.), a w takim wypadku rygory określone w 'art 42912 k.p.c. stosowane są do pisma modyfikującego powództwo (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 pażdziernika 2005 r., , LEX 186909). Trzeba dodać, że takie rozszerzenie powództwa było wtedy dopuszczalne, skoro zostało dokonane przed dniem 20 marca 2007 r., kiedy to weszła w życie zmiana ad. 429* k.p.c. wprowadzona ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 235, poz. 1699). W rezultacie powódka w piśmie z dnia 24 stycznia 2007 r. była uprawniona do powoływania w tym zakresie nowych twierdzeń i dowodów na ich poparcie. Na marginesie tych uwag można zauważyć, że pogląd o dopuszczalności stosowania per analogiam do umowy o roboty budowlane a|:t._6;ž2_§„2 k.c. jest dominujący wjudykaturze (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2008 r., , LEX 453070, z dnia 20 listopada 2008 r., . LEX 479317 i uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., , OSNC 2002, nr 9, poz. 106). Ogólnie ujmując problem prekluzji trzeba podnieść, że twierdzenia powoda zgłoszone w toku postępowania w sprawie gospodarczej, stanowiące rozwinięcie i sprecyzowanie twierdzeń podniesionych w pozwie w zasadzie nie są twierdzeniami spóźnionymi w rozumieniu ar:i.._4_Ĺ9J2_§_t k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2008 r., , niepubl.). W pozwie powódka wniosła o przeprowadzenie dowodu z wielu dokumentów prywatnych, na wykazania, że przedmiotowe sporne roboty nie były objęte umową powódki z generalnym wykonawcą (stanowiły tzw. roboty dodatkowe), jak i na wysokość tego roszczenia. Dowód z dokumentu prywatnego jest samodzielnym środkiem dowodovvym, którego moc sąd ocenia według zasad określonych w k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2004 r., , OSNC 2005, nr 6, poz. 113). Dlatego dopiero w procesie strona przeciwna, może skuteczne zaprzeczyć prawdziwości dokumentu prywatnego, albo twierdzić, że zawarte w nim oświadczenie osoby. która je podpisała, od niej nie pochodzi. Wtedy dopiero obowiązana jest okoliczności te udowodnić. Jeżeli jednak spór dotyczy dokumentu prywatnego pochodzącego od innej osoby niż strona zaprzeczająca, prawdziwość dokumentu powinna udowodnić strona, która z niego chce skorzystać. Sądy obu instancji przyjmując prekluzję dowodową wniosków dowodovvych zawartych w piśmie procesowym powódki z dnia 24 stycznia 2007 r. w całości pominęły unormowanie zawarte wart_2śi3 k.p.c. regulujące zagadnienie ciężaru dowodu przy kwestionowaniu dokumentu prywatnego. Wprawdzie powód już w pozwie obowiązany jest zgłosić twierdzenia i stosowne dowody do wykazania swojego roszczenia, jednak z reguły nie można wymagać, aby były to twierdzenia i dowody, _które zakładają określoną obronę pozwanego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2006 r., , System lntormacji Prawnej Lex (Lex Omega) 24r2014 Stan prawny programu: 2014-07-15 --- STRONA 6 --- H __, , ”\!_C3K,fi39l08ieksi niepubij). W sprawie gospodarczej w zasadzie potrzeba powoiania przez powoda dowodu 2 opinii biegiego powstaje dopiero po zakwestionowaniu przez pozwanego dowodow zgioszonych w pozwie (por. wyroki Sajdu Najwyzszego 2 dnia 14 grudnia 2006 r., , OSNO 2007, nr 11, poz. 171 izdnia 10 lipca 2008 r., , LEX 448045). Zadaniem sadu drugiej instanoji jest takze korygowanie istotnych uchybielfi prooesowych sqdu pierwszej instancji, a nie ich sanowanie. Sad rozpoznajejcy apelacje nie tylko nie jest zwiazany niezgodnym 2 prawem dziaianiem sadu pierwszej instancji, ale powinien podjao czynnosci naprawcze np. uwzgiednio bezpodstawnie pominiete wnioski dowodowe. Diatego w postepowaniu apelacyjnym a1;t.A_ZE112 k.p.c. stosuje sie wprost, tj. bez 2adnych modyfikacji i zabiegow adaptacyjnych (por. postanowienie Sadu Najwyzszego 2 dnia 9 grudnia 1975 r., LC2£L9z‘l5, OSNCP 1976, nr 10, poz. 219 i wyrok Sajdu Najwyzszego 2 dnia 22 lutego 2006 r., , OSNC 2006, nr 11, poz. 191). Z" tego wzgledu niepowoianie w skardze kasacyjnej ad. 391 § 1 k.p.c. nie uzriano za istotny brak majacy zasadnicze znaczenie dla uznania zasadnosoi