Wyrok akt

--- STRONA 1 --- Sygn. akt |c 746/11 ®@Pis V .‘~'u“ ';v2*‘~'~.)@' 1 ' »h\~5 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sa_d O_kr@gowy w Ostro+¢ce w sldadzie: Przewodniczapy: SSO G rzegorz Zabielski Protokolant: st. sekr. sqd. Agata Zahgska  po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sprawy z powédztwa M. W. przeciwko Skarbu Pafisiwa — Z. K. P. S. 0 ustalenie naruszenia orzeka: 1. Zasqdza od pozwanego Skarbu Pa’ tw 2. W pozost 1 3. Odstegpuje od ob a ej czqeéci powédztwo oddala; ciqienia powoda kosztami procesu. <s?\ 12;» 3 »i1_:/“gt "$21 Q’ débr osobistych oraz zadoééuczynienie Dnia 15 stycznia 2013 r. Wydziai I Cywiiny 5 stycznia 2013 r. w Ostrokgce ns a — Z. K.P.S. na rzecz powoda M. W. kwote 600 z+ (szeééset z+0tych); £1“we. *"fi”*f\J"?: fiFv.="1[r:.1F<>m;]qé ' d ‘ !3:p‘\:;V‘.J,‘j1=15.41 .1 .. V F W4 *  1/ Mia ,¢gUuno zor nafem 1 M; Jg, ‘g'§:*;s*.=?1,r 3v~" 0:411 up :1 . .‘zm=».,., L. 1.. _;__.§g3!? A $51 £2?” _A £2/,____Qm'3 X ix ,»:=§_é?i€E&£" ::‘;~*_§€3§_=g§1? --- STRONA 2 --- IC 746!11 Uzasadnienie W pozwiewniesionym do Sqdu Okrggowego W Ostroiace w dniu 25 iipoa 2011r. (data oddania pozwu w administracji zak¥adu karnego powod M. W. Zqdai stwierdzenia naruszenia jego débr osobistych (art. 23 k.c. i 24 k.c.) a takze bezprawnego naruszenia art. 3 i 8 Europejskiej Konwencji Praw Cz+owieka przez Areszt Sledczy w 0. Zada+ tez zasapizenia od Skarbu Pafistwa  Aresztu Siedczego w O. na jego rzecz zadoééuczynienia w kwocie 150.000 21 za doznane krzywdy (art. 448 k.c.) iza doznane szkody niematerialne (art. 41 EKPCz). W uzasadnieniu pozwu powod wskazat Ze w okresie od 26 paidziernika 2007r. do 27 listopada 2008r. by’: osadzony w Areszcie Sledczym w O. W tym czasie przebywa’r w celach wieloosobowych, gdzie panowafy nieludzkie warunki. Powierzchnia celi przypadajapa na jednego osadzonego by+a razapo nizsza od minimalnych gwarancji ustawowych zapisanych w art. 110 *§ 2 k.k.w. Odbiegaia tez od obowiqzujapego standardu, przewidzianego w art. 3 EKPCz — 7 m2. Podniosi, Ze mial do dyspozyoji 1,5 — 2 mzpowierzchni celi. W jednej z cel musia! przez kilka cini spaé na pod+odze. W éoisku i Hoku przebywai po 23 godziny na dob:g."Wed+ug powoda, takze warunki sanitarnohigieniczne by%y bardzo z¥e. Mozliwoéokapieli byia zapewniona tylko raz w tygodniu w ciemnym i zagrzybionym pomieszczeniu. Kaciki sanitarne bylry wprawdzie murowane, ale oddzielone od pozosta’rej czg.éci pomieszczenia  nie drzwiami, Iecz koiaraz nrz_e§'f@§isara§l.la..I§i<.mua¢La__baLcI;o§1[asowa%a.99.2 Dqdatkowo zarzuca+ brak jakichkolwiek zajoé sportowych i kultura|no— oéwiatowych oraz niedostatecznq iloéé spacerow. Wskazywa? na: niewiaéciwy dobér posiikow, niedostatecznq iloéé érodkow ozystoéci," bezpodstawne kontrole jego korespondencji, permanentne naruszanie jego nietykalnoéci cielesnej, poprzez ,,macanie” ca%ego cia’ra. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Pafistwa zastapowany przez Prokuratorig Genera|na_ Skarbu Pafistwa wnios% o oddalenie powodztwa i zasqdzenie na jego rzecz od powoda kosztow postopowania wed+ug norm przepisanych. Na wstéépie z tzw. ostroznoéci procesowej pozwany zaprzeczyt wszelkim okolioznoéciom faktycznym podnoszonym przez powoda, ktorych istnienie nie zostanie przyznahe przez niego w sposéb jednoznaczny. _ W pierwézej kolejnoéci pozwany podnioslr zarzut przedawnienia roszczenia  w zakresie, w jakim wiqze sia ono z warunkami osadzenia powoda w pozwanej jednostce penitencjarnej + Areszcie Sledczym w O. w okresie powyzej 3 lat wstecz od daty wniesienia pozwu. .Odwo+ujqc sie, do p0gla_dow wyrazonych w orzecznictwie, zarzucii, 2e nie . kazde» naruszenie débr osobistych rodzi prawo do zqdania zadoééuczynienia »na' podstawie art 448 k.c. Przyzna+, Ze niewajcpliwie do obowiazkow Pafistwa nalezy zapewnienie godziwych warunkow odbywania kary pozbawienia woinoéci, jednakze z treéci przepisow art. 23 k.c. i 24 k.c. wynika, Ze nie kafcde naruszenie dobra osobistego umozliwia wysta_pienie' z roszczeniami oohronnymi; jest to mozliwe dopiero wtedy, gdy dziatanie naruszajacego bodzie bezorawne. Podnios+, ze pomimo istnienia domniemania bezprawnoéci naruszenia dobra" osobistego, oioiar wykazania, Ze nastapi+o jego naruszenie zgodnie z art. 6 --- STRONA 3 --- k.c. i art. 232 zd. 1 k.p.c.  spoczywa na powodzie. Tymczasem