Postanowienie alizować należy

--- STRONA 1 --- Postanowienie Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 15 kwietnia 1999 r. V KO 96/98 TEZA nieaktualna 1. W trybie art. 102 i nast. k.p.k. dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności jedynie orzeczeń sądowych, którymi rozstrzygnięto o przedmiocie postępowania. Nie jest natomiast dopuszczalne stwierdzanie nieważności orzeczeń o charakterze incydentalnym (np. postanowień dotyczących właściwości sądu, postanowień o odroczeniu rozprawy, postanowień o dopuszczeniu dowodu lub oddaleniu wniosku dowodowego, postanowień w przedmiocie stosowania środków zapobiegawczych). 2. Stwierdzanie nieważności na podstawie art. 101 i nast. k.p.k. następować może jedynie wobec orzeczeń wydanych po dniu 31 sierpnia 1998 r., a więc wobec orzeczeń wydanych po dniu wejścia w życie kodeksu postępowania karnego z dnia 6 czerwca 1997 r. 3. W przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia, wstępnej kontroli dopuszczalności wniosku dokonuje prezes sądu (lub osoba, o której mowa w art. 93 § 2 k.p.k.), do którego wniesiono wniosek, ewentualnie zażalenie zaś Sąd Najwyższy rozpoznaje jednoosobowo (analogia legis do art. 530 § 2 i 3 k.p.k. oraz art. 545 § 1 w zw. z art. 530 k.p.k.). PUBLIKACJE Glosa do postanowienia SN z dnia 15 kwietnia 1999 r., V KO 96/98.  Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego - Izba Karna.  Glosa do postanowienia SN z dnia 15 kwietnia 1999 r., V KO 96/98.  UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: sędzia SN S. Zabłocki (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Bratoszewski, P. Kalinowski, E. Sadzik, J. Skwierawski, J. Sobczak, F. Tarnowski. Prokurator Prokuratury Krajowej: Z. Śliwiński. Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie Jarosława W., oskarżonego z art. 205 § 1 k.k. w zw. z art. 266 § 4 k.k. z 1969 r. i in., orzekając w związku z wnioskiem oskarżonego o stwierdzenie nieważności postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1998 r., w przedmiocie przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania, po wysłuchaniu wniosku prokuratora postanowił pozostawić wniosek oskarżonego o stwierdzenie nieważności bez rozpoznania. Uzasadnienie faktyczne V KO 96/98 - Postanowienie Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- Oskarżony Jarosław W. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1998 r., dotyczącego przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania wobec tego oskarżonego. W końcowej części pisma procesowego oskarżonego jest mowa o tym, iż wnosi on "również o stwierdzenie nieważności postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia 6 grudnia 1996 r. w przedmiocie aresztu i wszystkich następnych postanowień sądów wszystkich instancji w tym zakresie. Jako podstawę składanego wniosku oskarżony wskazał art. 101 § 1 pkt 7 i 8 k.p.k., szczegółowymi przepisami zaś, do których odwołuje się oskarżony, jest szereg przepisów Konstytucji RP (art. 2, 7, 9, 13, 18, 30, 31, 32, 40, 41, 42, 45 oraz 91 ust. 2) oraz szereg przepisów Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (art. 3, 5 ust. 1c, 5 ust. 2, 5, ust. 3, 5, ust. 4, 6, ust. 1, 6, ust. 2, 6, ust. 3b, c oraz d, 13 oraz 14). Podstawową kwestią w sprawie związanej z wnioskiem złożonym przez Jarosława W. jest - z uwagi na charakter orzeczeń, których dotyczy wniosek oraz daty wydania roszczeń, o których wspomina on w końcowej części uzasadnienia pisma procesowego - jego dopuszczalność. Analizując tę kwestię Sąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków. W treści art. 101 § 1 k.p.k. ustawodawca nie poczynił żadnego rozróżnienia orzeczeń - które podlegają