podstawy kasacyjnej okreéionej w ad..3983"_§_LolgL2 k.p.c. Zasadnosé podstawy naruszenia prawa procesowego zwalniaia Sad Najwyzszy od obowiazku szczegoiowego rozwazenia zarzutow dotyczacych naruszenia prawa materiainego (por. wyrok Sadu Na}wy2szego z dnia 26 marca 1997 r., , OSNC 1997, nr 9, poz. 128}. t Mozna jednak zauwazyo, 2e zakres przedmiotowy obydwu umow zawartych w dniu 10 marca 2005 r., tj. pozwanej 2 L. Spoika lnwestycyjna, oraz generalnego wykonawcy 2 powodka byi ten sam. Strony zobowiazaiy sie w nich nie wprowadzao nowych postanowiefi, w pierwszej niekorzystnych dla inwestora, a w drugiej dia generalnego wykonawcy, je2eEi przy ich uwzglednieniu nalezaioby zmienio treso oferty, na postawie ktorej dokonano wyboru referenta, chyba 2e koniecznoso wprowadzenia takich zmian wynikia 2 okoiicznosci, ktorych nie mozna byio przewiclzieo w chwili zawaroia umowy (por. § 12 obydwu umow). W rezultacie w drodze wykiadni tego postanowienie trzeba odpowiedzieo, ozy zmiany wynikajace 2 okoiioznosci, ktorych nie mozna byio przewidzieo w dniu 10 marca 2005 r. byiy objete ich zakresem. W zwiazku 2 tym za istotna w sprawie trzeba byio uznao okolicznosé, ozy i ktore sporne roboty dodatkowe zostaiy wykonane przez pozwana w wyniku nowyoh okoiicznosci, ktorych nie mozna byio przewidzieo w chwiii zawarcia pizedmiotowych umow. Nalezy stwierdzio, 2e niedopuszczalny jest zbieg roszczeniaiz tytuiu bezpodstawoego wzbogacenia 2 roszczeniem 0 zaptate 2a wykonane roboty budowlane w ramach zawartej przez strony wa2nej umowy. Trzeba te2 pamietao, 2e w umowie o roboty budowlane strony moga zastrzec modyfikacje wynagrodzenia ryczaitowego w zaleznosci od konieczriosoi wykonania robot dodatkowych (por. np. wyrok Sadu Najwyzszego 2 dnia 14 marca 2008, , LEX nr 453070). Dopiero stwierdzenie niewaznosci umowy, na podstawie ktorej zostaiy wykonane roboty budowlane otwiera mozliwoso zasadzenia od strony korzystajacej 2 efektow przeprowadzonych prao wynagrodzenia na "podstawie przepisow o bezpodstawnym wzbogaceniu (por. np. wyrok Sadu Najwyzszego 2 dnia 7 iistopada 2007 r., 1| Q55 344102, Monitor Prawniozy 2007, nr 24, s. 1339). Wa2noso umow 2 dnia 10 marca 2005 r. ma taki skutek, 2e wynagrodzenie ryozaitowe w kwocie 2.251.100 zi, o iie zostanie wykluczone jego podwyzszenie na podstawie a[t._632__§_2 k.c., stanowiioby zapiate 2a wszystkie roboty nawet zakwalifikowane przez powoda jako dodatkowe, jezeii wynikty one 2 okolioznosci, ktore mozna byio przewidzieo w chwili zawaroia umowy. Ryczait bowiem to w zasadzie naleznoso ostatecznie ustalona w konkretnej kwooie w ohwili zawierania umowy. Obejmuje koszty poniesione w tym wypadku przez powodke w celu prawidiowego wykonania umowy. Gdyby natomiast byiy wykonane roboty niemieszczace sie w ramach umow 2 dnia 10 marca 2005 r., to powstaiby problem ich wykonania przez powodka poza stosunkami prawnymi taozaoymi strony i generalnego wykonawce. .Je2e|i 2 nich odniosia korzyso pozwana, a nie generalny wykonawca, to powstaiaby do rozwazenia kwestia, ozy nie maja tu zastosowania przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Taka ewentualnoso Sad Najwyzszy dopuscii w wyroku 2 dnia 5 grudnia 2006 r., il Q55 322106 (niepubt). Brak ustalefi w zasygnalizowanym kierunku wyiaozai mozliwoso dokonania blizszej wykiadni prawa w tym kierunku, zwiaszcza, Ze Sad Najwyzszy nie mo2e udzielao wskazari Sadowi Apelacyjnemu co do dalszego postepowania w rozumieniu a1f.,.3_8fi_§_6 k.p.c. (por uchwaie Sadu Najwyzszego z dnia 19 kwietnia 2007 r., , OSNC 2008, nr 5, poz. 47). Z tych wzgledow na podstawie e.|:t._3_9_8l5_§_1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. System Inforrnacji Prawnej Lex (Lex Omega) 2472014 Stan prawny programu: 20140715 „ __, , „\ĹCSK,fl39!08-tekst niepubi.