Postanowienie alizował ten problem pracownikom Zakładu Karnego w W.

--- STRONA 1 --- WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 sierpnia 2017 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, Wydział I Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Grzegorz Karaś Protokolant: Błażej Łój po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa: A. W. przeciwko: Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; III. przyznaje ze środków Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu na rzecz adwokata S. L. kwotę 120 zł powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. UZASADNIENIE Powód A. W. wniósł o zasądzenie od strony pozwanej Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w W. kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wyrokowania do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kwoty 20.000 zł na rzecz podopiecznych Fundacji (...). Nadto, żądaniem powoda objęte było również zasądzenie na jego rzecz od strony pozwanej kosztów procesu. Powód wyjaśnił, że w Zakładzie Karnym w W. odbywał karę pozbawienia wolności w okresie od dnia 16 stycznia 2013 r. do 12 marca 2013 r. oraz od dnia 28 mara 2013 r. do chwili wniesienia pozwu. Podał, że swoje roszczenie wywodzi z nieludzkiego i poniżającego jego godność traktowania przez osoby zatrudnione w Zakładzie Karnym oraz psychiczny terror wywierany na jego osobie. Dodatkowo, podstawą żądania powoda był fakt osadzenia go w celi z osobą chorującą na wirusowe zakażenie wątroby typu HCV. Zarzucał tym samym stronie pozwanej niezapewnienie mu odpowiednich warunków bytowych oraz sanitarnych, co spowodowało u niego silny stres. Powód A. W. podał, że pomimo przysługiwania mu pełni praw obywatelskich, warunki w jakich do tej pory odbywał karę pozbawienia wolności, faktycznie prawa mu te odejmowały. Jak powołał, w okresie zimowym – styczniu, lutym oraz marcu 2013 r. cele w których był osadzony ((...)) nie były ogrzewane. Zarzucił również, że znajdowały się one w bardzo złym stanie technicznym – posiadały liczne ubytki farby na ścianach, a kącik sanitarny nie był w sposób odpowiedni wyizolowany od pozostałej części celi. Następnie, jak podał powód, w okresie od 29 sierpnia 2013 r. przebywał w celi (...), której standard również budził jego zastrzeżenia – kącik sanitarny był zagrzybiony, a ze ścian schodziła farba oraz tynk. Od dnia 29 sierpnia 2013 r. przebywał z kolei w celi (...) Cela ta także nie posiadała kącika sanitarnego, który w sposób odpowiedni byłby odizolowany od reszty pomieszczenia. Powód podał, --- STRONA 2 --- że czynności higieniczne oraz czynności fizjologiczne musiał wykonywać w bezpośrednim towarzystwie współosadzonych. Powód podniósł, że naruszało to jego dobra osobiste w postaci prawa do intymności. A. W. relacjonował kolejno, że w okresie od 21 października 2013 r. do 26 marca 2014 r. przebywał w celi (...), a następnie w celi (...). Zarzucił, że duży ubytek w parkiecie podłogi ostatniej z cel o wymiarach 180 cm x 90 cm zagrażał zdrowiu osadzonych, którzy ulegali częstym urazom stóp oraz barków. Jak wyjaśnił powód w dniu 28 marca 2011 r. w celi w której przebywał wraz z osadzonym A. S. oraz osadzonym M. B. zakwaterowano skazanego M. W., chorego na wirusowe zapalenie wątroby typu HCV. Jak podał powód jest to choroba zakaźna, niezwykle niebezpieczna dla zdrowia oraz życia, a kontakt z krwią osoby zarażonej pociąga za sobą katastrofalne skutki. Każdy kontakt ze współosadzonym M. W. był więc, według skazanego nacechowany ryzykiem zarażenia. Korzystali oni bowiem z tej samej toalety, naczyń oraz żywności. Powód, jak podał, sygnalizował ten problem pracownikom Zakładu Karnego w W., którzy jednak bagatelizowali ten problem. Dalej powód podał, że od września 2013 r. w celach odcięto dostęp do prądu w godzinach od 9 do 12, od 15 do 17 oraz od 1 w nocy do 5 rano. Uniemożliwiło to skazanym, a więc również powodowi przygotowanie ciepłych napoi oraz deserów. Natomiast na krany znajdujące się w celach Administracja pozwanego Zakładu Karnego założyła dozowniki. Od tej pory trudności sprawiały powodowi nawet czynności higieniczne dnia codziennego. Powód zarzucił również stronie pozwanej, że nie wyposaża osadzonych w zakładzie karnym w sposób odpowiedni. Po przyjęciu do jednostki otrzymał bowiem do dyspozycji stare i brudne materace oraz pościel, zużyte plastikowe naczynia i sztućce. Odnosząc się do prześladowania i dyskryminowania jego osoby, powód uszczegółowił, że powodem takich zachowań Służby Więziennej miało być przynależenie powoda do grupy osób grypsujących. Zastraszanie oraz nękanie psychiczne powoda miało ulec nasileniu po tym, jak zagroził, że o sytuacji w więzieniu poinformuje środki masowego przekazu oraz Naczelną Izbę Kontroli. Postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 02 października 2014 r. powód został zwolniony od kosztów sądowych (pkt I.), a nadto ustanowiono