ocenie, z punktu widzenia ich "ważności", w trybie art. 102 i nast. k.p.k. - w zależności od ich rodzaju. Prima vista mogłoby się zatem wydawać, że dopuszczalne jest stwierdzenie w tym trybie nieważności każdego orzeczenia wydanego w toku postępowania karnego. Wniosek taki nie uwzględniałby jednak wszystkich uwarunkowań procesowych instytucji stwierdzania nieważności orzeczeń, przewidzianej w powołanych przepisach. W świetle argumentacji a rubrica nie ulega wszak wątpliwości, że instytucja ta dotyczy jedynie orzeczeń sądowych, nie zaś postanowień wydawanych przez organy pozasądowe. Już ta konstatacja prowadzi więc do wniosku, że przepis art. 101 § 1 k.p.k. in principio nie może być odczytywany literalnie. Jego wykładnia musi zaś uwzględniać przede wszystkim konsekwencje ewentualnego uznania poszczególnych kategorii postanowień za nieważne, przy czym już w tym miejscu z całym naciskiem zasygnalizować należy, iż jeśli przy rozwiązywaniu tej kwestii zastosowana zostałaby jedynie wykładnia językowa, wówczas nie można byłoby uczynić żadnej różnicy nie tylko między orzeczeniem w przedmiocie postępowania a postanowieniem w przedmiocie środka zapobiegawczego, ale również nie można byłoby uczynić takiej różnicy między orzeczeniem w przedmiocie procesu a orzeczeniem o charakterze czysto "porządkowym", tj. regulującym jedynie tok postępowania (np. w przedmiocie odroczenia rozprawy). Nie sposób, zdaniem Sądu Najwyższego, zgodzić się z wyrażonym w piśmiennictwie zapatrywaniem, iż instytucja nieważności dotyczy jedynie orzeczeń kończących postępowanie sądowe (T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Kraków 1998, s. 256). Po pierwsze, niewątpliwie może być uznany za nieważny np. wyrok sądu pierwszej instancji dotknięty którymś z uchybień wyliczonych w art. 101 § 1 k.p.k., nawet jeśli wyrok ów został przez sąd odwoławczy utrzymany w mocy (arg. a contrario ex art. 104 zd. 1 k.p.k.). Po drugie, uznanie trafności tej koncepcji oznaczałoby w pewnych układach procesowych afirmację przemienności środka odwoławczego i wniosku o stwierdzenie nieważności (w zależności od tego, czy rzecz dotyczyłaby orzeczenia zaskarżalnego, czy też nie). Założenia takiego nie da się zaś zaakceptować z uwagi na sposób ujęcia przez ustawodawcę katalogu przyczyn nieważności (art. 101 § 1 k.p.k.) oraz katalogu przyczyn odwoławczych (art. 438 i 439 k.p.k.). Inną drogą usiłuje problem ten rozwiązać Z. Gostyński (w:) Komentarz do kodeksu postępowania karnego, t. I, Warszawa 1998, s. 375, wskazując, że stwierdzanie nieważności, z uwagi na rangę tej instytucji i jej niezaprzeczalnie wyjątkowy charakter, nie powinno dotyczyć orzeczeń o charakterze incydentalnym. Argumentem przemawiającym za takim ograniczeniem jest przede wszystkim rodzaj konsekwencji procesowych, jakie wywoływałoby uznanie za nieważne orzeczeń sądowych innych niż rozstrzygające o przedmiocie postępowania. Podzielenie poglądu, że dopuszczalne jest stwierdzanie nieważności wszystkich orzeczeń sądowych, niezależnie od ich charakteru, łączyłoby się nieuchronnie z przyjęciem poglądu, iż tak ważkie rozstrzygnięcie, w niektórych układach procesowych nie będzie, w istocie, wywoływało wręcz żadnych konsekwencji. W wielu procesowych konfiguracjach postanowienie sądu, którym stwierdzano by nieważność, byłoby jedynie swoistą "manifestacją" ("odnotowaniem" zaistniałej w przeszłości nieprawidłowości proceduralnej), nie zaś rozstrzygnięciem wywołującym realne konsekwencje (np. stwierdzenie nieważności postanowienia o odroczeniu rozprawy w sprawie, w której uprawomocnił się już wyrok rozstrzygający w przedmiocie odpowiedzialności karnej oskarżonego lub stwierdzenie nieważności postanowienia