powod nie podjajr nawet proby udowodnienia, czy w ogole jego dobra osobiste zostaiy naruszone. W ooenie pozwanego, zarzuty powoda sa ogoinikowe. Niezaieznie od powyzszego stwierdzii, 2e warunki sanitarne i higieniczne w ceiach mieszkalnych w pozwanej jednostce penitencjarnej byiy zgodne z przepisami prawa powoiywanymi w odpowiedzi na pozew. Podczas pobytu w areszcie éledczym powod nie zgiaszai Zadnych zastrzezefi, co do warunkow bytowych, jak rowniei dotyozapych przeludnienia. ‘O wielkoéci zaludnienia cel mieszkalnych administracja aresztu informowaia na biezaco Sedziego Penitencjarnego w O. W szczegélnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakiadu karnego iub aresztu éledczego mégi umieécié osadzonych na czas okreélony w warunkaoh, w ktérych powierzchnia w celi na jedna osobe wynosiia mniej niz 3 m2. Za taki uzasadniony przypadek naleiaio uznaé sytuaoje zaludnienia jednostki w O. O powyzszym byt" bezzwiocznie powiadamiany sedzia penitencjarny. W trakcie pobytu w areszoie powoci miai moznoéé korzystania z codziennych spaceréw, zajeé éwietlicowyoh, biblioteki, posiug reiigijnych, jeéliby wyrazii tyiko woie uczestniczenia w nich. Dodatkowo w tej jednostoe byiy organizowane zajecia kuIturalno oéwiatowe, sportowe i kursy nauki zawodu. Udziat w nich byi dobrowolny. Powod przebywai w oelach wyposaionych w odpowiedni sprzet kwaterunkowy. Kontroie nie wykazaiy Zadnyoh nieprawidiowoéci od noénie warunkow socjaino — bytowych panujacych w pozwanej jednostce. Kontrole osobiste osadzonych w jednostkach penitencjarnych przeprowadzane byiy na podstawie art. 116 § 2, 3 i__4 k.k.w. oraz § 72 ust. 1 pkt 1 rozpoizqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 31 paidziernika 2003r. Osadzonym byta tez zapewniona odpowiednia i bezptatna opieka medyczna. Pozwany wskazywai rowniez, Ze wydawana osadzonym bielizna poécielowa byta poddawana praniu, dezynfekcji i maglowaniu. Lainia po zakoficzeniu kapieli byia dezynfekowana i myta. Zywnoéf: ciostarczana przez administracje musiaia speiniaé normy zawarte w zarzadzeniu nr 66 Dyrektora Generalnego SW z dnia 06.09.2010r. w sprawie gospodarki zywnoéciowej w jednostkach organizacyjnych SW. Zdaniem pozwanego, samo osadzenie w warunkaoh przeludnienia celi nie jest wystarczajapa przesianka do zadania zasadzenia zadoééuozynienia. Decyzia w przedmiocie zasadzenia tegoz ewiadczenia, winna byé poprzedzona zbadaniem nasilenia ziej woli naruszyciela i ceiowoéci stosowania tego érod ka. W konkluzji radca Prokuratorii stwierdzil, Ze administracja pozwanego Aresztu postepowaia zgodnie z przepisami. W przedmiotowej sprawie powod nie przedstawit dowodow, 2e wyzej przedstawiony problem przeludnienia dotyczyt jego osoby. Administracja podejmowata wszelkie dziatania, ktore Iezaty wjej gestii, by zapewnié w miaregodziwe warunki powodowi. . Sa_d Okregowy ustaiit nastepujacy stan faktyczny. ' Bezspornym miedzy stronami jest, 2e "powéd przebywai —_ jako osoba tymczasowo aresztowana pod zarzutem zabojsiwa  w Areszcie Sledczym w O. w okresie od 26 paidziernika 2007r. do 27 Iistopada 2008r., przy czym w okresieod 9.01.2008r. do 22.02.2008r. przebywai w szpitalu. W trakcie tegoi pobytu, w okresie od 29.10.2007r. do 4.11.2007r. przebywai w celi nr 11 o pow. 16.16 m2 przy --- STRONA 4 --- zaludnieniu wynoszaoym 120 % przewidzianej iloéci miejsc zakwaterowania (5 osob). W okresie od 12.11.2007r. do 16.12.2007r. przebywai z 8 osadzonymi w celi nr.5 o pow. 22,95 m2 przy zaludnieniu wynoszacym 128,57 % przewidzianej iloéci miejsc zakwaterowania (7 osob). W okresach: od 21.01.2008r. do 03.02.2008r., od 18.02.2008r. do 02.03.2008r., od 25.03.2008r._ do 30.03.2008r., od 26.05.2008r. do 20.07.2008r. przebywai z 5 osadzonymi w celi nr 202 o pow. 15,60 m2 przy zaludnieniu wynoszacym 120 % przewidzianej iloéci miejsc zakwaterowania (5 osob). W okresie ‘od 03.03.2008r. do 24.03.2008r. przebywai w tej samej celi z 6 osadzonymi  przy zaludnieniu'vi/ynoszaycym 140 % przewidzianej iloéci miejsc zakwaterowania. W okresie od 21.04.2008r. do 25.05.2008r. przebywat z 5 osadzonymi w celi nr 200 o pow. 15,51 m2  przy zaludnieniu wynoszacym 120 % przewidzianej iloéoi miejsc zakwaterowania (5 osob). W okresach od 21 .07.2008r. do 24.08.2008r. i od 08.09.2008r. do 28.09.2008r. przebywai z 5 osadzonymi w celi nr 210 o pow. 15,71 m2 