dla niego pełnomocnika z urzędu (pkt II.). W odpowiedzi na pozew strona pozwana- reprezentujący Skarb Państwa Zakład Karny w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego. Strona pozwana zarzuciła brak podstaw prawnych i faktycznych powództwa. Wyjaśniła, że powód w przeszłości wielokrotnie odbywał karę pozbawienia wolności, a obecnie przebywa w zakładzie karnym będąc skazanym za popełnienie przestępstwa stypizowanego w art. 148 § 1 k.k. Strona pozwana przyznała, że powód przebywał w placówce w W. od 16 stycznia 2013 r. do 12 marca 2013 r. oraz od 28 marca 2013 r. do 05 sierpnia 2014 r., kiedy to został przewieziony do Zakładu Karnego w C., gdzie przebywa do chwili obecnej. Strona pozwana podała, że nie polegają na prawdzie twierdzenia powoda co do złych warunków panujących w celach Zakładu Karnego w W. oraz złym traktowaniu osadzonych przez pracowników zakładu karnego. Powołała, że od grudnia 2009 r. problem przeludnienia w celach nie występuje w okręgu (...), a cele były ostatnio remontowane. Wbrew twierdzeniom pozwanego były one Cele mieszkalne należycie wyposażone, a toalety w celach wydzielone ścianami i zamykane na drzwi. Ponadto, jak wskazała strona pozwana osadzenia mają prawo do posiadania w celach telewizorów, konsol do gier, mogą uczestniczyć w zajęciach sportowych oraz brać udział w spotkaniach religijnych i nabożeństwach. Wyjaśniła również, że Zakład Karny w W. posiada wysoko wykwalifikowaną kadrę, zatrudnia wielu lekarzy różnych specjalności. Podała również, że w przypadku osób chorych, jeżeli są oni jedynie nosicielami wirusa, nie ma wymogu ich izolowania. Zdaniem strony pozwanej podane przez nią okoliczności wskazują, że brak jest podstaw do uznania, iż powód w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w W. doznał jakiejkolwiek krzywdy. Sąd ustalił co następuje: Powód A. W. w okresie od 16 stycznia 2013 r. do 12 marca 2013 r. oraz od 28 marca 2013 r. do 05 sierpnia 2014 r. odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w W.. W czasie pobytu w tej jednostce umieszczono go przebywał kolejno w 7 celach, z których 5 przeznaczonych było dla pięciu osadzonych a 2 dla dwóch osadzonych. Powierzchnia mieszkalna cel przeznaczonych --- STRONA 3 --- dla pięciu osadzonych wahała się od 15 do 17 m 2 . Z kolei cele przeznaczone na pobyt dwóch osadzonych posiadały powierzchnię od 8 do 8,5 m 2 . Powoda umieszczono w następujących celach mieszkalnych: - w styczniu, lutym, marcu 2013 r. w celi (...); - od 28 marca 2013 r. do 3/ 4 kwietnia 2013 r. w celi (...) - od 3 /4 kwietnia 2013 r. do 29 sierpnia 2013 w celi (...); - od 29 sierpnia 2013 r. do początku października 2013 r. w celi (...) - od początku października 2013 r. do 21 października 2013 r. w celi (...) - od 21 października 2013 r. do 26 marca 2014 r. w celi (...); - od 26 marca 2014 r. do 05 sierpnia 2014 r. w celi wraz z A. S. i M. B.. Wszystkie cele posiadały dostęp do bieżącej wody oraz były wyposażone w kąciki sanitarne, nadto skazani mieli możliwość skorzystania z jednej ciepłej kąpieli w tygodniu. Zakład Karny w W. posiada łaźnię ogólną z 24 stanowiskami. W celach 5- cio osobowych kąciki sanitarne były murowane. Cele mieszkalne ogrzewane były za pomocą centralnego ogrzewania. Tym sposobem możliwe było osiągnięcie temperatur w celach na poziomie 20 stopni Celsjusza. Skazani, w tym powód A. W., posiadali odpowiednie wyposażenie wymagane przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Po przyjęciu do jednostki skazani otrzymywali odzież, bieliznę, obuwie, sprzęt stołowy oraz środki do utrzymania higieny osobistej. Każda cela posiadała również środki chemii gospodarczej oraz sprzęt do utrzymania celi w czystości. Uzupełniane one były w cyklach miesięcznych. Bielizna pościelowa wymieniana była w celach co dwa tygodnie. Osadzeni otrzymywali trzy posiłki dziennie, w tym jedno gorące danie. Nadto osadzeni mają możliwość zagotowania wody w czajniku elektrycznym celem przygotowania herbaty czy posiłku wymagającego przygotowania go we wrzącej wodzie. W czasie pobytu w Zakładzie Karnym w W. skazanym wydawana była odzież i bielizna skarbowa, która przechodziła na ich własność. Niezależnie od tego mogli oni korzystać z prywatnej bielizny i odzieży. W Zakładzie Karnym w W. obowiązywał harmonogram dostaw energii elektrycznej na podstawie Zarządzenia Dyrektora Generalnego Służby Więziennej Nr (...) z dnia 03.09.2010 r. w sprawie metod gospodarowania paliwami i energią elektryczną w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej. W godz. 9.00 – 12.00 oraz 15.00 – 17.00 nie dostarczano energii elektrycznej do gniazd wtyczkowych przy czym oświetlenie cel oraz pomieszczeń sanitarnych funkcjonowało normalnie. Natomiast w godzinach 01.00. – 05.00 energia elektryczna nie była w ogóle dostarczana do cel. Stan techniczny cel w Zakładzie Karnym w W. weryfikowany jest co roku i w razie potrzeby przeprowadza się