Wyrok akt

--- STRONA 1 --- $"rm Sygn. akt \/l ACa 720 I10 F '.'=" \ "3' WYROK * W IMIENIU, RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ , Dnia 10 grudnia 2010 r. Sa_d Apelacyjny w Warszawie Vi Wydzia%’Cywi|ny w sktadzie: Przewod niczapy  Sgedzia SA  Llrszuia Wiercifiska (spr.) Sedzia SA  Maigorzata Manowska ' Sgdzia SA — Teresa Mréz Protokolant  sekr. sadowy Efiyta Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 1'0 grudnia 2010 r; w Warszawie na nrozprawie spreww z powédztwa Pbsj przeciwko Skarbowi Pafistwa  Dyrektorowi Zak’radu Karnego w i ' _0 zap%atQ ' na skutek apelacji obu stron od wyrok Sa_du Okreggowego w P%ocku z dnia_ 31 marca 2010 r.  sygn. akt I C 2459/09 1. oddala obie apeiaoje, V‘ ~ _ _ 2. zasqdza od Skarbu Parfistwa  Sqdu Okrggowego w Pna rzecz adwokat {T_ kwotg 2700 (dwa tysiqce siedémset) zt wraz z naieznym podatkiem VAT oraz kwote; 187,84 zk (sto osiemdziesiafc siedem z+otych osiemdziesiajc cztery grosze) tytu%em zwrotu kosztéw zastzgpstwa prawnego " ucizielonego powodowi z urzcgdu w postcgpowaniu apelacyjnym, 3. nie obciqia powoda obowiqzkiem zwrotu na rzecz pozwanego kosztéw postepowania apelacyjnego. A '  Na oryginaie a§ciwe podpisy. Za zgodnoéé 2 orygnaiem six1*Ee:'dzam Sekretarz _’ ~"*awy h "iii ::: I 155i iiili <5! In zslfii } ;. | . I ' ||I' .' , |i|=] . i 5 2‘? 33"’ KT"% i;|!| ‘~|=»'  \" . |\: . ' "n '1] i| 5 ;|.  1 ,... . ;|. ..= i':;L‘;! ..|\ 1. .. .4. .| .,= ! 1 W’ ::!' £1! :Ev.. E} 3" I".|'H"i= | l|' :'Zrlli r=‘ i.'1'!. 55"" == . : | ;;::I';l; ; ?’=*‘|l!§!§ ‘iliiiai.  i"iiu' ‘in: I ;'.| =;.' |> '5 l 1| '_l§ ..|. 1| _...1_ .. | = ' ll =1 H§%':1!!l Ea‘ mm ..| ‘H ilg!!i\i!=|\ H;|E*:!‘ EH _ ‘:'i! 151%?1,;E_':! [I 5252i ;i@;§E| =i!I: 'Hi'.|§!* g | :[|'E i:@',!i!!'§,; |" ‘E I .. \ 1ii"‘ii:i\'§§ flu‘H W a :'|'.' It '|\| ‘i  In; E:.!!UL‘T;|“ =ii l§:|§ EIfi|!'!'i E!§i|‘i I‘ :'1!:i} ‘ H 1 ::.‘\‘} _: ‘Q !1,s\|,i\E 5 “iii l E z Hi E5 i!h@'ai 1%  \ [ ml 11 iii: 1: .. 111 :'~ ,2 ‘E a. ?’ >21 .|ns\w\ v'1.1’asa=\\:rr2\'.'v:\'rn7\'£31:: i»<|= i . L '=.'. . ‘E E I E 䬋›¬. Sygn. akt V1 ACa 720 110 0 -'.'¬=¬- \ Š? WYROK i W IMIENIU. RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ . Dnia 10 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie Vi Wydział Cywilny W składzie: Przewodniczący - Sędzia SA - Urszula Wiercińska (spf.) Sędzia SA - Małgorzata Manowska ` Sędzia SA - Teresa Mróz Protokoiant - sekr. sądowy Edyta Kaczmarek po rozpoznaniu W dniu 10 grudnia 2010 r. w Warszawie na rozprawie spfáwif z powództwa iflsí przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w l- " _o zapłatę ' -na skutek apelacji obu stron od wyrok Sądu Okręgowego W Płocku z dnia 31 marca 2010 r. - sygn. akt i C" 2459/09 1. oddala obie apelację, „W ~ _ _ 2. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w F-na rzecz adwokat 11'- kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) zł wraz z naieżnyrn podatkiem VAT oraz kwotę 187,84 zł (sto osiemdziesiąt siedem złotych osiemdziesiąt cztery grosze) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego " udzielonego powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, 3. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanego kosztow postępowania apelacyjnego. A ` - Na oryginaie ašciwe podpisy. Za zgodność 2 crygnstem sw.-'iel'dzam Sekretarz Í 'iowy " ":i=: i:: I ÊÍÊE iffiii il lu :l¦Êii i ;_ | . I ` |||` .' ` |¿|=1-.-E ii. Š ¿i-Lr” fřäş @;|i| ^'¬-'-"' - '-" _ |i¦ _ ' 'i¦ '11 il 5 zi. - 1 ,... _ ;iz ..= i`::'=.'-Ę! _.H 1. ._ ..1. -.-| „¦ l Ł 'i' ::¦' iłf ¦Ê|'.. i`: g'= I".|'¦i"5= | li' :'-ār|¦i r=' ¦Ê.'1'!. Ę?-'*' =-= -_ ¦ | ¿;:=¦'¿=l¦ ; ř¿i|¦!Ê!ř- iiliiliř. " :Pim- `Š.': I ;'--.| =:.'- |› 'Ę l 1| gl; ..|. ¦. _...1_ .-.- | = ' E1 =i |ÊÍå`:i!li !Ê"' wl ..| i„ iigiliilåę li-¿'.E*¦!` Šii" _ `:'-ii ;iiiř-1,;E_'i! ll łiřii aiişifil =¦!¦: `¦ii`.|i!' Ę | ¦[|'E .¦i',!i!!'.i,: |'| i I -.. i :ii-ifi:ši'i: iiilliii iii* 1 ¦`|'.'- _ft '|\, ii - li; E:.!IUL`i;|,l -.ii lj¦|2 a¦íi|!'¿'Í E!Íi|*Í I' :'1!:i'¦ _ .i i :=.`i-'ł _¦ *Å ¿i,l\|,¦\E 5 “iii l Ê ‹ HL :E5 lllfli ii - i [ =.'l 11 łåía is i. 1'J ¦'i -,i 'E „_ r' ;El ..--s-'-‹'›~. Y-'~z‹1¬:«--:=\.\:n=±‹'_'›'n"n1i'Ł-;'z:1~±f í _ l '=.', _ *Ê Ê i š --- STRONA 2 --- Sygn. akt VI AC2: 120/10 Uzasadnienie Ostatecznie powod P S Wystqpil przeciwko Skarbowi Pafistwa  Dyrektorowi Zakladu Karnego W 1 0 zasqdzenie kwoty 78.000 Z1 tytulem zadoééuozynienia za uciagliwe Warunki odbywania kary pozbawienia. Wolnoéci. ~ Pozwany Skarb Pafistwa.  Dyrektor Zakiadu Karnego W ]?_Wniosl 0 oddalenie powodztwa. _ Wyrokiem z dnia 31 marca 2010 r. Sqd Okregowy W I—zasaLdzH od Skarbu Pafistwa — Dyrektora Zakladuo Karnego W (P— na rzecz P S‘ kwote 3.000 3% z ustawowymi odsetkami od dnia. 15 maja. 2009 r. do dnia. zaplaty, W pozostalym zakresie powodztwo oddalii oraz postanowil 0 kosztach proeesu. Powyzsze rozstrzygnieoie zosta%o oparte 0 nastepujqce ustalenia faktyczne i rozwazania. __  Powod jest osadzony W Zakladzie Kamym W Pod dnia 25 sierpnia 2008 r. W systemie zanflmietym dla recydywistow. W ZK W P 0d kilku lat utrzymuje sie przeludnienie, aczkolwiek jego stopiefl spada. W okresie 0d 24 sierpnia'2008 1". do 17 listopada 2008 r. powéd byk osadzony W celi nr 304, od 17 listopada 2008 r. do 26 lutego 2009 1'. W celi nr 525,‘ W okresie od 26 lutego 2009 1". do 1 kwietnia 2009 r. W Sceli nr 400, a od 11 sierpnia 2009 r. W celi nr 412. Cele. nr 304 byla _przez.naczona. dla 8 osob Wedhg normy 3 ml _na jednq osobe, a przeoietnie przebywalo W niej 10_— 12 oséb. Cola nr 525 byla przeznaczona dla 6 osob, a przebywalo tam 8 ~ 10 oséb. Cela nr 400 byla przeznaczona dla. 5 osob, a przeoyvvalo W niej 7  10 osob. W celi 111* 412 przebywako nawet 8 osob, mimo it powinno tam przebywaé jedynie 5 osob. Cele byly nieodnowione, zagrzybione i ze siabq Wentylacjq. Z sufitu sypa} sie 1 _ _.=....——.........__. ~F4..fi'.‘A u;|z_ ...._.__1_ sygn. zm vi Aca 720/10 Uzasadnienie Ostatecznie powód P- Ś wystąpił przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego W P- 0 zasądzenie kwoty 78.000 zł tytułem zadośćuczynienia za uciążliwe warunki odbywania kary pozbawienia wolności. ~ Pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego W P-wniósł o oddalenie powództwa. _ Wyrokiern z dnia 31 marca 2010 r. Sąd Okręgowy yv I-zasądził od Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w KP- na rzecz P- Si kwotę 3.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 15 maja 2009 r. do dnia zapłaty, w pozostałym zakresie powództwo oddalił oraz postanowił 0 kosztach procesu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i rozważania. __ - Powód jest osadzony w Zakładzie Karnym W P-od dnia 25 sierpnia 2008 r. w systemie zamkniętyrn dla recydywistów. W ZK w P- od kilku lat utrzymuje się przeludnienie, aczkolwiek jego stopień spada. W okresie od 24 sierpnia'2008 r. do 17 listopada 2008 r. powód był osadzony W celi nr 304, od 17 listopada 2008 r. do 26 lutego 2009 r. W celi nr 525, W okresie od 26 lutego 2009 r. do 1 kwietnia 2009 r. w celi nr 400, a dd 11 sierpnia 2009 r. W celi nr 412. Cela nr 304 była _przeznaczona dla 8 osób według normy 3 m2 _na jedną osobę, a przeciętnie przebywało W niej 10 _- 12 osób. Cela nr 525 była przeznaczona dla 6 osób, a przebywało tam 8 ~ 10 osób. Cela nr 400 była przeznaczona dla 5 osób, a przebywało W niej 7 - 10 osób. W celi nr 412 przebywało nawet 8 osób, mimo iz powinno tam przebywać jedynie 5 osób. Cele były nieodnowione, zagrzybione i ze słabą wentylacją. Z sufitu sypał się 1 -_ -_.=..-.=._--_-...-......__. Ąf¬.¬'.‹-„A -›¿';|z-› _...____T --- STRONA 3 --- przewidzianej W innych przep A ‘ J6? {yr.14. W kazdej z eel znajduje sie o1<no,'szyb Wentylacyjny 1 ka@il<_ sanitarny dgrodzony od reszty przez murowanq écianke Z zamykanymi drzwiami, Z  9 gornym otworem, 'pl'zez ktory Wszelkie zapachy Wydostajq siedo Wnetrza cell. W kapikach sanitarnych éeiany sq zagrzybione. Kazdy osadzony ma Wlasne ' lozko, lozka sq ustawione pietrowo. W celach nie ma cieplej Wody. Do dyspozycji osadzonyeh sag czajniki i grzalki elektryozne. W celach byly stoly 1 , . . . h A ' ' ca nie Wszyscy osadzem mogh z me teborety, ale z uwagi na brak m1e]s .‘"9 '81:2\;,|;e1‘r,..._. H l<orzystac':_ przy. jedzeniu posilkow. Miedzy osadzonymi doehodzilo do _ konflilctow zwiagzanyeh z korzystaniem z kapika sanitarnego, praniem czy tez _.2:1w ?. spozywaniem posilkow. ' ' A 417 F ane 0 Skarbu Panstwa Jest art. Podstawq odpowiedzialnoéei pozw A g 2'; £3 pa, ez niezgodne 2, prawem dzialarfle _ _  k. .. Stanowi on_ 12 za szkode Wyrzqdzonq prz konywaniu Wladzy publicznej ponosi odpowiedzialnoéé lub zanieohanie przy Wy  _ Skarb Pafietwa lub jednostka samorzqdu terytorialnego lub inna osoba prawna W . Ochrona dobr osobistyeh i przyznawanie c'\‘i5f£1 Wykonujagza to Wladze z mocy pra a zadoééuczynienla z tytulu ich naruszenia sq przedmiotem regulaeji zawartej W 23 l< o i 448 k o W éwietle pierwszego z tych przepisow dobra osobiste art '0 I 0 I 1 , I : ' zaleznie od oehrony ' od ochrona prawa cywilnego me czlowleka p0ZOS’E8._]B,_ p V M ' ' razie isach. Natomiast na podstawle art. 448 k.o. W naruszenia dobra osobistego sqd moze przyznae temu, ezyje dobro osobiste zostalo naruszone, odp0W1edn1q sumo tytulem zadoscuczyn1ema p1eme21nego za " d Wiednie some pierfleznq na d_ lub na 'ego Zqdanie Z8.S8,_dZ1C o po doznanq krzyw e 3 ' ' ' " h ’rodl<oW Wskazany przez mego eel epoleczny, n1ezalezn1e od mnyc s ' potrzebnych do usuniecia. skutkow naruszema. F Kwestie Wanmkow, W jakich powinni przebywaé osadzeni okreéla art. 110 § 2 l<.l<.W., Wedlug ktorego powierzohnia celi mieszkalnej, przypadajapa na __  skazaoego, powinna wynosic’: nie mniej nlz 3 m2. Cele wyposaza. sie W odpowiedni spfzet kwatenmkowy zapewniajagzy skazanemu osobne miejsce do Spania, odpowiednie Wexunki higieny, dostateczny doplyw powietrza i ‘r'2§1;".:;. <_'  3:4" \7§°..  .¢mr .__ ' — weer:_i_._,.._4... F s | przewidzianej w innych przep Z r Jfżs tynk. W każdej z cel znajduje się okno, 'szyb wentylacyjny i kącik sanitarny dgrodzony od reszty przez murowaną ściankę z zarnykanymi drzwiami, z - .0 górnym otworem, przez który wszelkie zapachy wydostają siędo wnętrza celi. W kącikach sanitarnych ściany są zagrzybione. Każdy osadzony ma własne ' łóżko, łóżka są ustawione piętrowe. W celach nie ma ciepłej wody. Do dyspozycji osadzonych są czajniki i grzałki elektryczne. W celach były stoły 1 , . _ . h P ` ` ca nie wszyscy osadzeni mogli z mc taborety, ale z uwagi na brak miejs .?'°-7 'f==›x2i;,-1;:-‹¬›-:›-.-.¬._. fi; korzystać przy. jedzeniu posiłków. Między osadzonymi dochodziło do _ konfliktów związanych z korzystaniem z kącika sanitarnego, praniem czy też _'.:‹-1'\ę'- t-_ spozywaniem posiłków. ' ' Z 417 F ane o Skarbu Panstwa jest art. Podstawą odpowiedzialności pozw _ g iÃ..' Ę: j>=_._ ez niezgodne z prawem działanie _ _ - k. ._ Stanowi on_ iż za szkodę wyrządzoną prz konywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność lub zaniechanie przy wy . _ Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna w . Ochrona dóbr osobistych i przyznawanie c-'1`i5Íi1 wykonująca tę władzę z mocy pra a zadośćuczynienia z tytulu ich naruszenia są przedmiotem regulacji zawartej w 23 k c i 448 k c W świetle pierwszego z tych przepisów dobra osobiste al-t 'o I o I 1 , I __ ` zależnie od ochrony ` od ochrona prawa cywilnego nie człowieka pozostają p _ , ` " razie isach. Natomiast na podstawie art. 448 k.c. w naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadoscuczynienia pieniężnego za " d wiednią sumę pieniężną na d_ lub na 'ego żądanie zasądzic o po doznaną krzyw e j ` ' ` 'Ą h 'rodków wskazany przez niego cel "społeczny, niezaleznie od mnyc s -` potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. f Kwestie warunków, w jakich powinni przebywać osadzeni określa art. 110 § 2 k.k.w., według którego powierzchnia celi mieszkalnej, przypadająca na __ . skazanego, powinna wynosić nie mniej niż 3 mz. Cele wyposaza się w Odpowiedni sprzęt kwaterunkowy zapewniający skazanernu osobne miejsce do Spania, odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza i 'r-'-2ä1;".f:. <_-' - -řzå' \ŸÃf'.. ' .wmr-› ._, ' - 'wn-r:'_¬1_._,.._4... F s | --- STRONA 4 --- odpowiedniq do pory toku temperature, Wedhlg norm okreélonyeh dla pomieszczefi mileszkalnych, a takie oéwietlenie odpowiednie do ezytania i wykonywania pracy. Natomiast zgodnie z aft. 248 k.l<.W. W szczegolnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakladu karnego lub aresztu éledezego moze umieécie osadzonych, no czas okreélony, W Warunkach, W ktérych powierzchnia W dceli na jedna_ osobe Wynosi mniej niz 3 ml. O takim un1ieszczeniu.nale2y bezzwlocznie powiadomié sedziego penitenojarnego. Wyrokiem z 26 maja 2008 r. W sprawie SK. 25/07 Trybunal Konstytucyjny uznal, 12 art. 248 § 1 1<.1<.w. jest niezdodny Z art. 40, art. 41 ust. 4 1 art. 2 Konstytueji Rzeczypospolitej Polskiej. Iednoczeénie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytueji RP Trybunal odroczyl utrate przez ‘art. 248 § 1 k.k.W. mocy oboxviqzujqcej na okres l8 miesieey tj. do grudnia 2009 r. l _ Problem przeludnienia W celach i Warunkow, W jakich przebywajq skazeni byl juz przedmiotem Wypowiedzi Sqdu Najwyzszego. W pierwszej kolejnoéei nalezy Wskazaé Wyrok z 28 lutego 2007 r. W sprawie V CSK 431/06, W ktory111 stwierdzono, it osadzenie skazanego odbywajapego kare pozbawienia Wolnoéei W przeludnionej cell, W ktorej nie oddzielono urzaflzefi sanitarnych od reszty pomieszczenia i nie zapewniono Wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania, rnoze stanowié naruszenie dobr osobistyeh W postaoi godnoéei i prawa do intymnoéci oraz uzasadniaé odpowiedzialnoéé Skarbu PaI'1s’LWa na podstawie art. 24 1 448 k.c., zaé cieiar dowodu, Ze Warunki W zaldadzie karnym odpowiadaly obowiagujapym normom i ~nie doszlo do naruszenia dobr osobistyeh, spoozywa na pozwanym (art. 6 W ZW. z art. 24 k.c.). Z kolei W orzeezeniu z 2 paidziemika 2007 r. W sprawie H CSK 269/07 SN Wskazal, 12 zepewnienie przez Pafisiwo godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest_ jednym Z podetawowych Wymagafi demokratyeznego pafistwa prawnego, je_dna.kZe osadzenie skazanego W oeli W Warunkach, W ktoryeh powierzelmia fia jednq osobe Wynosilza mniej niz 3 m2, przy spelnieniu przeslanek lokreélonych W art. 248 § 1 l<.l<.W., jest_ zgodne 2 prawem. Sqd ..rm odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych, a także oświetlenie odpowiednie do czytania i wykonywania pracy. Natomiast zgodnie z art. 248 k.k.w. w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu Śledczego moze umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niz 3 mz. O takim umieszczeniu . należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Wyrokiem z 26 maja 2008 r. w sprawie SK. 25/07 Trybunał Konstytucyjny uznał, iz aa. 248 § 1 1<.i<.w. jest niazgaany z aa. 40, aa. 41 ust. 4 1 aa. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP Trybunał odroczył utratę przez fart. 248 § 1 k.k.w. mocy obowiązującej na okres l8 miesięcy tj. do grudnia 2009 r. I _ Problem przeludnienia w celach i warunków, w jakich przebywają skazani był juz przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. W pierwszej kolejności nalezy wskazać wyrok z 28 lutego 2007 r. w sprawie V 'CSK 431/06, w którym stwierdzono, iz osadzenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w przeludnionej celi, w której nie oddzielono urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia i nie zapewniono wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania, może stanowić naruszenie dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności oraz uzasadniaó odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 24 i 448 k.c., zaś ciężar dowodu, ze warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do -naruszenia dóbr osobistych, spoczywa na pozwanym (art. 6 w zw. z art. 24 k.c.). Z kolei w orzeczeniu z 2 pażdziernika 2007 r. W sprawie II CSK 269/07 SN wskazał, iz zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, jednakże osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niz 3 mz, przy spełnieniu przesłanek ;"określonych w art. 248 § 1 k.k.w., jest zgodne z prawem. Sąd .....--m --- STRONA 5 --- P:j=I:':'$j:. \¢7T75?.‘ ‘2'_j ;. ._ .'F‘'I 57"" ‘ . ,,..:=1§:_?;§?. _ 5»4.9.1: . .41‘~ .‘,.. 3* \,. ...~  " E. . ._ _a,. .1 'fi “1 =:_ =  i7 2 ~ ‘1;. . E'I;";' z=..'= ‘ 4.‘.  1¢:>',:;' | .. | _.<... _ :_';:;.j_.12 . r:...' ; _, _ ' .,. .. . .,.. at . . .. . W. FF? H; . éiti‘.’ . E? Z Q1. . r... _ Najwyzszy uznal  W razie okreélenia przez Trybunal Konstytucyjny na. podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji terminu utraty mocy obowiazujacej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucja orzeczenie Trybunalu Konstytucyjnego Wywoluje skutek jedynie prospektywny. Wobec tego sad stosuje przepis niezgodny 2 Konstytucja. do oceny zdarzefi, ktére nastapily przed terminem Wskazanym przez Trybunal nawet Wowczas, gdy orzeka juz po utracie przez niego mocy obowiazujacej. Z kolei w Wydanym wyrolcu W sprawie II CSK 489/09 Sad Najwyzszy stwierdzfi, i2 osadzenie poWoda W Wa1'unl<a.ch, typowego dla polskiego Wieziennictwa, przeludnienia moze stanowié naruszenie dobr osobistyoh. ~ Kwestia zapewniania osobom osadzonym W zakladach karnych odpowiednioh Waruxlkow bytowych i kontroli ich korespondencji jest nie tylko przedmiotem regulacji prawa krajowego, ale rowniez zostaia poruszona W aktach prawa miedzynarodowego, ktorych strona jest Rzeczypospolita Polska. Zasadnicze znaczenie ma tutaj art. 3 Europejskiej Konwencji o Oehronie Praw Czlowieka i Podstawowych Wolnosci sporzadzonej 4'1istopa.da 1950 r. W Rzymie (Dz.U. 1993/61/284) dalej E.K.P.Cz., zgodnie Z ktorym nilct nie mofze bye poddany torturom ani nieludzkiemu lub ponizajapemu traktowaniu albo karaniu. W orzecznictwie Europej skiego Trybunalu Praw Czlowieka na gruncie art. 3 E.K.P.Cz. Wielokrotnie przyjmowano, ii osadzenie W przeludnionej celi, Zwiaszcza W polaczeniu Z utrudnieniami W dostepie do opieki linedycznej czy do érodkow umozliwiajacych szachowanie higieny moze stanowié naruszenie art. 3 E.K.P.Cz. (vide: orzeczenia E.T.P.Cz. W sprawach Mamedow przeciwko Rosji, nr 7064/05, Khudovorov przeciwko Rosji, nr 6847/02, Labzov przeciwko Rosji, nr 62208/[00, Novoselov przeoiwko Rosji, nr 66460/01, Mavzit przeciwko Rosji, nr 63378/00, Kalashnikow przeciwko Rosji, nr 47095 czy Peers" przeeiwko Grecji, nr 28524/95), Oezywiécie, nie kazde zle traktowanie rodzi problem naruszenia art. 3 E.K.P.Cz., gdyz musi ono przekraczaé pewien poziom dolegliwosci, ktory powihien bye oeeniany przez pryzmat takich okolicznosci, [1 .___._.~_— fli e! tr r I 2.f§=I:`:'Sj¦_ \<7'Í-75%.' 'ž-_¿ ;_ ._ ¬"T\"'-1 55"' = _ „_¦=;ā¦_?'¿i?_ _ ¿›-cz.2: . -f›*'~ .___ 3* ×,. .¬¬- - ' ,_ _ -._ _¦i,_ .I “Ń iz.-‹ =:„ = - iv ± " ,-15. _ E-'=;";' z=-..'= ' 'f_‹-. -- 1.¬f:›',:-;.' | _ _ | _.