przy zaludnieniu wynoszacym 120 % przewidzianej iloéci miejsc zakwaterowania (5 0sob).W okresie od 25.08.2008r. do 07.09.2008r. przebywai z 6 osadzonymi w celi nr 210 o pow. 15,71 m2  przy zaludnieniu wynoszacym 140 % przewidzianej iloéci miejso zakwaterowania (5 osob). W pozostaiych okresach przebywai w warunkach zaludnienia zapewniajacyoh zachowanie 3 m2 na jednego z osadzonych w celi. Lapznie w caiym okresie pobytu w pozwanej jednostce w warunkach przeludnienia w celach przebywat 258 dni, z tego w okresie od 25.07.2008r. (trzy lata wstecz od daty oddania pozwu w administracji zakiadu karnego — k 12) —84 dni. W caiym analizowanym okresie zaludnienie w pozwanej" jed'nostoe' pe'niter1ojarnej”b'3ito zblizone '|Ljb przekraczaio 1'00 °/0 przewidzianego zaludnienia w celach, przy ozym w okresie od 5.11.2007r. do 11.'11.2007r.,od 17.12.2007r. do 20.01.2008r. i od 07.04.2008r. do 14.04.2008r. powod przebywai w ceiach mieszkalnych w warunkach zaiudnienia wynoszacego 40 60 %, podozas gdy w tym samym czasie zaludnienie w caiej jednostoe wynosiio od 96 do 115,73 %. Nalezy podnieéo, ze Dyrektor Aresztu Sledczego?  na podstawie art. 248 § 1 k.k.w.  informowai na biezapo sedziego penitencjarnego o podjeoiu decyzji (wraz z uzasadnieniem) w przedmiocie umieszczenia przebywajapyoh w tej jednostce osadzonych w oelach mieszkalnych o powierzchni ponizej 3 m2 na jednego osadzonego. W trakcie pobytu w areszcie éledozym powod nie zgtaszat zadnyoh skarg i proéb odnoénie warunkow socjalno — bytowych, przeludnienia panujacego w celach mieszkalnych, w ktorych przebywai, czy tez niewiaéciwego traktowania ze strony funkcjonariuszy siuzby wieziennej. Jedynie w zwiazku  najpieiw z nieuzywaniem a pozniej z uzywaniem wyrobow tytoniowych  wnosii 0 przeniesienie do innej celi. Poza wskazanymi wyzej niedogodnoéciami wywolywanymi przez zjawisko przeludnienia panujapego w celach, warunki sanitarne i higieniczne panujaoe w nich zasadniczo opowiadaiy wymogom dotyczacym ich wyposazenia, W szczegoinoéci w zakresie tzw. sprzetu kwaterunkowego. Ceie, w ktoryoh powod przebywai byiy wyposazone w oddzielony trwaia écianka od pozostaiej ozeéci celi oéwietlony i wentyiowany grawitaoyjnie kacik sanitarny. Powod miat zapewniony dostep do bielizny i érodkow pozwalajacych na zachowanie higieny osobistej. Mogl w wyznaozonych dniach korzystaé z iazni. Przebywajac w areszcie miai zachowana --- STRONA 5 --- moznoéé korzystania z codziennych spacerow, zajeo éwietiioowyoh, biblioteki (5700 ksiazek ) i posiug religijnych, jeéiiby tylko wyrazii wole uozestniozenia w nich. W pozwanej jednostce byiy organizowane zajecia kulturaino oéwiatowe, sportowe i kursy nauki zawodu, ktorymi byii objeci wszyscy osadzeni, aozkolwiek udziai w nich byi dobrowolny. Kontrole przeprowadzona w pozwanej jednostce nie wykazaiy zadnych nieprawidiowoéci odnoénie panujacych w nich warunkow socjalno — bytowych. Sedzia przeprowadzajacy kontrole ocenii prace administracji Aresztu Sledczego pozytywnie. Wszelkie deoyzje podejmowane wobeo osadzonych zostaty ocenione, jako trafne, prawidiowe, wyczerpujapo udokumentowane i uzasadnione. Jedynie pieiwsza z kontroli sanitarnych przeprowadzona przez Pafistwowego Powiatowego inspektora Sanitarnego w O. w dniu 28.11.2008r.,a wiec juz po opuszczeniu aresztu przez powoda, wykazaia pewne nieprawidiowoéci w zakresie wtaéciwego oznaozenia miesa i jego przetworow oraz niewiaéciwy stan kanalizacji w podpiwniozeniu kuohni, powodujaoy wydzielanie sie zapachow typowych dla éciekow. Nastepna kontrola (z 30.12.2008r.) uznaia biezacy stan sanitarny za dostateozny. Kwestionowane przez powoda kontrole osobiste osadzonych w jednostkach penitencjarnych miaiy swoje uzasadnienie prawne w przepisach art. 116 § 2, 3 i 4 k.k.w. oraz § 72 ust. 1 pkt 1 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéoi z dnia 31 pazdziernika 2003r. w sprawie sposobow ochrony jednostek organizacyjnych Siuzby Wieziennej. Kontrola korespondencji pod wzgledem ochronnym rowniez miaia swoja podstawe W obowiazujapych przepisach prawa. Powod miai zapewnione wyzywienie zgodnie z ustaionymi raojami zywieniowymi. Jakoéé i skiad posilkow byiy na biezapo monitorowane. Sposob przygotowywania i wydawania" posiikow byi przedmiotem wyzej wymienionej inspekcji sanitarnej. Osadzonym byia tez zapewniona odpowiednia i bezplatna