Wyrok akt

--- STRONA 1 --- D108ATE ZOKÓJ . U KALWI 6x 04 Łk29CA | BOYD Udana fozaawiawy PLZTDEDETJCZCH Sygn. akt | ACa 339/15 LAMIE AU WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 września 2015 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w w składzie: Przewodniczący : SSA Elżbieta Borowska Sędziowie : SA Elżbieta Kuczyńska (spr.) SO del. Grażyna Wołosowicz Protokolant : Sylwia Radek - Łuksza ) po rozpoznaniu w dniu 4 września 2015 r. w Białymstoku na rozprawie w sprawy z powództwa A[NENNNE w EE przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w BEN o ochronę dóbr osobistych i zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku zdnia 7 października 2014 r. sygn. akt I C 1164/12 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie I zasądza od pozwanego Skarbu Państwa — Aresztu Śledczego w PII na rzecz powoda AUM WIEEEEEEIEEE kwotę 500 (pięćset) złotych z --- STRONA 2 --- | , | ustawowymi odsetkami od dnia 4 września 2015 r. do dnia zapłaty i oddala powództwo w pozostałej części; li. oddala apelację w pozostałej części; BLU odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu w instancji odwoławczej. UZASADNIENIE Powód AMM WIEM wnosił o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w BIN kwoty 5.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania orzeczenia do dnia zapłaty, o nakazanie opublikowania w bliżej wskazanych programach telewizyjnych (k. 19) przeprosin „za wyrządzone mu w krzywdy materialne oraz psychiczne” oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu swojego stanowiska powód wskazał, iż domaga się zadośćuczynienia za poniesione krzywdy moralne będące następstwem niewydania mu przez funkcjonariuszy pozwanego przyznanego w 2008 r. suplementu diety w postaci kreatyny. Powód utrzymywał, iż przez działanie funkcjonariuszy służby więziennej pozwanego doszło do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności oraz prawa do odbywania w godny sposób kary pozbawienia wolności. Powód podkreślał, iż odmowa wydania mu suplementu diety była całkowicie nieuzasadniona. Podnosił, iż miał zezwolenie na zażywanie suplementu, a późniejsza odmowa jego wydania była bezpodstawna i wskazywał, że doznał w szkody w związku z zakupem suplementu diety, który uległ następnie przeterminowaniu w magazynie pozwanego. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Areszt Śledczy w BIN, zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wnosił o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według. norm przepisanych. W ocenie pozwanego powództwo jest nieuzasadnione, co do zasady i co do wysokości. Działanie administracji penitencjarnej. w. stosunku do powoda mieściło się w ramach wyznaczonych przez obowiązujący porządek prawny. Pozwany wskazywał, iż lekarz opiniujący prośby powoda o wydanie suplementu diety kierował się każdorazowo --- STRONA 3 --- 4 " 3 / | aktualnym stanem zdrowia osadzonego. Pozytywne rozpatrzenie prośby powoda w 2008 r. o korzystanie z suplementu diety nie musiało być więc ważne w 2010 r., czy też w kolejnych latach. Pozwany podniósł także, iż działanie funkcjonariuszy służby więziennej nie było bezprawne. Wskazywał, iż sąd cywilny w procesie o naruszenie dóbr osobistych skazanego nie jest władny oceniać, czy funkcjonariusz służby więziennej przy odmowie przyznania skazanemu określonego uprawnienia działał zgodnie z prawem czy bezprawnie, do takiej oceny uprawniony jest bowiem jedynie sędzia lub sąd penitencjarny, w sytuacji odwołania się skazanego od takich decyzji lub podjęcia działania z urzędu. Wyrokiem z dnia 7 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku w punkcie I oddalił powództwo, w punkcie Il odstąpił od obciążania powoda kosztami w procesu w całości. Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód AMIE WIEM, urodzony w dniu 21 lipca 1 r., odbywa od 2005 r. karę pozbawienia wolności. W 1993 r. powód przebył leczenie operacyjne pękniętej krezki jelit po urazie brzucha. Od tego czasu ma częste bóle brzucha i miał zlecane leki przeciwbólowe i rozkurczowe. Wykonywane wielokrotnie badania USG nie wykazały żadnej patologii w obrębie narządów jamy brzusznej. Również wielokrotne badania morfologii krwi, moczu i biochemiczne nie wskazywały na odchylenia od normy. Powód często odmawiał ustalonych wizyt lekarskich, kilkakrotnie zakładał głodówkę oraz odmówił leczenia operacyjnego w warunkach szpitala więziennego. Od czerwca 2005 r. do września 2012 r. powód zgłaszał wielokrotnie dolegliwości bólowe stawów, kręgosłupa w szyjnego i lędźwiowego, bóle rąk, bóle żylaków kończyn dolnych i bóle brzucha. W dniu 25 stycznia 2010 r. zdiagnozowano u powoda rwę kulszową, a 9 marca 2010 r. zakazano ćwiczeń na siłowni. Powód pomimo otrzymywania całej gamy leków od lekarzy specjalistów służby więziennej otrzymywał także preparaty własne, co zostało udokumentowane w jego książeczkach zdrowia. Sąd ustalił, że w dniu 22 lipca 2008 r. powód zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w =] o wydanie zgody na otrzymanie we własnym zakresie i na własny koszt tzw. kreatyny buforowanej, jednego opakowania, które zawierało 120 kapsułek. Decyzją Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w BIE z dnia 11 sierpnia 2008 r. powyższa prośba 'rozpatrzona została pozytywnie, medykament nie został jednak wydany powodowi. Kwestia zdeponowania w magazynie --- STRONA 4 --- suplementu diety i brak możliwości jego otrzymania były przedmiotem czynności wyjaśniających prowadzonych w związku ze skargą powoda z dnia 30 sierpnia 2010 r. skierowaną do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w PINE „a przesłaną do Dyrektora Aresztu Śledczego w BIN. Propozycja uznania "skargi za bezzasadną przesłana została do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w BIE pismem DD-0510/81/201 O/S z dnia 7 września 2010 r., zaś decyzją Dyrektora Służby Więziennej w BIE: O1/D-0510/112/1 0/S z dnia 30 września 2010 r. skarga uznana została za bezzasadną. W toku badania skargi ustalono, że w dniu 18 czerwca 2010 r. do Aresztu Śledczego w PE przesłano jedno opakowanie Kreatyne Monohydrate, zostało ono jednak zdeponowane w magazynie. Powód złożył dwie prośby skierowane do DIE Aresztu Śledczego w BI w przedmiocie wydania z magazynu przysłanego w suplementu diety. Prośby rozpatrzone zostały odmownie na podstawie $ 9.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów. załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Z opinii lekarzy ambulatorium wynikało bowiem, iż brak jest uzasadnienia medycznego co do stosowania przez powoda suplementu diety w postaci kreatyny. Odnośnie stanu zdrowia powoda toczyło się postępowanie w sądzie pracy i ubezpieczeń. Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2013 r. wsprawie o sygn. VI U 461/12 zaliczył powoda do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności na okres od dnia 26 października do dnia 25 października 2014 r., o symbolu niepełnosprawności 05-R, mogących podjąć pracę na otwartym rynku s pracy z przeciwwskazaniem do ciężkiej pracy fizycznej wymagającej dłuższego stania, chodzenia, pracy w pozycji wymuszonej, wymagających zaopatrzenia w środki ortopedyczne. Sąd pierwszej instancji celem ustalenia, czy w okresie od 22 lipca 2008 r. do chwili obecnej istniały medyczne przeciwwskazania do stosowania przez powoda suplementu diety w