‹_._ _ ¦_'¿:;_j_.z-: _ ':-_._-'- Í _,- _ ' _,, ._ . „__ ii -_ _ __ _ „__ řfş 4.; _ išżi-`_' _ ii Ĺ 5:.. _ r_,_ _ Najwyższy uznał - W razie określenia przez Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji terminu utraty mocy obowiązującej przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wywołuje skutek jedynie prospektywny. Wobec tego sąd stosuje przepis niezgodny z Konstytucją do oceny zdarzeń, które nastąpiły przed terminem wskazanym przez Trybunał nawet wówczas, gdy orzeka już po utracie przez niego mocy obowiązującej. Z kolei W wydanym wyroku W sprawie II CSK 489/09 Sąd Najwyższy stwierdził, iż osadzenie powoda W warunkach, typowego dla polskiego więziennictwa, przeludnienia może 'stanowić naruszenie dóbr osobistych. ' Kwestia zapewniania osobom osadzonym yv zakładach karnych odpowiednich warunków bytowych i kontroli ich korespondencji jest nie tylko przedmiotem regulacji prawa krajowego, ale równiez- została poruszona w aktach prawa międzynarodowego, których stroną jest Rzeczypospolita Polska. Zasadnicze znaczenie ma tutaj art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej 4" listopada 1950 r. W Rzymie (Dz.U. 1993/61/284) dalej E.K.P.Cz., zgodnie z którym nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowania albo karaniu. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na gruncie art. 3 E.K_P.Cz. wielokrotnie przyjmowano, iż osadzenie w przeludnionej celi, Zwłaszcza w połączeniu z utrudnieniami w dostępie do opieki rnedycznej czy do środków umożliwiających "zachowanie higieny może stanowić naruszenie art. 3 E.K.P.Cz. (vide: orzeczenia E.T.P.Cz. w sprawach Mamedow przeciwko Rosji, nr 7064/05, Khudovorov przeciwko Rosji, nr 6847/02, Labzov przeciwko Rosji, nr 62208/__00, Novoselov przeciwko Rosji, nr 66460/O1, Mavzit przeciwko Rosji, nr 63378/00, Kaiashnikow przeciwko Rosji, nr 47095 czy Peers' przeciwko Grecji, nr 28524/95), Oczywiście, nie każde złe traktowanie rodzi problem naruszenia art. 3 E.K.P_Cz., gdyz musi ono przekraczać pewien poziom dolegliwości, który powinien być oceniany przez pryzmat takich okoliczności, [1 .___._.¬_~ ...Ź I!! r r I --- STRONA 6 --- jak czas ponizajaoego 1lI'E1l(llOVVE1I1l8.,Sklltki fizyczne i psychiezne ezy tez okolicznosoi odnoszace sie do osoby poszkodowanej tym traktowaniem (orzeozenie 2; 25 Wrzesnia 1997 r., Audin przeciwko Turcji, nr 57/ 1996/676/866). Ta linia orzecznicza jest tea podtrzymywana W nowszym orzeczniotwie E.T.P.Cz.. Przyldadowo mozna tu Wskazaé 'na orzeczenie z 6 grudnia 2007 1:, W sprawie Bragadireanu przeciwko Rumunii, nr 2088/04, gdzie WSl{212lE11’10, ii polaczony skutek przeludnienia W czesto niehigienicznych salach sypialnych o duzej powierzchni, niewiele ruchu oraz nieodpowiedni dostep do urzadzefi umozliwiajacyeh umycie sie, rnoze byé szkodliwy dla Wieiniow. Wystarcza to by przyjaé, ii Wa.nml<.i W Wiezieniu, W szozegolnosci przeludnienie i brak higieny oraz' innych urzadzefi odpowiednioh do stanu zdrowia osadzonego, spowodowaly u skarzacego cierpienie osjagajaee prog nieludzldego iponizajacego traktowania zakazanego przez art. 3 Konwencji. W sprawie Lind przeciwko Rosji (\V}"1’0k Z 6 grudnia 2007 r., nr 25664/05) E.T.P.Cz. uznal, it doszlo do naruszenia art. 3 E.K.P.Cz., albowiem skarzacy by} osadzony Weeli, gdzie na kazdego pozbawionego Wolnosci przypadalo mniej niz 3 mg, po czym zostal przeniesiony do celi, W ktorej zaludnienie Wynosilo 2,1 1112 na osobe, przy czym musial on przebywaé W celi cala dobe, nie liczac jednej godziny zajee na zewnagcrz. Fakt, ii byl on zmuszony przebywaé, spaé i korzystaé z urzadzefi sanitarnyoh Wraz z tak znaczna iloscia innych Wieiniow, byl dla E.T.P.Cz. wystarczajacy do stvvierdzenia, i2 spowodowzdo to u skarzacego cierpienie p1'zel<_raozajaoe nieunikniony jego poziom zwiazany z odbywaniem kary pozbawienia Wolnosci, W szczegolnoéci strach, udreke oraz dolegliwosci mogaee go upokarzaé. W ostatnim orzeczeniu E.T.P.Cz. dotyczaaeym problernu przeludnienia, Wydanym przeeiwko Polsce, tj. W orzeozeniu z 22 paidziemika 2009" r. W sprawie Sikorski i Orchowski przeciwko Polsee, nr 17885/04 i 17599/05 E.T.P.Cz. stwierdzil, i2 ,,przeludnienie na pewnym poziomie moze stanowié zasadniczy c'zy1mik, ktoly podlega uwzglednieniu przy zastosowaniu art. 3 E.K.P.C_z.. (...). Ustalono poza Wszelkawatpliwose, iz przez znaozny okres ' 5 /Y3/I I! 1 i l ti I '\ ii .. jak czas ponizającego traktowania, _skutki fizyczne i psychiczne czy tez okoliczności odnoszące się do osoby poszkodowanej tym traktowaniem (orzeczenie z 25 Września 1997 r., Audin przeciwko Turcji, nr 57/1996/676/866). Ta linia orzecznicza jest tez podtrzymywana w nowszym orzecznictwie E.T.P.Cz.. Przykładowo można tu wskazać 'na orzeczenie z 6 grudnia 2007 r., W sprawie Bragadireanu przeciwko Rumunii, nr 2088/04, gdzie wskazano, iz połączony skutek przeludnienia w często niehigienicznych salach sypialnych o dużej powierzchni, niewiele ruchu oraz nieodpowiedni dostęp do urządzeń umożliwiających umycie się, może być szkodliwy dla więźniów. Wystarcza to by przyjąć, iz Waninki W więzieniu, w szczególności przeludnienie i brak higieny oraz innych urządzeń odpowiednich do stanu zdrowia osadzonego, spowodowały u skarżącego cierpienie osjągające próg nieludzkiego iponizającego traktowania zakazanego przez art. 3 Konwencji. W sprawie Lind przeciwko Rosji (wyrok z 6 grudnia 2007 r., nr 25664/05) E_T.P.Cz. uznał, iz doszło do naruszenia art. 3 E.K.P.Cz., albowiem skarżący był osadzony w_celi, gdzie na kazdego pozbawionego Wolności przypadało mniej niz 3 mz, po czym został przeniesiony do celi, W której zaludnienie wynosiło 2,1 mg na osobę, przy czym musiał on przebywać W celi całą dobę, nie licząc jednej godziny zajęć na zewnątrz. Fakt, iz był on zmuszony przebywać, spać i korzystać z urządzeń sanitarnych wraz z tak znaczną ilością innych więźniów, był dla E.T.P.Cz. wystarczający do stwierdzenia, iż spowodowało to u skarżącego cierpienie przekraczające nieunikniony jego poziom związany z odbywaniem kary pozbawienia wolności, W szczególności strach, udrękę oraz dolegliwości mogące go upokarzać. W ostatnim orzeczeniu E.T.P.Cz. dotyczącym problemu przeludnienia, wydanym przeciwko Polsce, tj. w orzeczeniu z 22 pażdziernika 2009 r. W sprawie Sikorski i Orchowski przeciwko Polsce, nr 17885/04 i 17599/05 E.T.P.Cz. stwierdził, iż „przeludnienie na pewnym poziomie moze stanowić zasadniczy czynnik, który podlega uwzględnieniu przy zastosowaniu art. 3 E.K.P.C_z.. (___). Ustalono poza wszelkąwątpliwość, iz przez znaczny okres ` 5 /13/l 2! -1 i l :i I '\ il _-. --- STRONA 7 --- 7 I £312 czasu cele, W ktérych osadzeni byli jpoWodoWie, byly przeludnione W ten gposob, iZ mieli oni do dyspozycji mniej przestrzeni niz humanitarne minimum vwynikajace Z ustawy. Ten brak przestrzeni byl dodatkowo potegowany przez inne ezynniki, jak brak ruehu i éwiczefi, W szczegolnoéoi na Wolnym powietrzu, brak prywatnosci, nieodpowiednie dla zdrowia Warunki i ezeste przenosiny. Taki poziom dolegliwosci i trudnosci, ktorych doznali powodowie, przekracza nieuniknioriy poziom cierpienia zwiazany Z osadzeniem i narusza art. 3 E.K.P.Cz.” " A W kontekscie powyzszych rozwazafi, Sad I instancji uznal, 12 W przedmiotowej sprawie doszlo do namszenia zakam ponizajaeego traktowania ujetego W art. 3 E.K.P.Cz. Powod przzez olcres ponad roku byl osadzony W celach, W lctorej nie zagwarantowano mu minimum 3 m2 powierzchni na osobe. Na skutek osadzenia W Warunkaoh przeludnienia doswiadozyk on utrudniefi "W korzystaniu z kacika sanitarnego, ktory musial dzielié Z Wieksza liezba Wspotwiefiiiow niz mialoby to miejsce W przypadku przestrzegania normy ujetej W art. 110 § 2 k.l<.W. oraz W spofzywaniu posilkow, gdyz nie bylo dostatecznej liczby miejse przy stolach. Upokorzenia zwiazane z przeludnieniem zwiekszal fakt, iz cele, W ktorych przebywal byty od dluzszego czasu nieodnowione i ze siaba Wentylacja. Stloczenie sporej liezby osob na stosunkowo malej powierzchni przyczynialo sie do zaistnienia roznego rodzaju konfliktow pomiedzy osadzonyrni zwiazanych ze Wspolegzystencja W eeli. W przypadku powoda osadzenie W Warunkach nie spehiiajacyeh normy metrazzowej stalo siej reguia. Na skutek przybywania W takioh warunkach doszlo do naruszenia dobr osobistych powoda, W szczegolnosci jego godnoéci i prawa do prywatnosci.  .  _ Odnosnie argumentu, i2 postepowanie pozwanego nie jest bezprawne, bowiern na skutek odroozenia Wejscia W Zycie skutkow orzeozenia Tiybunalu Konstytucyjnego Z 26 maja 2008 r. art. 248 k.k.W. nadal funkcjonowal W systemic prawnym, to nie jest on trafny. Wyrok Trybunalu Konstytueyjnego z d Š I idź czasu cele, W których osadzeni byli powodowie, były przeludnione W ten sposób, iz mieli oni do dyspozycji mniej przestrzeni niż humanitarne minimum wynikające z ustawy. Ten brak przestrzeni był dodatkowo potęgowany przez inne czynniki, jak brak ruchu i ćwiczeń, w szczególności na wolnym powietrzu, brak prywatności, nieodpowiednie dla zdrowia warunki i częste przenosiny. Taki poziom dolegliwości i trudności, których doznali powodowie, przekracza nieunikniony poziom cierpienia związany z osadzeniem i narusza art. 3 E.K.P.Cz.” ' A W kontekście powyższych rozważań, Sąd I instancji uznał, iz W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia zakam ponizającego traktowania njętego W art. 3 E.K.P.Cz. Powód przez okres ponad roku był osadzony W celach, W której nie zagwarantowano mu minimum 3 mz powierzchni na osobę. Na skutek osadzenia W warunkach przeludnienia doświadczył on utrudnień 'W korzystaniu z kącika sanitarnego, który musiał dzielić z' większą liczbą współwięáiiów niz miałoby to miejsce W przypadku przestrzegania normy ujętej W art. 110 § 2 k.k.w. oraz W spożywaniu posiłków, gdyż: nie było dostatecznej liczby miejsc przy stołach. Upokorzenia związane z przeludnieniem zwiększal fakt, iż cele, W których przebywał były od dłuższego czasu nieodnowione i ze słabą wentylacja. Stłoczenie sporej liczby osób na stosunkowo małej powierzchni przyczyniało się do zaistnienia różnego rodzaju konfliktów pomiędzy osadzonymi związanych ze współegzystencją W celi. W przypadku powoda osadzenie W wartmkach nie spełniających normy metrażowej stało się, regułą. Na skutek przybywania w takich Warunkach doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, W szczególności jego godności i prawa do prywatności. - _ . _ Odnośnie argumentu, iz postępowanie pozwanego nie jest- bezprawne, bowiem na skutek odroczenia wej ścia W życie skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 26 maja 2008 r. art. 248 k.k.W. nadal funkcjonował w systemie prawnym, to nie jest on trafny. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z Ä --- STRONA 8 --- 1:1 1.‘K‘_ _ t . =.a Q. '{,7!r'I1 R‘" 26 maja 2008 r. W sprawie SK 25/07 Wobec odroezenia utraty mocy obowiazujacej art. 248 l<.k.W. ma skutek jedynie prospektywny (tak SN W wyroku Z 20 kwietnia 2006 r., IV CSK 28/06; podobnie SN W uchwale z 3 lipoa 2003 r., HI CZP 45/03; W uchwale Z 24 stycznia 2004 r., HI CZP 112/03 ozy W wyroku z 20 kwietnia 2006 _r., IV CSK 28/06). Iednak niezaleznie od funkcjonowania do dnia 6 grudnia 2009 r. W Systernie prawnym powolanego przepisu, W swietle standardéw Wynikajapych z‘E.K.P.Cz. zostal naruszony art. 3 Konwencji i Wlaénie naruszenie tej normy Skutkujf: spehiieniem pI‘Z_6Si8.I)k.l bezprawnosci W przedrniotowej sprawie. Nie mozna podnosié b1‘&l(\_l bezprawnoéci, skoro doszlo do naruszenia normy prawa miedzynarodowego stanowiacej na podstawie art. 91 Konstytucji RP Ozqsé lérajowego porzadku prawnego i bedacej norma bezposreclnio stosowana. Okolieznosé, 12 Trybunal Konstytucyjny odroczyl date utraty mocy obowiawjacej przez art. 248 k.1<.W. nie stanowi podstawy uchylenia bezprawnosci Wynikajacej Z naruszenia art. 3 E.K.P.Cz. Naruszenie art. 3 E.K.P.Cz. jest Wystarczajaca podstawa do uznania, iz dziatanie organ6W Wladzy publicznej bylo bezprawne i to niezaleznie od uznania art. 248 l<.k.W. za funkejonujacy do 6 grudnia 2009 1'. W krajowym porzadku prawnym. W ocenie SaLd11'Ol<II'QgOW€gO nie do zaakceptowania bylaby sytuacja, iz Rzeczypospolita Polska zaciaga zobowiazania miedzynarodowe W dziedz/inie oehrony praw cztowieka, ktoryeh pofiliej nie tylko nie przestrzega, ale jeszcze dodatkowo odmawia Wyplaty szeroko roztlmianego odszkodowania z tytulu ich naruszenia. Prowadzitoby to podwazenia konstytucyjnej zasady przestrzegania pI‘E1W21 miedzynarodowego vvyniltajacej z Konstytucji RP. _ Odnosnie Wysokoéci naleznego p0W0dOWi Ha podstawie art. 448 k.c. zadoséuezynienia, to zgodnie z dominujacym ostatnio W judykatufzg pgglqdem ma ono gtownie oharakter kompzensacyjny (patrz: uzasadnienie uchwaly SN z 9 Wrzesnia 2008 r., HI CZP 31/08, OSNC 2009, 111' 3, P02. 36). W postanowieniu z 12 sierpnia 2008 r., V KK 45/08 SN Wskazat, 12 p0jeoie ,,sumy odpowiedniej”, uzyte W art. 445 1<.¢. i art. 448 k.c. mawprawdzie charalcter niedookreslony, tym "I 1:1 '.«-„~-_ _ Í . =.¿ ,¿¿__. '{f!='Ĺ-Ł '‹." 26 maja 2008 r. w sprawie SK 25/07 wobec odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 248 k.k.w. ma skutek jedynie prospektywny (tak SN W wyroku z 20 kwietnia 2006 r., IV CSK 28/06; podobnie SN W uchwale z 3 lipca 2003 r., HI CZP 45/03; w uchwale z 24 stycznia 2004 r., HI CZP 112/03 czy W wyroku z 20 kwietnia 2006 _r., IV CSK 28/06). Jednak niezależnie od funkcjonowania do dnia 6 grudnia 2009 r. W SySteIníe prawnym powołanego przepisu, w świetle standardów wynikających ziE.K.P.Cz. został naruszony art. 3 Konwencji i właśnie naruszenie tej normy skutkuje spełnieniem przesłanki bezprawności w przedmiotowej sprawie. Nie można podnosić braku bezprawności, skoro doszło do naruszenia normy prawa międzynarodowego stanowiącej na podstawie art. 91 Konstytucji RP Część krajowego porządku prawnego i będącej normą bezpośrednio stosowaną. Okoliczność, iz Trybunał Konstytucyjny odroczył datę utraty mocy obowiązującej przez art. 248 k.k.w. nie stanowi podstawy uchylenia bezprawności wynikającej z naruszenia art. 3 E.K.P.Cz. Naruszenie art. 3 E.K.P.Cz. jest wystarczającą podstawą do uznania, iż 'działanie organów władzy publicznej było bezprawne i to niezaleznie od uznania art. 248 k.k.w. za funkcjonujący do 6 grudnia 2009 r. w krajowym porządku prawnym. W ocenie Sądu'Okręgowego nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, iz Rzeczypospolita Polska zaciaga zobowiązania międzynarodowe W dziedzinie ochrony praw człowieka, których pófiliej nie tylko nie przestrzega, ale jeszcze dodatkowo odmawia wypłaty szeroko rozumianego odszkodowania z tytułu ich naruszenia. Prowadziłoby to podważenia konstytucyjnej zasady przestrzegania prawa międzynarodowego wynikającej z Konstytucji RP. _ Odnośnie wysokości należnego p0W0d0Wí na podstawie- art. 448 k.c. zadośćuczynienia, to zgodnie z dominującym ostatnio W judykaturzo pogtądom ma ono głównie charakter kompíensacyjny (patrz: uzasadnienie uchwały SN z 9 Września 2008 r., HI CZP 31/08, OSNC 2009, 111' 3, poz. 36). W postanowieniu z l2 sierpnia 2008 r., V KK 45/08 SN wskazał, iż pojęcie „sumy odpowiedniej”, użyte w art. 445 kc; i art. 448 k.c. mawprawdzie charakter niedookreślony, tym 'T --- STRONA 9 --- £j.\. 1;. . 1581.7 :.  ¢== ":=   j !.:..;_. _:..,,.5,‘._._.+ ..,_,;__., “*2”:.s1»~.T': v ."¢>:¢>:|' '>  . ._;, ; ":‘=f=..1:=;*': 1' 1.“<. :;=._;=. =. ' =   — — " ¢.+_ — _ “ J" ' — ~._r »‘ ~ _  ~ »  = . _ _“_ .. . niemniej W orzeeznictwie Wskazuje sie kryteria, lctorymi nalezaloby kierowaé sie przy ustalaniu Wysokosoi zadoééuczynienia, a mianowicie to, Ze musi ono mieé charakter kompensaeyjny, a Wiec musi przedstawiaé odozuwalna Wartosé ekonomiczna, nie bedacajednakze Wartosoia nadmiernaw stosunku do doznanej krzywdy. W przedmiotowej sprawie zadoséuczynienie powirmo Wynosié 3.000 zlotyoh. Ustalajac zadoséuozynienie W tej kwocie Sad I instancji uwzglednil przede Wszystkim dlugotrwalosé osadzenia powoda W Warunkach przeludnienia. Powod byi osadzony W Warunkaoh przeludnienia przez okres ponad roku. W tym czasie byl osadzony W oeli nr 304, W ktorej zamiast 8 osob przebywaio przewaznie 9 — 12, czyli na Wyrnagana przepisami powierzohnie 31112 na osobe przypadaiy od 1.25 do 1,5 osob, W celi 525, W kitorej zamiast 6 osob przebywalo 8 ~ l0 osob, czyli 1,33 — 1,66 osoby na Wymaganapowierzchnie W oeli, ponadto przebywai W celi nr 400, W ktorej zamiast 5 osob przebywalo okresami naWet 1.0 osob, W tym skrajnym przypadku dwoch osadzonych zajmowalo powierzchnie 3 mg. Zatem W eelach, W ktoryoh przebywai poW6d Wystepowaly sytaacje, W l<.t6ryel1 nie byly doohowywane normy metrazowe Wynikajaoe z art. 110 l<;.k.W. PoW6d przez caly ten okres przebywal W celach przez 23 godziny na dobe. Przekroczenie norrny metrazowej W przypadlcu powoda staio sie reguia. Ueiazliwosoi zwiazane 2 przeludnieniem byty dodatkowo potegowane przez stan techniczny eel i kaeikow sanitarnych. W ocenie Sadu Okregowego osadzenie powoda W takich Warunkach stanowilo namszenie jego godnosoi i prawa do prywatnosei. Nalezy jednak zauwazyé, 12 zadoséuczynienie ma rekompensowaé poWodoWi jedynie skutki zwiazane Z osadzeniem W stanie przeludnienia, a nie sarno osadzenie i dolegliwosci zwiazane z Wymierzona mu Kara, ktore sa, naturalna konsekweneja czynu, ktorego sie dopuscit. Ponadto nalezy zauwazyé, it poW6d mial jednak zapewnione korzystanie z U1"Z2tClZ6I'1 konieeznych dla jego egzystencji, jak lozko ozy kacik sanitarny. Poza przeludnieniern W celaoh i W zwiazku z tym brakiein utrzymania W nalezytym Stanie teczhiiicznym kacikow sanitarnych, powodnie doznai W zaktadzie karnym <`j.\. 1;. . 'l'Í:`Í1.7 -:_ - ¿== ':= - - j- f.:..;_. _=..„.¿,,._...¿ ..,_-,¿__., "*I=:-.s1›~F': . „"J›r››j›' '› - . ._-,-„- ; "-:-'=f=..1:-=:-*`: 1' -1.“‹-. ¬¬=¿=._;='. =. ` = - -- -¬ - '= ~'z_ - _ “ J' " - „I »' ~ _ - ~ » _ = _ _ ___ -.¬ .- niemniej W orzecznictwie wskazuje się kryteria, którymi należałoby kierować się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia, a mianowicie to, że musi ono mieć charakter kompensacyjny, a więc musi przedstawiać odczuwalną wartość ekonomiczną, nie będącą jednakże wartością nadmiernąw stosunku do doznanej krzywdy. W przedmiotowej sprawie zadośćuczynienie powinno wynosić 3.000 złotych. Ustalając zadośćuczynienie w tej kwocie Sąd I instancji uwzględnił przede wszystkim długotrwałość osadzenia powoda w warunkach przeludnienia. Powód był osadzony w warunkach przeludníenia przez okres ponad roku. W tym czasie był osadzony w celi nr 304, W której zamiast 8 osób _przebywało przeważnie 9 - l2, czyli na wymaganą przepisami powierzchnię 3 mz na osobę przypadały od 1.25 do 1,5 osób, w celi 525, W której zamiast 6 osób przebywało 8 ~ l0 osób, czyli 1,33 - l,66 osoby na wymaganą powierzchnię W celi, ponadto przebywał W celi nr 400, W której zamiast 5 osób przebywało okresami nawet 1.0 osób, W tym skrajnym przypadku dwóch osadzonych zajmowało powierzchnię 3 mz. Zatem w celach, w których przebywał powód występowały sytuacje, W których nie były doohowywane normy metrazowe wynikające z art. 110 k.k.w. Powód przez cały ten okres przebywał w celach przez 23 godziny na dobę. Przekroczenie normy metrażowej w przypadku powoda stało się regułą. Uciążliwości związane z przeludnieniem były dodatkowo potęgowane przez stan »techniczny cel i kącików sanitarnych. W ocenie Sądu Okręgowego osadzenie powoda W takich warunkach stanowiło naruszenie jego godności i prawa do prywatności. Należy jednak zauważyć, iż zadośćuczynienie ma rekompensować powodowi jedynie skutki związane z osadzeniem w stanie przeludnienia, a nie samo osadzenie i dolegliwości związane z wymierzoną mu kara, które są naturalną konsekwencją czynu, którego się dopuścił. Ponadto należy zauważyć, _iż powód miał jednak zapewnione korzystanie z urządzeń koniecznych dla jego egzystencji, jak łóżko czy kącik sanitarny. Poza przeludnieniem w celach i W związku z tym brakiem utrzymania W należytym Stanie technicznym kącików sanitarnych, powódnie doznał W zakładzie karnym --- STRONA 10 --- . . . . we _  _= ; , .1, !i:'f.'.1'_|';> r_! ;_,_;:=1;.=._.;_|_L=51E1at::11'52='‘:3:rr"'_ .1:WY.:e,;* .¢==\..:_ .&+1:1._:6:'==t..u=»=¥3'=....