opieka medyczna. Areszt Sledozy w 0., z ktorego dziaialnoécia wiaze sie roszczenie dochodzone przez powoda zostai zniesiony z dniem 1 pazdziernika 2012r. zarzqdzeniem Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 30 lipoa 2012r. (Dz. Urzedowy MS z 2012r. poz. 117), podobnie jak Oddziai Zewnetrzny w P.S. podlegiy Aresztowi Sledczemu W O. Jednoczeénie z mocy tego samego zarzadzenia zostai utworzony Zakiad Karny w P. S. gm. R. woj. mazowieckie, podlegiy Dyrektorowi Okregowemu Siuzby Wieziennej w B., ktory z mocy § 4 tegoz zarzadzenia przejajr majqtek ruchomy i nieruchomy dotyohczasowego Aresztu Siedozego w O. Powyzszy stan faktyczny zostat ustalony na podstawie:  faktéw powoiywanych przez kazda ze stron, przyznanych przez druga, strone, badz uznanyoh za przyznane, wobec niewypowiedzenia sie przez strone co do twierdzefi strony przeciwnej wskazujacej fakty istotne dla rozstrzygniecia sprawy,  dowodu z przesiuchania powoda w oharakterze strony (k 249250), z uwzgiednieniem faktow podanych przez niego w ramach przesiuohania informaoyjnego (k 197198), do ktorych odwoiai sie w swoim zeznaniu, _  dowodu z przesiuohania éwiadka P. B. (k 248)  dowodu z dokumentow badz ich iniekwestionowanyoh kserokopii wymienionyofi w protokole rozprawy (k 249), z uwzglednieniem sprostowania ziozonego dokumentu (k 258—259). --- STRONA 6 --- Sad zwazyt, co nastepuje: Powodztwo zasiugiwato na uwzglednienie w nieznaoznej czeéci. Z faktow powoiywanych przez powoda na uzasadnienie swoioh roszozefi zostata jedynie udowodniona przestanka przebywania powoda w przeludnionej celi. Wynika to jednoznacznie z treéci dokumentu przedtozonego przez pozwanego (k 258259). Powod, a nim oiazyt ciezar udowodnienia tych zarzutow, nie wykazat, ze w okresie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej nie miat zapewnionych innyoh warunkow socjatno — bytowych przewidzianych przez obowiazujace przepisy, ani tego, ze stosowano wobec niego niedopuszczalne praktyki w zakresie bezprawnyoh kontroli osobistych, naruszania tajemnicy korespondenoji. Wypacla podkreélié, iz w odpowiedzi na pozew pozwany przedstawit swoje stanowisko odnoénie faktow powoiywanych przez powoda na uzasadnienie swoich roszczefi. Nie tyiko zaprzeozyt im, aie wrecz wskazat, ze warunki odbywania tymczasowego aresztowania byty zgodne z obowiazujacymi przepisami. Zatem, jeéli byto inaozej, powod powinien podjao inicjatywe dowodowa w celu wykazania faktow, z ktorych wywodzit swoje roszczenia, a tego nie uczynit. ‘ Wbrew zaprzeczeniu pozwanego, powod niewqtpliwie wykazat, Ze _pr2ez znaozapy okres przebywania w pozwanej jednostoe byt osadzony w oelach mieszkainych w warunkaoh ioh przeludnienia. Te przypadki nie miaiy charakteru inoydentainego, zwazywszy na to, ze w okresie pobytu w jednostoe trwajacego 354 dni""(po uwzglednieniu okresu pobytu w szpitalu) az 258 dni przebywat w oelach niezapewniajapych minimum 3 m2 na jednego z osadzonych. Mozna, wiec z oata_ pewnoéoia przyjao, ze osadzenie w tych warunkach nie miato charakteru wyjatkowego. Co wiecej, takowy oharakter miato przebywanie w celi, w ktorej na jednego osadzonego przypadaio wiecej niz 3 mg powierzohni celi. Jak trafnie wskazat SN w wyroku z dnia 17 maroa 2010r. {CSK 486/09, LEX nr 599534, nadmierne zageszczenie celi moze samo w sobie byo kwatifikowane jako traktowanie niehumanitarne. Do stwierdzenia wystapienia "szczego|nie uzasadnionego wypadku" w rozumieniu art. 248 k.k.w. nie wystaroza ogoinikowe powotanie sie na istniejacy w kraju stan przeludnienia zaktadow karnyoh. Sad Najwyzszy odwoiat sie przy tym do pogladow przyjmowanyoh w judykaturze (por. wyroki Sa,du Najwyzszego: z dnia 28 lutego 2007 r., V CSK 431106, OSNC 2008, nr 1, poz. 13 oraz z dnia 2 pazdziernika 2007 r., ii CSK 269/07, OSNCZD 2008, nr 3, poz. 75), w ktorych trafnie zwrocono uwage, Ze wymég zapewnienia przez Pafistwo godziwych warunkow odbywania kary pozbawienia wolnoéoi jest jednym z podstawowych obowiazkow demokratyoznego pafistwa prawnego, wynikajacym z norm prawa miedzynarodowego. Zgodnie bowiem z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Poiske miedzynarodowego paktu praw osobistych i publioznyoh z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167i 169) oraz art. 3 e.k.p.o., kazda osoba pozbawiona wolnoéci muei byé traktowana w sposob humanitarny