o zastosowaniu tymczasowego aresztowania w sytuacji, w której postępowanie zostało prawomocnie zakończone, a okres tymczasowego aresztowania zaliczony został na poczet wymierzonej kary). Zdaniem Sądu Najwyższego, nie sposób uznać, że kształtując instytucję nieważności ustawodawca godził się z tym, że orzekanie w tym szczególnym trybie przez sądy apelacyjne i przez Sąd Najwyższy będzie niekiedy właśnie li tylko formą sygnalizowania uchybień procesowych, a nie rozstrzygnięciem w zasadniczy wręcz sposób wpływającym na losy sprawy. W wielu innych sytuacjach stwierdzenie nieważności orzeczenia nie rozstrzygającego o przedmiocie postępowania prowadziłoby do konsekwencji wręcz kuriozalnych. Gdyby np. stwierdzono nieważność postanowienia oddalającego wniosek dowodowy zgłoszony w toku postępowania, nie kreowałoby to przecież podstawy do wzruszenia prawomocności orzeczenia, którym rozstrzygnięto o przedmiocie postępowania nawet wówczas, gdyby wykazano, że oddalenie tego wniosku dowodowego mogło mieć wpływ na treść tego orzeczenia, jeśli np. upływ czasu zamknął drogę do wniesienia środka zaskarżenia. --- STRONA 3 --- Wykładnia prawa procesowego nie może prowadzić ad absurdum. Stosując tę oczywistą regułę Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że w trybie art. 102 i nast. k.p.k. dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności jedynie orzeczeń sądowych, którymi rozstrzygnięto o przedmiocie postępowania. Nie jest natomiast dopuszczalne stwierdzanie nieważności orzeczeń o charakterze incydentalnym (np. postanowień dotyczących właściwości sądu, postanowień o odroczeniu rozprawy, postanowień o dopuszczeniu dowodu lub oddaleniu wniosku dowodowego, postanowień w przedmiocie stosowania środków zapobiegawczych). Do tej ostatniej grupy orzeczeń należy postanowienie w przedmiocie przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania i z tego powodu złożony przez oskarżonego wniosek podlegał pozostawieniu bez rozpoznania. Zajmując przedstawione stanowisko Sąd Najwyższy ma świadomość wieloaspektowych jego konsekwencji, w szczególności zaś tych, które związane są z relacją zachodzącą pomiędzy instytucją nieważności orzeczeń a instytucją kontroli odwoławczej. Przyjąć zatem należy, iż jeśli orzeczenie, które nie może być uznane za nieważne w trybie art. 102 i nast. k.p.k. należy do kategorii orzeczeń zaskarżalnych w drodze zwyczajnych środków odwoławczych, to dopuszczalne jest podniesienie w środku odwoławczym zarzutów odwołujących się do uchybień wymienionych w art. 101 § 1 k.p.k. Ponieważ jednak katalogi przyczyn nieważności (art. 101 § 1 k.p.k.) oraz tzw. bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia (art. 439 § 1 k.p.k.) są skonstruowane jako katalogi rozłączne, uchybienia te mogą podlegać analizie jedynie w kontekście przyczyn odwoławczych o charakterze względnym, wymienionych w art. 438 k.p.k. Konstatacja ta unaocznia daleko idącą niekonsekwencję ustawodawcy, który pominął tę kwestię konstruując katalog uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. Warto jednak zauważyć, że komplikacja ta nie jest li tylko konsekwencją wykładni przyjętej w niniejszym postanowieniu przez Sąd Najwyższy. W identycznym wymiarze dotyczy bowiem zaskarżalnych zarządzeń, które z całą pewnością nie podlegają procedurze określonej w art. 102 i nast. k.p.k. Uzmysłowienie sobie analizowanego tu układu procesowego skłania do wyrażenia poglądu, że w takim wypadku sąd odwoławczy - opierając się na argumentacji a minore ad maius - powinien w każdym przypadku uchylić zaskarżone orzeczenie lub zarządzenie, dotknięte uchybieniem wymienionym w art. 101 § 1 k.p.k., skoro uchybienia te mają charakter poważniejszy