=r _  _ _.._..._.,,__._=____._,._._,_,..,._._..,__,_= .,|'.11"!:;=.,1’:=i\1§:;.:'1.1..''fl1;:v.'Yg'._‘T2_ ..1....—:.;.1;..14=..;.;¢_:1:.._    ...._.....==:.....3.....:._=...,.:._.....==1“:.Y.4\:==:=..m=:.I¢1*.=14:1r»=.'¢.12.1...:==:1;.;=    . ' "   .   ="==;.'' 1 =11iE1't=§'Esa:'=:1:2:5:31?1%:1=1?it‘tQ:;!E=35;'»=re1e?%;=£¥I.'3$=':Fz?==I'=hiyew5Ir1=5.11:E11,.2    . :' '\_'""£151'"‘E43;1:21P'Q5‘.j‘:I=:';I.'=_I:11,§_;:%_'§'¥;_i"13?3';55;if|:='='_2;i__1=iWe1557E=E15!EF?£"5F351:2F;$71151;ff;;1I='\_;aL1I;;fi11_.;T:r innych niedogodnosci. Majac to wszystko na Wzgledzie kwota 3.000 zi jest odpowiednia utrudnieniom, jakich doswiadczyl poW6d W zwiazku z osadzeniem W Wamnkach przeludnienia We Wskazanyrn okresie. W pozostalym zakresie powodztwo podlegaio oddaleniu, gdyz Zadana kwota byia Wygorowana i nieuwzgledniajaoa realiow ekonomicznych spoleczefistwa. W konsekwencji uwzglednienie powodztwa W szerszym zakresie prowadziioby nie do rekompensaty doznanej krzywdy niemajantkowej, a do nieuzasadnionego Wzbogaceniapowoda. Za nieudowodnione uznal Sad Okregowy twierdzenia powoda dotyezace pogorszenia sie jego stanu zdrowia W zwiazku z jkonfliktami i stresami, jakie byiy nastepstwem osadzenia go W Warunkach przeludriienia. Stwierdzenie tych okolicznosoi Wymagaio Wiadomosoi specjalnych, a Wniosek Z opinii biegiego sadowego nie zostai W przedmiotowej sprawie zgioszony. _ Na podstawie art. 481 § 1 i2 k.c. W Zwiagku z art. 455 l<.o. Sad Okregowy uznai za zasadne zgioszone przez powoda Zadanie odsetek, przyjmujae, ii pozwany W zwioce znajdowai sie od dnia 15 maja 2009 r. Za doreczenie Wezwania do speinienia. swiadczenia, Sad uznat doreozenie odpisu pozwu W dniu 27 kwietnia 2009 r. Okres okoio 2 tygodni byi Wystarozajaoy do przeanalizowania przez pozwanego okolicznosci sprawy i ustosunkowania sie do Zadania powoda. i Wobec tego, powod rnoze domagaé sie odsetek ustawowyclj. od dnia 15 maja 2009 r. do dnia zapiaty. Apelacje od powyzszego Wyroku ztozyiy obie strony. Powod zaskarzyi wyrok W czesci. Zarzucii” nie zgromadzenie i nie poddanie ocenie materiahl doWodoWego dotyczacego podstaw faktycziiych Zadania zadoséuezynienia oraz nie podanie jakimi kryteriami kierowai sie Sad ustalajao Wysokosfé zadoséuczynienia. Skarzacy Wniosi 0 uchylenie Wyrolcu i Przekazanie sprawy do ponownego rozjjoznania, ewentualnie przeprowadzenie W postepowaniu odwoiawczym dowodu z opinii bieglego lekarza medycyny SFtd0Wej dr t_ W na okolicznosé  ezy odbywanie kary f .‘ii'| =1 | ii! iii iifii it e|| ;!n!t iilit %!'!|ii tit tilt till‘ it iltté rill._ ll |l |=:'":E it J,’ .t!_|i 1|; lit lit ii? it it . it ; .' fill gt 5'} i ]:'||' I riii  |' f*q;'| i i1 _i p 1' ii‘, i = ill E 5 1" I : * I it ' i' .i|| E . , . ti ! 5 i |i i i'= | ' | i E5 ._ [.i ] ' r= = I tI I _ _ _ _ 'Ł _ -- _= ; -¦ _1_. .==:-._.-.1-_.,-=.. r_-!- =_;='.-.„==.,._.:_-_-›-zz¬-:¬ą1¦.=›-z'-¿:-.-=-›-'=:z:--.›r"'_ -_':-'!='f.-_:en- --_‹-==-'\._-.=_. zł›'~:¦.-_-;fi:"-=.='{-..'±=›='łĘ'=_.._== _ - _ _.,_..._.,,__._=____._.--.___,_,-_..-=-___..,__=_= .,.'_.=¦.---¦=¿=__1._-..=›.=ş;s_=.--5-J...---ą.=,.=.."ä-._-._- wz-_ _--..I-....-s_;„-==.-.za-=.'_;.;‹_:'f,.-_-- - - - .--'._¬__.~._..==-›-=.-._-_--_-=..'.-_-¬'=¬_=...._¦.--_-._._¬.--=avfs-.-'ia----:==:=.--.--z=:.'-¬‹--1*-.-Å-›=r¬-=-›=-_'ę-.-¬-f‹_z.=.=.:-==-=-==-----.;= . - - _ ' " - - _ ' - =-"==:._'.' '=' Ê-1-.1-2:-'t=ś'EJa:-'=::aż-J-5:52*1%:-Ł--=-:E-2?--"řr:JE-=-¬!i';'›=r.e1e-?ł¦=f-é"'I.'3ñ='='-F-z.?==2'='-F:ya»5-Ir--1-=.f=11:i¦.=.,.-5 ' ' - _ :' '=-_'-=-`“¿:il"'-E3;-_::=ë'u_;'_--5'::=='=:-_'=_=:ja-;_;:ę_'¿'ř-ą_s-'1±:=-=;az-2:-_=='='_z;:_--_=ā-Ł-ę-152:=E-1;¬5?r¿¬5ş:ā:s:;-ź?;==::.=E§;-;:j='\_;.=;=:;›;=:_.;1-z: innych niedogodności. Mając to wszystko na względzie kwota 3.000 zł jest odpowiednia utrudnieniom, jakich doświadczył powód w związku z osadzeniem w warunkach przeludnienia we wskazanym okresie. W pozostałym zakresie powództwo _podlegało oddaleniu, gdyż ządana kwota była wygórowana i nieuwzględniająca realiów ekonomicznych społeczeństwa. W konsekwencji uwzględnienie powództwa W szerszym zakresie prowadziłoby nie do rekompensaty doznanej krzywdy niemajątkowej, a do nieuzasadnionego wzbogaceniapowoda. Za nieudowodnione uznał Sąd Okręgowy twierdzenia powoda dotyczące pogorszenia się jego stanu zdrowia w związku z konfliktami i stresami, jakie były następstwem osadzenia go w warunkach przeludnienia. Stwierdzenie tych -okoliczności wymagało wiadomości specjalnych, a wniosek z opinii biegłego sądowego nie został w przedmiotowej sprawie zgłoszony. _ Na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. W związku z art. 455 k.c. Sąd Okręgowy uznał za zasadne zgłoszone' przez powoda żądanie odsetek, przyjmując, iz pozwany w zwłoce znajdował się od dnia 15 maja 2009 r. Za doręczenie wezwania do spełnienia świadczenia, Sąd uznał doręczenie odpisu pozwu w dniu 27 kwietnia 2009 r.- Okres około 2 tygodni był wystarczający do przeanalizowania przez pozwanego okoliczności sprawy i ustosunkowania się C10 żądania powoda. I Wobec tego, powód może domagać się odsetek ustawowych od dnia 15 maja 2009 r. do dnia zapłaty. Apelacj ę od powyższego wyroku złożyły obie strony. Powód zaskarżył wyrok W części. Zarzuciłm nie zgromadzenie i nie poddanie ocenie materiału dowodowego 'dotyczącego podstaw faktycznych żądania zadośćuczynienia oraz nie podanie jakimi kryteriami kierował się Sąd ustalając wysokość zadośćuczynienia. Skarżący wniósł o uchylenie wyroku i Przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie przeprowadzenie W postępowaniu odwoławczym dowodu z opinii biegłego _lekarza medycyny Sfidüwej dr Í_ W- na okoliczność - _czy odbywanie kary f .iii =Í | if! iii -iif|!ii _"11' a|| ;iii illił ëlliř i=i'.* _fiilli lit il iiłş r-'¿'||_-_ Il |l |=:|"=E _'ir Jr' .Lili vi lit lit iii ti? if; . rr ; _' Šji ji El i ]:`||' I :šii - |' Í*ą;"| i ł-1 _Ê _Y 2' Š!', i = iii" Ê 5 1|' I : * ¦ iii ' í .i||- E _ , _ il ! 5 Ê ,Í i L'= | " | i ą¦g -._ 1.1 ] ' i= =- I kl | --- STRONA 11 --- we pozbawienia. Wolnoéci W Warunkaoh zagizybionych, niewentylowanych i za malych eel, braku ruchu oraz streséw i konfliktow zwiqzariych 2 takimi Wzirun1<::=.iuni pobytu spowodowaio pogorszenie stanu zdrowia P — oraz zmianq zaskarzonego VV}/1'0k'L1 i zasqdzenie dodatkowo kwoty 75.000 zi z ustawowymi odsetkami co do kwoty 50.000 zi od dnia 27 kwietnia 2009 r., a co do kwoty 25.000 zl od dnia 24 listopada 2009 r. do dnia zapiaty, a ta1<z'e 0 zmianq zaskarzonego Wyroku W pkt 1 przez ustaienie, i2 odsetki ustawowe bqdzi néilezne od dnia 2'7 kwietnia. 2009 r. oraz W pkt 3 przez nie oboiaganic2 pozwanego obowiagkiem zwrotu kosztow procesu. Powéd Wnosii rowniez o zasqdzenie od Skarbu Pafistwa na rzecz pelnomocnika z_ urzodu kosztow pomocy prawnej éwiadczonej z urzegdu za I i II instancjz5, skiadajag: oéwiadozenie, Ze koszty pomocy prawnej nie zostaiy oplacone W caioéci ani W czoéci. . Pozwany zaskarzyi wyrok W czqéci zasqdzaj apej od pozwanego na rzecz powoda kwoto W wysokoéci 3.000 zi VV1‘ELZ z ustawowymi odsetkami 0d dnia 15 maja 2009 1'. do dnia zapiaty i Wniosi o zmianeg wyroku W zaskarionej czgéci i oddalenie powédztwa oraz przyznanie kosztow zastegpstwa procesowego zei II instanoj g, ewentualnie o uchyienie zaskarzonego orzeozenia i przekaz:mic Sprawy Sqdowi I instanoji do ponownego rozpoznania — przy uwzglegdnieniu kosztow postqpowania odwoiawczego. Zaskarzonemu Wyrokowi pozwany zarzucilz l ' 1) naruszenie przepiséw prawa materialnego W postaci art. 23, 24 i 448 k.0. w zwiqzku z art. 110 § 2 1<:.k.W. oraz art. 3 Konwencji 0 Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnoéci z dnia 4' listopada 1950 r. przez bhgdnq Wykladnio polegajapq na przyjociu, Ze odbywanie kary pozbawienia WO11'10§Ci W Warunkach p1‘Z6p€>h’1iO1'16j celi narusza dobra osobiste powoda W postaci humanitarnego traktowania z poszanowaniein godnoéci ludzkiej, _ 10 \ II  551:: ; _ I;::.:‘*=.T !.!;~ ii! 211:; 225;; |i_EI|i =. i;.=;!@ =1 \| iii W :1"! |_ _ ' |l|I= ||1 = " .a ;. ~F \ :|= 1 F =4='.?:' \  = _ ; ' | >. .' . r 1| I : }' . If ‘5 =.';‘i : !!|: | I in HHE 1 .—.. ,_ I: == . .4 "' E I 5 II j  1 .!iIh. :'=_ I I 5::;'= a ii! ' ' "F?5:1.’ ;~§ ;|'F= ;= i|!f i>|" 1. ! ii! |' |ii :2 ! 5 i Ii ~; ! Ll ii 5 H, *i i 1% '5 ii; : 5 qr I i" H: I | Va? 3:: 5 5 Z.1 ' 2 1':  : <35“; 5!! E i .3] 3 In 5 ! 5‘i E i §%a ! i 3: = I >3 = :'| I iii‘ | | _; I.5?}i ~ .;= =1—L?J_' l ma pozbawienia Wolności W warunkach zagrzybionych, niewentylowanych i za małych cel, braku ruchu oraz stresów i konfliktów związanych z takimi warunkami pobytu spowodowało pogorszenie stanu zdrowia P- _ oraz zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie dodatkowo kwoty 75.000 zł z ustawowymi odsetkami co do kwoty 50.000 zł od dnia 27 kwietnia 2009 r., a co do kwoty 25.000 zł od dnia 24 listopada 2009 r. do dnia zapłaty, a takze o zmianę zaskarzonego wyroku W pkt 1 przez ustalenie, iz odsetki ustawowe będą należne od dnia 27 kwietnia 2009 r. oraz W pkt 3 przez nie obciążanie pozwanego obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Powód wnosił równiez o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z_ urzędu kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu za I i _Il instancję, składając oświadczenie, ze koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w części. _ Pozwany zaskarzył wyrok w części zasądzaj ącej od pozwanego na rzecz powoda kwotę w wysokości 3.