postaci kreatyny, dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z dziedziny ortopedii i medycyny sportowej. Na podstawie tej opinii Sąd wskazał, że suplementacja kreatyny powinna być kontrolowana przez trenera i/lub lekarza sportowego. Kreatyna jako suplement jest najczęściej stosowana w dyscyplinach takich jak kulturystyka i fitness podczas intensywnych treningów, stymuluje tworzenie --- STRONA 5 --- . " 5 j/ masy mięśniowej, przyśpiesza regenerację po wysiłku, zwiększa wykorzystanie ź tłuszczów, jako źródła energii. Suplementacja kreatyną wymaga spożywania dużej ilości wody oraz zwiększa również zapotrzebowanie organizmu sportowca na . magnez i lecytynę. Stosowanie kreatyny należy łączyć z odpowiednim treningiem, gdyż jest to warunek podstawowy rozwoju mięśni. Przyjmowanie kreatyny bez odpowiedniego treningu i diety nie może być stosowane. Wspomaganie kreatyną powinno się wprowadzić po okresie 3 — 6 miesięcy, kiedy treningi są już regularne i organizm wymaga dodatkowej suplementacji. Przewlekłe stosowanie dużej ilości kreatyny może zwiększyć wytwarzanie w ustroju formaldehydu, który jest substancją toksyczną. Na podstawie opinii Sąd zaznaczył, że stosowanie kreatyny w warunkach więziennych nie powinno mieć miejsca, ponieważ skazany ma stosowaną z odpowiednią dietę, która zaspokaja wymaganą kaloryczność. Przy stosowaniu kreatyny potrzebny jest stały wysiłek. Skutkiem ubocznym jej stosowania może być zwiększenie się ciśnienia tętniczego krwi. Produkty rozpadu kreatyny: kreatynina i formaldehyd winny być monitorowane w celu eliminacji ich niekorzystnego działania na organizm w przypadku zwiększenia się ich poziomu we krwi. Z opinii wynikało, że stosowanie preparatu Monohydrate Kreatyne przez powoda w warunkach odosobnienia było od dnia 22 lipca 2008 r. i jest nadal przeciwwskazane. Sąd uznał podzielił wnioski opinii, wskazując, że została ona opracowana w sposób prawidłowy i rzetelny na podstawie dokumentacji medycznej oraz akt sprawy. Dokonując prawnej oceny sprawy Sąd zaznaczył, że roszczenie powoda = oparte jest na zarzucie naruszenia dóbr osobistych. Powód zatem powinien wskazać, jakie jego dobro osobiste zostało naruszone, a ocenie sądu podlega, czy dobro to jest dobrem osobistym w rozumieniu art. 23 k.c. oraz czy rzeczywiście zostało naruszone przez określone działanie lub zaniechanie pozwanego. Dopiero pozytywne przesądzenie tych kwestii rodzi potrzebę analizy, czy pozwany obalił domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Sąd wskazał, że zarzut powoda, że działania strony pozwanej odmawiającej wydania mu suplementów naruszyły jego godność osobistą i prawo do odbywania w godny sposób odbywania kary pozbawienia wolności, musi być oceniany przy uwzględnieniu zarówno ogólnych zasad określonych w art. 23 k.c: i przepisach Konstytucji, jak iprzepisów odnoszących się do zasad wykonywania kary pozbawienia wolności określonych --- STRONA 6 --- 1 | w kodeksie karnym wykonawczym. W świetle tych przepisów skazany zachowuje prawa i wolności obywatelskie, a ich ograniczenie może wynikać jedynie z ustawy i wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. : Zdaniem Sądu w okolicznościach tej sprawy rozważenia wymagała kwestia możności skutecznej realizacji ochrony dóbr osobistych skazanego w oparciu o art. 24 kce., w sytuacji, w której pozbawienie skazanego konkretnego uprawnienia, stanowiącego dobro osobiste stanowi uprawnienie dyrektora w ramach programu wychowawczo-resocjalizacyjnego. Analizując tę kwestię Sąd wskazał; że przysługujące osobom odbywającym karę pozbawienia wolności uprawnienia i ulgi określone w kodeksie karnym wykonawczym mają wprawdzie podstawę w prawach