niż wymienione w art. 439 § 1 k.p.k. Ograniczając katalog orzeczeń, co do których procedura stwierdzania nieważności wchodzi w rachubę, Sąd Najwyższy wziął pod uwagę także to, że jeśli którymś z najpoważniejszych uchybień dotknięte jest prawomocne orzeczenie kończące postępowanie sądowe, nie rozstrzygające jednak o przedmiocie postępowania, przysługuje od niego kasacja na podstawie art. 521 k.p.k. Uchybienia określone w art. 101 § 1 k.p.k. mogą być bowiem kwalifikowane jako "inne rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 523 k.p.k., pod tym jednak warunkiem, że z uwagi na charakter orzeczenia nie jest dopuszczalne stwierdzenie jego nieważności. Analogiczny pogląd w kwestii określenia kategorii orzeczeń, w stosunku do których dopuszczalne jest składanie wniosków o stwierdzenie nieważności, wyraził już Sąd Najwyższy we wcześniejszych kilku postanowieniach (IV KZ 211/98, IV KZ 3/99 oraz V KZ 8/99). Co do orzeczeń w przedmiocie aresztu, które wydane zostały przed dniem 1 września 1998 r., a o stwierdzenie nieważności których wnosił również oskarżony, istnieje nadto drugi powód niedopuszczalności rozpoznawania wniosku. Stwierdzanie nieważności na podstawie art. 101 i nast. k.p.k. następować może jedynie wobec orzeczeń wydanych po dniu 31 sierpnia 1998 r., a więc wobec orzeczeń wydanych po dniu wejścia w życie kodeksu postępowania karnego z dnia 6 czerwca 1997 r. Rozważając to zagadnienie, należy rozpocząć od zastrzeżenia o charakterze wstępnym, iż w treści art. 101 § 1 k.p.k. ustawodawca nie poczynił żadnego rozróżnienia orzeczeń - które podlegają ocenie w trybie art. 102 i nast. k.p.k. - także z punktu widzenia daty ich wydania. A zatem i w tej materii prima vista mogłoby się wydawać, że dopuszczalne jest stwierdzenie w tym trybie nieważności każdego orzeczenia, wydanego w toku postępowania karnego, niezależnie od tego, kiedy orzeczenie to zapadło. Również i taka konstatacja nie uwzględniałaby jednak wszystkich uwarunkowań procesowych instytucji stwierdzania nieważności orzeczeń, przewidzianej w przepisach nowego kodeksu postępowania karnego. Wykładnia systemowa, celowościowa i nawiązująca do charakteru orzeczenia o stwierdzeniu nieważności prowadzi zaś, bez najmniejszych wątpliwości, do wniosku, iż analizowanemu trybowi podlegają jedynie orzeczenia wydane po dniu 31 sierpnia 1998 r., a więc orzeczenia wydane po dniu wejścia w życie kodeksu postępowania karnego z dnia 6 czerwca 1997 r. Poza wszelkim sporem pozostaje to, iż określenie "nieważne z mocy samego prawa", które użyte jest w art. 101 § 1 k.p.k. in principio, wskazuje, że cecha "nieważności" jest konsekwencją istnienia wady orzeczenia (którą ustawa zaliczyła do grupy wad najpoważniejszych, wyspecyfikowanych w pkt. 1-8 § 1 art. 101 k.p.k.), nie zaś odpowiedniej decyzji procesowej. Dlatego też w przepisach ustawy mowa jest o "stwierdzaniu nieważności orzeczenia" dotkniętego uchybieniem tej rangi, nie zaś o jego "unieważnieniu" (art. 102 § 1 k.p.k.). W konsekwencji, decyzja organu powołanego do stwierdzania nieważności orzeczenia ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Orzeczenie jest nieważne od samego momentu jego wydania (tak też ujmowało charakter orzeczeń w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzecznictwo Sądu Najwyższego utrwalone na gruncie przepisów k.p.k. z 1928 r. - np. uchwała całej Izby Karnej SN z dnia 15 listopada 1930 r., II Pr 173/30, Zb.O. 1931, z. 2, poz. 2). Regulacja tak właśnie ujmująca zagadnienie weszła w życie z mocą ex nunc (od dnia 1 września 1998 r.), nie zaś ex tunc (tj. z mocą wsteczną). Już tylko wskazane założenia, o pryncypialnym wręcz charakterze, przesądzają o możliwości