remont poszczególnych pomieszczeń. Obecnie część cel jest w bardzo dobrym stanie technicznym, a pozostała ich część jedynie w stanie dostatecznym. W 2014 roku dokonano wymiany wszystkich okien z drewnianych na plastikowe. W 2013 r. Zakład Karny w W. przeprowadził remonty w celach mieszkalnych (...) (oddział (...)), (...)Natomiast w 2014 r. przeprowadzono remont cel (...) (oddział (...)), (...) (oddział (...)) oraz (...) (oddział (...)). D owody : 1. informacja Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej z dnia 28 lutego 2017 r., k. 517, 2. kserokopia ksi ążki konserwacji prowadzonej w Zakładzie K arnym w W., k. 534-539, --- STRONA 4 --- 3. zeznania świadka R. C. na rozprawie w dniu 06 maja 2015 r. przed Sądem Rejonowym w Środzie Śląskiej, VI Zamiejscowy Wydział Cywilny ( I Cps 27/15), k. 180 – 186, 4. zeznania świadka B. W. na rozprawie w dniu 06 maja 2015 r. przed Sądem Rejonowym w Środzie Śląskiej, VI Zamiejscowy Wydział Cywilny ( I Cps 27/15), k. 180 – 186, 5. zeznania świadka A. S. na rozprawie w dniu 06 maja 2015 r. przed Sądem Rejonowym w Środzie Śląskiej, VI Zamiejscowy Wydział Cywilny ( I Cps 27/15), k. 180 – 186, 6. zeznania świadka K. P. na rozprawie w dniu 06 maja 2015 r. przed Sądem Rejonowym w Środzie Śląskiej, VI Zamiejscowy Wydział Cywilny ( I Cps 27/15), k. 215- 215, 7. zeznania świadka M. B. na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. przed Sądem Rejonowym w Jeleniej Górze Wydział I Cywilny (I Cps 48/15), k. 323, 8. częściowo zeznania świadka J. M. na rozprawie w dniu 13 października 2015 r. przed Sądem Rejonowym w Szamotułach Wydział I Cywilny (I Cps 54 /15/2), k. 360, 9. częściowo przesłuchanie powoda A. W. na rozprawie w dniu 11 grudnia 2015 4r. przed Sądem Rejonowym w Strzelcach Opolskich Wydział I Cywilny (I Cps 105/15), k. 447 , 10. zeznania świadka M. W. na rozprawie w dniu 09 maja 2017 r., protokół elektroniczny z rozprawy , a nadto protokół skrócony, k. 527 – 529. Zakład Karny w W. posiada ambulatorium z izbą chorych, która zapewnia osadzonym zaopatrzenie medyczne. W chwili obecnej jednostka penitencjarna zatrudnia trzech lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Skazani są przyjmowani na wizyty lekarskie w sposób planowy raz w tygodniu według grafiku. Dodatkowo, w Zakładzie Karnym przyjmują specjaliści stomatolog, dermatolog, kardiolog, okulista, specjalista medycyny pracy, laryngolog, neurolog, radiolog, ortopeda. Przebywając w jednostce osadzonym przysługują nieodpłatne leki oraz badania – tomograf, rezonans. Odbywają się one na koszt Zakładu Karnego w W.. W przypadku braku możliwości wykonania badań czy hospitalizacji w zakładzie karnym osadzenia kierowani są do leczenia w placówkach wolnościowych. Jeżeli nie ma przeciwskazań wydanych przez specjalistę chorób zakaźnych, osoby będące nosicielami wirusa HCV odbywają karę pozbawienia wolności wraz ze zdrowymi osadzonymi, a nie w izolacji. Dowód : z eznania świadka N. S. na rozprawie w dniu 06 maja 2015 r. przed Sądem Rejonowym w Środzie Śląskiej , VI Zamiejscowy W ydział Cywilny ( I Cps 27/15), k. 180 – 186. W czasie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w W. przynależał on do grupy osadzonych grypsujących i hołdował ich zasadom. Nie pracował w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w tej jednostce. Początkowo uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego, jednak ze względu na ponad 50 % absencję decyzją komisji penitencjarnej został wycofany z programu nauczania. Powód przebywając w Zakładzie Karnym w W. miał do dyspozycji w celi czajnik elektryczny, telewizor i dekoder. W celach mieszkalnych, w których przebywał powód mogło występować zawilgocenie, zagrzybienie oraz ubytki w parkiecie. Było to jednak spowodowane niewłaściwym użytkowaniem cel mieszkalnych przez osadzonych spowodowanych m.in. tym, że brano w --- STRONA 5 --- nich kąpiele oraz prano i suszono w celach bieliznę pościelową. Pomieszczenia te nie są natomiast przystosowane do tego rodzaju czynności, o czym informowano skazanych. Powód przebywał w jednej z cel z osobą zarażoną wirusem HCV - M. W.. Wraz z pozostałymi osadzonymi zgłaszał swoje zastrzeżenia co do braku izolacji chorego. Administracja zakładu karnego odmawiała uwzględnienia ich uwag wniosków o izolację chorego. W czasie pobytu w Zakładzie Karnym w W. powód nie zgłaszał konfliktów z innymi osadzonymi ani złego traktowania przez wychowawców czy funkcjonariuszy służby więziennej. D owody : 1. zeznania świadka A. S. na rozprawie w dniu 06 maja 2015 r. przed Sądem Rejonowym w Środzie Śląskiej, VI Zamiejscowy Wydział Cywilny ( I Cps 27/15), k. 180 – 186, 2. zeznania świadka K. P. na rozprawie w dniu 06 maja 2015 r. przed Sądem Rejonowym w Środzie Śląskiej, VI Zamiejscowy Wydział Cywilny ( I Cps 27/15), k. 215- 215, 3. częściowo zeznania świadka M. W. na rozprawie w dniu 09 maja 2017 r., protokół elektroniczny z rozprawy, a nadto protokół skrócony, k. 527 – 529. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd poczynił ustalenia w zakresie stanu faktycznego przede wszystkim w oparciu o znajdującą się w aktach sprawy dokumentację oraz dowody z zeznań świadków, którzy odbywali karę pozbawienia wolności w jednej celi z powodem oraz pracowników Zakładu Karnego w W.. Wiarygodność wskazanych dokumentów nie została przez strony zakwestionowana i nie budziły one żadnych zastrzeżeń Sądu, tak, co do swych cech zewnętrznych jak i samej treści. Sąd w przeważającej mierze uwzględnił również zeznania powołanych w sprawie świadków. Były one spójne i zgodne z załączonymi dokumentami. Sąd odmówił wiarygodności dowodowi z przesłuchania powoda A. W. w zakresie w jakim przytaczał on okoliczności związane z niewłaściwym traktowaniem go przez pracowników Zakładu Karnego w W.. W ocenie Sądu okoliczności te, wobec ich nieudowodnienia, zostały wytworzone na potrzeby toczącego się postępowania. Sąd doszedł do tego przekonania, przede wszystkim przez wzgląd na fakt, że powód w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym w W. nie zgłaszał jakichkolwiek skarg w tym przedmiocie. Na wstępie zaznaczyć należy, iż podstawą dochodzonego przez powoda roszczenia jest art. 417 k.c. (w zw. z art. 23 k.c. i 24 k.c. oraz art. 445 k.c. i 448 k.c.), określający przesłanki odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Warunkami koniecznymi statuującymi odpowiedzialność Skarbu Państwa są: fakt wystąpienia szkody, wyrządzenie tejże szkody przez działanie organu władzy publicznej oraz bezprawność działania. Pierwszą z przesłanek jest szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c., czyli obejmująca straty oraz utracone korzyści, które poszkodowany mógł osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Poszkodowany może także żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w ustawie. Z kolei przesłanka „niezgodności z prawem” ściśle odnosi się do naruszenia zakazów i nakazów wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem norm moralnych, obyczajowych, zasad współżycia społecznego, czy też odwołań do szerokiego cywilistycznego pojęcia bezprawności. Nadto, pomiędzy wyżej wymienionym zachowaniem funkcjonariuszy publicznych a szkodą lub krzywdą musi zachodzić związek przyczynowy, co oznacza, iż obowiązek naprawienia szkody obejmuje normalne następstwa zdarzenia, które szkodę wywołało. --- STRONA 6 --- Podkreślenia wymaga, iż ciężar wykazania powstania szkody lub krzywdy oraz jej związku przyczynowo – skutkowego z zachowaniem funkcjonariuszy publicznych spoczywa na poszkodowanym. Pozwany Skarb Państwa musi natomiast wykazać, że jego działania były zgodne z prawem. Zgłoszone roszczenia powód A. W. wywodzi natomiast z regulacji art. 24 § 1 k.c., zgodnie z którym ten czyje dobro prawne zostało zagrożone cudzym działaniem, m.in. może żądać zaniechania naruszeń, przeprosin oraz zadośćuczynienia pieniężnego na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Z kolei art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro prawne zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Kodeks cywilny nie zawiera definicji dóbr osobistych, lecz ogranicza się do stwierdzenia, że dobrami osobistymi człowieka są w szczególności: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska (art. 23). Uogólniając należy zatem przyjąć, że dobra osobiste - to pewne wartości niematerialne łączące się ściśle z jednostką ludzką. Jedną z najważniejszych wartości właściwych każdemu człowiekowi jest godność i zdrowie. Stosownie do treści art. 20 Konstytucji RP przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Dodać należy, iż obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne przede wszystkim tam, gdzie Państwo działa w ramach imperium, realizując swoje zadania represyjne, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka (Sąd Najwyższy w tezie II wyroku z dnia 2 października 2007 roku, II CSK 269/07, publik. M.Prawn. 2007/21/1172). Różnorodność występowania w życiu społecznym dóbr osobistych podlegających ochronie cywilnoprawnej, a także ochronie przewidzianej w innych przepisach polskiego systemu prawnego, przesądza o niemożliwości jakiegoś systematycznego ujęcia przesłanek ogólnych, których występowanie mogłoby przesądzić o tym, czy konkretne zdarzenie stanowi naruszenie któregoś z nich. Ocena musi być, i jest w praktyce orzeczniczej, dokonywana na tle konkretnego stanu faktycznego. Dodać należy, iż przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to, jaką obiektywną reakcję wywołuje to naruszenie. Tym samym, podmiot dochodzący roszczenia z tytułu ochrony dóbr osobistych powinien wykazać jakie przynależne mu dobro zostało bezprawnie naruszone, w wyniku jakich działań doszło do naruszeń i w jakich okolicznościach. Dla przyjęcia odpowiedzialności sprawcy art. 24 nie wymaga wykazania jego winy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobro osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać. Z drugiej jednak strony przedstawiciele doktryny i judykatury wskazują na ciążącym na powodzie obowiązku wykazania winy sprawcy naruszenia dóbr osobistych w sytuacji, gdy dochodzi on roszczenia na podstawie art. 448 k.