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15 maja 2009 r. do dnia zapłaty i wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa oraz przyznanie kosztów zastępstwa procesowego za II instancj ę, ewentualnie o uchylenie zaskarzonego orzeczenia i przekazanie Sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania - przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego. Zaskarzonemu wyrokowi pozwany zarzucił: I ` 1) naruszenie przepisów prawa materialnego W postaci art. 23, 24 i 448 k.c. W związku z art. 110 § 2 k.k.w. oraz art. 3 'Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia Ä listopada 1950 r. przez błędną Wykładnię polegającą na przyjęciu, ze odbywanie kary pozbawienia- wolności w warunkach przepełnionej celi narusza dobra osobiste powoda w postaci humanitarnego traktowania z poszanowaniem -godności ludzkiej, _ 10 \ :-¦ - ¦Ei_=: ; _ ¦i::_:'f=_-_' |.-!¦'- ni it: is |¿_EI|j =. is i _ iii s il! -|_ _ -' |_,'= ||1 = Í" _-8 ;_ '-.F i i'=- 1 F E-='_¶:' _.¿ = _- ł ' I- *_ .' _ r 1| 1 : ł' . ,Í '-5 =_"śř ; -!!|:' I l if ||¦¦E 1 _¬-_--_ ;_ |› .. _ _=i "` Ê | 5 ¦' Ę ' Í .¦łIh. ‹'='_ ¦ 1 tz-:za zi iśł ` ' la*-5:1.: si :|'f= ;= š|!j is|' 1-. ! iii |` -|ii ¦; -Ê Ś i ¦i ~; Ê li i: 5 !`~¦_ *Í i tj 'ż Êig ¦ 'Š fin I ¦" 51: I | 585' Ś¦: :` -5 'Š.'= ' z 1": - : <'ę1şĘ Š!! E i 3] 3 I" 5 4 ăli Š Í Ši ! Ê Ü: = -I fi = rl I llł | | _; I I_ ÊIi:'¦-Ĺ ~ .-;= :Ľ-LTÍ' Ĺ --- STRONA 12 --- ~.=_.. =  _  naruszeme przepisow prawa W postaci art 248 § 1 kkw , § 2 ust 4 rozporzqdzenia Mimstia Sprawiedhwosci z dma 19 04 2006 r W sprawie _ _ trybu postqpowania Wiasc1W§ ch organow W Wypadku gdy hczba osadzonych W zakiadach kamych lub aresztach sledozych przekroozy W skah kl'21_]1.1 ogolneg pO]6I111’iOSO tych zakiadow (Dz U Nr 65 poz 45 9) *;1_.<j;r=a . “ 3:;‘?=§j. Q przez p1‘Zy]QC1$ przez Satd ze dzmiame pozwanego polegajagze na H ~$ umieszczemu powoda vs Warunkach W ktorych powierzchma W ceh na _1ednaL osobq Wynosi T111118} I112 3 m2, stanowi naruszeme prawa, .. ,:~_ .¢ I . 1 .r€.L;;f___ 4.“‘_ ‘E: .. 3) biad W ustaleniach faktycznych p016g8.j apy na PTZYJECHJ, 12 pomimo faktu In an ze doleghwosoi doznane przez powoda na skutek przeludnlema me byly ‘ti%=.5.* ':'.='= 2 ".=. . lai e NV ' zbyt S1i1'1€, a pT.'Z6111dI11€1'11E3 me kumulowaio SIQ z mnymi 1’lE1l'llSZ6I11E11'I11 praw powoda, doszio u mego do tak. silnych ujemnych doznan = _ _.,=_<~.: ' '.3'.j, ‘Y. . 3:, _.:.~:=, ; :~_;  pSYC1'11CZI1YCh, ktore skutkuja naruszeniem godnosci skazanego 1 _ uzasadn1a3q zasqdzenie zadoscuozyniema Sqd Apelacyjny zvi azyi, co l1ilStQptl_]B Said II 1I1S'£E11'1C_]1 uznagag: trafnosc ustalen faktycznych 1 siusznosc oceny prawns], dokonane przez Sqd Okrqgowy p1‘Zy]IT11l]€ ]e za Wiasne Sfonnuiowane przez skarzapych zarzuty sqniezasadne _ j_{=;¥£@§:“#.:; . _:;_Q1".'=.'. .l‘.,‘‘_l|a?$§?»{" =' ':*:1‘$'§F'r§‘,i'E, ' s~e»!,_""=»:;. ' ' Wbrew twierdzemom pozwanego me doszio do naruszema Wskazanyoh W  apeiaqi przepisow prawa materialnego Zgodme z an 8'7 ust 1 Konstytucji Jednym ze zrodei powszechme obowiazujqcego prawa Rzeczypospohte] POiSi(18_} S8. ratyfikowane umowy miqdzynarodowe, natozmast art 91 Konstytucp _; _=._i.:.;__~ ' '5' .\=.=.=.,,.. l Stanowi, 12 ratyfikowana. umowa 1Il1QdZ}'1'l2ll'Od0W8., po ]6] ogkoszemu W Dzlemnku Ustaw RP nabiera mocy obowiqzujacej, stage SIQ czqscm  .=..=.»;.1.. .. Obowiqzujqcego porzqdlm prawnego 1 musi bvc stosowana przez sqdy 1 mne .=.,. . _ .1_:32__;5._;_= . . . Organy Umowq 1n1Qdz§*naIodoWq nalezy zatem traktowao ]81(O lex speczalzs W  ..'.=\.a'.':.w __ Stosunku do prawa kraJowego ze Wszystkum ph/nqcyini stqd kOIlS6i{W6I1C_]&1‘£11  5 I;2_'; . ' Przy czym umowa mi:gdzynarodowa ratyfikowana za uprzedniq zgoda vvyrazonq W ustawie ma. pierwszenstwo przed ustawao Jezeh ustawy te] me da. SIQ pOgOdZ1C n ~_-=_.--_ z - _ - naruszenie przepisow prawa W postaci art 248 § 1 kkw , § 2 ust 4 rozporządzenia Mmistia Sprawiedliwości z dnia 19 04 2006 r w sprawie _ _ trybu postępowania właściwy ch organów w wypadku gdy liczba osadzonych W zakładach karnych lub aresztach sledczych przekroczy w skali kraju ogólną pojemnosc tych zakładów (Dz U Nr 65 poz 45 9) *j1_.=j;-rs _' ¬ _;ts-=Y=;j_ .z przez przyjęcie przez Sąd ze działanie pozwanego polegające na " r umieszczeniu powoda vs warunkach w ktorych powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niz 3 mz, stanowi naruszenie prawa, .. ,¦._- .1- I _ _j .e'¿;.Lt¿f___ ¿-_'_-,_ iz _ . 3) bład w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iz pomimo faktu H W ze dolegliwości doznane przez powoda na skutek przeludnienia nie były “t-i%=.5.'- ":`.=`= 5 -'-.=.- _- lat e HV ` zbyt silne, a przeludnienie nie kumulowało się z innymi naruszenrami praw powoda, doszło u niego do tak silnych uj emnych doznan -= _ __,=_‹~.= ` '_Í'.Ę-,- 'f. .- 3:, __:.==-=, ;- -':'_-,' - psychicznych, ktore skutkuja naruszeniem godności skazanego 1 _ uzasadmają zasądzenie zadośćuczynienia Sąd Apelacyjny zu azył, co następuje Sąd II instancji uznając trafnosc ustalen faktycznych 1 słusznosc oceny prawnej, dokonane przez Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne Sfonnułowane przez skarzących zarzuty sąnrezasadne _ ¿"`_Ł=;§Ê5āąš:“s_:; _ '_=¿_-gt"-_"=.'_ .'l“._‹-*_Ĺ|5iŠŠÊ'=›<f'< =' ':>¦:`G'ŜlŸ-Í'Å”.¿'E. ' "s¬e~'!,_""'›„'.[. ' ` Wbrew twierdzeniom pozwanego nie doszło do naruszenia wskazanych w - apelacji przepisow prawa materialnego Zgodnie z art 87 ust 1 Konstytucji jednym ze zrodeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej Se ratyfikowane umowy międzynarodowe, natomiast art 91 Konstytucji -_¿ _-=›¬f.¦-.¿__¬_ ' 'if _.='.-=.=.-_,__ l Stanowi, rz ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu W Dzienniku Ustaw RP nabiera mocy obowiązującej, staje się częścią - _-=_-.-¬_›z.1._- _ _ Obowiązującego porządku prawnego 1 musi bvc stosowana przez sądy 1 inne ¬.=.,. -- _ _ .¿-_'Ł-3-`_;¿.-_¿_= .- _ _ Organy Umowę międzynarodową nalezy zatem traktowac jako lex specialis w - -'.-_"_-=~_a'.'_'_‹f _'_- stosunku do prawa krajowego ze wszystkimi płynącymi stąd konsekwencjami '- 5 J;-¦_'¿ _ ' Przy czym umowa międzynarodowa ratyfikowana za uprzednią zgoda wyrazoną W ustawie ma pierwszenstwo przed ustawą, jezeli ustawy tej nie da się pogodzie n --- STRONA 13 --- 1‘ we Z umowa. Europejska Konwenoja PraW Cziowieka i Podstawowych Wolnoéci Sporzadzona W dniu 4 listopada 1950 r. W Rzymie (Dz.U. z 1993, m 61, poz. 284) zostaia ratyfikowana za uprzednia zgoda Wyraiona ustawa z dnia 2 paidziemika 1992 r. 0 ratyfikacji Konwencji 0 Ocmonie Praw Cz1o.Wieka_i Podstawowych Wolnoéci (Dz.U. z dnia 24 listopada 1992 r.). Dlatego tez trafiiie Sad Okrqgowy przyjai, iz art. 3 Konwencji ma pierwszefistwo przed art. ‘248 k.k.W. i skoro treéci art. 248 k.k.W. nie da sis; pogodzié z treécia art. 3 Konwencji, namszenie Konwencji stanowi 0 bezprawnoéci dziaiafi pozWa.nego  Skarbu Pafistwa. Artyku13 Konwencji stanowi, i2 nikt nie moze byé poddany torturom ani nieludzkiernu lub poniiajaciemu traktowaniu albo karaniu. Czqsto Wfi1‘L1I11<1 przetrzymywania Wiqiniow sa tak zie, i2 musza byé uznane za traktowanie nieludzlcie lub ponizajace. Przy ocenie Wanmkow panujacych W WiQZ1C1111l nalozy brad pod uwagq m.in. ich skumulowany efekt oraz konl<ret11e zarzuty stawiane przez Wioinia. Iednakze j11Z' sama Wyjatkowo maia powierzchnia pozostaj aca do dyspozycji poj edynczego Wiqinia W przeludnionej celi, zwiaszcza jeéli Wiegziefi przebywa W takich Warunkach przez diugi olcres, generuje problem na tle art. 3 Konwencji i moze stanowié 0 odpowiadzialnoéci Pafistwa z tytuhi naruszenia débr osobistych. Brak érodkow finansowych W budzecie Pafistwa nie moze  W zasadzie — usprawiediiwiaé Warunkow Wiegziennych tak ziych, Ze powoduja nieiudzkie lub ponizajace itraktowanie. We Wskazywanej przez Sad I instancji sprawie Novoselov przeciwko Rosji, Europej ski Trybuna1Praw Cziowieka stwierdzfl, ze. nawet jeéli siuzba W1QZ1€I1Il8. konkretnego W1QZ16I11€1 nie jest bezpoérednio odpowiedziaina za przeludnienie W Him zaistniaie, Wynikajace z obiektywnych trudnoéci, nie Wyklucza to Ilaruszenia przez pafistwo art. 3 Konwencji 1 Wéwczas mozna mowié 0 b@Zp1‘aWnym zawinieniu tego Pafistwa (por. M. A. Nowicki, Wokéi Konwencji EUI0pejs1<iej. Komentarzl do Europejskiej Konwencji Praw Czkowieka, Oficyna, 2009) ' _ “. _...5 23$1: IF *| | I’ us !|i:E 1|! .!I|! 1'11" ' ="!l/ _“P; 1:1 _. Ea : .1 . ..: :='i 11 .| ' '=!|I 1 .tI! ' | I I!  = 1’ . '1’ : ii" =::; 2;? ‘|: jl H’. 1. ,. r. EY :11 11' I: ' ii q_.. |:;! 1 I!ii! j|1 ; 11 \.. I 1 1:4 i g_.=: J: . 11 i 2:1 r 11 E sI : Kl i .1 11 1 . 1| v~;¢___—_.\~ ..... i' wo. Z umową. Europejska Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona W dniu 4 listopada 1950 r. w Rzymie (Dz.U. z 1993, m 61, poz. 284) została ratyfikowana za uprzednią zgodą wyrażoną ustawą z dnia 2 października 1992 r. o ratyfikacji Konwencji o Ocmonie Praw Czło.wi.eka_i Podstawowych Wolności (Dz.U. z dnia 24 listopada 1992 r.). Dlatego też trafiiie Sąd Okręgowy przyjął, iż art. 3 Konwencji ma pierwszeństwo przed art. 248 k.k.w. i skoro treści art. 248 k.k.w. nie da się pogodzić z treścią a.rt. 3 Konwencji, naruszenie Konwencji stanowi o bezprawności działań pozwanego - Skarbu Państwa. Artykuł 3 Konwencji stanowi, iż nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiernu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Często warunki przetrzymywania więźniów są tak złe, iż muszą być uznane za traktowanie nieludzkie lub poniżające. Przy ocenie warunków panujących w więzieniu należy brać pod uwagę m.in. ich skumulowany efekt oraz konkretne zarzuty stawiane przez więźnia. Jednakże juz' sama wyjątkowo mała powierzchnia pozostaj ąca do dyspozycji pojedynczego więżnia W przeludnionej celi, zwłaszcza jeśli więzień przebywa w takich warunkach przez długi okres, generuje problem na tle art. 3 Konwencji i może stanowić o odpowiedzialności Państwa z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Brak środków finansowych w budżecie Państwa nie może - w zasadzie - usprawiedliwiać warunków Więziennych tak złych, że powodują nieludzkie lub poniżające traktowanie. We Wskazywanej przez Sąd I instancji sprawie Novoselov przeciwko Rosji, Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że nawet jeśli służba Więzienna künkretnego więzienia nie jest bezpośrednio odpowiedzialna za przeludnienie w Him zaistniałe, wynikające z obiektywnych trudności, nie wyklucza to naruszenia przez państwo art. 3 Konwencji i wówczas można mówić o bfiāprawnyin zawinieniu tego Państwa (por. M. A. Nowicki, Wokół Konwencji EĹ1I0pejs1<iej. Komentarz' do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Oficyna, 2009) " _ “-. _ _ .¬ 5 :fin-i MŚ l| | I' 'ts !|i¦E e¦:|! .!I|Ê Í-ÊŸÍ' " -;Elf -_-Ê? `Ê:i _. ia 5 ji . ..1 ¦='1 -ti .|. ' '=!|| .i .t|¦ ' | -' |¦ - -= ł-' _ 'I' s 55" =:=¿ i¦i `|: 1| I:i'. lz ,_ r. Ê-F ¦ii iii' I: ' Ęi ę_.. |¦;! ti :!i¦! jlł ; gt L.-_ ¦ il ir! Í g_-.=: .'¦ . ii i 'iii r 1_‹ E s" a ‹f'| ¦ .1 it 1 _ 1| '¬-'-~;¬-'__-___.\« -.....- --- STRONA 14 --- Sad Ohegowy praWid1oWo ustalil Wanmld W jakich kare pozbawieiiia wolnoéoi odbywal powéd, zatern zbednym jest ponowne szczegoiowe _ przytaczanie danych, ktore zostaiy Wskazane W pierwszej czeéci uzasadnienia. LL’ :'?<  .5 _ ;<..; PcWod przez ponad rok byi osadzany W kolejnych colach, W ktoryeh nie ._. , 1?‘ przestrzegano wymogu zagwarantowania kazdemu pozbawionernu Woinoéci ._\ _. 1; " minimum 3 m2 powierzchni. Podkreélié nalezy skale przeludnienia, ktora mogia ,3 _ . 1;: siegaé 100 %. Przykliadowo W okresie od 26 iutego 2009 r. do 1 kwietnia 2009 r. ._ powod byi osadzony W ceii nr 400 przeznaczonej dla 5 osob, W ktorej ':_»=  ji. przebywaio od 7 do 10 osob. W rezultacie zamiast 3 1112 powierzchni bedacej i tak jedna z nizszych norm W Europie, na jedna" osobe osadzona W tej celi przypadalo okresowo jedynie 1,5 ml. Uprawnionym jest zatem Wniosek, Ze takie czynniki, jak skala przeludnienia i jego diugotrwaloéé (okres zakreélony _ F» *4 pozwem), przebywanie W ceii przez 23 godziny na dobe, powoduja, iz zostai _ :,._.._ przekroczony prog dolegliwoéci, jaki jest zwiazany z odbywaniem kary R31 ;; _ ii" ' pozbawienia WO1I10§C1. W konsekwencji doszio do naruszerria godnoéci IE2i osobistej powoda i jego prawa do prywvatnoéoi. Na skutek osadzenia W ' '5: ; .21.! ‘ii =  warunkach przeludnienia powéd doéwiadczyl utrudniefi W korzystaniu z kacika " sanitarnego, ktory musiai dzieiié z Wieksza liczba Wsporwieiniow nii miaioby to rniejsoe W przypadku przestrzegania normy ujetej W art. 110 § 2 k.k.W. oraz doznai utrudniefi W spozywaniu posilkow. Niewatpliwie stioczenie sporej liczby osob na stosunkowo mate; powierzchni musi przyczyniaé sie do zaistnienia T02:nego rodzagu konfliktow pomiedzy osadzonymi, przyczyniaé sie do POWstania poczucia dyskomfortu i nislciej Wartoéci u powoda. Osadzenie W Wamnkaoh przeludnienia nie ‘oyio spowodowane jakimié szczegoinymi Okoiicznoéciami, odwrotnie Wynikaio z polityki penitencjarnej, ktora nie Zapewniia odpowiedniej liczby zakiadow kamych pozwalajaoych na Zflgwarantowanie praw osadzonym przyznanych W art. 41 ust. 4 Konstytucji RP ‘ . ...<\.   . <2.z.:m==auun|:n§== . _. \ Sąd Ohęgowy prawidłowo ustalił warunki w jakich karę pozbawienia wolności odbywał powód, zatem zbędnym jest ponowne szczegółowe -_ przytaczanie danych, które zostały wskazane w pierwszej części uzasadnienia. LL* :'?‹ - _,ā _ te.: Powód przez ponad rok był osadzany W kolejnych celach, w których nie ._'. ,- Ÿ przestrzegano wymogu zagwarantowania każdemu pozbawionernu wolności ._\ _. f; ' minimum 3 niz powierzchni. Podkreślić nalezy skalę przeludnienia, która mogła „Ę _ _ -1;: sięgać 100 %. Przykładowo w okresie od 26 lutego 2009 r. do l kwietnia 2009 r. ._ powód był osadzony w celi nr 400 przeznaczonej dla 5 osób, w której '-:_»' - iz przebywalo od 7 do 10 osób. W rezultacie zamiast 3 mz powierzchni będącej i tak jedną z niższych norm w Europie, na jedną' osobę osadzoną w tej celi przypadało okresowo jedynie 1,5 mz. Uprawnionyni jest zatem wniosek, że takie czynniki, jak skala przeludnienia i jego długotrwałość (okres zakreślony _ J.- *¬'~ pozwem), przebywanie w celi przez 23 godziny na dobę, powodują, iz został _ :_,__,,-,_ przekroczony próg dolegliwości, jaki jest związany z odbywaniem kary .YĘ1 :.¿ _ r."' ' pozbawienia wolności. W konsekwencji doszło do naruszenia godności .fša-2 osobistej powoda i jego prawa do prywatności. Na skutek osadzenia w ' 2-: 3 _ILE “il = - warunkach przeludnienia powód doświadczył utrudnień W korzystaniu z kącika ` sanitarnego, który musiał dzielić z większą liczbą współwiężniów niż miałoby to miejsce w przypadku przestrzegania normy ujętej w art. 110 § 2 k.k.w. oraz doznał utrudnień w spożywaniu posiłków. Niewątpliwie stłoczenie sporej liczby osób na stosunkowo małej powierzchni musi przyczyniać się do zaistnienia Y02:nego rodzaju konfliktów pomiędzy osadzonymi, przyczyniać się do Püwstania poczucia dyskoinfortu i niskiej wartości u powoda. Osadzenie w Warunkach przeludnienia nie było spowodowane jakimiś szczególnymi Dkolicznościaini, odwrotnie wynikało z polityki penitencjarnej, która nie Zapewniła odpowiedniej liczby zakładów karnych pozwalających na _Zügwarantowanie praw osadzonym przyznanych w art. 41 ust. 4 Konstytucji RP ' _ ...gn - - _ -‹a-_r.-.›m=nam|:u§=-'='- _ _. \ --- STRONA 15 --- _ ~ Sad I instanoji zasadnie zatem uznai, Ze pozwany permanentnie naruszai home Wyrazona W powoianym przepisie i W tym kontekécie dziaianie Skarbu Paiistwa byio bezprawne i zawinione. Zgodnie z uchylonym art. 248 § 1 k.k.W. W szczegolnie uzasadrrionyoh Wypadkach dyrektor zakiadu karnego lub aresztu '=§1edczego mogi umieéoié osadzonych, na czas okreélony, W Warunkach, W lqtéiyoh powierzohnia W celi na jedna osobe Wynosi rrmiej niz 3 m2. Pozwany '.11ie'Wykaza1, aby W przypadku powoda zachodziiy Szczegéine okoiicznoéci 'r_1zasad11iajace..Qgadz,@nie P C W przeludnionych celach, W :.Wa1'u11kach uniemozéliwiaj apych zachowanie minimum prywatnoéci oraz xzapewnienie W miare godnyoh Warunkow spozywania posiikow i Wykonywania Hzabiegow higienioznyoh. Szozegolne okolicznoéci, o jakich mowa W art. 248 § 1 k.k.W. to sytuaoje WyjagtkoWe, Wymuszajace przez czas éciéle okresilony odstapienie od norm Wymienionyoh W tym przepisie i nie Wynikajaoe ze ziej organizacji fimkoj onowania zakiadow karnych (np. pozar, zalanie pomieszozefi, zagrozenie katastrofa budowlana, koniecznoéé natyohmiastowego remontu). Warto przy tym Wskazaé, Ze aktualnie obvowiagzujaccy art. 110 § 2a i § 2b 1<.k.W. Wprowadza jeszcze daiej idace ograniczenia, np. epidemia, stan Wojenny, stan Wyjatkowy, ozy stan kleski Zywiolowej. Z cala p6W1'10§C~13t nie mozna za1iozyc': do szczegoinych okolicznoéci permanentnego Wykorzystywania przepisu, ktoiy jako szozegolny powinien podlegaé Wykiadni zawezajacej, jako remedium _na niedostatki budzetowe Wieziennictwa czy tea W celu unikniecia konieoznoéci poszukiwania skutecznego rozwiazania problemu przeludnienia W zakiadach kamyoh. Fakt, Ze dyrektor zakiadu karnego samodzielnie nie by} W stanie przeprowadzié takich dziaiafi, nie Wykluoza bezprawnoéci Skarbu Pafistwa jako pozwanego i Wynikajaoej z tego odpowiedzialnoéci. Pozwany nie Wykazai z reszta, aby W Zakiadzie Karnym W P W sposob ciagty istnialy jakieé Szozegolne, niemozliwe do rozwiazania We Wiasnym zakresie sytuacje llzasadniajace staie korzystanie Z Wyjatkowego I'0ZW13LZEiI11& przewidzianego W 811248 §,11<.1<.w. W W r rwmmnnmmwmz _- - Sąd I instancji zasadnie zatem uznał, że pozwany permanentnie naruszał 'n0m1ę wyrażoną w powołanym przepisie i W tym kontekście działanie Skarbu Państwa było bezprawne i zawinione. Zgodnie z uchylonym art. 248 § 1 k.k.w. W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu *Śledczego mógł umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, W _:których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosi rrmiej niż 3 mz. Pozwany 'f11ie`wykazał, aby W przypadku powoda zachodziły szczególne okoliczności "'L_1zasad11iająeę_.0g¿1dz,enię P- C W przeludnionych celach, w :_wa1'un.l<ach uniemożliwiających zachowanie minimum prywatności oraz .zapewnienie w miarę godnych warunków spożywania posiłków i wykonywania "zabiegów higienicznych. Szczególne okoliczności, o jakich mowa w art. 248 § l k.k.w. to sytuacje wyjątkowe, wymuszające przez czas ściśle określony -odstąpienie od norm wymienionych w tym przepisie i nie wynikające ze złej organizacji funkcjonowania zakładów karnych (np. pożar, zalanie pomieszczeń, zagrożenie katastrofą budowlaną, konieczność natychmiastowego remontu). Warto przy tym wskazać, że aktualnie obowiązujący art. 110 § 2a i § 2b k.k.w. wprowadza jeszcze dalej idące ograniczenia, np. epidemia, stan wojenny, stan wyjątkowy, czy stan klęski żywiołowej. Z całą pewnością nie można zaliczyć do szczególnych okoliczności permanentnego wykorzystywania przepisu, który jako szczególny powinien podlegać wykładni zawężającej, jako remedium _na niedostatki budżetowe więziennictwa czy też W celu uniknięcia konieczności poszukiwania skutecznego rozwiązania problemu przeludnienia W zakładach kamych. Fakt, że dyrektor zakładu karnego samodzielnie nie był w stanie przeprowadzić takich działań, nie wyklucza bezprawności Skarbu Państwa jako pozwanego i wynikającej z tego odpowiedzialności. Pozwany nie 'wykazał z resztą, aby w Zakładzie Karnym w P- w sposób ciągły istniały jakieś Szczególne, niemożliwe do rozwiązania we własnym zakresie sytuacje 1122-lsadniające stałe korzystanie ż wyjątkowego rozwiązania przewidzianego w 811248 §,11<.1<_w_ . s 3 rwmmnnmm¬mz --- STRONA 16 --- Niewatpliwie zatem osadzenie powoda W Wyzej opisanyoh Wanmkaoh stanowiio naruszenie jego godnosci oraz praWa do prywatnosci, ktore gywiiizowane paristwo W sposob odpowiedrii (odbywanie kary izolacyjnej immanentnie poiaczone jest z ograniczeniem piywatnosci) Winno zapewnié takie osobom pozbawionym Wolnoéci. 