i wolnościach przyznanych wszystkim obywatelom w Konstytucji i także w art. 23 k.c., jednakże przepisy kodeksu karnego wykonawczego przewidują szczególną drogę do w dochodzenia ochrony praw skazanych określonych w tym kodeksie. Zgodnie z art. 7 i 34 k.k.w., skazany może zaskarżyć do sędziego penitencjarnego oraz do sądu penitencjarnego decyzje wydane m.in. przez dyrektora zakładu karnego z powodu ich niezgodności z prawem. W tym trybie następuje badanie merytorycznej zasadności takich decyzji, które są wydawane w celu zapewnienia bezpieczeństwa i realizacji zadań wychowawczo-resocjalizacyjnych ciążących na administracji zakładu karnego. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego, sąd cywilny w sprawie o naruszenie dóbr osobistych skazanego nie może oceniać, czy dyrektor zakładu karnego, odmawiając przyznania skazanemu określonego w przepisach kodeksu karnego wykonawczego uprawnienia, działał zgodnie z prawem. Do oceny tej uprawniony jest sędzia lub sąd penitencjarny w razie odwołania się skazanego od tu decyzji dyrektora lub podjęcia działania z urzędu. Dopuszczenie badania tych kwestii przez sąd w sprawie o naruszenie dóbr osobistych skazanego oznaczałoby nie tylko dopuszczenie dwutorowości postępowania sądowego w zakresie nadzoru nad wykonywaniem kary pozbawienia wolności, lecz także prowadziłoby do pozbawienia znaczenia przyjętego przez ustawodawcę trybu postępowania i oddziaływania sędziego i sądu penitencjarnego na skazanego osadzonego w zakładzie karnym. Gdyby skazany, pozbawiony przez dyrektora zakładu karnego pewnych uprawnień przewidzianych w kodeksie karnym wykonawczym, mógł - bez zaskarżenia takiej decyzji w trybie przewidzianym w tym kodeksie - skutecznie dochodzić ochrony bezpośrednio przed sądem cywilnym w procesie o naruszenie dóbr osobistych, to --- STRONA 7 --- 4 " 7 uregulowany w kodeksie karnym wykonawczym tryb postępowania penitencjarnego / nie tylko nie mógłby spełniać funkcji zakładanych przez ustawodawcę, lecz w istocie straciłby rację bytu. Jeżeli zatem skazany został pozbawiony decyzją dyrektora „ zakładu karnego jednego z uprawnień przewidzianych w przepisach kodeksu kamego wykonawczego i nie odwołał się od tej decyzji w trybie określonym w tych przepisach, to w sprawie o naruszenie dóbr osobistych wytoczonej z powodu pozbawienia go tego uprawnienia należy przyjąć brak bezprawności działania pozwanego, chyba że niewniesienie odwołania przez skazanego wynikało z uzasadnionej obawy przed represjami. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie powód nie wykazał, aby odwołał się od decyzji do sędziego lub sądu penitencjarnego. Powód => nie wniósł skargi na odmowę wydania mu suplementów diety w Areszcie Śledczym w BIN. Nie ma także podstaw do przyjęcia, że wynikało to z obawy przed represjami. Powód nie wykazał zatem bezprawnego działania strony pozwanej. W tej sytuacji Sąd powództwo oddalił. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód. Wynikało z niej, że powód nie zgadza się z rozstrzygnięciem w przedmiocie oddalenia powództwa. Skarżący zarzucił, że Sąd pierwszej instancji nie rozważył w należyty sposób jego sprawy i skoncentrował się na kwestiach drugorzędnych. Wniósł o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia zgodnie z żądaniem określonym w pozwie oraz o odstąpienie od obciążania go kosztami procesu w sprawie. Dodatkowo skarżący domagał się przeprowadzenia dowodu w postaci opinii producenta specyfiku Olimp Kreatyna na okoliczność jego szkodliwości. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest częściowo zasadna. Rozpoznając sprawę Sąd Apelacyjny oparł się o materiał zgromadzony przed Sądem pierwszej instancji, albowiem zgłoszony w --- STRONA 8 --- apelacji wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii producenta suplementu diety o nazwie Olimpic Kreatyna na okoliczność szkodliwości tego specyfiku nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl "art. 217 $ 3 k.p.c. sąd pomija twierdzenia i dowody, jeżeli są powoływane jedynie dla zwłoki lub okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione. Należy zauważyć, że przeprowadzona. w sprawie przed Sądem pierwszej instancji opinia biegłego lekarza sądowego z zakresu ortopedii i medycyny sportowej dostarcza wystarczających informacji odnośnie działania suplementu diety w postaci kreatyny i ewentualnych możliwych skutków ubocznych zażywania tego w preparatu. Z opinii tej jednoznacznie wynika, że dopiero długotrwałe przyjmowanie kreatyny i to w dużych ilościach może zwiększyć wytwarzanie w organizmie formaldehydu, który jest substancją toksyczną, jak również może spowodować wzrost ciśnienia krwi. W ocenie Sądu Apelacyjnego opinia producenta tego suplementu nie mogłaby wnieść w tym zakresie niczego nowego do przedmiotowej sprawy i dlatego uzupełnianie postępowania dowodowego o ten dowód było zbyteczne. "Analiza apelacji powoda pozwala na uznanie, że jej istota sprowadza się do w zakwestionowania poczynionej przez Sąd pierwszej instancji oceny prawnej przedmiotowej sprawy. Skarżący nie podważa bowiem ustaleń Sądu Okręgowego dotyczących ubiegania się przez. niego o otrzymanie suplementu diety w postaci kreatyny buforowanej w ilości 120 sztuk. Ustalenia te są zresztą prawidłowe i zasługują na podzielenie. Sąd Apelacyjny nie podziela dokonanej przez Sąd pierwszej instancji prawnej oceny sprawy. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji błędnie wywiódł, że powodowi nie przysługuje ochrona prawna z tytułu naruszenia dóbr osobistych z uwagi na okoliczność niezaskarżenia w trybie przepisów kodeksu karnego wykonawczego decyzji w przedmiocie odmowy wydania mu zdeponowanego --- STRONA 9 --- / Po | w magazynie suplementu diety. Należy podkreślić, że możliwość domagania się ochrony prawnej przez osobę odbywającą karę pozbawienia wolności z tytułu naruszenia dóbr osobistych nie jest w żaden sposób powiązania z wyczerpaniem określonej procedury przewidzianej w kodeksie karnym wykonawczym. Dlatego też niesłusznie Sąd pierwszej instancji skoncentrował się na kwestii niewniesienia przez powoda odwołania, czy też skargi na decyzję w przedmiocie odmowy wydania suplementu diety, dostrzegając w niej niejako przesłankę warunkującą dopuszczalność powództwa. W przedmiotowej sprawie powód upatrywał naruszenia jego dóbr osobistych w działaniu pozwanego polegającym na niewydaniu mu suplementu diety w postaci kreatyny, mimo iż decyzją Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w PIE w zdnia 11 sierpnia 2008 r. jego prośba o otrzymanie we własnym zakresie i na własny koszt tego suplementu została rozpatrzona pozytywnie. Wskutek tej decyzji na prośbę powoda jego matka nabyła opakowanie suplementu diety i dostarczyła do Aresztu Śledczego w 2008 r., natomiast nie zostało ono wydane powodowi. Okoliczność ta pozostawała poza sporem. Powód wywodził, iż wskutek takiego postępowania strony pozwanej doszło do naruszenia jego godności. Godność jest niewątpliwie jednym z podstawowych dóbr osobistych podlegających ochronie prawa cywilnego. Dotyczy sfery osobowości, która konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości człowieka i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi. Naruszenie godności polega z reguły na ubliżeniu komuś lub obraźliwym zachowaniu wobec niego. Naruszenie godności może polegać również w na zachowaniach