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I ACa 616/13, Lex nr 1415818). Jednocześnie pozwany może podjąć obronę celem wykazania, że nie działał bezprawnie i tym samym obalić domniemanie bezprawności swojego działania. Wspomniany brak bezprawności wynikać może przede wszystkim ze zgody podmiotu prawa osobistego, z działania w ramach porządku prawnego, ze szczególnych przepisów prawnych, z wykonywania prawa podmiotowego oraz z ogólnej klauzuli zasad współżycia społecznego, część doktryny dopuszcza również możliwość naruszenia dobra osobistego z konieczności ochrony innego wyżej postawionego dobra (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989r., sygn. akt II CR 419/89, OSP 1990, z. 11-12, poz. 377). W pierwszej kolejności powód podnosił, że w czasie jego osadzenia w Zakładzie Karnym w W. został zakwaterowany w celach o złym stanie technicznym. Według powoda cele (...) w których przebywał w okresie od stycznia do marca 2013 r. były niedogrzane, ze ścian odchodziła farba oraz tynk, a kącik sanitarny był w złym stanie. W celi (...) w której przebywał od 3 lub 4 kwietnia 2013 do 29 sierpnia 2013 r. kącik sanitarny był zagrzybiony. Warunków sanitarnych, jak zarzucał A. W., nie spełniała również cela numer 24, w której powód przebywał w okresie od 29 sierpnia 2013 r. do początku października 2013 r. Powód zarzucał, że kącik sanitarny nie posiadał żadnej ściany ani zasłony. Podstawowych standardów według powoda nie spełniała również cela numer 88 albowiem urządzenia sanitarne znajdujące się w niej były w stanie niezdatnym do użytku, a cela 267, w której przebywał od 26 marca 2014 r. miała odrapane ściany – ze ścian odpadały tynk oraz farba, w parkiecie występowała dziura, która narażała go i innych osadzonych na urazy kończyn dolnych. Analizując zarzuty powoda co do warunków panujących z celach Zakładu Karnego w W., Sąd doszedł do następujących wniosków. --- STRONA 7 --- Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust.1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167 i 169) głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., ratyfikowanej przez Polskę w 1993 r. (Dz. U z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust.1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wyżej wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Normy art. 30, 41 i 40 ust. 4 Konstytucji nie mają charakteru norm „programowych”, ale są normami o charakterze bezwzględnym, a ich realizacja tworzy konkretny stosunek prawny, którego elementem są negatywne i pozytywne obowiązki państwa. Z powyższych przepisów konstytucyjnych wynika dla władzy publicznej (państwa) obowiązek poszanowania i ochrony godności jednostki, który może mieć charakter negatywny, polegający na powstrzymaniu się od pewnych działań (np. tortur fizycznych), jak i pozytywny polegający, w przypadku więźnia, przede wszystkim na stworzeniu odpowiednich, humanitarnych i nie uwłaczających godności jednostki warunków przebywania w więzieniu. Obowiązkowi negatywnemu Państwa odpowiada prawo podmiotowe więźnia do humanitarnego, nienaruszającego jego godności traktowania. Istotą tego prawa jest roszczenie więźnia do bycia traktowanym w sposób humanitarny. Przyjmuje się, że roszczenie to uprawnienie polegające na możliwości skutecznego domagania się, aby określony podmiot zachował się w określony sposób. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności trzeba przyznać, iż w Zakładzie Karnym w W. panowały i panują surowe warunki. Jednakże ocena czy nastąpiło naruszenie dobra, jakim jest godność osobista winna być dokonana przez pryzmat całokształtu okoliczności, w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sąd mając powyższe na względzie doszedł do przekonania, że odczucia powoda co do warunków panujących w celach mieszkalnych, naruszających jego dobra osobiste są, mimo powyższego, zdecydowanie subiektywne. Zauważyć należy przy tym, że powód w tym konkretnym zakładzie karnym odbywał karę pozbawienia wolności, z którą co do zasady wiążą się pewne dolegliwości, gdyż jest to kara, a nie nagroda. Trudno jest więc oczekiwać, iż miejsce odbywania kary będzie zapewniało osobom tam osadzonym warunki takie, jakie zapewniane są w warunkach wolnościowych – lokalach mieszkalnych, domach jednorodzinnych, czy też hotelach. Aby można było mówić o odczuwaniu dolegliwości przez skazanego, odbywanie kary musi być bardziej uciążliwe od sposobu życia osób pozostających na wolności. Odczuwanie niedogodności i dyskomfortu, nawet znacznych rozmiarów, w przypadku kary pozbawienia wolności nie ogranicza się