`). W sprawie gospodarczej w zasadzie potrzeba powołania przez powoda dowodu z opinii biegłego powstaje dopiero po zakwestionowaniu przez pozwanego dowodów zgłoszonych w pozwie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2006 r.,- , OSNC 2007, nr 11, poz. 171 izdnia 10 lipca 2008 r., , LEX 448045). Zadaniem sądu drugiej instancji jest takze korygowanie istotnych uchybień procesowych sądu pierwszej instancji, a nie ich sanowanie. Sąd rozpoznający apelację nie tylko nie jest związany niezgodnym z prawem działaniem sądu pierwszej instancji, ale powinien podjąć czynności naprawcze np. uwzględnić bezpodstawnie pominięte wnioski dowodowe. Dlatego w postępowaniu apelacyjnym aLt.A_ZE-112 k.p.c. stosuje się wprost, tj. bez żadnych modyfikacji i zabiegów adaptacyjnych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1975 r., LC2Q„Qr'l5, OSNCP 1976, nr 10, poz. 219 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006 r., , OSNC 2006, nr 11, poz. 191). Z' tego względu niepowolanie W skardze kasacyjnej art. 391 § 1 k.p.c. nie uznano za istotny brak mający zasadnicze znaczenie dla uznania zasadności podstawy kasacyjnej określonej w a|1..?¿9.&3`_§_'LpkL2 k.p.c. Zasadność podstawy naruszenia prawa procesowego zwalniała Sąd Najwyższy od obowiązku szczegółowego rozważenia zarzutów dotyczących naruszenia prawa materiainego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r., , OSNC 1997, nr 9, poz. 128). ę Można jednak zauważyć, że zakres przedmiotowy obydwu umów zawartych W dniu 10 marca 2005 r., tj. pozwanej z L. Spółką lnwestycyjną, oraz generalnego wykonawcy z powódką był ten sam. Strony zobowiązały się w nich nie wprowadzać nowych postanowień, w pierwszej niekorzystnych dla inwestora, a w drugiej dla generalnego wykonawcy, jeżeli przy ich uwzględnieniu należałoby zmienić treść oferty, na postawie której dokonano wyboru referenta, chyba że konieczność wprowadzenia takich zmian wynikła z okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy (por. § 12 obydwu umów). W rezultacie w drodze wykładni tego postanowienia trzeba odpowiedzieć, czy zmiany wynikające z okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu 10 marca 2005 r. były objęte ich zakresem. W związku z tym za istotną w sprawie trzeba było uznać okoliczność, czy i które sporne roboty dodatkowe zostały wykonane przez pozwaną w wyniku nowych okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia przedmiotowych umów. Należy stwierdzić, że niedopuszczalny jest zbieg roszczeniaz tytułu bezpodstawnego wzbogacania z roszczeniem o zapłatę za wykonane roboty budowlane w ramach zawartej przez strony ważnej umowy. Trzeba też pamiętać, że w umowie o roboty budowlane strony mogą zastrzec modyfikację wynagrodzenia ryczałtowego w zależności od konieczności wykonania robót dodatkowych (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2008, , LEX nr 453070). Dopiero stwierdzenie nieważności umowy, na podstawie której zostały wykonane roboty budowlane otwiera możliwość zasądzenia od strony korzystające] z efektów przeprowadzonych prac wynagrodzenia na 'podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2007 r., 1| CSK 344102, Monitor Prawniczy 2007, nr 24, s. 1339). Ważność umów z dnia 10 marca 2005 r. ma taki skutek, że wynagrodzenie ryczałtowe w kwocie 2.251.100 zł, o ile zostanie wykluczone jego podwyższenie na podstawie a[t._l.'i32„_§_2 k.c., stanowiłoby zapłatę za wszystkie roboty nawet zakwalifikowane przez powoda jako dodatkowe, jeżeli wynikły one z okoliczności, które można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy. Ryczałt bowiem to w zasadzie należność ostatecznie ustalona w konkretnej kwocie w chwili zawierania umowy. Obejmuje koszty poniesione wtym wypadku przez powódkę w celu prawidłowego wykonania umowy. Gdyby natomiast były wykonane roboty niemieszczące się w ramach umów z dnia 10 marca 2005 r., to powstałby problem ich wykonania przez powódkę poza stosunkami prawnymi łącząoymi strony i generalnego wykonawcę. Jeżeli z nich odniosła korzyść pozwana, a nie generalny wykonawca, to powstałaby do rozważenia kwestia, czy nie mają tu zastosowania przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Taką ewentualność Sąd Najwyższy dopuścił w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r., ll CSK 32Z¿06 (niepubl.). Brak ustaleń w zasygnalizowanym