i‘ z poszanowaniem przyrodzonej godnoéci oztowieka. Zasady powyzsze zostaiy reoypowane do polskiego porzadku prawnego i wyrazone w art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 --- STRONA 7 --- Konstytuoji. Prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolnoéoi niewatpliwie nalezy zaliczyo do katalogu dobr osobistych podlegajaoyoh oohronie. Dziatania naruszajape te dobra moga zatem rodzié odpowiedziainoéo Skarbu Pafistwa na podstawie art. 24 i 448 k.c. Obowiazujaoy w okresie pobytu powoda w przeludnionych oeiach art. 248 § 1 k.k.w. pozwalat wprawdzie dyrektorowi zaktadu karnego (aresztu sledozego) umieéoio skazanego (tymczasowo aresztowanego) w celi o powierzchni mniejszej niz 3 m2 na jedna osobe, ate tylko w szczegolnie uzasadnionych wypadkach I jedynie na ozas okreslony. W tym czasie nie obowiazywatjeszcze przepis art. 110 k.k.w. w brzmieniu nadanym mu przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 pazdziernika 2009 r. o zmianie ustawy  Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 190, poz. 1475), polegajapym na dodaniu w tym przepisie § 2a2i i § 5, bedaoym nastepstwem konieoznosci wykonania wyroku TK’ z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07, Dz. U. Nr 96, poz. 620.Aktua|na tresé art. 110 k.k.w. realizuje powotany wyrok TK w ten sposob, ze: preoyzyjnie okresla przestanki umieszczania skazanych w warunkaoh, w ktoryoh powierzchnia w celi na jedna osobe wynosi ponizej 3 m2, podkreslajap wyjatkowy oharakter takiej decyzji, okresla maksymalny ozas umieszczenia skazanego w tyoh wyjatkowyoh warunkaoh i procedure w przedmiooie umieszozenia skazanyoh w warunkaoh, w ktoryoh powierzchnia w celi na jedna osobe wynosi ponizej 3 m2. W sprawie niniejszej nie zostato wykazane przez pozwanego, a na nim w tym zakresie spoczywat oiezar dowodu, Ze w odniesieniu do powoda zaohodzit taki szozegotny przypadek w rozumieniu art. 248 § 1 k.k.w. (ktoiy utracit moo z dniem 06.12.2009r.) uzasadniajaoy stosowanie wobet: powoda przez 258 dni odstepstwa od zasady wyrazonej w 110 k.k.w.W przedmiotowej sprawie byto bezspornym, ze w stosunku do powoda nie wydano zadnej decyzji indywidualnej, o ktorej mowa w art. 248 k.k.w. Jest rzecza, oozywista, ze przeludnienia w oelach tapzy sie z dodatkowymi dolegliwosoiami bytowymi dnia oodziennego (warunki nociegu, spozywania positkow, korzystania z ubikaoji itd.). Stan taki jest szczegolnie dotkliwy, jeéli tiwa dtuzszy okres. A tak byto w omawianej sprawie. Nadmienié wypada, ze w wyroku z dnia 22.03.2012r. VCSK 85711, LEX nr 1214612, SN wskazat, ze date 6 grudnia 2009 r., tj. wejscia w zycie ustawy nowelizujaoej art. 110 k.k.w. naiezy potraktowaé jako cezure czasowa, od ktorej nalezy zmienié podejscie do oceny kwestii przeludnienia w polskich zaktadach karnych. Wprawdzie kazdy przypadek trzeba rozpatrywao indywidualnie, ale jako zasade mozna przyjaé, ze jezeli obecnie doszto  z uchybieniem art. 110 § 2 k.k.w.  do naruszenia dopuszczainej ustawowo normy powierzohniowej na jednego skazanego, to tym samym mogto to doprowadzié w sposob samoistny do naruszenia jego dobr osobistych. W takim zas razie  co do zasady  nie ma teraz koniecznosoi wykazywania innych ozynnikow, ktore uwzgledntane dopiero kumulatywnie z faktem przebywania w celi o powierzohni ponizej 3m2 w okresie jednorazowo ponad 14 dni, a taoznie ponad 28 dni dawatyby skazanemu podstawe do wystapienia z roszczeniem o oohrone dobr osobistych. --- STRONA 8 --- W niniejszej sprawie, zwazywszy na dtugotiwatoéo przebywania przez powoda w przeludnionych ceiach, mozna z cata stanowczoscia stwierdzio, ze choc’: miato to miejsoe przed 6 grudnia 2009r. nastapito naruszenie dobra osobistego powoda tytko przez sam fakt przeludnienia oel, w ktowoh powod przebywat, bez potrzeby odwotywania sie do innych ozynnikow, o ktoryoh mowa w wyzej zaprezentowanym pogladzie wyrazonym przez SN. Umieszczenie powoda w tych celaoh nie nosito znamion wyjatkowosci i juz ta okolioznoso pozwala na przyjecie bezprawnosci dziatania pozwanego, ktorej nie moze uchylié koniecznoso realizacji przed administraoje aresztu sledczego nakazéw przyjecia. do pozwanej jednostki osob tymczasowo aresztowanych. Pozwany nie zdotat  w ooenie Sadu — skutecznie obalio domniemania bezprawnosoi naruszenia dobra osobistego, ktore w sprawie niniejszej niewatpliwie wzmacniato sytuacje dowodowa powoda, co zreszta przyznat sam pozwany (k 113). Pozwany podniost zarzut przedawnienia roszczenia w odniesieniu do okresu powyzej 3 lat wsteoz od daty wniesienia pozwu. Pozew zostat oddany w administraoji aresztu éledozego w dniu 25.07.2011r. (k 12), zatem zarzut dotyozy okresu poprzedzajaoego 25 lipoa 2008r. (a wiec pobytu w okresie od 26 pazdziernika 2007r. do 24 iipoa 2008r) Ten zarzut powinien byé zatem oceniony na" grunoie art. 4421k.o., dodanego ustawaz dnia 16.02.2007r. o zmianie ustawy.— kodeks oywilny, ktora weszta w zycie 10.08.2007r. Zgodnie z treéoia §1 tegoz artykutu  roszczenia o naprawienie szkody wyrzadzonej ozynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upiywem lat trzeoh od dnia, w ktorym poszkodowanydowiedziat sieo="'szkodzie' i'o osobie obo'wia,zanej do jej naprawienia. Jednakze termin ten nie moze byo dtuzszy niz dziesieo lat od dnia, w ktorym nastapito zdarzenie wywotujape szkode. W mysl § 3 tegoz artykutu  razie wyrzadzenia szkody na osobie, przedawnienie nie moze skofiozyo sie wozeéniej niz z upiywem lat trzeoh od dnia, w ktorym poszkodowany dowiedziat sie o szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Powod ztozyt oéwiadozenie, ze 0 swoich prawaoh a takze doznanyoh krzywdach i szkodaoh niematerialnych dowiedziat sie do innego osadzonego i Fundaoji Pro Publioo Bono. Wtedy tez miat dowiedzieé sie o powstatej szkodzie, a takze o osobie zobowiazanej do jej. naprawienia. Powyzsze wyjasnienie nie moze jednak skutkowao przyjeoiem, ze bieg przedawnienia rozpoozai sie w daoie wskazanej przez powoda, aibowiem brak éwiadomoéoi odnosnie mozliwoéci wystapienia ze stosownymi roszczeniami nie moze uzasadniao rozpoczecia biegu przedawnienia dopiero z chwila uswiadomienia sobie tej mozliwosci. . Okolioznoso, ze powod byt jnieéwiadomy mozliwoéci dochodzenia swoioh roszozerfi nie ma wptywu na rozpoozecie biegu przedawnienia i moze byo jedynie ooeniana w kontekscie postrzegania przez niego dolegliwosci zwiazanych z naruszeniem jego dobra osobistego. t Zgodnie z trafnym pogladem viryrazonym w wyroku Sadu Najwyzszego z dnia '21 pazdziernika 2011 r. IV CSK 46/11, LEX nr 1084557  wedtug art. 4421 § 1 k.c., jak i obowiazujaoego do 10 sierpnia 2007 r. art. 442 k.c., dla uznania, ze rozpoozat sie --- STRONA 9 --- bieg trzyletniego przedawnienie konieczne jest, aby poszkodowany dowiedziat sie zarowno o szkodzie, jak i osobie zobowiazanej do jej naprawienia. Oba te elementy musza byo spetnione tacznie. W orzecznictwie Sadu Najwyzszego utrwaiony jest poglad, ze o “dowiedzeniu sie o szkodzie" mozna mowié Wtedy, gdy poszkodowany "zdaje sobie sprawe z ujemnyoh nastepstw zdarzenia wskazujaoyoh na fakt powstania szkody"; inaczej rzecz ujmujac, gdy ma "swiadomoéé doznanej szkody" (por. uchwate sktadu 7 sedziow SN z 11 lutego 1963 r., til PO 6/62, OSNCP 1964, nr 5, poz. 87). Zatem uzyskanie wiedzy 0 mozliwosci wystapienia z takim zadaniem nie jest przestanka rozpoczecia biegu przedawnienia. Natomiast  w ocenie Sadu  nie sposob przyjao, ze o wyrzadzonej mu krzywdzie wskutek naruszenia dobra osobistego przez Umieszczenie w przetudnionej celi powod dowiedziat sie dopiero 'w okolioznosoiach przedstawionyoh w pismie (k 3), albowiem swiadomoso doiegiiwosoi wywotanych wskazanymi wyzej okolicznosciami miai juz 2 chwila umieszozenia go w takiej celi, skoro wiazato sie to z podnoszonym przez niego dyskomfortem. Zgodnie 2 pogladem ugruntowanym w judykaturze, dowiedzeniem sie o szkodzie jest moment, gdy poszkodowany zdaje sobie sprawe z ujemnyoh nastepstw zdarzenia wskazujaoych na fakt powstania szkody, gdy ma swiadomoso doznane] szkody (wyrok SN z 16 maroa 2005r., ll CK 538/04, LEX nr 402286). Nie sposob tez przyjaé, ze nie miat zadnej wiedzy odnosnie osob odpowiedziainyoh za ten stan rzeczy. Jak wskazano wyzej nieswiadomoso mozliwosoi domagania sie zadosouczynienia nie jest przestanka wstrzymujaca rozpoozecie biegu przedawnienie; .Zasada_ jest, ze rozpoozeoie biegu przedawnienia jest niezalezne od swiadomosoi uprawnionego co do przystugujacego mu roszczenia. Taka_ regute daje sie wywieso w sposob posredni z tresci art. 442 § 1 k.c. (wyrok SN z 17 maja 2006r., 1 CSK 176/05, LEX nr 191138). W sprawie niniejszej" nalezato przy tym rozstrzygnao, czy mozna  przy uwzglednieniu przedawnienie  rozdzietié