stwierdzania nieważności jedynie orzeczeń, które wydane zostały pod rządami nowego kodeksu postępowania karnego. Skoro bowiem orzeczenie, które --- STRONA 4 --- obarczone jest określoną wadą, nieważne jest od samego momentu jego wydania, nie zaś od momentu wydania w tym przedmiocie orzeczenia sądu apelacyjnego lub Sądu Najwyższego, ferowanego w trybie art. 102 § 2 k.p.k., zaś sama regulacja normująca podstawy stwierdzania nieważności weszła w życie w dniu 1 września 1998 r., to oczywiste jest, iż instytucja ta może być stosowana tylko do wyroków lub postanowień zapadłych po dniu 31 sierpnia 1998 r. Jedno i to samo orzeczenie nie może bowiem być w jednej i tej samej dacie zarówno "nieważne z mocy samego prawa", jak i pozbawione tak istotnej cechy (tj. używając skrótu myślowego, "ważne", a jedynie obciążone poważną wadą procesową, podlegającą - co do zasady - korekturze w drodze postępowania odwoławczego). Wszystkie zaś orzeczenia, wydane przed dniem 1 września 1998 r., obarczone wadami procesowymi wyspecyfikowanymi obecnie w art. 101 § 1 pkt 1-8 k.p.k., były w dacie ich wydania orzeczeniami "ważnymi", a wada, którą obciążone było dane orzeczenie była bądź to wadą zaliczaną do grupy jednej z tzw. bezwzględnych przyczyn odwoławczych (obecnie pkt 1-4 oraz 6 art. 101 § 1 k.p.k.), bądź do grupy szczególnie rażących, tzw. względnych przyczyn odwoławczych (obecnie pkt 5 oraz 7-8 art. 101 § 1 k.p.k.). A zatem korektura takiej wady była możliwa jedynie na drodze postępowania odwoławczego lub kasacyjnego, nie zaś postępowania w przedmiocie stwierdzania nieważności. Droga taka pozostała i po wejściu w życie nowego kodeksu postępowania karnego. Wbrew pozorom, zaskarżając już po dniu 1 września 1998 r. orzeczenie, które wydane zostało przed tym dniem, skarżący powinien wskazać, jakie normy kodeksu postępowania karnego z 1969 r. lub kodeksu karnego z 1969 r. (nie zaś kodeksów z dnia 6 czerwca 1997 r.) naruszył sąd orzekający. Nie można wszak wymagać, aby sąd orzekający przed dniem 1 września 1998 r. respektował normy aktów prawnych, które jeszcze nie obowiązywały, natomiast zupełnie oczywiste jest to, iż powinien respektować normy wówczas, tj. w dacie wydawania orzeczenia, obowiązujące. W konsekwencji, jeśli np. przed dniem 1 września 1998 r. orzeczenie ferowane było z jedną z wad określonych w art. 388 k.p.k. z 1969 r. (które obecnie zaliczone zostały do przyczyn nieważności określonych w art. 101 § 1 pkt 1-4 lub 6 k.p.k.) nie było ono od samego momentu wydania nieważne z mocy samego prawa (a zatem nie można takiej jego cechy stwierdzać w trybie art. 102 § 2 k.p.k.), natomiast również po dniu 1 września 1998 r. mogło i może być wzruszone w drodze postępowania odwoławczego lub kasacyjnego, w toku którego skarżący odwoła się do jednej z przyczyn odwoławczych, skatalogowanych w art. 388 d.k.p.k., ujmując je obecnie jako obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wydanego orzeczenia lub jako rażące naruszenie prawa. Odmienny, tj. obowiązujący "z mocą wsteczną", a więc możliwy do stosowania również wobec orzeczeń wydanych w przeszłości (i to wobec orzeczeń wydanych w precyzyjnie zakreślonym "wycinku czasowym" przeszłości) mechanizm stwierdzania nieważności orzeczeń musiałby wynikać z wyraźnego przepisu ustawy. Tak np. ustawodawca unormował tę kwestię w ustawie z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34, poz. 149 ze zm.). Wprawdzie postanowienia o uznaniu za nieważne określonej kategorii orzeczeń wydawane na podstawie tej ostatniej ustawy mają również charakter deklaratoryjny (są to postanowienia "uznające za nieważne", nie zaś "unieważniające"), niemniej jednak ustawodawca wyraźnie w analizowanej