kierunku wyłączał możliwość dokonania bliższej wykładni prawa wtym kierunku, zwłaszcza, że Sąd Najwyższy nie może udzielać wskazań Sądowi Apelacyjnemu co do dalszego postępowania w rozumieniu a1ž„„„3_8߬§_6 k.p.c. (por uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2007 r., , OSNC 2008, nr 5, poz. 47). Z tych względów na podstawie a|:t._3_9_8l5_§_'i k.p.c. orzeczono jak w sentencji. System informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 2472014 Stan prawny programu: 2014-07-15 --- STRONA 7 --- _ I Qififi 204701  tekst _ wyrok Sadu Najwyzszego 2 dnia 2 kwietnia 2003 r. I CKN 204/01 W wyjqtkowych okoiicznosciach sad moze Posiuzyo sie przy ocenie podniesionego zarzutu przedawnienia trescia art. 5 k.o. Stosujac powoiany przepis trzeba mieé oczywiscie na wzgledzie jego szczegoiny charakter wynikajacy 2 uzyoia w nim kiauzui generainych. Z tej przyczyny dia oceny, ozy podniesiony zarzut przedawnienia nie nosi znamion naduzycia prawa, koniecznejest ro2wa2enie charakteru doohodzonego roszczenia, przyczyn opoinienia ijego nienadmiernosci. LEX nr 78814 78814 D2._Li.2£i_’iA_t21:a|:t._5;aJ2t._1J_Z Skiad orzekajacy Przewodniczaoy: SSN Tadeusz Wisniewski. Sedziowie SN: Bronisiaw Czech, Barbara Myszka (sprawozdawca). Sentenoja  .  Sad Najwyzszy w sprawie 2 powodztwa Wandy J. i Agnieszki J. przeciwko Skarbowi Pafistwa  Wojewodzie P. o zapiate, po rozpoznaniu na rozprawie w lzbie Cywilnej w dniu 2 kwietnia 2003 r. kasacji powodek Wandy J. iAgnieszki J. od wyroku Sadu Apeiaoyjnego w R. 2 dnia 21 grudnia 2000 r., uchyia zaskarzony wyrok oraz wyrok Sadu Okregowego w R. 2 dnia 24 sierpnia 2000 r. w czesci oddalajacej powodztwo w stosunku do Skarbu Paristwa  Wojewody P. oraz w czesoi orzekajqcej o kosztach procesu i przekazuje sprawe w tym zakresie wymienionemu Sadowi do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygniecia o kosztach postepowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne  Sad Okregowy w R.  po rozpoznaniu sprawy 2 powodztwa Wandy J. ijej corki Agnieszki J. przeciwko Samodzieinemu Publicznemu Zespoiowi Opieki Zdrowotnej w R. i Skarbowi Pafistwa  Wojewodzie P. o zadosouczynienie za doznana krzywde w Kwocie po 35.000 zi na rzeoz kazdej 2 powodek  wyrokiem 2 dnia 24 sierpnia 2000 r. oddalii powodztwo. Apelacja powodek, ktore 2askar2yiy wymieniony wyrok w czesci oddalajacej powodztwo w stosunku do pozwanego Skarbu Parfistwa  Wojewody P., zostaia przez Sad Apelacyjny w R. oddalona wyrokiem 2 dnia 21 grudnia 2000 r. Ustalenia faktyozne przyjete przez Sad Apelacyjny za podstawe wyroku przedstawiaty sie nastepujaco. W dniach od 17 do 25 sierpnia 1989 r. powodka Wanda J. pizebywaia na oddziale chirurgicznym Szpitala Miejskiego w R., a nastepnie, w czasie od 22 grudnia 1989 r. do 8 lutego 1990 r., na oddziaie zakaznym Szpitaia Miejskiego w L. z rozpoznaniem wirusowego zapaienia watroby typu B. Po opuszczeniu szpitala przez powodke i powrocie do dornu zachorowaia jej corka Agnieszka J., ktora byia wowczas matoletnia i mieszkaia razem 2 matka. Od 17 lutego do 9 marca 1990 r. Agnieszka J. przebywaia na oddziaie zakainyrn tego samego szpitala w L, gclzie rozpoznano u niej rowniez wirusowe zapaienie wqtroby typu B. W dniu 1 wrzesnia 1999 r. Wanda J. wystapiia w imieniu wiasnym i wowczas jeszcze maioletniej corki Agnieszki J. 2 pozwem 0 zadosouczynienie, twierdzac, 2e zostaia zakazona wirusem Zoitaczki w czasie Ieczenia na oddziaie chirurgicznym Szpitala Miejskiego w R., w wyniku czego zachorowaia na wirusowe zapalenie wqtroby i zaraziia ta chorobq pozostajeoa pod jej opieka corke Agnieszke. Wobec podniesienia przez Skarb Paristwa zaizutu przedawnienia, powodka Wanda J. wyjasniia, 2e nie wiedziaia 0 mozliwosci dochodzenia odszkodowania i dlatego nie wystapiia wozesniej na droge sedowa. Sad Apelacyjny uznai za trafne stanowisko Sadu pierwszej instancji, 2e do roszczefi powodek ma zastosowanie tmyietni termin przedawnienia okresiony w art. 442 § 1 k.o. oraz 2e termin ten upiynai w 1993 r. Powodka Wanda J. dowiedziaia sie o_ szkodzie najpo2niej