4 Naiezy rowniez podniesé, ii sam tyiko brak ze strony Dyrekcji Zakiadu Karnego zamiaru upodlenia Wieinia nie moze W sposob rozstrzygajaoy Wykluczyé naruszenia art. 3 Konwencji. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 Konwencji paiistwo nie moze uchyiié sie od obowiazku przestrzegania art. 3, nawet ,,W przypadku Wojny lub innego niebezpieozefistwa publicznego zagrazajacego Zyciu narodu", co oznacza, i2': czasie, W ktorym nie Wystepuja tego typu przeszkody obowiazek paiistwa przestrzegania art. 3 jest stanowozy. Ponadto z obowiazku pafistwa Z8.p6W1'11611i8. kazdej osobie pozostajaoej W granicach jego jurysdykcji praW i Wolnosoi zapisanyoh. W Konwenoji (art. 1) Wynika takze, 2e pafistwo musi podejmowaé kroki zapewniajace, aby osoby pozbawione Wolnosoi nie byiy poddawane ponizajacemu traktowariiu albo karaniu. W zwiazku Z tym nalezy podkreslié, i2 W miare upiywu czasu od ratyfikowania przez Polske Konwencji o Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnosci, Warunki W Wiezieniaoh powinny sie poprawiaé choéby na tyle, by minimalne przewidywane krajowym prawem normy powierzohni byly przestrzegane, a odejécia od nich byiy nieznaozrie i by Zdarzaiy sie W rzeczywiécie Wyjatkowych przypadkach i na czas okreélony. Z tego tea Wzgledu W orzeczeniaoh sadowych Wydawanych przed kiiku laty W ‘Hlgo typu sprawaoh mogiy zapadaé odmienne rozstrzygniecia. ‘Sad Okregowy prawidiowo ustalii Wysokosé naleznego poWodoWi zadoséuczynienia, biorac pod uwage Wszystkie okolicznoéci sprawy, W tym 1‘0Zmiar doznanej przez osadzonego lcrzywdy. Rozwazania Sadu I iristancji W W111 zakresie Sad Apelacyjny podziela i uznaje za Wlasne. Zwiazek Prlyczynowy porniedzy Zachowariiem pozwanego Skarbu Paristwa a krzywda, Niewątpliwie zatem osadzenie powoda W wyżej opisanych wanlnkach stanowiło naruszenie jego godności oraz prawa do prywatności, które gywilizowane państwo W sposób odpowiedni (odbywanie kary izolacyjnej immanentnie połączone jest z ograniczeniem prywatności) winno zapewnić także osobom pozbawionym wolności. Ą Należy również podnieść, iż sam tylko brak ze strony Dyrekcji Zakładu Karnego zamiaru upodlenia więźnia nie może w sposób rozstrzygający wykluczyć naruszenia art. 3 Konwencji. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 Konwencji państwo nie może uchylić się od obowiązku przestrzegania art. 3, nawet „w przypadku wojny lub innego niebezpieczeństwa publicznego zagrażającego życiu narodu", co oznacza, iż czasie, w którym nie występują tego typu przeszkody obowiązek państwa przestrzegania art. 3 jest stanowczy. Ponadto z obowiązku państwa zapewnienia kazdej osobie' pozostającej w granicach jego jurysdykcji praw i wolności zapisanych. w Konwencji (art. 1) wynika także, że państwo musi _podejmować kroki zapewniające, aby osoby pozbawione wolności nie byly poddawane poniżającemu traktowaniu albo karaniu. W związku z tym należy podkreślić, iż w miarę upływu czasu od ratyfikowania przez Polskę Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, warunki w więzieniach powinny się poprawiać choćby na tyle, by minimalne przewidywane krajowym prawem normy powierzchni były przestrzegane, a odejścia od nich były nieznaczne i by Zdarzały się w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach i na czas określony. Z tego też względu w orzeczeniach sądowych wydawanych przed kilku laty W tego typu sprawach mogły zapadać odmienne rozstrzygnięcia. “Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił 'wysokość należnego powodowi zadośćuczynienia, biorąc pod uwagę- wszystkie okoliczności sprawy, w tym 1`0Z1niar doznanej przez osadzonego krzywdy. Rozważania Sądu I instancji w tym zakresie Sąd Apelacyjny podziela i uznaje za własne. Związek l31`Zyczynowy pomiędzy zachowaniem pozwanego Skarbu Państwa a krz-ywda, --- STRONA 17 --- jakiej doznai I. S‘ nie 'u1ega Watpliwoéoi. Skarb Pafistwa, jako podmiot odpowiedzialny za praWid1oWe Wykonanie kary pozbawienia Wolnosoi nie zapewnii Wiasciwych norm zaludnienia cei, naruszaj ac art. 248 § 1 k.k.W., a nastepnie art. 110 k.k.W. Nie zapewnii rowniez takioh Warunkow odbywania kary, ktore umozliwialyby godne spozywanie posikkow, za1at'WYiaiii'e"‘potrzeb fizjologioznych, czy Wykonywanie zabiegow higienioznych. Nietrafiiy jest zatem zarzut 'dotyozaoy ustalefi faktycznych podnoszony przez obie strony  Sad Okregowy ustalii i Wyjaénii podstawy zasadzonej sumy z tytuhl zado séuczynienia. _ Sad I instanoji podjai trafna decyzje prooesowaw przedmiocie zanieohania przeprowadzenia dowodu z doktimentacji Iekarskiej dotyozaoej powoda znajdujacej sie u pozwanego. Stwierdzenie okoiioznosoi Wp1yWu Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci na stan zdrowia powoda, jak WSI{&ZE.1i Sad Okregowy, Wymagaio Wiadomosci speojainych, a Wniosek o przeprowadzenie dowodu Z opinii biegiego sadowego ze Wskazaniem tezy dowodowej nie zostat zgtoszony. Zauwazyé boWiem nalezy, Ze Wobec zmiany od dnia 1 Iipca 1996 r. przepisow kodeksu postepowania oywilnego rzeeza sadu nie jest zarzadzenie dochodzenia W oelu uzupeinienia Iub Wyj asnieriia twierdzefi strony i Wykrycia srodkow dowodowyoh pozwalajaoych na ich udowodnienie ani tez sad nie jest zobowiazany do przeprowadzenia z urzedu doWodoW zmierzajacyoh do Wyjaénienia okoiicznosci istotnych dla rozstrzygniecia sprawy (art. 232 1<.p.c.). Obowiazek przedstawienia dowodow spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a oiezar udowodnienia fa1<toW majaoych dla rozstrzygniecia istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, ktora Z faktow tych Wvvodzi skutki prawne (art. 6 k.c.) e por. Wyrok SN z dn. 17.12.1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997/67/76. Kontradyktoryjnoéé prooesu cywilnego nakiada na 5'Ff0I1y obowiazek aktywnosoi dowodowej, ograniozajao alctywnosé _ sadu do szczégoinych sytuaoji prooesowych. W rozpoznawanej sprawie taka Wyjatkowa Slmlacja nie zaistniaia.  . I6 jakiej doznał I- S- nie 'ulega wątpliwości. Skarb Państwa, jako podmiot odpowiedzialny za prawidłowe wykonanie kary pozbawienia wolności nie zapewnił właściwych norm zaludnienia cel, naruszaj ąc art. 248 § l k.k.w., a następnie art. 110 k.k.w. Nie zapewnił równiez takich warunków odbywania kary, które umożliwialyby godne spożywanie posiłków, załat`wiaíii`ë"' potrzeb fizjologicznych, czy wykonywanie zabiegów higienicznych. Nietrafny jest zatem zarzut 'dotyczący ustaleń faktycznych podnoszony przez obie strony - Sąd Okręgowy ustalił i wyjaśnił podstawy zasądzonej sumy z tytulu zadośćuczynienia. _ Sąd I instancji podjął trafną decyzję procesowąw przedmiocie zaniechania przeprowadzenia dowodu z dokumentacji lekarskiej dotyczącej powoda znajdującej' się u pozwanego." Stwierdzenie okoliczności wpływu warunków odbywania kary pozbawienia wolności na stan zdrowia powoda, jak wskazał Sąd Okręgowy, wymagało wiadomości specjalnych, a wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego ze wskazaniem tezy dowodowej nie został zgłoszony. Zauważyć bowiem należy, ze wobec zmiany od dnia 1 lipca 1996 r. przepisów kodeksu postępowania cywilnego rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzenia W celu uzupełnienia lub wyj aśnienia twierdzeń strony i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zrnierzaj ących do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych Wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.) e por. wyrok SN z dn. 17.12.1996 r., I CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/76. Kontradyktoryjność procesu cywilnego nakłada na Sffüny obowiązek aktywności dowodowej, ograniczając aktywność _ sądu do Śzüególnych sytuacji procesowych. W rozpoznawanej sprawie taka wyj ątkowa Sytuacja nie zaistniała. - . 16 --- STRONA 18 --- ' ' :"':::."=I';‘. 1 *‘.;=..:av;;=—_=_... .. __  .  5=_.='.1.'.::. = .' :¥%'..J?=:912;;':;;£§:='Yi'r.%?eF253? ._’ 1'  _ Y; Y ==='  ‘ ..=:.'14217233"?.2'?‘11l::;'12???r¢''§€1%?'4=':45'.;=20.i.=:f;1LiLvie:g,I.|fi\—..‘€§1;L¢\.F5=;;':_.{5.31;g.;.1 .';._'17,._.._.: .;   .:__. . .:!_..':r'';_‘$.::=51::=_:,Fr:=_:fi=1.ii'n_>=“|:1Er::;t!_z>:5F Zgioszenie Wniosku dowodowego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegtego sadowego W postepowarriu apelacyjnym, z uwagi na tresé art. 381 k.p.c., jest nieskuteczne. Strona poWodoWa ten érodek doWodoWy mogia powotaé W postepowaniu pierwszoinstjanoyjnynfrj jak rowniez nie zaistniaiy W sprawie, na etapie postepowania odwoiawezego, takie okolicénoéci, ktore uzasadniaiyby potrzebe powoiania tego dowodu obecnie. Z tych przyczyn Sad Apeiaoyjny na podstawie art. 385 1<.p.c. orzeki jak_W sentenoji. O kosztaoh postepowania odwolawczego postanowiono stosownie do tresoi art. 102 k.p.c. . /* , .r ./ ‘~. C_.._“,> '32" ' " -:":=:."=í';`, ' H-1:-'.-.:'-'af-;-;-z--_;_-_._ _.__ ' . - -¿=_.=.'.:.'_::.- = .` :Fa.-.li-=:śz±.;;':;;-¿ā:='Êl'c.ł?-±Fāggş '._' 1' - _ '; ' -===' - -^ -..=:-_-.L-ka::ł~fi"ā-.-2-›'-¬;-ta¬z¬=§'=¬r-.+'-'star'&=-.:=.-:-..-;-=:a.‹.==:;1Ł=-:M1-.:g.‹-..=„¬.-.~e-:=;;z~.zfr¦=;-:.-_.¿-_ą-.¿;,=-¬.±.1.-,.-_.-'i;_.z.._., .-; - '_' .:_-_.- _ _¬-:-_--.-.--::---¿-_--;__-=~-=:ş-.:::=-_±-.-1-:a'=_::-='.-5:-'z_›=~|:.-M-›¦-±;=e_z-›;-s-=- Zgłoszenie wniosku dowodowego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego w postępowaniu apelacyjnym, z uwagi na treść art. 381 k.p.c., jest nieskuteczne. Strona powodowa ten środek dowodowy mogła powołać w postępowaniu pierwszoinstancyjnyin, jak równiez nie zaistniały W sprawie, na etapie postępowania odwoławczego, takie okoliczności, które uzasadnialyby potrzebę powołania tego dowodu obecnie. Z tych przyczyn Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jakw sentencji. O kosztach postępowania odwoławczego postanowiono stosownie do treści art. 102 k.p.c. _ /¬ , .›.~ .f “~¬ Ć--_..¬`“,; Ü:¦¬'