ustawie postanowił, że dopuszczalne jest dokonywanie takiego właśnie stwierdzenia w stosunku do określonej grupy orzeczeń z przeszłości (zakreślając stosowne "ramy czasowe" w art. 1 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r.). Klauzuli stanowiącej odpowiednik art. 1 ust. 1 i 4 tzw. ustawy rehabilitacyjnej w kodeksie postępowania karnego z dnia 6 czerwca 1997 r. nie przewidziano. Nawiązując do podnoszonego niekiedy argumentu, że treść art. 8 zdanie drugie przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego przemawia za przyjęciem poglądu odmiennego od wyrażonego w niniejszym postanowieniu, stwierdzić należy, iż nie jest to argument zasadny. Po pierwsze bowiem, pierwotną kwestią jest to, czy - mając na uwadze charakter danej instytucji - możliwe jest jej zastosowanie wobec orzeczeń wydanych przed dniem 1 września 1998 r. Dopiero w wypadku stwierdzenia, iż możliwe jest zastosowanie danej instytucji również w odniesieniu do tej grupy orzeczeń, rozstrzygać należy (w myśl reguł określonych w art. 8 p.w.k.p.k.) kwestię "konkurencji" ustawy nowej i ustawy starej co do tego, według jakich przepisów "toczyć się" będzie postępowanie. Po drugie zaś, to art. 102-104 k.p.k. normują kwestię "toczenia się" postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Natomiast zupełnie odmienny jest charakter przepisu art. 101 k.p.k., statuującego same podstawy nieważności. Ponieważ wniosek również w tym zakresie, w którym do jego rozpoznania właściwy byłby nie Sąd Najwyższy, lecz sąd apelacyjny (z uwagi na treść art. 102 § 2 zd. pierwsze k.p.k.) - jest z opisanych powodów niedopuszczalny, Sąd Najwyższy zrezygnował z jego ewentualnego przekazywania do rozpoznania sądowi właściwemu. Na koniec wypada przesądzić i to, czy - przy utrwalonym już orzecznictwie co do kategorii orzeczeń podlegających procedurze stwierdzania nieważności i kategorii orzeczeń, przy których stosowanie tej instytucji jest niedopuszczalne - w każdym wypadku konieczne jest kierowanie wniosku na posiedzenie, o którym mowa w art. 102 § 2 k.p.k., czy też możliwe jest dokonywanie (a jeśli tak - to w jakim trybie i składzie) kontroli wstępnej dopuszczalności wniosku. Sąd Najwyższy stwierdza, że należy dokonywać wstępnej kontroli dopuszczalności wniosku. Pogląd taki znajduje uzasadnienie w analogii legis do art. 530 § 2 i 3 k.p.k. oraz art. 545 § 1 w zw. z art. 530 k.p.k. Skoro tryb wstępnej kontroli dopuszczalności uruchamiany jest (nie mówiąc już o zwykłym postępowaniu odwoławczym - art. 429 § 1 k.p.k.) zarówno przy kasacji, jak i przy wznowieniu postępowania, dopuścić należy stosowanie tego trybu także w wypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia, a więc przy instytucji odwołującej się do jeszcze węziej ujętych (bardziej restryktywnych) podstaw jej stosowania. A zatem prezes sądu (lub osoba, o --- STRONA 5 --- której mowa w art. 93 § 2 k.p.k.), do którego wniesiono wniosek o stwierdzenie nieważności, powinien wydać zarządzenie o odmowie jego przyjęcia m.in. wówczas, gdy wniosek ten jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Na zarządzenie takie przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego, który rozpoznaje je jednoosobowo. Reasumując ostatni wątek rozważań: w przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia, wstępnej kontroli dopuszczalności wniosku dokonuje prezes sądu (lub osoba, o której mowa w art. 93 § 2 k.p.k.), do którego wniesiono wniosek ewentualnie zażalenie, zaś Sąd Najwyższy rozpoznaje jednoosobowo (analogia legis do art. 530 § 2 i 3 k.p.k. oraz art. 545 § 1 w zw. z art. 530 k.p.k.). Biorąc powyższe argumenty pod uwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia.