§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
odszkodowanie

Wyrok akt

odszkodowanie

Teza / krótkie omówienie

odszkodowanie

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- v Sygn. akt | ACa 72/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 czerwca 2011 r. Sad Apelacyjny w Warszawie 1 Wydzia+ Cywilny w skladzie: Przewodniczqcy — Sedzia SA Roman Dziczek Sedzia SA Anna Owczarek (spr.) Sedzia SA Marzena Konsek — Bitkowska Protokoiant st. sekr. sad. Joanna Baranowska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2011 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powédztwa D. J. _ przeciwko Skarbowi Parfislwa reprezentowanemu przez Dyrektora Aresztu Sledczego wW. 0 odszkodowanie na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu Okregowego Warszawa — Praga w Warszawie z dnia 27 paidziernika 2010 r. sygn. akt I C 485/08 1. oddala apelacje; 2. zasadza od D. J. na rzecz Skarbu Pafistwa  Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwote 5400 (pieé tysiqcy czterysta) zi tytulem zwrotu kosztéw zastgpstwa procesowego w postgpowaniu apelacyjnym; 3. obciqia Skarb Pafistwa kosztami sqdowymi w czgéci obejmujqcej nieuiszczonq opiate ocl apelacji. v- sygn. akt | Aca 72/11 W Y R O K W ÍMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 czerwca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie l Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Roman Dziczek Sędzia SA Anna Owczarek (spr.) Sędzia SA Marzena Konsek - Bitkowska Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Baranowska po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2011 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa D. J. _ przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Aresztu Śledczego wW. o odszkodowanie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 27 pażdziernika 2010 r. sygn. akt l C 485/08 1. oddala apelację; 2. zasądza od D. J. na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym; 3. obciąża Skarb Państwa kosztami sądowymi w części obejmującej nieuiszczoną opłatę od apelacji. --- STRONA 2 --- 2 Sygn. akt I A Ca 72/11 UZASADNIENIE Powéd D. J. Wniésl 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu §l1edczeg0 W W.: 4  kwoty 1.0000002} na swojq rzecz tytulem zadoééuczynienia, kwoty 10.000.000 21 na rzecz (. . .) W W. tytuhem zadoééuczynienia, obic z ustawowymi odsetkami ,,cjd dnia zwioki”. Powéd podniési, Ze naruszono jego dobra osobiste W postaci godnoéci, ponadto poprzez ,,zne;canie sic; i tortury”, ,,nie1ud2.kie traktowanie” W trakcie pobym W celi nr (...) Budynku (...) Aresztu §ledczeg0 W. Jak twierdzfl powierzchnia ' celi na jednego osadzonego by%a mniejsza nifz 3 mg, cela byia zagrzybiona, ze ziym Wyposazeniem, tynki, podloga, okno i drzwi byly W zlym stanie technicznym, brak bylo zabudowanej ubikacji, 00 W konsekwencji doprowadzilo do sytuacji zagrofzenia Zycia i zdrowia powoda. " W toku postqppowania powéd D. J. zmodyfikowal powédztwo W ten sposéb, ze cofnql pozew W zakresie kwoty 1.000.000 21 tytlflem zadoééuczynienia dochodzonego na swojq rzecz. Rozszerzyk podstawqv faktyczna, powédztwa zarzucajqc naruszenie dobra osobistego, czci'i godnoéci oraz pozbawienia prawa do obrony W postqpowaniu karnym poprzez odmowq udostegpnienia mu akt osobowo  poznawczych czqéci A i B. Strona pozwana Skarb Pafistwa  Dyrektor Aresztu Sledczego W. zastegpowahy przez Prokuratorie; Generalnzg Skarbu Pafistwa Wniésl 0 oddalenie powédztwa z uwagi na nie wykazanie przez powoda doznanej krzywdy, uszczerbku na imieniu i zdrowiu. Sad Okr¢gowy Warszawa  Praga w Warszawie Wyrokicm z dnia 27 paidziernika 2010 r. 0  oddalik powédztwo,   przyznal pelnoxpocnikowi 2 urzr;du ustanowionemu dla powoda Wynagrodzenie W kwocie 7200 zl plus 22 % VAT, i polecii Wyplats; tego 2 Sygn. akt I A Ca 72/ 11 UZASADNIENIE Powód D. J. wniósł 0 zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu Śledczego W W.: , - kwoty 1.000.000zł na swoją rzecz tytułem zadośćuczynienia, -kwoty 10.000.000 zł na rzecz (. . .) w W. tytułem zadośćuczynienia, obie z ustawowymi odsetkami „od dnia zwłoki”. Powód podniósł, że naruszono jego dobra osobiste w postaci godności, ponadto poprzez „znęcanie się i tortury”, „nieludzkie traktowanie” w trakcie pobytu w celi nr (...) Budynku (...) Aresztu Śledczego W. Jak twierdził powierzchnia ' celi na jednego osadzonego była mniejsza niz 3 mz, cela była zagrzybiona, ze złym wyposażeniem, tynki, podłoga, okno i drzwi były w złym stanie technicznym, brak było zabudowanej ubikacji, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji zagrożenia zycia i zdrowia powoda. ' W toku postępowania powód D. J. zmodyfikował powództwo W ten sposób, ze cofnął pozew W zakresie kwoty 1.000.000 zł tytułem zadośćuczynienia dochodzonego na swoją rzecz. Rozszerzył podstawę faktyczną powództwa zarzucając naruszenie dobra osobistego, czcii godności oraz pozbawienia prawa do obrony W postępowaniu karnym poprzez odmowę udostępnienia mu akt ósobowo - poznawczych części A i B. Strona pozwana Skarb Państwa - Dyrektor Aresztu Śledczego W. zastępowany przez Prokuratorię Generalna Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa z uwagi na nie wykazania przez powoda doznanej krzywdy, uszczerbku na imieniu i zdrowiu. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie .wyrokiem z dnia 27 paaizia-niia 2010 f. P - oddalił powództwo, - - przyznał pełnomocnikowi z urzędu ustanowionemu dla powoda wynagrodzenie W kwocie 7200 zł plus 22 % VAT, i polecił wypłatę tego --- STRONA 3 --- 3 Wynagrodzenia ze érodkow Skarbu Pafistwa Sqdu Okreggowego Warszawa Praga W Warszawie,  zaszgdzii od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Pafistwa zast&;poWane'go przez Prokuratorit; Generalnq Skarbu Pafistwa kwotfg 7200 Z1 tytulem zwrotu kosztow zastegpstwa procesowego,  przejqi pozostaie koszty sqdowe od uiszczenia ktérych powéd zostai zwolniony W caioéci na rachunek Skarbu Pafistwa. Sa,d Okrogowy ustalii Ze powéd W Areszcie 8ledcZym W. przebywal W okresie od 23 kwietnia 2008 r. 2008 do 28 maja 2008 r., tj. przez okres 36 dni, W tym W celi nt (. . .) pawilonu (...)oddzia1(...) przez 19 dni, tj. od 23 kwietnia 2008 r. do 11 maja 2008 r.. Przez 14 dni stan zaludnicnia celi by} przekroczony i powierzchnia. na jednq osobq: wynosiia mniej niz 3 mg. Zgodnie z Zarzqdzeniem Wewnqtrznym 111' (. . .) Dyrektora Aresztu 811:dczego W. z dnia. 12 lutego 2008 r. W szczegolnie uzasadnionych przypadkach mozna umieécié osadzonego, na czas okreélony, W Warunkach, W ktélych powierzchnia na jedna; osobo jest mniej sza. O stanie zaludnienia ksztahujqcym sit; na poziomie 111% i okresowym umieszczeniu osadzonych W celach, W ktérych norma ta nie byia zaohowana pismami Z dnia 19 marca 2008 i z dnia 30 lipca .2008 1'. by} informowany Przewodniczqoy VIII Wydziaiu Penitencjarnego Sqdu Okrqgowego Warszawa Praga. Powod, Wskazujqc podstawq roszczenia 0 zadoééuczynienie, podniési ponizaj gee traktowanie z powodu umieszczenia urzqdzefi sanitarnych W celi, przeznaczonej do spania, spozywania posiikéw, odpoczywania.  Sqd Okrt;g0Wy przywolujqc ni.in. art. 30 Konstytucji RP, art. 10 ratyfikowanego przez Polskq Miegdzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19.12. 1966 1'. (Dz. U. z 1977 nr 38 poz. 167 i 169), art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnoéci z dnia 4.12.1950 r. ratyfikowany przez Polskq W 1993 r. (Dz. U. z 1993 Nr 61 poz. 284 ze zm.), art. 8 ust 1 Konwencji oraz odpowiadajqce im normy prawa miqdzynarodowego, art. 40, 41 ust 4 i47 Konstytucji RP, WSk8ZflI, Ze Europejski Tiybunai PraW_Cz1oWieka rozpoznajqc sprawy dotyczqce Wnioskow odbywania 3 wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa Sądu Okręgowego Warszawa -Praga W Warszawie, - zasądził od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa zastępowanego przez Prokuratorię Generalna Skarbu Państwa kwotę 7200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, - przejął pozostałe koszty sądowe od uiszczenia których powód został zwolniony W całości na rachunek Skarbu Państwa. Sąd Okręgowy ustalił ze powód W Areszcie Śledczym W. przebywał W okresie od 23 kwietnia 2008 r. 2008 do 28 maja 2008 r., tj. przez okres 36 dni, w tym W celi rn' (_ _ .) pawilonu (.. .) oddział (. . .) przez 19 dni, tj. od 23 kwietnia 2008 r. do 11 maja 2008 r.. Przez 14 dni stan zaludnienia celi był przekroczony i powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m2. Zgodnie z Zarządzeniem Wewnętrznym nr (. _ .) Dyrektora Aresztu Śledczego W. z dnia 12 lutego 2008 r. W szczególnie uzasadnionych przypadkach można umieścić osadzonego, na czas określony, W Warunkach, W których powierzchnia na jedną osobę jest mniej sza. O stanie zaludnienia kształtującym się na poziomie 111% i okresowym umieszczeniu osadzonych W celach, w których norma ta nie była zachowana pismami z dnia 19 marca 2008 i z dnia 30 lipca .2008 r. był informowany Przewodniczący VIII Wydziału Penitencjarnego Sądu Okręgowego Warszawa -Praga. Powód, wskazując podstawę roszczenia o zadośćuczynienie, podniósł ponizaj ące traktowanie z powodu umieszczenia urządzeń sanitarnych W celi, przeznaczonej do spania, spożywania posiłków, odpoczywania. - Sąd Okręgowy przywołując m.in. art. 30 Konstytucji RP, art. 10 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19.12. 1966 r. (Dz. U. z 1977 nr 38 poz. 167 i 169), art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4.12.1950 r. ratyfikowany przez Polskę W 1993 r. (Dz. U. z 1993 Nr 61 poz. 284 ze zm.), art. 8 ust l Konwencji oraz odpowiadające im normy prawa międzynarodowego, art. 40, 41 ust 4 i47 Konstytucji RP, wskazał, ze Europejski Trybunał Praw Człowieka rozpoznając sprawy dotyczące Wniosków odbywania --- STRONA 4 --- 4 k ozbawienia Wolnoéci uznal Ze odb Wanie k ozbawienia WOI1‘10§Ci W , Y 31'? przeludnionych celach, z nieoddzielona toaleta noze stanowié przejaw ponizajacego traktowania, prowadzacego do naruszania godnoéci osob pozbawionych Wolnoéci. Zdaniem Sadu skazani Wobec naruszenia godnoéci i prawa do intymnoéci mogq dochodzié zadoééuczynienia W oparciu 0 przepis art. 24 W zwiazku z art. 448 k.c.. Ustawodawca W szczegolnie uzasadnionych wyp adkach i przy zachowaniu trybu postqpowania z art. 248 k.k.W. oraz przepisow Wykonawczych, zezwoiii na ograniczenia powierzchni celi na jednego osadzoncgo ponizej 3 m2 jedynie na czas okreélony. Nie powinien on byé nadmiernie diugi, chodzi bowiem o Wyj atek od zasady. W occnie Sadu pozwany udowoclnil, Ze dziaial zgodnie z prawem ograniczajac poWodoWi wielkosié celi, W czasie éciéle okresilonym, nie naruszajacym jego godnoéci, a tym samym, Ze doznane przez powoda cierpienie nie zostaly spowodowane jej dziataniem. Odnoénie urzadzefi sanitamych  tzw. kacika. sanitarnego Wskazai, Ze sq to pomieszczenia oddzielone od reszty celi zasiona z materialu, co zapewnia zachowania minimum prywatnoéci przy zaiatwianiu potrzeb fizjologicznych. Wobec nie kwestionowania przez powoda doplywu powietrza i Wentylacji celi ewentualne uciaZliW'oéci Wynikajace 2 przykrego zapachu sq krotkottwaie i szybko eliminowane. Odnoénie zarzutu ziego stanu teclmicznego celi nr (...) — twierdzefi o grzybie W kaciku sanitarnym, nie domykajacych sit; oknie i drzwiach, odpadajacym tyn1<u,icze;éci0Wym braku kiepki na podiodze Sad Wskazai, Ze pozwany przyznajqc, iz cela byla przed remontem, zaprzeczyi twierdzeniom o ziym stanie technicznym okna i drzwi. Okno W czqéci dolnej byio uszczelnione na staie, a uchylna byia jedynie jego goma czgéé umozliwiajaca Wentylacja celi. Zawilgocenie cel Wynikaio z nieprawidiowego korzystania (urzadzania kapieli) osadzonych z kqcika sanitamego przez co nastqpowaly zalania, uszkodzenia tynkow, Wilgoé i zagrzybienie. Usterki te sq na biezaco usuwane. Sad uznai za pozbawiony podstaw zarztit balaganu i brudu W celi. Wskazai W tym zakresie, Zc do obowiazkow osadzonych m. in. nalezy dbanie o jej czystoéé. Powod nie 4 k ozbawienia wolności uznał że odb wanie k ozbawienia wolności W › Y 31'? przeludnionych celach, z nieoddzieloną toaleta noże stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszania godności osób pozbawionych wolności. Zdaniem Sądu skazani Wobec naruszenia godności i prawa do intymności mogą dochodzić zadośćuczynienia W oparciu o przepis art. 24 w związku z art. 448 k.c.. Ustawodawca W szczególnie uzasadnionych wypadkach i przy zachowaniu trybu postępowania z art. 248 k.k.w. oraz przepisów wykonawczych, zezwoiił na ograniczenia powierzchni celi na jednego osadzonego ponizej 3 mz jedynie na czas określony. Nie powinien on być nadmiernie długi, chodzi bowiem o wyj ątek od zasady. W ocenie Sądu pozwany udowodnił, że działał zgodnie z prawem ograniczając powodowi Wielkość celi, w czasie ściśle określonym, nie naruszającym jego godności, a tym samym, że doznane przez powoda cierpienie nie zostały spowodowane jej działaniem. Odnośnie urządzeń sanitarnych - tzw. kącika Sanitarnego wskazał, że są to pomieszczenia oddzielone od reszty celi zasłoną z materiału, co zapewnia zachowania minimum prywatności przy załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Wobec nie kwestionowania przez powoda dopływu powietrza i wentylacji celi ewentualne uciążliwości wynikające z przykrego zapachu są krótkotrwałe i szybko eliminowane. Odnośnie zarzutu złego stanu technicznego celi nr (...) - twierdzeń o grzybie W kąciku. sanitarnym, nie domykających się _oknie i drzwiach, odpadającym tynku, częściowym braku klepki na podłodze Sąd wskazał, ze pozwany przyznając, iż cela była przed remontem, zaprzeczył twierdzeniom o złym stanie technicznym okna i drzwi. Okno W części dolnej było uszczelnione na stałe, a uchylna była jedynie jego góma część umożliwiająca wentylację celi. Zawilgocenie cel wynikało z nieprawidłowego korzystania (urządzania kąpieli) osadzonych z kącika sanitarnego przez co następowały zalania, uszkodzenia tynków, wilgoć i zagrzybienie. Usterki te są na bieżąco usuwane. Sąd uznał za pozbawiony podstaw zarzut bałaganu i brudu W celi. Wskazał W tym zakresie, ze do obowiązków osadzonych m. in. należy dbanie o jej czystość. Powód nie --- STRONA 5 --- 5 kwestionowai mozliwoéci korzystania ze spaceru raz dziennie, z biblioteki, zajeo sportowyeh oraz  zgodnie z regulaminem  raz W tygodniu z kapieli. W ocenie Sadu brak podstaw odpowiedzialnoéci‘ strony pozwanej za nieudostepnienie powodowi jego akt osobowyeh czesci A i B, nie zostaia. bowiem W tym Wypadku naruszona jego godnoéé oraz nie pozbawiono go czci, a takze nie pozbawiono go prawa do obrony W postepowaniu karnym. Twierdzefi tych powod W Zaden sposob nie udowodnii. Akta osobowo  poznawcze pr0Wa.dzone sq dla kazdego osadzonego przez Areszty 81edcze i Zakiady Karne W okresie, W ktorym osadzony tam przebywa i sq dokumentami Wewnetrznymi. Twierdzenie powoda, i2 brak dostepu do akt uderza W system prawny i zaufania do pafistwa prawa uznai za. bezzasadny . Sad podzielii stanowisko Sadu Najwyzszego Wyrazone W Wyroku z dnia 2.1020071‘ (sygn. IICSK 269/07), Ze Warunki W jakich przebywai osadzony, aezkolwiek uciazliwe, nie uzasadniajq powstania roszczenia odszkodowawczego do Skarbu Pafistwa. Mimo Wystepujztcego W okresie 14 dni przeludnienia, tj. zapewnienia powierzchni cel poniiej 3 m2 na osobe, nie doszlo do naruszenia dobr osobistych powoda W szczegolnosci godnoéci, czci i prawa do humanitamego traktowania. Nie powinno budzié wqtpliwosci, Ze pobyt W Areszcie 8ledezym Wiaze sie z naturalnymi dolegliwosciami W postaoi pogorszenia standardu Zycia. Z tymi dolegliwosciami i ograniczeniem powod bowiem powinien sie Iiczyé ponadto dotyczyiy one takZe innych osadzonych. Sad pominaj Wniosek powoda 0 przesluchanie W charakterze swiadkow Wspoiosadzonyeh W celi ru" (...) z tej przyczyny, Ze WSk€:1ZEtI jedynie imiona i nazwiska tych osob. Tym samym pozbawil Sad mozliwoéci Wezwania ich na posiedzenie Sadu, nadto nie sprecyzowal na jakie okolicznoéci mieiiby zlozyé zeznania. Sad pominal te2 dowod z opinii biegiego psychologa na okolicznoéé Wplywu Warunkow stan psychiozny powoda, ktory nie wskazai jakie11l<o1Wiek dolegliwosei pozostajqcych W zwiazku z pobytern W Areszcie 81edczym_ W. W celi nr (...). Sad pominai dowod z Wizji lokalnej celi nr (...) i jej dokumentacji filmowej bowiem stan techniczny ulegi zmianie W zwiazku z wykonaniem 5 kwestionował możliwości korzystania ze spaceru raz dziennie, z biblioteki, zajęć sportowych oraz - zgodnie z regulaminem - raz W tygodniu z kąpieli. W ocenie Sądu brak podstaw odpowiedzialności strony pozwanej za nieudostępnienie powodowi jego akt osobowych części A i B, nie została bowiem W tym wypadku naruszona jego godność oraz nie pozbawiono go czci, a także nie pozbawiono go prawa do obrony W postępowaniu karnym. Twierdzeń tych powód W żaden sposób nie udowodnił. Akta osobowo - poznawcze prowadzone są dla każdego osadzonego przez Areszty Śledcze i Zakłady Karne W okresie, w którym osadzony tam przebywa i są dokumentami wewnętrznymi. Twierdzenie powoda, iż brak dostępu do akt uderza W system prawny i zaufania do państwa prawa uznał za bezzasadny . Sąd podzielił stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone W wyroku z dnia 2.l0.2007r (sygn. IICSK 269/07), że Warunki W jakich przebywał osadzony, aczkolwiek uciążliwe, nie uzasadniają powstania roszczenia odszkodowawczego do Skarbu Panstwa. Mimo występującego W okresie 14 dni przeludnienia, tj. zapewnienia powierzchni cel poniżej 3 mz na osobę, nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda W szczególności godności, czci i prawa do humanitarnego traktowania. Nie powinno budzić Wątpliwości, że pobyt W Areszcie Śledczym Wiąże się z naturalnymi dolegliwościami W postaci pogorszenia standardu życia. Z tymi dolegliwościami i ograniczeniem powód bowiem powinien się liczyć ponadto dotyczyły one także innych osadzonych. Sąd pominął wniosek powoda o przesłuchanie W charakterze świadków współosadzonych W celi nr (...) z tej przyczyny, że wskazał jedynie imiona i nazwiska tych osób. Tym samym pozbawił Sąd możliwości wezwania ich na posiedzenie Sądu, nadto nie sprecyzował na jakie okoliczności mieliby złożyć zeznania. Sąd pominął też dowód z opinii biegłego psychologa na okoliczność wpływu warunków stan psychiczny powoda, który nie wskazał jakichkolwiek dolegliwości pozostających W związku z pobytem W Areszcie Śledczym W. W celi nr (...). Sąd pominął dowód z wizji lokalnej celi nr (...) i jej dokumentacji filmowej bowiem stan techniczny uległ zmianie W związku z wykonaniem --- STRONA 6 --- 6 kompleksowego remontu. Wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z zeznafi zawnioskowanego W charakterze sWiadka~Dyrektora Aresztu 8ledczego W. na okolicznosé bezprawnego dzialania Sad uznal za zbyt ogolny, nie uzasadniony okolicznosciami tj. W jakim zaktesie i ktore dziaiania nosiiy takie cechy. Sad nie uwzglednii takze Wniosku powoda o przeprowadzenie dowodu z zeznafi b. Dyrektora (...) P. M. uznajqc wskazane okolicznoéci za nie majace Zadnego zwiazku z roszczeniami powoda. I Przesiuchani W charakterze éwiadkow D. M. i M. O. ~ funkcjonariusze Aresztu 81edczego W. stanowezo zaprzeczyli twierdzeniom powoda dotyczacych ziego wyposazenia celi nr (...). Przyznali, Ze cela ta byia przed remontem, ale Wszelkie usterki zglaszane przez osadzonych usuwane na bieza,co. 8WiadkoWie nie otrzymywali, ani nie byiy im zglaszane Zadne skargi powoda na Warunki bytoWe W ce1inr(...). Zdaniem Sada zakres i stopiefi naruszenia dobr osobistych powoda poprzez osadzenie go okresowol W celi nr (...) W tych Warunkach oznacza, Ze Zadanie zasadzenia kwoty l0.000.000 zl tymlem zadoséuczynienia pienieznego nie zashlguje na uwzglednienie. W ocenie Sadu przyznanie powodowi jalciegokolwiek zadoséuczynienia pienieznego I naruszyioby elementarne zasady wspoizyoia spoiecznego oraz elementarne poczucie sprawiediiwosci spoiecznej stanowiac tym samym naduzycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Powyzszy Wyrok W czesci oddalajacej powodztwo __zaskar2y1t apelacja," powod. Zarzucajac nie Wyjasnienie okolicznosci istotnych dla rozstrzygniecia sprawy Wniosi o uchylenie zaskarzonego Wyroku i przekazanie sprawy W tym zakresie Sqdowi Okregowemu do ponownego rozpoznania. Peinomoonik powoda ustanowiona urzedu nie zgiosila Wniosku 0 przyznanie Wynagrodzenia . Pozwany Wniosl o oddalenie apelacji i zasadzenie awrotu kosztow postepowania. R Sad Apelacyjny zwaiylz 6 kompleksowego remontu. Wniosek powoda o przeprowadzenie dowodu z zeznań zawnioskowanego w charakterze świadka~Dyrektora Aresztu Śledczego W. na okoliczność bezprawnego działania Sąd uznał za zbyt ogólny, nie uzasadniony okolicznościami tj. w jakim zakresie i które działania nosiły takie cechy. Sąd nie uwzględnił także wniosku powoda 0 przeprowadzenie dowodu z zeznań b. Dyrektora (...) P. M. uznając wskazane okoliczności za nie mające żadnego związku z roszczeniami powoda. Ą Przesłuchani w charakterze świadków D. M. i M. O. ~ funkcjonariusze Aresztu Śledczego W. stanowczo zaprzeczyli twierdzeniom powoda dotyczących złego wyposażenia celi nr (...). Przyznali, że cela ta była przed remontem, ale wszelkie usterki zgłaszane przez osadzonych usuwane na bieżąco. Świadkowie nie otrzymywali, ani nie były im zgłaszane żadne skargi 'powoda na warunki bytowe W celi nr (...). Zdaniem Sądu zakres i stopień naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez osadzenie go okresowo. w celi nr (...) w tych warunkach oznacza, że żądanie zasadzenia kwoty 10.000.000 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu przyznanie powodowi jakiegokolwiek zadośćuczynienia pieniężnego ` naruszyłoby elementarne zasady współżycia społecznego oraz elementarne poczucie sprawiedliwości społecznej stanowiąc tym samym nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Powyższy wyrok w części oddalajacej powództwo __ zaskarżył apelacją powód. Zarzucając nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik powoda ustanowiona urzędu nie zgłosiła wniosku o przyznanie wynagrodzenia . Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. ` Sąd Apelacyjny zważył: --- STRONA 7 --- '1 Po pierwsze Wskazaé nalezy, Ze Wyrokiem Trybunahl Konstytucyjnego 2 dnia. 26 maja 2008 r., sygn. akt SK 25/07 (Dz. U. Nr 96, poz. 620) uchylono art. 248 § I ustawy z dnia 6 ezerwca 1997 r.  Kodeks kamy Wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.), ktory Wskazywai, ze W szczegolnie uzasadnionycl1 wypadkach dyrektor zakiadu karnego lub aresztu sledczego moze umiescié osadzonych, na czas okreélony, W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jedna, osobe Wynosi mniej niz 3 m2, a 0 takim umieszezeniu nalezy bezzwiocznie powiadomio sedziego penitencjarnego. Zdaniem Trybunaiu Konstytucyjnego Wskazane W kwestionowanym przepisie uprawnienia dyrektora zakladu karnego lub aresztu sledczego st; okreslone W sposob niejasny, niepreeyzyjny, umozliwiaj acy bardzo szerokq interpretacj e, co stanowiio naruszenie konstytucyjnej zasady przyzwoitej legislacji (art. 2 Konstytueji). Wymieniony przepis, zgodnie z orzeczeniem Trybunalu o1<resIaja,cym Ze utraci on moc obowiazujaca z uplywem osiemnastu miesiecy od dnia ogioszenia Wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, przestai obowiazywaé z dniem 6 grudnia 2009 r.. Orzeczenie to miaio charakter prospektywny. Oznacza. to zatem, 2e do tej daty dyrektorzy zakladow karnych i aresztow éledczych byli zobowiazani nadal do jego stosowania (por. Wyrok Sadu Apelacyjnego W Warszawie z dnia 10 grudnia 20I0r. VI A Ca 648/ 1, Apelacja 2011 nr 1 poz.6). Konsekwentnie W sprawie niniejszej naleiaio przyjaé, Ze okresowe osadzenie powoda W przeludnionej celi nie stanowilo namszenia prawa, co nie oznacza Ze co do zasady nie moglby on doehodzié ochrony dobr osobistycli. Po drugie zgodnie z 448 k.c. W razie naruszenia dobra osobistego sad moze zasqdzié na Zqdanie tego, kogo dobro osobiste zostaio naruszone, zadoséuczynienie lub odpowiednia sumo pieniezna na Wskazany przez niego eel spoleczny. Bledna jest kwalifikacja Sqdu I instancji ktory przyjqi, Ze kwota 10.000.000 zl na rzecz (...) W W. dochodzona jest tytuiem zadoséuczynienia. W istocie roszczenie W tej ezesci stanowiio inny samodzielny srodek majatkowej oehrony praw osobistych. 7 Po pierwsze wskazać należy, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt SK 25/07 (Dz. U. Nr 96, poz. 620) uchylono art. 248 § l ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.), który wskazywał, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu Śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, W warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m2, a 0 takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego wskazane w kwestionowanym przepisie uprawnienia dyrektora zakładu karnego lub aresztu Śledczego są określone W sposób niejasny, nieprecyzyjny, umozliwiaj ący bardzo szeroką interpretację, co stanowiło naruszenie konstytucyjnej zasady przyzwoitej legislacji (art. 2 Konstytucji). Wyrnieniony przepis, zgodnie z orzeczeniem Trybunału określającym że utraci on moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, przestał obowiązywać z dniem 6 grudnia 2009 r.. Orzeczenie to miało charakter prospektywny. Oznacza to zatem, że do tej daty dyrektorzy zakładów karnych i aresztów śledczych byli zobowiązani nadal do jego stosowania (por. wyrok Sądu Apelacyjnego W Warszawie z dnia 10 grudnia 2010r. VI A Ca 648/ l, Apelacja 2011 nr 1 poz.6). Konsekwentnie W sprawie niniejszej należało przyjąć, ze okresowe osadzenie powoda w przeludnionej celi nie stanowiło naruszenia prawa, co nie oznacza ze co do zasady nie mógłby on dochodzić ochrony dóbr osobistych. Po drugie zgodnie z 448 k.c. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może zasądzić na żądanie tego, kogo dobro osobiste zostało naruszone, zadośćuczynienie lub odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny. Błędna jest kwalifikacja Sądu I instancji który przyjął, że kwota 10.000.000 zł na rzecz (...) W W. dochodzona jest tytułem zadośćuczynienia. W istocie roszczenie w tej części stanowiło inny samodzielny środek majątkowej ochrony praw osobistych. --- STRONA 8 --- 8 . Po trzecie na podstawie art. 448 k.c. kompensowana jest krzywda, czyii szkoda niemajqtkowa Wywoiana naruszeniem dobra osobistego, polegajaoa na fizyoznych dolegliwosciach i psychicznyoh cierpieniach pokrzywdzonego. Sad nie ma obowiazku zasadzenia zadoséuczynienia W kazdym przypadku Wyrzadzenia krzywdy naruszeniem dobra osobistego ("sad mo:'z.e takze przyznaé"). Fakultatywny charakter tych srodkow, uznaniowy charakter (tzw. prawo sedziowskie) oznacza, ze odmawiajqc uwzglednienia powodztwa Sad Okregowy powinien je ooenié W tej piaszczyinie prawnej i zbednie odwoiai sie do konstrukcji naduzycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.), majacej charakter Wyjatkowy. Sad Apelacyjny stwierdza Ze W okolicznosciach sprawy, mimo Wskazania niewiasciwej podstawy prawnej rozstrzygniecia, oddalenie powodztwa bylo trafne. Prawidiowo ustalona postawa faktyczna rozstrzygniecia uzasadniaia ocene powodztwa W popieranej ozeéoi jako bezzasadnego. Sam fakt okresowego przebywania W przeludnionych celach nie oznacza, Ze Wykazano przesianki takiej opresyjnosci, ktore uzasadnialyby doznanie krzywdy podlegajaoej kompensacie zadoséuczynieniem. O dokonaniu naruszenia. dobra osobistego decyduje obiektywna ocena. konkretnych okolicznosci, a. nie subiektywne odczucie osoby zainteresowanej. Bardzo krotki okres pobytu W opisanych Warunkach, mimo relatywnie niewysokiego standardu celi i okresowych odstepstw od regulaminowych norm, miesoil sie W ramach porzadku prawnego. Konsekwentnie, Wobec nie Wykazania naruszenia dobr osobistych oraz braku oechy bezprawnosci dzialafi i zaniechafi funkcjonariuszy zakladow karnych, poWodoWi nie przyshlgiwaiy dochodzone roszczenia maj a,tkoWe. Po czwarte odnoszqc sic; do zarzutu apelacji, motywowanego W uzasadnieniu apelacji tylko jednym ogolnikowym zdaniem, stwierdzié nalezy Ze oddalenie czesci Wnioskow dowodowych powoianie moze byé utozsamione z nie Wyjaénieniem okolicznoscii faktycznych. Sod I instancji Wyczerpujaco przytoczyi przyczyny dla ktoxych zaniechai prowadzenia postepowania doWodoWego W tej czesci. Powod W ogole nie odniosi sie do tych motywow, W szczegolnosci nie powolai na ozym miaia polegaé wadliwosé stanowiska Sadu dotyozacego 8 . Po trzecie na podstawie art. 448 k.c. kompensowana jest krzywda, czyli szkoda niemajątkowa wywołana naruszeniem dobra osobistego, polegająca na fizycznych dolegliwościach i psychicznych cierpieniach pokrzywdzonego. Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia w każdym przypadku wyrządzenia krzywdy naruszeniem dobra osobistego ("sąd może także przyznać"). Fakultatywny charakter tych środków, uznaniowy charakter (tzw. prawo sędziowskie) oznacza, ze odmawiając uwzględnienia powództwa Sąd Okręgowy powinien je ocenić w tej płaszczyźnie prawnej i zbędnie odwołał się do konstrukcji nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.), mającej charakter wyjątkowy. Sąd Apelacyjny stwierdza że w okolicznościach sprawy, mimo wskazania niewłaściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia, oddalenie powództwa było trafne. Prawidłowo ustalona postawa faktyczna rozstrzygnięcia uzasadniała ocenę powództwa w popieranej części jako bezzasadnego. Sam fakt okresowego przebywania w przeludnionych celach nie oznacza, ze wykazano przesłanki takiej opresyjności, które uzasadniałyby doznanie krzywdy podlegającej kompensacie zadośóuczynieniem. O dokonaniu naruszenia dobra osobistego decyduje obiektywna ocena konkretnych okoliczności, a nie subiektywne odczucie osoby zainteresowanej. Bardzo krótki okres pobytu w opisanych warunkach, mimo relatywnie niewysokiego standardu celi i okresowych odstępstw od regulaminowych norm, mieścił się w ramach porządku prawnego. Konsekwentnie, wobec nie wykazania naruszenia dóbr osobistych oraz braku cechy bezprawności działań i zaniechań funkcjonariuszy zakładów karnych, powodowi nie przysługiwały dochodzone roszczenia majątkowe. Po czwarte odnosząc się do zarzutu apelacji, inotywowanego w uzasadnieniu apelacji tylko jednym ogólnikowym zdaniem, stwierdzić nalezy ze oddalenie części wniosków dowodowych powołanie może być utożsamione z nie wyjaśnieniem okoliczności faktycznych. Sąd I instancji wyczerpujące przytoczył przyczyny dla których zaniechał prowadzenia postępowania dowodowego w tej części. Powód w ogóle nie odniósł się do tych motywów, w szczególności nie powołał na "czym miała polegać wadliwość stanowiska Sądu' dotyczącego --- STRONA 9 --- 3 9 Q7 swiadkow o nieoznaczonym adresie albo nie majacych Zadnego zwiazku ze sprawa (éw. P. M.). Podobnie dopuszczenie dowodu z opinii biegiego psychologa, Wobec nie Wykazania przesianek szczegélnej uciazliwosci pobytu W areszeie, naruszenia dobr osobistych, Wreszcie charakteru dochodzonego roszczenia bylo zbedne i niecelowe. Po piqte powod nie podniési zarzutu sprzecznoéci ustalefi z treécia zebranego materiatu co oznacza, Ze podziela stanowisko Sadu Okregowego W zakresie tej czesci podstawy faktycznej rozstrzygnieeia. Z urzedu Sad Apelacyjny stwierdza, Ze Sad I instancji zaniechai dalszych czynnosei zwiazanych Z cofnieciem pozwu W czesci dotyczacej zadoséuczynienia. W tym stanie rzeozy podzielajac, Z powyiszym zastrzezeniami, podstawe faktyczna, i prawna rozstrzygniecia Sad Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalii apelacje jako bezzasadna. O kosztaeh postepowania odwoiawczego orzeczono stosuj ac zasade odpowiedzialnosci za Wynik sporu uwzgledniaj ac jego Wynik korzystny dla strony pozwanej (art. 108 §W 2W. 2 art. 98 § 1 W ZW. z art. 391 § 1 k.p.c.). Kosztami sadowymi tego postepowania, od uiszozenia ktorych powod by} zwolniony, W braku podstaw do natoienia obowiazku poniesienia przez strony, oboiazono Skarb Pafistwa. Za zgodnoéé Z oryginaiem S. . i1\r~Si:1:'‘KTOR ' ::.q~;*~ %\ In " '  1 1 "L" '3 " ' "" . ;':' \")\.;.i‘Ii’|"'|r§ 3 9 Q7 świadków o nieoznaczonym adresie albo nie mających zadnego związku ze sprawą (św. P. M.). Podobnie dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychologa, wobec nie wykazania przesłanek szczególnej uciążliwości pobytu w areszcie, naruszenia dóbr osobistych, wreszcie charakteru dochodzonego roszczenia było zbędne i niecelowe. Po piąte powód nie podniósł zarzutu sprzeczności ustaleń z treścią zebranego materiału co oznacza, że podziela stanowisko Sądu Okręgowego w zakresie tej części podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Z urzędu Sąd Apelacyjny stwierdza, że Sąd I instancji zaniechał dalszych czynności związanych z cofnięciem pozwu W części dotyczącej zadośćuczynienia. W tym stanie rzeczy podzielając, z powyższym zastrzeżeniami, podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosując zasadę odpowiedzialności za wynik sporu uwzględniając jego wynik korzystny dla strony pozwanej (art. 108 §w zw. z art. 98 § l W zw. z art. 391 § l k.p.c.). Kosztami sądowyrni tego postępowania, od uiszczenia których powód był zwolniony, w braku podstaw do nałożenia obowiązku poniesienia przez strony, obciązono Skarb Państwa. Za zgodność Z oryginałem S. . r.\f.s,f_¬~¿'_'-_içfołą ' ::.q;¿¬ %\ lo ' i - i 1 'LJ `3 " ' f'-" _ ;ll \")`.if.i`Šl"":fE

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny w Warszawie l Wydział Cywilny#akt#art. 30 Konstytucji#art. 10 ratyfikowane#art. 3 Europejskiej#art. 8 ust#art. 448 k.c..#art. 248 k.k.W.#art. 248 k.k.w.#art. 5 k.c.#art. 2 Konstytueji#art. 2 Konstytucji#art. 448 k.c.#art. 385 k.p.c.#art. 391 § 1 k.p.c.