w miesiacu marcu 1990 r. i w tym samym czasie znaia Zrodio zakazenia, skoro w toku informacyjnego przesiuchania twierdziia, 2e do zakazenia zojrtaczka mogio dojso tyko 'na oddziale chirurgioznym, gdzie przebywaia w 1989 r. W ocenie Sadu Apeiaoyjnego podniesienie przez Skarb Pafistwa zarzutu przedawnienia nie moze byo uznane 2a naduzycie prawa (art. 5 k.o.). Poniewaz od kiiku lat srodki masowego przekazu nagiasniaiy problem zakazen pacjentow w plaeowkach siuzby zdrowia i dochodzenia 2 tego tytuiu odszkodowafi na drodze sadowej, wskazana przez powodke przyczyna opoinienia w dochodzeniu roszczenia nie jest przekonujaoa. Sad Apelacyjny podkreslii, ze instytucja pizedawnienia roszczefi ma charakter stabilizujacy stosunki prawne i gwarantujaoy ich pewnoso, wobec czego przy ocenie zaizutu przedawnienia niezbedny jest rygoryzm, a nie nadmierny liberalizm "kwitowahy ogolna formutka 0 naduzyoiu prawa lub sprzecznosci 2 zasadami wspoizycia spotecznego". Za pozbawiony racji uznai Sad Apelaoyjny System lnformaoji Prawnej Lex (Lex Omega) 2472014 Stan prawny programu: 20140715 _ I Qtślfl 204l'0'l -tekst _ Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2003 r. I CKN 204101 W wyjątkowych okolicznościach sąd może posłużyć się przy ocenie podniesionego zarzutu przedawnienia treścią art. 5 k.c. Stosując powołany przepis trzeba mieć oczywiście na względzie jego szczególny charakter wynikający z użycia w nim kiauzul generalnych. Z tej przyczyny dla oceny, czy podniesiony zarzut przedawnienia nie nosi znamion nadużycia prawa, koniecznejest rozważenie charakteru dochodzonego roszczenia, przyczyn opóźnienia ijego nienadmierności. LEX nr 78814 78814 l1z._Li.20_'lA_121:ar:t._5;aJ2i.._1J.Z Skład orzekający Przewodniczący: SSN Tadeusz Wiśniewski. Sędziowie SN: Bronisław Czech, Barbara Myszka (sprawozdawca). Sentencja - . - Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wandy J. i Agnieszki J. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie P. o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 2 kwietnia 2003 r. kasacji powódek Wandy J. iAgnieszki J. od wyroku Sądu Apelacyjnego w R. z dnia 21 grudnia 2000 r., uchyla zaskarzony wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego w R. z dnia 24 sierpnia 2000 r. w części oddalającej powództwo w stosunku do Skarbu Panstwa - Wojewody P. oraz w częsci orzekającej o kosztach procesu i przekazuje sprawę w tym zakresie wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie faktyczne - Sąd Okręgowy w R. - po rozpoznaniu sprawy z powództwa Wandy J. ijej córki Agnieszki J. przeciwko Samodzieinemu Publicznemu Zespołowi Opieki Zdrowotnej w R. i Skarbowi Państwa - Wojewodzie P. o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę w kwocie po 35.000 zł na rzecz każdej z powódek - wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2000 r. oddalił powództwo. Apelacja powódek, które zaskarżyły wymieniony wyrok w części oddalającej powództwo w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa - Wojewody P., została przez Sąd Apelacyjny w R. oddalona wyrokiem z dnia 21 grudnia 2000 r. Ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd Apelacyjny za podstawę wyroku przedstawiały się następująco. W dniach od 17 do 25 sierpnia 1989 r. powódka Wanda J. przebywała na oddziale chirurgicznym Szpitala Miejskiego w R., a następnie, w czasie od 22 grudnia 1989 r. do 8 lutego 1990 r., na oddziale zakażnym Szpitala Miejskiego W Ł. z rozpoznaniem wirusowego zapalenia wątroby typu B. Po opuszczeniu szpitala przez powódkę i powrocie do domu zachorowała jej córka Agnieszka J., która byla wówczas małoletnia i mieszkała razem z matką. Od 17 lutego do 9 marca 1990 r. Agnieszka J. przebywała na oddziale zakażnym tego samego szpitala w Ł., gdzie rozpoznano u niej również wirusowe zapalenie wątroby typu B. W dniu 1 września 1999 r. Wanda J. wystąpiła w imieniu własnym i wówczas jeszcze małoletniej córki Agnieszki J. z pozwem o zadośćuczynienie, twierdząc, że została zakażona wirusem żółtaczki w czasie leczenia na oddziale chirurgicznym Szpitala Miejskiego w R., w wyniku czego zachorowaia na wirusowe zapalenie wątroby i zaraziła tą chorobą pozostająca pod jej opieką córkę Agnieszkę. Wobec podniesienia przez Skarb Panstwa zarzutu przedawnienia, powódka Wanda J. wyjaśniła, że nie wiedziała o możliwości dochodzenia odszkodowania i dlatego nie wystąpiła wcześniej na drogę sądową. Sąd Apelacyjny uznał za trafne stanowisko Sądu pierwszej instancji, że do roszczeń powódek ma zastosowanie tmyletni termin przedawnienia określony w an. 442 § 1 k.c. oraz że termin ten upłynął w 1993 r. Powódka Wanda J. dowiedziała się o szkodzie najpóźniej w miesiącu marcu 1990 r. i w tym samym czasie znała źródło zakażenia, skoro w toku informacyjnego przesłuchania twierdziła, że do zakażenia żółtaczką mogło dojść tyko na oddziale chirurgicznym, gdzie przebywała w 1989 r. W ocenie Sądu Apelacyjnego podniesienie przez Skarb Państwa zarzutu przedawnienia nie może być uznane za nadużycie prawa (art. 5 k.c.). Ponieważ od kilku lat srodki masowego przekazu nagłaśniały problem zakażeń pacjentów w placówkach służby zdrowia i dochodzenia z tego tytułu odszkodowań na drodze sądowej, wskazana przez powódkę przyczyna opóźnienia w dochodzeniu roszczenia nie jest przekonująca. Sąd Apelacyjny podkreślił, że instytucja przedawnienia roszczeń ma charakter stabilizujący stosunki prawne i gwarantujący ich pewność, wobec czego przy ocenie zarzutu przedawnienia niezbędny jest rygoryzm, a nie nadmierny liberalizm "kwitowany ogólną formułką o nadużyciu prawa lub sprzeczności z zasadami współżycia społecznego". Za pozbawiony racji uznał Sąd Apelacyjny System informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 2472014 Stan prawny programu: 2014-07-15 --- STRONA 8 --- ,_ _ , ICKN 204701tekst podniesiony w apelacji zarzut obrazy art. 299 k.p.c., uznajao, 2e dowod 2 przesiuohania stron nie wpiynaiby na inne rozstrzygnieoie sprawy. . W kasacjach od wyroku Sadu Apelacyjnego powodki  powoiujac sie na obydwie podstawy okresione w art. 3931 k.p.c.  wnosiiy o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sadowi Apeiaoyjnemu tub Okregowemu w R. do ponownego rozpoznania. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej obie powodki wskazaiy na naruszenie przepisu art. 5 k.o. przez przyjecie, 2e uwzglednienie podniesionego zarzutu przedawnienia nie godzi w zasady wspoizycia spoteoznego, natomiast w ramach drugiej podstawy postawiiy 2a|2ut obrazy art. 299 k.p.c. przez pominiecie dowodu z przesiuchania stron, ktory pozwoiiiby na peine przedstawienie p|2yo2yn opoznienia w dochodzeniu zgioszonych roszczeo. Uzasadnienie prawne _ Sad Najwyzszy zwazyi, co nastepuje: Skarzace nie zakwestionowaiy stanowiska Sadu Apelacyjnego co do tego, 2e do doohodzonych przez nie roszczeri o zadosouczynienie 2 powodu wywoiania rozstroju zdrowia ma zastosowanie trzyietni termin przedawnienia przewidziany w art. 442 § 1 k.o. oraz 2e w swietle tego przepisu dochodzone roszczenia ulegiy przedawnieniu. Kwestia wymagajaoa ro2wa2enia pozostaje zatem tylko ocena, ozy skorzystanie przez Skarb Pafistwa 2 uprawnienia do uchyienia sie od zaspokojenia zgioszonych roszczerfi 2 uwagi na upiyw terminu przedawnienia nie pozostaje w sprzecznosci 2 trescia art. 5 k.o. Po nowelizaoji Kodeksu oywitnego ustawa 2 dnia 28 Iipca 1990 r. (D2. U. Nr 55, poz. 321) w orzecznictwie wyrazony zostai poglad, 2e sad mo2e wyjatkowo nie uwzglednio upiywu przedawnienia dochodzonego roszczenia, je2eIi podniesienie przez dtuznika zarzutu przedawnienia nastapiio w okolicznoéciach objetych hipoteza art. 5 k.o., tzn. nosi znamiona naduzycia prawa (por. np. uohwate Sadu Najwyzszegoz dnia 10 marca 1993 r., III CZP 8193, OSNC 1993, nr 9, poz. 153, oraz wyroki Sadu Najwyzszego z dnia 13 Iistopada 1997 r., I CKN 323/97, OSNC 1998, nr 5, po2. 79 ozy z dnia 27 czerwoa 2001 r., II CKN 604700, OSNC 2002, nr 3, poz. 32). Nie negujac potrzeby dostrzegania w praktyce orzeczniczej roli instytucji przedawnienia jako gwaranta pewnosci w obrocie i stosunkach prawnyoh, skiad orzekajajcy Sadu Najwy2s2ego podziela poglad, 2e w wyjatkowych okolicznosciach sad mo2e postuzyo sie pr2y ocenie podniesionego zarzutu przedawnienia trescia art. 5 k.o. Stosujac powoiany przepis trzeba mieo oczywisoie na wzgiedzie jego szczegoiny charakter wynikajacy 2 uzycia w nim I_<Iau2uI generainych. Z tej przyczyny dla oceny, ozy podniesiony zarzut przedawnienia nie nosi znamion naduzycia prawa, konieczne jest rozwazenie charakteru dochodzonego roszczenia, przyczyn opoznienia i jego nienadmiernosci (por. uzasadnienie wyroku Sadu Najwyzszego 2 dnia 13 Iistopada 1997 r., I CKN 323797, OSNC 1998, nr 5, poz. 79). W rozstrzyganej sprawie, 2e wzgledu na szozegolny charakter ros2c2en_ia o zadosouczynienie 2 powodu wywotania rozstroju zdrowia, zachodziia potrzeba wyjasnienia subiektywnych przyczyn, dla ktoryoh powodka Wanda J. dopiero w dniu 1 wrzesnia 1999 r. wystapiia 2 pozwem o zadosouczynienie w imieniu wiasnym i pozostajaoej wowczas pod jej wtadza rodzioieiska, oorki Agnieszki. Przyczyny opo2nienia w dochodzeniu roszczenia powinny byo przy tym postrzegane indywidualnie, poniewaz powodka Agnieszka .3. osiagneia peinoietnoso dopiero w toku postepowania przed Sadem pierwszej instancji. Sad Apelacyjny w zaskar2onym wyroku przyjai, ze przyczyna opoinienia w dochodzeniu roszczenia byia niewiedza o mozliwosoi zadania naprawienia szkody, na ktora powotywaia sie powodka Wanda J., skiadajac informaoyjne wyjasnienia przed Sadem pierwszej instanoji. Trzeba zgodzio sie 2 pogladem wyrazonym w kasacji, 2e wypowiedzi informacyjne stron nie maja oharakteru dowodowego, charakter taki maja bowiem tylko wypowiedzi uzyskane w wyniku dowodu 2 przesiuchania stron, o ktorym mowa w art. 299 k.p.c. Powoiany przepis obiiguje sad do przeprowadzenia dowodu 2 przesiuchania stron dia wyjasnienia dotychczas nie wyjasnionyoh faktow, ktore sa istotne dla rozstrzygniecia sprawy. Do takich faktow naiezaiy w rozstrzyganej sprawie przyozyny opoinienia w doohodzeniu roszczefi o zadosouozynienie, gdyz wynikaiy one jedynie 2 informacyjnych wypowiedzi powodki Wandy J. nie majaoyoh charakteru dowodowego. W tym stanie rzeczy podniesiony w kasacji zarzut naruszenia przepisu art. 299 k.p.c. trzeba uznao 2a usprawtedliwiony. Skoro ustalenia faktyczne przyjete za podstawe zaskarzonego wyroku nie zostaiy poczynione w sposob prawidiowy, uzasadniony staje sie rowniez podniesiony w kasacji zarzut naruszenia art. 5 k.o. Z przytoczonych wy2ej powodow Sad Najwyzszy na podstawie art. 39313 § 1 k.p.c. uchylii zaskarzony wyrok oraz wyrok Sadu Okregowego w R. 2 dnia 24 sierpnia 2000 r. w czesci oddaiajacej powodztwo w stosunku do Skarbu Pafistwa  Wojewody P. i w tym zakresie przekazat sprawe wymienionemu Sadowi do ponownego rozpoznania, postanawiajac o kosztach postepowania kasacyjnego po mysii art. 108 § 2 wzwiazku 2 art. 39319 k.p.c.  System Inforrnacji Prawnej Lex (Lex om5ga)' 2472014 Stan prawny prograrnu: 20140715 V j W’ j ,jj _ ý ickn 204701-tekst podniesiony w apelacji zarzut obrazy art. 299 k.p.c., uznając, że dowód z przesłuchania stron nie wpłynąłby na inne rozstrzygnięcie sprawy. _ W kasacjach od wyroku Sądu Apelacyjnego powódki - powołując się na obydwie podstawy określone w art. 3931 k.p.c. - wnosiły o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu iub Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej obie powódki wskazaly na naruszenie przepisu art. 5 k.c. przez przyjęcie, że uwzględnienie podniesionego zarzutu przedawnienia nie godzi W zasady współżycia społecznego, natomiast w ramach drugiej podstawy postawiły zarzut obrazy art. 299 k.p.c. przez pominięcie dowodu z przesłuchania stron, który pozwoliłby na pełne przedstawienie przyczyn opóźnienia w dochodzeniu zgłoszonych roszczeń. Uzasadnienie prawne _ Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżące nie zakwestionowały stanowiska Sądu Apelacyjnego co do tego, że do dochodzonych przez nie roszczeń o zadośćuczynienie z powodu wywołania rozstroju zdrowia ma zastosowanie trzyletni termin przedawnienia przewidziany w art. 442 § 1 k.c. oraz że w świetle tego przepisu dochodzone roszczenia uległy przedawnieniu. Kwestią wymagającą rozważania pozostaje zatem tylko ocena, czy skorzystanie przez Skarb Państwa z uprawnienia do uchylenia się od zaspokojenia zgłoszonych roszczeń z uwagi na upływ terminu przedawnienia nie pozostaje w sprzeczności z treścią art. 5 k.c. Po nowelizacji Kodeksu cywilnego ustawą z dnia 28 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 321) w orzecznictwie wyrażony został pogląd, że sąd może wyjątkowo nie uwzględnić upływu przedawnienia dochodzonego roszczenia, jeżeli podniesienie przez dłużnika zarzutu przedawnienia nastąpiło w okolicznościach objętych hipotezą art. 5 k.c., tzn. nosi znamiona nadużycia prawa (por. np. uchwałę Sądu Najwyższego: dnia 10 marca 1993 r., Ill CZP 8193, OSNC 1993, nr 9, poz. 153, oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1997 r., I CKN 323/97, OSNC 1998, nr 5, poz. 79 czy z dnia 27 czerwca 2001 r., ll CKN 604100, OSNC 2002, nr 3, poz. 32). Nie negując potrzeby dostrzeganła w praktyce orzeczniczej roli instytucji przedawnienia jako gwaranta pewności w obrocie i stosunkach prawnych, skład orzekający Sądu Najwyższego podziela pogląd, że w wyjątkowych okolicznościach sąd może posłużyć się przy ocenie podniesionego zarzutu przedawnienia treścią art. 5 k.c. Stosując powołany przepis trzeba mieć oczywiście na względzie jego szczególny charakter wynikający z użycia w nim kiauzul generalnych. Z tej przyczyny dla oceny, czy podniesiony zarzut przedawnienia nie nosi znamion nadużycia prawa, konieczne jest rozważenie charakteru dochodzonego roszczenia, przyczyn opóźnienia i jego nienadmierności (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1997 r., l CKN 323797, OSNC 1998, nr 5, poz. 79). W rozstrzyganej sprawie, ze względu na szczególny charakter roszczenia o zadośćuczynienie z powodu wywołania rozstroju zdrowia, zachodziła potrzeba wyjaśnienia subiektywnych przyczyn, dla których powódka Wanda J. dopiero w dniu 1 września 1999 r. wystąpiła z pozwem o zadośćuczynienie w imieniu własnym i pozostającej wówczas pod jej władzą rodziciełską córki Agnieszki. Przyczyny opóźnienia w dochodzeniu roszczenia powinny być przy tym postrzegane indywidualnie, ponieważ powódka Agnieszka .}. osiągnęła pełnoletność dopiero w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny w zaskarzonym wyroku przyjął, że przyczyną opóźnienia w dochodzeniu roszczenia była niewiedza o możliwości żądania naprawienia szkody, na którą powoływała się powódka Wanda J., składając informacyjne wyjaśnienia przed Sądem pierwszej instancji. Trzeba zgodzić się z poglądem wyrażonym w kasacji, że wypowiedzi informacyjne stron nie mają charakteru dowodowego, charakter taki mają bowiem tylko wypowiedzi uzyskane w wyniku dowodu z przesłuchania stron, o którym mowa w art. 299 k.p.c. Powołany przepis obliguje sąd do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron dla wyjaśnienia dotychczas nie wyjaśnionych faktów, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Do takich faktów należały w rozstrzyganej sprawie przyczyny opóźnienia w dochodzeniu roszczeń o zadośćuczynienie, gdyż wynikały one jedynie z informacyjnych wypowiedzi powódki Wandy J. nie mających charakteru dowodowego. W tym stanie rzeczy podniesiony w kasacji zarzut naruszenia przepisu art. 299 k.p.c. trzeba uznać za usprawłedliwiony. Skoro ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę zaskarżonego wyroku nie zostały poczynione w sposób prawidłowy, uzasadniony staje się również podniesiony w kasacji zarzut naruszenia art. 5 k.c. Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313 § 1 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego w R. 2 dnia 24 sierpnia 2000 r. w części oddalającej powództwo w stosunku do Skarbu Państwa - Wojewody P. i w tym zakresie przekazał sprawę wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania, postanawiając o kosztach postępowania kasacyjnego po myśli art. 108 § 2 wzwiązku z art. 39319 k.p.c. . System informacji Prawnej Lex (Lex Omr-Šg`a)` 2192014 Stan prawny programu: 2014-07»15 V Ż W* Ż