okres, w ktorym trwat stan naruszajapy dobra osobiste powoda. W orzeoznictwie przyjeto, ze jezeli nastepstwem czynu niedozwolonego jest kilka zdarzefi koiejno nastepujapych w ozasie, a pozostajaoych W zwiazku przyczynowym z tym ozynem i szkoda_ lub krzywda, to w celu okreslenia poozatku biegu trzytetniego terminu przedawnienia (art. 442 § 1 k.c.) natezy rozwazyé wzajemny stosunek tyoh zdarzefi: czy sq one ze soba tak soisle zwiazane, ze stanowia tylko elementy jednej szkody lub krzywdy, czy tez maja samodzielny byt i stanowia odrebne szkody tub krzywdy, wyroste w roznych przedziatach czasowych. W pieiwszym wypadku punktem odniesienia dla okresienia biegu trzyletniego terminu przedawnienia jest zdarzenie poozatkowe, a dalsze zdarzenia stanowia tylko powiekszenie tej samej szkody. W drugim wypadku poszozegolne zdarzenia maja w odniesieniu do szkody samodztelny byt ii wyznaczaja wiasny trzyletni termin przedawnienia. " _ (wyrok SN z 31 pazdziernika 1974r., ll CR 594/74, OSNC 1975/12/175). _ W ooenie Sadu w sprawie niniejszej zdarzenia naruszajace dobra osobiste powoda miaty samodzielny byt i kazdorazowo taczyty sie z umieszozaniem powoda w oeii --- STRONA 10 --- warunkaoh jej przeludnienia, sta,d okres przedawnienia nalezy liozyo od kazdego przypadku umieszozenia powodaw przeludnionej celi. Przestepujao do ustalenia wysokosci zadoéouczynienia za okres nieobjety zarzutem przedawnienie nalezy podkreslié, ze zadoééuczynienie ma oharakter kompensacyjny. Musi wiec przejawiao okreslona wartosé ekonomiozna, ale nie bedapa zarazem wartosoia nadmierna w stosunku do doznane] krzywdy. Jak trafnie zwazyt Sad Apelacyjny we Wroctawiu w wyroku z 28 marca 2012r., I ACa 162/12, LEX nr 1164092, przy ocenie, jaka suma jest, w rozumieniu art. 448 k.c., odpowiednia tytutem zadoséuczynienia za doznane krzywde spowodowana naruszeniem dobr osobistych, nalezy mieé na uwadze rodzaj dobra, ktore zostalo naruszone oraz charakter, stopieri nasilenia i ozas trwania doznawania przez osobe, ktorej dobro zostato naruszone, ujemnyoh przezyé psychicznych spowodowanych naruszeniem (krzywda). Dla oceny tej nie jest tez bez znaczenia stopien winy osoby naruszajaoej dobra osobiste, cel ktory zamierzata ona osiagnaé podejmujejo dziatanie naruszajaoe te dobra i korzysé majatkowa, jaka w zwiazku z tym dziataniem, uzyskata tub spodziewata sie uzyskao. . W sprawie niniejszej nie mozna przypisaé pozwanemu ztej woli, wyrazajaoej sie w swiadomym naruszaniu godnosci powoda poprzez umieszozanie go w przeludnionej celi. Administraoja Aresztu Sledozego musiata realizowao orzeozenia Sadu nakazujaoe przyjeoia osob tymczasowo aresztowanych do tej jednostki, przy uwzglednieniu zasad rozmieszozania osadzonyoh "w oelaoh wedtug kategorii wieku, uprzedniej karainosoi, uzywania wyrobow tytoniowyoh, zaleoert psychologioznyoh i lekarskich, wskazan organu dysponujaoego majaoyoh na celu zabezpieozenie prawidtowego toku postepowania karnego i" potrzeby . zabezpieozenia bezpieczefistwa w areszcie sledczym. Jednakzew uohwate siedmiu sedziéw Sa,du Najwyzszego z dnia'18 pazdziernika 2011 r., ltl CZP 25/11 (OSNC 2012, nr 2, poz. 15), stwierdzono wprost, ze odpowiedzialnosé Skarbu Pafistwa na podstawie art. 448 k.c. za krzywde wyrzadzona naruszeniem dobr osobistyoh poprzez umieszozenie osoby pozbawionej wolnosci w celi o powierzohni mniejszej niz 3 m2 na osadzonego jest niezalezna od winy. ' Powod nie wykazat, ze byt gorzej traktowany niz inni osadzeni. W ozasie pobytu w przedmiotowej jednostoe penitencjarnej nie zgtaszat uwag i zastrzezerfi. Nie wystepowat z roszczeniami w stosunku do Skarbu Panstwa z tytutu osadzenia go w warunkaoh przeludnienia az do uswiadomienia mu tej mozliwosoi przez innego osadzonego. Moze to dowodzio jedynie faktu nieodczuwania przez niego nadmiernych dolegliwoéci zwiazanych z odbywaniem tymczasowego aresztowania w warunkaoh przeludnienia panujacego w celach. Przy ocenie godziwych warunkow odbywania kary nalezy mieé tez na wzgledzie poziom zycia spoteozenstwa. Nie do przyjecia jest argumentaoja sprowadzajapa sie do oczekiwan, iz te warunki muszajodbiegao od warunkow zycia znaozaoej ozesoi polskioh rodzin, ktorych nawet nie staé na zapewnienie racji zjmrnosoiowych przyjetyoh w_ zaktadach karnyoh, ,ze wzgledu na wystepujaoy problem zwyktego ubostwa. Obowiazkiem Panstwa jest nie tylko wywiazanie sie z przyjetyoh na siebie zobowiazafi w zakresie zapewnienia godnyoh warunkow odbywania kary --- STRONA 11 --- pozbawienia wolnosci, ale tez zapewnienie odpowiedniej pomooy osobom przebywajajoym na wolnosoi, ktorzy z przyczyn niezaleznych od siebie nie moga uzyskiwaé wystarczajapych dochodow pozwalajacych na utrzymanie swojej rodziny na godziwym poziomie. Nie trzeba przypominaé, ze Polska jest panstwem oiagle borykajapym sie z usunieoiem wszystkich nastepstw poprzedniego niewydolnego systemu gospodarczego. W mysl zasady soiidaryzmu oiezar nadrobienia zalegtosci w stosunku do pafistw wysoko rozwinietych wyznaozajaoych standardy zyoiowe, musi byé rownomiernie roztozony na wszystkie grupy spoteczne. Nie mozna oczekiwaé, ze Pafistwo zapewni osobom odbywajapym kare pozbawienia wolnosoi warunki odpowiednie do tych panujacych w krajach wysoko rozwinietych, a pozostatyoh obywatelom przestrzegajacym porzadek prawny nie zabezpieczy warunkow pozwalajaoych na zaspokojenie elementarnyoh potrzeb. Jest oozywistym, ze pobyt w zaktadzie karnym wiaze sie z dolegliwosciami. Osoba trafiajaca do takiego zakladu musi mieo te okoticznosé na uwadze i nie moze oczekiwaé, Ze Panstwo zapewni mu warunki znacznie odbiegajaoe od tyoh, w ktoryoh zyje znaozaca ozeso spoteczenstwa.  Niemniej jednak w sprawie niniejszej zostato stwierdzone ponad wszelka watpliwosé, ze pobyt w okresie nieobjetym przedawnieniem w przeludnionej celi nr 210, naruszyt dobro osobiste powoda; Niezapewnienie powodowi minimalnej powierzohni w celi w czasie odbywania tymozasowego aresztowania wiazato sie z nadmiernymi ograniozeniami i dolegliwosoiami, w szczegolnosci w zakresie: warunkow noolegu, spozywania positkow, zatatwiania potrzeb fizjologioznych. Te dolegliwosci zostaty spotegowane tym, ze ten stantrwai zbytdtugo. Jednak zwazywszy na to, 2e‘ powod nie wykazat, aby wystapily jeszcze inne czynniki zwiekszajaoe poozucie krzywdy Sad uznat, ze zasadzona kwota 600 zt w petni zrekompensuje mu poozuoie krzywdy wywotane opisanymi zdarzeniami. W ocenie Sadu, zasadzona kwota uwzglednia bogaty dorobek orzeczniotwa przy rozstrzyganiu analogioznyoh sporow. ' Wypada dodao, ze Sad nie zasadzit odsetek od uwzglednionego roszczenia, albowiem powod nie zgtosit takiego zadania. loh zasadzenie bytoby orzeozeniem ponad zadanie w rozumieniu art. 321 § 1 k.p.c. W pozostatyoh zakresie powodztwo polegato oddaleniu, takze w zakresie ustatenia naruszenia dobr osobistyoh — w tym przypadku z uwagi na niewykazanie przez powoda interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.o. w za_daniu ustalenia naruszenia tych dobr. W orzeoznictwie zgodnie przyjmuje sie, ze rzeczony interes prawny nie zachodzi, jeéti osoba zainteresowana moze wytoczyé powodztwo o zasadzenie, ozyli w tym konkretnym przypadku o usuniecie skutkow naruszenia tych dobr. Wowczas okolioznosf: naruszenia tych débr jest przestanka rozstrzygnieoia o zadaniu usuwajapym skutki ich naruszenia. W sprawie niniejszej powod wystapit z roszozeniem pienieznym majaoym swoje zrodto w zdarzeniu naruszajacym jego dobra osobiste. Nie wykazat przy tym, ze z faktu naruszenia dobra osobistego moze wyplynao jeszoze wiecej roszczen,sta,d nie miat interesu prawnego w dodatkowym zadaniu potwierdzenia, ze takowe naruszenie nastapilo. --- STRONA 12 --- O kosztach prooesu Sad orzekt na podstawie art. 102 l<.p.c., odstepujac od oboiqzenia powoda kosztami zastepstwa prawnego przypadajaoymi na rzeoz pozwanego z tytulu zastepstwa przez radoe Prokuratorii Generalnej. Zasadzenie zwrotu kosztow oznaczatoby de faoto konieoznosé wytozenia przez powoda znaoznie wyzszej kwoty  od tej, ktora Sad zasqdzit na jego rzecz. Trzeba tez podkreslié, ze wysokoso zadoséuozynienia zalezata od oceny Sadu na grunoie stanu faktycznego przedstawionego przez powoda. Inna sprawa jest, ze powod zglosit przedmiotowe zadanie zupeinie bezrefleksyjnie, choé powinien wiedzieo, ze nieuwzglednienie go moze skutkowao zasadzeniem zwrotu kosztéw zastepstwa procesowego na rzecz przeciwnika prooesowego liczonyoh od wartoéci nieuwzglednionego roszczenia. . Naor*"ai1alewtaéciw /,,<f§:Uj:,;:;,*’;L__k§ “gull 1 ’ l 2 E1.0 ilir _ fig‘ ~_. Q34» Zazgod Fygmaler 1?".§fit’1'.’;"‘(.71"'ti"<‘i"_~"~_. . , H . $11811 S mar 91211111  ,€_a\r§"‘ .it..srr.r;sat tt;.t"§'§'qs.§'s;lQ§§ 8 1. ~ '