przybierających inną postać, niż zniesławienie lub znieważenie. Będzie tak np. w wypadku postawienia człowieka w upokarzających okolicznościach. Naruszenie godności może wiązać się również z zachowaniami zmierzającymi do poniżenia człowieka albo pozbawienia go równej pozycji z innymi. Wyrazem naruszenia godności człowieka może być także pozbawienie przysługujących mu uprawnień (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, ONSP _J 1990/9/330). Z przepisu art. 24 k.c. wynika, że pomimo naruszenia dóbr osobistych sprawca naruszenia nie ponosi odpowiedzialności w nim przewidzianej, jeżeli jego działanie nie jest bezprawne. W orzecznictwie sądowym i literaturze przedmiotu wskazuje się, że bezprawne jest każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli --- STRONA 10 --- " 10 | nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających takie działanie i wyłączających bezprawność - działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego, działanie w obronie „ uzasadnionego interesu, (por. orzecz. SN z 19.10.1989 II CR 419/89 - OSP 1990/11 - 12/377, A. Szpunar: Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz 1999, str. 132 i nast.). Konstrukcja przepisu art. 24 k.c. i ogólne reguły dowodzenia (ciężaru dowodu) określone w art. 6 k.c. uzasadniają przyjęcie, że w procesie o ochronę dóbr osobistych na powodzie spoczywa ciężar dowodu, że pozwany naruszył jego dobra osobiste, zaś pozwany dążąc do uchylenia się od odpowiedzialności cywilnej z powodu naruszenia dobra osobistego powoda powinien wykazać brak bezprawności swego działania. Ustawodawca ustanowił, bowiem domniemanie w bezprawności działania (zwrot „chyba, że nie jest ono bezprawne” - art. 24 $ 1 k.c.). Przy uwzględnieniu powyższego należy dojść do wniosku, że powód wykazał w przedmiotowej sprawie, że doszło do naruszenia jego dobra osobistego w postaci godności podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Nie było bowiem kwestionowane przez stroną pozwaną, a nawet zostało to przez nią wprost przyznane, że dnia 22 lipca 2008 r. powód wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego w BIE © wydanie zgody na otrzymanie we własnym zakresie i na własny koszt suplementu diety w postaci jednego opakowania zawierającego 120 tabletek kreatyny buforowanej oraz, że w dniu 11 sierpnia 2008 r. prośba ta decyzją Zastępcy Dyrektora Aresztu Śledczego w BIE została rozpatrzona pozytywnie. Jak wynika z dalszych bezspornych okoliczności sprawy suplement ten został w dostarczony do Aresztu Śledczego przez matkę powoda i zdeponowany w magazynie. Preparat ten został jednak wydany powodowi dopiero w 2013 r., kiedy udzielono mu przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności i wówczas był on już przeterminowany. Z akt sprawy i twierdzeń powoda wynika przy tym, że ubiegał się on o wydanie zdeponowanego w magazynie medykamentu, a w lipcu i sierpniu 2010 r. składał do Dyrektora Aresztu Śledczego w BIN prośby o wydanie suplementu diety, które zostały rozpatrzone odmownie z uwagi na brak wskazań medycznych. W związku z odmową „wydania mu suplementu diety powód składał również skargi do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej, które pismami z dnia 30 września 2010 r. i 16 maja 2012 r. zostały uznane za bezzasadne. --- STRONA 11 --- : " 1 p l W takich okolicznościach faktycznych sprawy, w ocenie Sądu drugiej instancji, uzasadnione jest stanowisko, że powód udowodnił, że doszło do naruszenia jego dobra osobistego w postaci godności. Tak bowiem należy oceniać konsekwentną i Wręcz uporczywą odmowę wydania zdeponowanego w magazynie suplementu diety, na którego otrzymanie uprzednio wyrażono zgodę. Jak już wyżej zaznaczono ustawodawca ustanowił domniemanie bezprawnego charakteru naruszenia dobra osobistego, a to oznacza, że na stronie pozwanej ciążył obowiązek udowodnienia, że zaistniała okoliczność uchylająca bezprawność dokonanego naruszenia. Temu obowiązkowi strona pozwana nie sprostała. W szczególności nie zostało udowodnione, aby odmowa wydania zdeponowanego w magazynie suplementu diety była wynikiem działania w ramach porządku prawnego. Ogólnikowe powołanie się na w brak wskazań medycznych do zażywania przedmiotowego suplementu, jako uzasadnienie tej odmowy nie może być wystarczające, a żadna okoliczność sprawy nie potwierdza, aby w dacie wyrażenia zgody na otrzymanie opakowania suplementu (11 sierpnia 2008 r.) wskazania medyczne i sytuacja zdrowotna powoda były istotnie odmienne, od sytuacji w chwili dostarczenia suplementu do Aresztu Śledczego przez matkę powoda. Nie wykazał pozwany, aby od momentu wyrażenia zgody do dostarczenia suplementu do magazynu i monitów powoda o jego faktyczne wydanie, jego stan zdrowia uległ takiemu pogorszeniu, aby uniemożliwiał suplementację kreatyną w ilości tego specyfiku na którą wcześniej wyrażono zgodę. Takiej okoliczności nie udowodniono. Strona pozwana jedynie ogólnie twierdziła, że pozytywne rozpatrzenie prośby powoda w 2008 r. nie musi być ważne w 2010 r. i z latach kolejnych, gdy stan zdrowia „może ulec” diametralnej zmianie. Analiza okoliczności sprawy, w tym dokumentacji dotyczącej skazanego, utwierdza w przekonaniu, że odmowa wydania suplementu diety miała w istocie charakter autorytatywny. Udzielone powodowi odpowiedzi na prośby i skargi są dość lakoniczne w swej treści i pozbawione szerszej argumentacji. W żaden sposób nie wynika z nich, w jaki sposób aktualny stan zdrowia stanowił przeszkodę do zażywania kreatyny — substancji powodującej wzrost siły mięśni, dostępnej bez recepty, w dodatku w ilości jedynie jednego opakowania. Nie powoływano się w nich także na możliwe działania niepożądane zażywania suplementu diety. Warto przy tym zaznaczyć, że choć z opinii biegłego z zakresu medycyny sportowej wynika, że zażywanie kreatyny może powodować negatywne skutki uboczne, to skutki te --- STRONA 12 --- " 12 | dotyczą takich sytuacji, w której kreatyna jest zażywana w sposób długotrwały. W przedmiotowej zaś sprawie chodziło tylko o jedno opakowanie suplementu. Wobec nie udowodnienia przez stronę pozwaną, że zaistniała okoliczność „ uchylająca bezprawność działania należy uznać, że wytoczone powództwo było co 'do zasady usprawiedliwione. Zgodnie z art. 448 k.p.c. w razie naruszenia dobra osobistego, sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się, że istotnymi kryteriami decydującymi o potrzebie zasądzenia zadośćuczynienia są: rodzaj naruszonego dobra oraz poczucie pokrzywdzenia poszkodowanego, rozmiar ujemnych następstw tw w jego sferze psychicznej i stopień winy naruszyciela. Celem zadośćuczynienia pieniężnego jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. W ocenie Sądu Apelacyjnego, choć bezsprzecznie powód doznał krzywdy, to obiektywnie jej rozmiar nie był znaczny. Krzywda skarżącego wyraża się bowiem w dyskomforcie psychicznym związanym z negatywnymi uczuciami, jakie wywołała w nim odmowa wydania suplementu diety pomimo uzyskania wcześniej zgody na jego dostarczenie. Powód miał poczucie, że jest osobą szykanowaną i gorzej traktowaną, aniżeli inni więźniowie. Odmowę wydania specyfiku łączył z faktem, że w tym czasie dochodził innych swoich roszczeń na drodze sądowej oraz pisał skargi w związku z osadzeniem w pozwanej jednostce penitencjarnej i przez jej funkcjonariuszy był traktowany z niechęcią, jako osoba roszczeniowa. Odczuwał jako swoistą karę, s zwykłą złośliwość. Jak twierdził — w bezpośrednim przekazie tak uzasadniano odmowę wydania specyfiku. Jego odczucia były o tyle obiektywnie usprawiedliwione, że nikt w rozsądny sposób nie wyjaśnił mu przyczyn uzasadniających zmianę wcześniejszej decyzji i to na etapie po dostarczeniu suplementu, zaś inni osadzeni otrzymywali go (por. zeznania JEN MME. <MN SIENY. AE SB VW KB EB BOROWA] dniu 1 lutego 2013 r.). Poczucie jego krzywdy w związku z nieuzasadnioną odmową wydania zakupionego suplementu u powoda było nasilone z przyczyn subiektywnych, bowiem w tym czasie ciężko chorowała jego matka, której staraniem - po uzyskaniu zgody w sierpniu 2008r. - suplement diety został dostarczony do --- STRONA 13 --- / " 13 jednostki penitencjarnej. Jednakże należy stwierdzić, że zakres jego cierpień sprowadzał się wyłącznie do tych negatywnych przeżyć. Odmowa wydania suplementu diety nie spowodowała uszczerbku na zdrowiu fizycznym i psychicznym powoda, a przynajmniej uszczerbku takiego powód nie wykazał. Krzywda powoda nie była obiektywnie rzecz ujmując szczególnie dotkliwa także z tego względu, że dotyczyła tylko niewielkiego aspektu jego codziennego życia. W ocenie Sądu Apelacyjnego, kwota 450 zł, jest sumą właściwą i odpowiednią, aby w sposób należyty zrekompensować powodowi doznaną krzywdę. W pozostałym zakresie żądanie powoda należy ocenić, jako nadmierne w okolicznościach sprawy. Nadto, zgodzić się należało z powodem, iż wskutek nieuzasadnionego okolicznościami niewydania suplementu diety, zakupionego na skutek uzyskanej = wcześniej zgody jednostki penitencjarnej oraz jego przeterminowania w magazynie Aresztu Śledczego powód poniósł szkodę majątkową. W momencie wydania mu zdeponowanego w magazynie preparatu nie nadawał się on już do spożycia z uwagi na utratę ważności. Z twierdzeń powoda wynikało, że koszt zakupu kreatyny nie mógł przekraczać 100 zł (od 20 — 100 zł), powód nie dysponował jednak stosownym rachunkiem. Tym niemniej, Sąd Apelacyjny uznał twierdzenia powoda w tym zakresie za wiarygodne, gdyż z ogólnie dostępnych, choćby na stronach internetowych cenników wynika rzeczywiście, że koszt zakupienia 120 tabletek kreatyny nie przekracza kwoty 50 zł. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny na podstawie art. 417 $ 1 k.c. zasądził na rzecz skarżącego tę kwotę. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny na mocy art. 386 $ 1 k.p.c. = zmienił zaskarżony wyrok i zasądził od pozwanego na rzecz powoda łączną kwotę 500 zł. O odsetkach ustawowych orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu (tj. od daty wydania orzeczenia) i przy uwzględnieniu przepisów art. 481 k.c. $1i 2 k.c. O oddaleniu apelacji w pozostałym zakresie orzeczono na podstawie art. 385 k.p.c. Orzekając o kosztach procesu w instancji odwoławczej Sąd Apelacyjny uznał, że istnieją podstawy do zastosowania przepisu art. 102 k.p.c. Uwzględniono sytuację majątkową powoda, która uzasadniała zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych. Nadto, wprawdzie roszczenie powoda zostało uwzględnione jedynie w nieznacznym zakresie, ale co do zasady było słuszne. Sąd wziął pod uwagę charakter roszczenia o zadośćuczynienie i to, że określenie należnej powodowi sumy --- STRONA 14 --- 1 * 14 ł należało do oceny sądu. Dodatkowo, Sąd uwzględnił, że zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego nawet tylko części kosztów postępowania apelacyjnego spowodowałoby, że udzielona powodowi ochrona prawna stałaby się iluzoryczna, „skoro istotną część kwoty zasądzonej w uwzględnieniu słusznego co do zasady roszczenia pochłonęłyby koszty postępowania odwoławczego. ź s