jedynie do braku możności opuszczenia zakładu karnego, lecz oznacza także obniżenie standardu życiowego. Zachowania pozwanego, polegające na stworzeniu warunków pobytu w zakładzie karnym, poniżej poziomu typowego dla życia na wolności, które powód odczuwa jako uciążliwe, nie są przez to bezprawne. Żądania zmierzające do podwyższenia warunków życia, tak aby odpowiadały one warunkom osób przebywających na wolności są tym samym bezzasadne. Co prawda, zgodnie z twierdzeniami powoda, cele były czasami zawilgocone, ale po części wynikało to również ze sposobu ich użytkowania przez samych osadzonych dokonujących kąpieli w celi co było związane z wylewaniem się wody na podłogę, suszenia prania i niewłaściwej wentylacji. Zdarzało się również, iż w niektórych celach ściany i sufity w celach mieszkalnych i kącikach sanitarnych były zawilgocone i z ubytkami tynku oraz farby. Ponadto bezsporne jest, że za utrzymanie czystości w celi odpowiadają osadzeni, a pozwany dostarcza osadzonym sprzęt i środki chemiczne do utrzymania czystości w celach. Dodać trzeba, iż wyposażenie cel, w których powód odbywał karę, były zgodne z prawem i odpowiadało warunkom przewidzianym w wówczas obowiązującym rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U z 2003 r. Nr 186, poz. 1820). Osadzeni mają do swojej dyspozycji standardowe wyposażenie: łóżka, stoły i taborety. Wydzielony jest kącik sanitarny. Nadto, na każdym oddziale znajduje się łaźnia. Skazani otrzymują przybory toaletowe i sanitarne. Cele są remontowane w miarę potrzeb, usuwane są zgłaszane usterki. Wprawdzie --- STRONA 8 --- powód podnosił, że oddane mu do dyspozycji koce, pościel, przybory stołowe były stare brudne, przez co nie nadawały się do użytku, jednakże okoliczności tych w żaden sposób nie wykazał. Z obiektywnego punktu widzenia, każdy z osadzonych miał zatem zapewnione podstawowe potrzeby mieszkaniowe i elementarną wygodę umożliwiająca zajmowanie wspólnej celi. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż przynależne powodowi dobra osobiste, w szczególności jego godność, cześć i intymność i związane z tym uprawnienie do odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach humanitarnych i bezpiecznych, zostało w jakikolwiek sposób naruszone. Zapewniane przez jednostkę penitencjarną warunki bytowe, zapewniały osadzonym, w tym powodowi poszanowanie ogółu ich praw. Dodać należy, iż naruszeniem godności człowieka w rozumieniu kodeksu cywilnego, jest takie zachowanie, które w konkretnych okolicznościach danego przypadku naruszyłoby godność danego człowieka w powszechnym odczuciu. Subiektywne odczucia poszczególnych osób nie są tutaj wyznacznikiem. Skazany ma zapewnione miejsce do spania, siedzenia, możliwość spożywania posiłków, załatwiania potrzeb fizjologicznych w intymnych warunkach, środki higieny osobistej oraz możliwość korzystania z codziennych spacerów i dodatkowych zajęć kulturalno – oświatowych oraz sportowych. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia godności powoda należy stwierdzić, że o takim naruszeniu może być mowa dopiero, gdy dochodzi do poniżającego i nieludzkiego traktowania, sprzecznego z zasadą humanitaryzmu. Do naruszenia godności ludzkiej może dojść w wypadku, gdy pozbawi się więźniów jakiejkolwiek intymności przy spełnianiu potrzeb fizjologicznych, gdy brak wyżywienia będzie powodował głód u więźniów, lub nie zapewni niezbędnych składników odżywczych, gdy przeludnienie osiągnie stan uniemożliwiający funkcjonowanie w celi, w szczególności gdy więźniowie zostaną zmuszeni do spania na przemian w jednym łóżku, gdy w celi nie będzie możliwości pozostawania w pozycji leżącej, gdy niewykonywanie obowiązków przez służbę zdrowia spowoduje permanentny stan chorobowy u osadzonego, gdy w celach będzie panowało zimno. Sąd oczywiście miał na względzie, że odczucia i doświadczenia relacjonowane przez powoda na pewno nie należą do przyjemnych, ale skala tych dolegliwości nie przekracza stopnia, który pozwalałby mówić o naruszeniu godności. Sanitariaty oddzielone były murowanymi przegrodami, które zapewniały minimum intymności podczas ich używania. Reasumując, same chęci korzystania przez więźniów – w tym i powoda – z lepszych kącików sanitarny i lepszych środków higieny osobistej, nie są podstawą do przyjęcia, iż warunki w zakładzie karnym i stosowane środki czystości są złe i szkodliwe. Zarzut w tej kwestii podniesiony przez powoda w pozwie należy zatem uznać za całkowicie nieuzasadniony. Podkreślić należy w odniesieniu do omawianej kwestii, akceptowany jest również przez tut. pogląd, że kąciki sanitarne w celach mieszkalnych nie muszą być w pełni zabudowane i zamykane masywnymi drzwiami, celem zapobiegania np. próbom samobójczym czy też przemocy pomiędzy samymi osadzonymi. Na marginesie warto również wskazać, że przepisy prawa budowlanego dotyczące wymogów w zakresie toalet (drzwi, ustępów, wysokości pomieszczeń) nie stosuje się do budowli zakładów karnych i aresztów śledczych. Nie można również zapominać, iż godność człowieka podlega ograniczeniom, które są niezbędne (konieczne) w demokratycznym państwie prawnym. Odbywający karę pozbawienia wolności musi się bowiem liczyć z ograniczeniami swobód i praw mieszczącymi się w granicach prawa regulującego odbywanie kary pozbawienia wolności. Ponadto ,zakład karny nie ma obowiązku zapewnienia osadzonym warunków na przeciętnym poziomie społeczeństwa. Nawet złe warunki bytowe nie stanowią automatycznie naruszenia godności lub czci więźnia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt I ACa 30/15). Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut powoda jakoby naruszono jego dobra osobiste przez brak ciepłej wody w celi. Stosownie do przepisów prawa przysługiwała mu ciepła kąpiel raz w tygodniu. Powyższy wymóg jest zgodny z ówcześnie obowiązującym § 30 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 25.08.2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonania kary pozbawienia wolności. Nadto, osadzeni mieli możliwość korzystania z czajników elektrycznych do grzania wody dla celów higienicznych i spożywczych. Samo subiektywne odczucie powoda, iż powinien się myć w ciepłej wodzie nie jest podstawą do przyjęcia, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Powód mógł się myć w celi w wodzie zimnej, jak też mógł sobie zagrzać wodę do mycia stosując wodę z czajnika elektrycznego. Z kolei brak energii elektrycznej w ciągu kilku godzin nocnych oraz dwukrotnie w ciągu dnia nie mógł stanowić dla powoda nadmiernej dolegliwości. Fakt uregulowania tych wyłączeń oraz ich stały oraz powtarzalny charakter pozwalał im na uwzględnienie ich w planowaniu swoich zajęć. Same zaś wyłączenie nie były, zdaniem Sądu, spowodowane zamiarem szykanowania powoda ale wynikały z przyczyn oszczędnościowych. Wyłączanie dopływu energii elektrycznej w gniazdach nie może zatem zostać uznane za --- STRONA 9 --- działanie naruszające dobra osobiste osadzonego i świadczyć o niehumanitarnych warunkach odbywania kary pozbawienia wolności. Nadto, pomimo braku możliwości samodzielnego przygotowania napoju czy deseru w celi przy pomocy czajnika elektrycznego, Zakład Karny we własnym zakresie zapewniał te produkty powodowi. Powód nie wykazał ponadto, ażeby dochodziło do podnoszonych przez niego zdarzeń polegających na poniżaniu go, zastraszaniu czy szantażowaniu przez pracowników Zakładu Karnego w W. – funkcjonariuszy służby więziennej czy wychowawców. Wprawdzie podczas przesłuchania powoda w sprawie powód opisał zdarzenia, które miały skutkować naruszeniem jego godności jednakże nie wskazał daty tych zdarzeń ani nie podał danych osób, które miałyby naruszać jego nietykalność cielesną bądź dobra osobiste. Ogólnikowość informacji podawanych przez powoda przywodzi do wniosku, że zdarzenia te w rzeczywistości nie miały miejsca, a powód opis tych zdarzeń wytworzył jedynie na cele niniejszego postępowania. Zdaniem Sądu to powód jako osoba przynależna do grupy grypsujących nie wykazywała zainteresowania we współpracy z wychowawcami. O jego negatywnym nastawieniu do resocjalizacji świadczy chociażby fakt, że na początku swojego pobytu w Zakładzie Karnym w W. uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego, jednakże wobec jego ponad 50 % absencji skreślono go z listy uczniów. Za dowód na okoliczność szykanowania powoda nie można w ocenie Sądu uznać zeznań świadka J. M. – współwięźnia osadzonego który stwierdził, że „w zakładzie karnym byli dobrzy i źli funkcjonariusze, byli tacy co pomagali i tacy którzy znęcali się fizycznie i psychiczne.” Subiektywna ocena jednego ze współwięźniów nie może zasługiwać na przymiot wiarygodności, a tym samym stanowić dowodu w sprawie. Powód nie wykazał zatem by doszło do jakiejkolwiek formy znęcania się nad nim przez funkcjonariuszy, ani do ignorowania jego osoby przez wychowawców. Z przesłuchania powoda nie wynikało więc, jakoby jego kondycja psychiczna w związku z warunkami panującymi w jednostkach penitencjarnych uległa pogorszeniu, a w szczególności, iż doznał on uszczerbku na zdrowiu psychicznym. Sąd wskazuje w tym miejscu na słuszność podnoszonej przez stronę pozwaną argumentacji, że powód miał możliwość zgłaszać wychowawcy czy też kwatermistrzowi oddziałowemu zastrzeżenia związane z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w W.. Miał bowiem z nimi codzienny kontakt w czasie wizytowania cel. Jednakże powód żadnych uwag nie zgłaszał. Powód był osobą pozbawioną wolności i zgodnie z zasadną nadzoru prawidłowości wykonywania kary pozbawienia wolności przez Sędziego Penitencjarnego dlatego miał możliwość odwołać się do tego organu, jeżeli uznał, że administracja zakładu karnego niewłaściwie wypełnia swoje obowiązki. Powód żadnych zastrzeżeń jednak nie zgłaszał i fakt ten, w ocenie Sądu, znacznie osłabia podnoszoną przez niego w pozwie argumentację. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało również, ażeby osadzenie powoda w jednej celi z osobą zarażoną wirusem HCV miało jakiekolwiek konsekwencje dla jego zdrowia fizycznego czy psychicznego. Sam fakt umieszczenia w jednej celi z osobami zarażonymi lub po przebytej chorobie nie może już sam przez się potwierdzać tezy stawianej przez powoda, że stanowiło to naruszenie jego dóbr osobistych, albowiem nie stanowiło to naruszenia prawa. Zarażony tym wirusem nie wymaga izolacji. Do zakażenia wirusem HCV może dojść dopiero podczas bezpośredniego kontaktu z zakażoną krwią nosiciela. Wtedy gdy zakażona krew nosiciela tego wirusa dostaje się do naszego krwioobiegu. Nie ma jednak możliwości zakażenia się od nosiciela podczas normalnych kontaktów codziennych. Nadto, nie zostało wykazane, aby na skutek przebywania w jednej celi doszło do zarażenia powoda lub innego osadzonego. W tej sytuacji, istniały uzasadnione podstawy do przyjęcia, że strona pozwana zapewniała w tamtym czasie skazanym, w tym także powodowi, odpowiednie warunki higieniczno-sanitarne. Odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zasad obowiązujących w tym zakresie u pozwanego uzupełnić należy jedynie o wniosek, że dzięki posiadaniu odpowiednich procedur i regulacji mających przeciwdziałać powstawaniu i rozpowszechnianiu chorób zakaźnych, procedury te działały należycie. Jednocześnie powód nie wykazał, aby osadzenie z osobą zarażoną HCV lub po przebytej gruźlicy wiązało się dla niego z krzywdą, nie wykazany został także ewentualny rozmiar takiej krzywdy. Z uwagi na powyższe Sąd na rozprawie w dniu 09 maja 2017 r. oddalił wnioski dowodowe powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych z zakresu medycyny i budownictwa. Przeprowadzenie zbędnego postępowania dowodowego w tym zakresie nie tylko niezasadnie wydłużyłoby czas trwania niniejszego postępowania, ale generowałoby również dodatkowe koszty, którymi wobec zwolnienia powoda z obowiązku uiszczania kosztów sądowych obciążony zostałby Skarb Państwa, a co za tym idzie wszyscy podatnicy. Z tych samych powodów postanowieniem z dnia 16 lutego 2017 r. oddalono wniosek o wykonania kolorowych fotografii cel oraz o przeprowadzenie oględzin cel, w których przebywał pozwany. --- STRONA 10 --- Sąd oddalając powództwo miał też na uwadze, że jakkolwiek powód został poinformowany o możliwości składania wniosków, skarg i próśb do organów właściwych do ich rozpoznania, to z możliwości tej nie skorzystał podczas pobytu w jednostce pozwanego przed złożeniem pozwu. Jak wynikało z przeprowadzonego postępowania dowodowego, powód w czasie pobytu w jednostce Zakładu Karnego w W. ani razu nie wnosił skarg na nieodpowiednie warunki bytowe panujące w celach mieszkalnych bądź też na złe traktowanie jego osoby przez funkcjonariuszy służby więziennej czy też pracowników zakładu karnego. Reasumując, wskazać tutaj należy, że osadzenie powoda w Zakładzie Karnym w W. jako osoby karanej, miało na celu ochronę interesu społecznego i wartości nadrzędnych jakimi są izolacja przestępców od społeczeństwa i osiągnięcie celów probacji. Ponadto, osadzenie powoda nie miało cech poniżającego i nieludzkiego traktowania i odbywało się w godziwych warunkach. Subiektywne zatem przekonanie powoda, że nastąpiło przy tym naruszenie jego dóbr osobistych, jest bezpodstawne i nie mogło znaleźć ochrony prawnej przewidzianej w art. 23 i 24 k.c., jak również być podstawą przyznania mu zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 k.c. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należało uznać, że roszczenie powodowa w przedmiocie zasądzenia na jego rzecz kwoty 80.000 zł tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania nie zasługiwało na uwzględnienie. Podobnie oddaleniu podlegało żądanie zasądzenia kwoty 20.000 zł na rzecz podopiecznych Fundacji (...). Należy w tym miejscu dodatkowo nadmienić, że procedura cywilna nie przewiduje możliwości zasądzenia roszczenia na rzecz podmiotu, który nie występował w procesie w charakterze strony. Podobne instytucje są natomiast charakterystyczne dla procesu karnego. Orzeczenie o kosztach procesu znalazło oparcie w art. 98 k.p.c. Powód jako strona przegrywająca proces w całości obowiązany jest do zwrotu poniesionych przez stronę pozwaną kosztów. Stanowią one wynagrodzenie pełnomocnika strony pozwanej w wysokości 120 zł, którego wysokość ustalono na podstawie § 10 pkt 25 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490). W punkcie III. sentencji wyroku Sąd przyznał pełnomocnikowi reprezentującemu powoda w toku niniejszego postępowania, to jest adwokatowi S. L. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 120 zł ustalonej na podstawie § 11 pkt 25 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461), powiększonej o należny podatek VAT, stosownie do § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia.