Wyrok akt

--- STRONA 1 --- I G 12/10 treść orzeczenia -Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego wGdańsku Strona 1 z 8 r Szukanie Statystyki Reguły anonirnžzacji Wsparcie Wyloguj sie Bożena Zych ....'..¬-¬ ..,.. .....¬.¬-.'-.~..i....„.~.-...-..\,..„.,..'-..._ ........¬.„...-.. \„........--........,...„-.-„ „.-.-. ...---.¬-J. ......... ¬ -„,.,_.¬.¬-.-.|.|.„__..., ,,.. .,,¬,.¬...-... .. .„ -M..--¬. ¬..,'... ,..¬--.--- ..,.. ......¬-wi. . «.,..„-. . . . - . . . . . .. _._ ... _. ..›..„,-_,-,›..,..-.-.‹z¬„-.-.aa ..„„---..\.._., ......... -.¬.--›.¬............||.'.'........„.... ¬-zi' ._............-...-,-, ,_...„ Sąd Okręgowy W Elblągu 2 29 kwietnia 2010: I C 12/10 Metryka Treść Historia \..... .. ... .. . z ¿ -2 __ ; e '_ : Wefsłaf '"0Z5Zef20“a za”0”Í"'ł¿Z°Wana Dubłicma Pobierz PDF Utajnij Š Sprawdź ponownie Š wycofa] do sprawdzenia J Publikraj Í .. . . ' ._ . . . __ .. ......................_........- Sygu. akt I C 12/10 VVYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2.9 kwietnia 2010 1'. Sąd 0ł<,1'ęgowyi›\f Elblągu I Wydział Cyi-vi11¬1y W składzie na.stęp›ają.cym: Przewodniczący: SSO Arkadiusz Fall Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Kowalska po rozpoznaniu W dniu 19 kwietnia 2010 r. W Elblągu na rozprawie sprawy z por-v'ód.ztišřa D. S.'í `1nał01etn`ieg'o" P. S. rep1'eze11towanego przez p1'zed.sta\-viciełkę ustawową D. S. przeciwko (...) SA. W W. 0 zapłatę 1. zasadza od pozwanego (...) SA. W W. na rzecz powódki D. S. kwotę 40.000 zł (czterdzieści tj-'sięcy złotych) wraz z ustax-x"ow}-'mi odsetkami od dnia 1,4 maja 2009 r. do dnia zapłaty, 2. zasądza od pozwanego (...) S..A. W W. na rzecz 1n.ało1et_n.iego P. S. re|pt'ezen'to\=x-'anego przez przedstawiciiełkę ustźawową D. S. kwotę 24.000 (dwadzieścia cztery tysiace złotych)w1'az z t.1sta\-vo\‹x-ynii odsetkami od dnia 14 maja 2009 r. do dnia zapłaty, 3. oddala powództwo każdego z powodów w pozostałym zakresie, 4. odstępuj e od obciążenia powodów kosztami procesu na rzecz; pozwanego. Sygiii. Akt. IC 12/1.0 UZASADNIENIE Powodowie D. S. oraz nmłołetni P. S., re_prezen'towany przez _przeds'tawi.c'ieiłkę L1s't:.1w0wą D. S., x-xfys'ta'1)í`li z _pozwern przeciwko (...) S.A, w W., domagając się zasądzenia na rzecz każdego z nich l‹:wot}«' po 100.000 zł, wraz z ustax-"c›wy1ni odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, t},'”ru-łeni zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, przejawiające się zerwaniem, _po śmierci L. S. ___- odpowiednio - małżonka i ojca ppowodów, więzi małżeńskiej powód1<a_ ji _p0z`bawien.iem jej prawa do życia w związku rnałzeńskim oraz jpozlaavr-'ie11ief|n, powoda _prawa do posiadania ojca i życia W pełnej rodzinie, W której mąż matki jest ojcem dziecka. " ' ›SI//10.1'I.93.22/nC0ur't-admin/content/$N/151010000O00503___ |___C__O00012_,„201 0 UZ 201 O-04-29 001/P-. t 9014-04 '74 --- STRONA 2 --- I C 12/10 treść orzeczenia- Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Gdańsku Stronka 2 z 8 W ßzłsfldliietifsil żafieí F/fifełlwfissr Zesffliłßiżsr P0. św@1*[email protected]+~ .rewflßirfis <i021i2'li-.'1>0se1*Srw'ifi -e'fL1›~1‹1'ii -=a'@110-*s.i›P<>~ró<11<e .cerbiiiwriß 21031121 oparcia w ma`lźonku, a powód prawa do posiadania ojca. Nagła zmiana sytuacji życiowej powodów wymagała od nich dużego salnozaparcia oraz konieczności pr'zezi-xyciężaiiia problemów życia codziennego związanych z bra.kie.m pomocy zmarłego ojca oraz małżonka. Zaznaczyli powodowie, iz podstawy _prawnej wywiedzionego powództwa u_pat.ruja_ w treści przep.isó'w art. 23 k.c. w zw. z art. 24 k.c. oraz 448 k.c. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł: o ocłdałenie _powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zas'tę'pstwa procesowego. Zaznaczył jednocześnie pozwany, że podstawą zadośćuczynienia żądanego przez powodów jest art. 446 § 4 k.c, _jednakże unormowanie to nie może mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż zdarzenie - śmierć L. S., z którym powodowie łączyli obowiązek zapłaty przez pozwanego zadośćuczynienia - miało miejsce w dniu 21 sierpnia. 2006 r., a w tej dacie znowelizowa ne przepisy art. 446 § 4 k.c. nie obowiązywa-ląy, a można _jejedynie stosować do zdarzeń 'powsta'łych po dniu 03 sieirpínia 2008 r. i Wyrokiem dnia 19 czerwca 2009 r. wyda nyln w sprawie (...) Sąd Okręgowy w Elblągu powództwo oddalił:. W ocenie sądu dobra osob'iste",` w oparciu o naruszeni.e których powodowie docłiodzili. swych roszczeń, n.al.ezało zał<wał.i'likować - w myśl art. 23 k.c. - jako dopuszczalne z punktu widzenia zapewnienia ochrony prawnej jednostki, jednakże wsłtazywam.-' przez nich art. 448 k.c. nie mógł stanowić źródła roszczeń przysługujacycli osobom najbliższym dla zmarłego. Zaznaczone także, iż j)odsta.x-wy powództwa należało upatrywać w pr'zepi.s;ie art. 446 k.c, jednakże paragraf 4 tegoz artykułu, regulujący niozłiwość przyznania 11ąjl>lizszym członkom rodziny zmar'-l-ego zadośćuczynienia pieniężnego za doznana krzywd.ę, dodany ustawą z dnia 30 maja 2008 r. (Dz. U. 2008, Nr 116, poz. 731), nie ma zastosowania do stosunków prawnych zaistniałych przed wejściem tego przepisu w życie, tj. przed dniem 03 sierpnia 2008 r. Śmierć L. S. miała miejsce w dniu 21 si.erp:n.ia 2006 r. Sąd wskaza'ł:, że skoro roszczenie powodów nie znajdowało podstawy prawgnej, to zbęd nym było _przeprowadzanie postępowania dowodowego (k. 41, 45-49). Na sku.tek apelacji powodów Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 24 listopada 2009 r. wydanym w sprawie I ACa 1100/09 uchylił zaskarżony są-'roik w całości i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Elblągu do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny wskazał, że powodowie w sposób jednoznaczny określili podstawę. dochodzonych w postępowaniu roszczeń, wywodzą-0 je w oparciu o przepisy art. 23 k.c. w zw. z art. 24 l<.c. oraz art. 448 k.c. Tym samym art. 446 k.c. nie stanoi-nl źródła żądań powodów i nie mógł być _podstawą dla dokonania przez Sąd Okręgowy w .Elblągu prawnej oceny zasadności zgłoszonycli roszczeń. W ocenie sądu od.wol'awczeg'o, sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej i prawnej podstawy żądania pozwu sformułowanej przez powodów. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wskazał Sądowi Okręgowemu. w Elblągu. wytyczne konieczne do uwzględnienia przy ponownym'rozpoznaniu sprawy, załecając przeprowadzenie postępowania dowodowego na okoliczność na.i.'usze.nia dóbr osobistych powodów oraz zakresu doznanej przez nich krzywdy, z uwzgl.ędnienier.n wniosków d.owodowycI'1 zg`łoszonych przez strony. Sąd pierwszej ir1sta:nc_“ji zobowiązany został równiez do rozważenie, czy zachodzą przesłanki z art. 23 k.c, 24 k.c, oraz 448 k.c. uzasadniające przyznanie pozwanym zadośćuczynienia (lc. 9‹.'›~95). .2 Sc1du.s'toZz`ł, co nosrępuje.' W dniu. 21 sierpnia 2006 r. podczas prowadzenia prac "budowlanych przy ogrodzenia cmentarza (...)w J., śmierć poniósł L. S., rnalżonek powódki oraz ojciec powoda. Powód urodził się w dniu (_ ...) Parafia zawarła umowę ubezpieczenia odpowiedzia.1ności cywilnej w (__.) S.A. w W.. W dniu 29 maja 2007 r. powodowie wystąpili z pozwem 0 odszkodowanie domagając się zasądzenia: na rzecz D. S. kwoty 120.000 zł z L1staw'owyn1i odsetkami od dnia 25 września 2006 r. do dnia zapłaty, na rzecz P. S. kwoty 50.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od tej samej daty. Pow'odowie doinagali się równiez zasądzenia :renty w wysokości, odpowiednio, 1.000 :miesięcznie na ;rzecz D. S. oraz 500 zł na rzecz małołetniego powod.a oraz zwrotu kosztów pogrzebu w wysokości 11.097,65 zł. Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2008 r. wydanyrn w sprawie o sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w Elblągu zasądził od pozwanego na rzecz D. S.kwotę 6ó.658,6o zł tytułem odszkodowania, na rzecz P. S.kwotę 60.000 zł z tego samego tytułu oraz kwotę 200 zł renty (za. okres od dnia. 10 września 2006 r. do dnia 30 września 2006 r.), a także 300 miesięcznej renty poczynając od pazd.z.i.erni`ka 2006 r. Ustałono jednocześnie, ze I... S.przyczynil się do powstania szkody w 40%. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2008 r. Sąd Apelacyjny' w Gdańsku. w sprawie 0 sygn. akt (...) zmienił _wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu w ten sposób, zasądzoną. na rzecz powoda rentę w wysoltości 200 zł zmniejszył do 160 zł, z kolei rentę miesięczną w wysokości 300 zł zmniejszone do kwoty 240 Zasądzono również. na rzecz D. S.0raz P. S.dalsze kwoty po 20.000'zł tytułem. odszkodowania.--W oce:n.ie sądu odwoławczego I... S.przyczynił się do powstania szkody w 20%. //10119322/ Ft d `/ Í Ľ/$N/151010000000503 I C 000012 2010 U 201004 90 001/D ')n1¿1n¿1'›/1 JSI . . . |"lCOU -8 lTlIl`lCOI'leI'1 ____ Z - -- - - --- STRONA 3 --- IC 12/10 treść orzeczenia - Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Gdańsku i Strojnaż 3 z 8 (Łlowód.' akta sprawy o sygnaturze ()Sa.d'a Okręgowego Lu .lilblqgzi wyrok Sądu Okręgowego to .lâ.'lblą_g'i1 dnia 26 czerwca 2008 r. wraz uzasadnieniem, lc. 1579, 204-216,' wyrolc Sądu Aj)elac:3_¿j`r1ego to Gdańsku z dnia 21 listopada 2008 r. wydam; to sprawie o sygn. akt ( lc. 24% 248, 252-258.) 3 Powolany w sprawie biegły z zakresu psychologii w osobie W. C. wskazał, globalne funkcje poznawcze określające potencjał rozwojowy powoda P. S. mieszczą się orie.nt.acyjni.e w normie dla wieku, jednakże nie zdaje on sobie do .końca sprawy ze straty jakiej doświadczył w wyniku śmierci ojca, choć na poziomie aktualnego zachowania jest to zauważalne.. Funl':cjonowanie emocjonalne powoda niejest poprawnie realizowane w zakresie poczucia bezpieczeństwa i afiliacji, za które odpowiadałby obecność zmarłego ojca. Pozbawienie kontaktu z ojcem ocenione zostało jako strata i uszczerbek w funkcjonowaniu obecnym i przyszłym powoda. W odniesieniu do stanu zdrowia powódki D. S. biegły zaznaczył, globalne funkcje intelektualne określające jej poten.cjał rozwojowy mieszczą się w normie dla wieku. Powódkę charakteryzuje wysoki. próg depresyjności, ponosi ona znaczne koszty psychiczne po stracie malzżonka. U powódki rozwinęły się zaburzenia adaptacyi ne stanowiące reakcję na silny stres, a określenie czasu ich trwania jest trudne do oszacowania. (dowód: opinie z dnia 24 marca 2o1o r. sporząclzone przez biegłego z zakresu psycliologii to osobie W. C., lc. 118~12o,' lc. 121 -123) Okoliczności związane z zachowaniem powodów - tj. cierpieniarni psychicznyrni, kultywowaniem pamięci po zrnarl-ym małżonka. i ojcu., wspominaniem osoby zmarłego ojca _przez rnałoletniego powoda, zmianami w codziennej egzystencji _powodów - następującym na skutek śmierci l... S. oraz określenie sposobu, w jaki _powodowie 'przeżyli to wydarzenie, a także zmiany w s'l:`erze ich zachowań i relacji otoczeniem, usta`l.o:n.e zostały na podstawie zeznań powołanych w sprawie świadków. (dowóck zezm:'n1ia śwz`adk6w.' M". M., lc. 112 verte; T. C., lc. 113,' D. C., lc. 113 uerte; A. K., lc 114; A. Ź., lc. 114 verte) -Sad zważył, co następuje: Powództwo w części zasługiwalo na uwzględnienie. 4 Na wstępie zaznaczyć należy, iż w myśl przepisu art. 386 § 6 k.p.c, w przypadku przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu 'wyroku sądu drugiej instancji wiążą. zarówno sąd, któremu sprawa. zosta.-la przekazana, jaki sąd drugiej instancji, przy ponownym. rozpoznaniu sprawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, wytyczne dokonane przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 24 listopada 2009 r. wş,-'da;n.y1.n w sprawie I .ACa 11.00/09 są 'wiążące dla sądu orzekającego w niniejszej sprawie. _Podstawy prawnej doch.odzo:n.ego powództwa powodowie upatrywali w dyspozycji art. 24 k.c. w zw. art. 23 k..c. oraz art. 448 k.c. Dyspozycja art. 24 k.c. wskazuje, ten, czyje dobro osobiste zostało zagrożone cudzym dzia-lanicrn, może żądać zaniechania tego dzia-l:an.ia, chyba że nie _jest ono bezprawne, natomiast w razie dokonanego już naruszenia może on także ażeby osoba, 'która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, .m.in. poprzez zapłatę określonego zadośćuczynienia pieniężnego. Z kolei wynikające z treści art. 23 k.c. pojęcie dobra. osobistego oraz samo określenie jego istoty interpretować należy w oparciu o kryterium obiekit_ywne -odwolujące się prima focie do przyjętych w spo-leczeńs'twíe ocen. Oznacza to, że nie doc.hod.zi do naruszen.ia dobra osobi.st;ego, gdy wyrządzone drugiemu przykrość (dolegliwość) jest ~ wedlug przeciętnych ocen przyjmowanych w społeczeństwie - przykrością (dolegliwością) malej wagi, nie przekracza więc progu, od którego liczyć się już będzie naruszenie dobra osobistego. Jednocześnie pamiętać należy, wyliczenie dóbr osobistych z art. 23 k.c. :nie jest wyczerpujące, irinymii słowy, katalog dóbr osobistych 'wymienionych w tym przepisie nie stanowi zbioru zamkniętego, w oparciu li tyko o który możliwe jest zapewnienie ochrony prawnej jednostce. Odnosząc powyższe okoliczności na kanwę niniejszej sprawy zauważyć zatem należy, iż dobra osobiste, na naruszenie których w pozwie wskazywali powodowie, tj. prawo powódki D. do życia w ;związku malżeńskim, prawo maloletniego powoda P. S. do posiadania ojca i w _pelnej rodzinie, gdzie mąż matki jest ojcem dziecka - uzupełniają otwarty katalog dóbr osobistych zawartych w art. .'23 k..c. i nie istnieje negatywna p rzes-lan ka, od rnawiająca powodoim ich ochrony. 5 Spowodowanie śmierci osoby bliskiej - .męża i ojca - _przez osobę. trzecią stanowi nairuszenie dobra osobistego .najbl.izszych cz-loinków rodzi.,n:y zmarłego -żony i dzieci _- w postaci prawa do życia w związku rnałżeńskim, posiadania ojca, życia -w pełnej rodzinie. Więź małżeńska oraz więzi między rodzicami, a dziećmi są jednymi z najsilniejszych. więzi międzyludzkich. Brutalne rozerwanie tej więzi przez spowodowanie śmierci męża i ojca stanowi naruszenie dóbr osobistych. malżoinki i dzieci (por. wyrok Sądu Azßelacgƒriego w Gdarislcu z dnia 14gruclrria 2007 r,, IA.Ca 1 137/07, LEXnr 466366) j JS://10.11_93.22/nCourt-admin/content/$N/151010000000503___ |__C_____000012_20'l0_ UZ 2010-04-29 O01/P. .. 2014-O4-94 --- STRONA 4 --- I .C 12/10 treść orzeczenia - Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego wGdańsku Strona4 z 8 Podkreśl.ić 'także należy, iż tylko bez_p.raw:n.e :naruszenie sfery dóbr osobfis'tych, jest przesłanką ich ochrony, natomiast wina dofkonujacego naruszenia nie stanowi takiej przesłanki i wywołuje tylko skutek w zakresie zastosowania niektórych środków ochrony dóbr osobistych. Naruszenie dobra osobistego polega już na samym przekroczeniu zakreślonej w art. 24 § 1 k.c. granicy zagrożenia dobra osobistego, ale dla _powstania roszczenia uprawnionego konieczna jest bezprawność.. lräonstrukcja domniemania bezprawności wyrażona w tym przepisie przenosi jednak ciężar dowodu braku bezprawności na podmiot naruszajacy sferę zakreślona treścią osobistych praw podmiotowych (Komentarz do art. 24 kodeksu cywilnego, [w:] A. Kidyba (red), K. Kopaczyriska-Pieczniak, E. Niezbecka, Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliriski, T. Sokolou..'ski, Kodeks cywilny. Komentarz. .Tom I. Część ogólna, .LEX, .f2oo9_). Poglad powyższy pozostaje W korelacji ze wskazaniami utrwalonymi W judy`katurze, Sad. Najwyższy wskazał: bowiem, dowód, że dobro osobiste zostało zagrożone l.ub naruszone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. Natomiast na tym, kto podjął działanie zagrażające dobro. osobisternu innej osoby lub naruszające to dobro, spoczywa ciężar dowodu, że nie bylo ono bezprawne (por. wyrok Sądu Ncg'wyższe_c}o dnia 17 czerwca ..aoo4 roku, V CK 609/03, LEJC nr (..._)). Wskazać należy przeto, że rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobisi:ych sąd powinien. w _pierwszej kolejności us'tali.ć, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero W przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy dzialanie pozwanego bylo bezprawne. Z kolei przepis art. 448 k.c. wskazuje, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostalo naruszone, odpowiednia sumę tytul-em zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Możliwość zasadzenia stosownej kwoty pieniężnej na podstawie art.. 448 k.c. może wiązać się naruszeniem jakiegokolwiek _prawnie chronionego dobra osobistego (art.23 l<..c). Przyjęcie zawinionego naruszenia dobra osobistego jako 6 przesłanki ochrony z art. 448 k.c. oznacza, że podstawa, zasadzenia zadośćuczynienia będzie każdy najmniejszy nawet stopień zawinienia, a więc do granic culpa leuissima. Zważywszy na daleko posuniętą obiektywizację winy W prawie cywilnyni, również na tle tego rozwiazania następuje zasadnicze rozszerzenie ochrony majątkowej dóbr osobistych. Zasądzenie zadośćuczynienia. ma charakter fakultatywny i od oceny sadu zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie, nawet jeśli [[lx (")\ spehiiona została przes-lzanka w postaci bezprawności naruszeżnia dobra osobistego. Pod.s't.awoWym kryteriuizn pozostaje rozmiar i intensywne d.oznanej krzywdy -ocenianej wedlug miar zobiektywizowanych, stopień negatywnych l<onsel'<we'ncji dla poltrzywtl.zonego wynikających z naruszenia dobra osobistego, W tym także tych niewymiernych majątkowe. Konsekwencją swoistej autonomizacji l<onstrukcji z art. 448 k.c, jest niezależność zastosowania środków tani. 'przewidywanych od _przesłanki wystąpienia szkody w postaci określ.o1'1eg0 uszczerbku maja_'t'kowego. Zadośćuczynienie przewid.ziane W tym przepisie nie jest także alternatywne W stosunku do zasadzenia od.szkodowania i może kumulować się ze środkami ochrony interesów rnajatkowych poszkodowanego (por. Kodeks cywilny. Komenmrz. M. Są)_1"an, K. .Pietrzykowski [rcd.], komentarz do art. 448 k.c, Tom I, wydanie 5, Wyclcriunictwo C. H. Beck, Warszawa 2008). Sąd dopuścił' dowód z opinii biegł-ego 'psycliologa w osobie W. C. W celu ustalenia oltoliczuości w jaki sposób powodowie przeżywalii i nadal. przeżywają śmierć L. S.. W opinii z dnia 24 marca 2010 r. biegły wskazał- w odniesieniu do stanu zdrowia P. S. - że globalne funkcje poznawcze, określajac.e jego potencjał rozwojowy, mieszczą się orientacyj nie w normie dla Wieku. Podniósl biegły, iż w przypadku powoda nie zastosowano badań testowych z uwagi na brak norm dla tej kategorii vńekowej, natomiast orientacyjnie powód przejawia _prawidłowy rozwój funkcji kognitywnych. W ocenie biegłego powód nie do końca zdaje sobie sprawę ze straty ojca, choć na poziomie aktualnego zacĹhowa:n.:ia jest to zauważalne. Zaznaczone zostało, że brak oparcia ze strony ojca oraz niepełna realizacja poczucia bezpieczeństwa i afiliacji powoduje, iż powód może funkcjonować niestabilnie emocjonalnie, natomiast aktualny brak męskiego wzorca skutkuje tym, że powód .kornpensuje tę stratę ponadprzeciętną chęcią wzbudzenia uwagi fi nteresowania swoją osobą. Wskazał; biegły, że mimo iż powód na poziomie _poznawczym nie W _pe-lni :rozumie sytuację straty '7 ojca, to należy stwierdzić, :iżjego “funkcjonowanie emocjonalne nie jest _poprawnie realizowane. Zaakcentowal biegły, że powód. :nie jest wstanie w swej percepcji odnieść sie do abstrakcyjnego dla niego pojęcia straty osoby bliskiej, której W rzeczywistości nie mógł nawet poznać. Mimo, iż P. S. często wspomina ojca, potraiíi ,,calować jego grób, .mówić do niego tato", to takie zachowanie pojawia się głównie jako deklaracja, efekt oczeki wania zachowania. Brak ojca, w ocenie bieg-lego, 'Ľ cala pewnoscia, w_pi-lynie nieko:rzysitn:ie na przyszła egzystencję powoda, który _pozbawiony męskiego wzorca zachowa ń może przejawiać 'trudności w sferze ernocjonalnej, czy \-x-ychowawczej, gdyż _potrzeby dziecka powinny być realizowane przez oboje rodziców. Biegły zaznaczył, że pozbawienie powoda kontalztu z ojcem należy ocenić jako stratę i uszczerbek w funkcjonowaniu obecnym i przyszłym (k. 1.18-12()). Z kolei w odniesieniu do powódki D. S. biegły W opinii wskazał, że jest ona osobą o strukturze osobowości w kierunku int.rowersji, wykazuje _pesy1ni.znf1 życiiowy i z-azwyczaj obniżony nastrój, w kontaktach nii,ędzylud.zkich przejawia rezerwę i cechuje ja podwyższoina _potrzeba zaspokojenia aprobaty' społecznej. Globalne funkcje określające potencjał rozwojowy powódki mieszczą się w normie dlajej wieku, powódka nie ujawnia _jednocześnie zaburzeń czynności psychicznych. W ocenie biegł-ego powódka ponosi znaczne koszty psychiczne po stracie małżonka, _przyjęl-a jednocześnie postawę, w której _przedstawia siebie jako osobę po'traíi.a_ca radzić: sobie ze strata, jednakże w ocenie biegłego, _przyjęcie JS://10.11.93.22/nC0uFt-admin/Content/$N/151010000000503 I C 000012 2010 UZ 2010-04-29 001/P-.. 9014 mi 94 --- STRONA 5 --- |.C 12/10 treść orzeczenia - Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego W Gdańsku Strona 5 z 8 takiej postawy świadczy o n.ie_prawidl~ow0 przeorganizowanej s'ytuacji po stracie osoby najbliższej. Zaznaczyl biegły, że powódkę cechuje długotrwałe przeżywanie wydarzeń związanych ze strata małżonka, śmierć. osoby najbliższej jest dla niej nie do zaakceptowania, a próbując radzić sobie ze strata używa powódka nieprawidłowych mechanizmów obronnych - p1'zedsta.i'wiając siebie jako osobę odporną psychicznie przy jednocześnie wysokim ws`l<.aź.n'iku de_presyjności. Rozkład. cech osobowości oraz ocena stanu psychicznego powódki, w opinii biegłego, pozwalaja, sadzić, iż jej zaburzenia adaptacyjne nie podlegały i nie podlegają obecnie prawidłowej korekcie. Stwierdził biegły, iż przypuszczać należy, że powódka nie poradzi sobie szybko z odczuwalną strata _po ś1nierc.i małżonka i wynil<a_jacyin z tego niepeł-nym funkcjonowaniem systemu rodzinnego. Zaznaczył biegły, że u powódki rozwinęły się zaburzenia. adaptacyjne stanowiące reakcję na silny stres, jednakże trudno jest jednocześnie ocenić, jak dlugo powódfka 'będzie w ta`l<.im sta.n.ie trwać. Ujawniane przez _powódkę cechy e:mocjo:nal:ne i. `l>ehawio.ral.ne są zgodne ekspresją werbalna (lc. 121-123). 8 Okoliczności zwiazane ze zmianami w zachowaniu powodów oraz sposobem przeżywania przez nich śmierci I... S. ustalone zostaly także w oparciu 0 dowody z zeznań powołanych w sprawie świadków. M. M. zeznała, powódka bardzo przeżyła śmierć małżonka, na skutek czego często była ,,nieobecna", zamyślona, nieświadoma tego co się do ;niej mówiło, płakała. Natomiast w odniesieniu do powoda świadek wskazała, wyczuwa on, że nie ma ojca, całuje jego grób 'i bardzo nim tęskni (k.112 uerte). Świadek T. C., matka powódki, zeznała, że „trudno jest opisać słowami to, przez co przeszła powódka". Śmierć małżonka była dla niej ciosem, musiala sama załatwiać wszelkie sprawy należące dotychczas do obowiązków męża. Ponieważ P. S. urodził się już po śmierci ojca, w powódce nie bylo radości związanej _przyjściem dziecka na świat, była niieobecria i stan taki trwał- bardzo długo. W odniesieniu do powoda P. S. świadek. zeznała, że postrzega on brata powódki jako swojego ojca, _jednocześnie często pokazywane niu fotografię zmarłego ojca, do której powód mówił, a' także niejednokrotnie prosił powódkę, aby poszukać taty" (lc. 113, verte). _ CfĹ.`i\ K' *C D. C., brat powódki, zeznał, że po śmierci L. S. powódka zamknęła się w sobie i jest do tej pory nieobecna. iadek wskazał, że podjęcie przez powódkę pracy pozwoliło na w miarę normalne jej tÍun.kcjonowanie, jednakże ciągle rozpamiętuje ona wspólne plany jakie mieli ze zmarłym mężem, których nie udalo się zrealizować. Zezfna-lz świadek, że ĹP. S. odczuwa brak ojca, często chodzi na cmentarz, rozmawia nad. grobern ojcem. o wydarzeniach, które miały miejsce w przedszkolu, o nowozakupionych zabawkach, itp. Jednocześnie powód nazywa świadka lub innych mężczyzn _„tata”, ca-ły czas poszukuje ojca. i kontaktu emocjonalnego z innymi .mężczyznami (k.J.13 uerte-.z.14). Świadek A. K. zeznała, powódka rjest ciągle nieobecna., błądzi myślami, w celu stopniowego odreagox-tą-'wania ,,uciekla w wir pra cy chyba, żeby o tym nie myśleć". Potwierdz'i.ła świadek okoliczność, :iż powód szuka `kont.ak;l'.u emocjonalnego i.nnyn'.1i m.ężczyzn.ami, a także, często odwiedza grób ojca i całuje jego zdjęcie (k.114 vertc). A. Ż. zeznala, że przed śmiercią L. S. powódka 'była energiczna, wesoła osoba, potem stała się słtryta, stroniaca od ludzi, nie korzystala z porad sąsiedzkicłi. i zamknęła się w sobie. W ocenie świadka powód bardzo odczuwa brak ojca, co przejawia się chęcią nawiązywania kontaktów 9 emocjonalnych z innymi mężczyznami _przebywajacyiiii w jego otoczeniu (lc. 114 verte-115). Jak zosta.-lo wskazane wcześniej, powodowie podstawy wywiedzionego powództwa. upatrywałi w przepisach art. 23 k.c, 24 k.c. oraz 448 k.c, odnosząc to do krzywd w zakresie dóbr osobistych zwią.za.n.ych z pozliaiwieniein powódki _prawa do życia w zwiazku małżeńskim i zerwania więzi małżeńskiej, natomiast; w od.niesíien.i'u do powoda polega'-lo to na _pozibawiieniu prawa do życia w pełnej rod.zi.:nie oraz prawa posiadania ojca i korzystania zjego niezbędnej pomocy. Mając powyższe na uwadze powodowie domagali się zasadzenia na ich rzecz kwot po 100.000 zł tytułem zadośóuczynien.ia za naruszenia akcentowanych w zdaniu poprzednirn dóbr osobistych. W tym miejscu, w celu określenia zasadności wysokości dochodzonych w niniejszym postę_powa.niu roszczeń, konieczne. jest odniesienie się do uzasadnienia 'wyroku Sądu Okręgowego w `El.b`lągu dnia 26 czerwca 2008 .r. 'wydanego w sprawie o sygn. akt .l. C (...), w przedmiocie dochodzone o rzez owodów odszkodowania oraz renty, ' odstaw' których to roszczeń była śmierć L. S.. W s rawie l(...)zasądzono na rzecz P . .. powódki T. S.kwotę 6ó.658,ó0 zł tytułem odszkodowania oraz, z tego samego tytułu, kwotę 60.000 zl' na rzecz P. S.. Maloletniemu _powodowi przyznana zostal również renta. Čfix Óx ČČ Ü Sad Okręgowy w `El.blą_gu, uzasadniając zasadno sądzonego na rzecz _powodów odszkodowania, wskaza-l', że ,,ok.reśl.ajac znaczne _pogorszenie sytuacji życiowej powodów po śmierci L. S., należało wziąć pod. uwagę nie tylko szkody majątkowe poniesione przez najbliższych członków rodziny zmarł-ego, ale także szkody niemajatkowe zwiazane z utratą _pomocy i wsparcia, której można bylo oczekiwać; w pojęciu szkody upatrywa.ć zatem należało również utratę realnej możliwości stabilizacji warunków _życiowycli lub ich realnego polepszenia". Sad Okręgowy w łillblagu orzekający w sprawie (...)wziąl zatem pod uwagę przy mfiarfI<o'waniu :n.ał.eżnego powodem. odszkodowania, całokształt okoliczności wplywaja,cycl1 na pogorszenie ich sytuacji, polegający na utracie wsparcia i pomocy w różnych sytuacjach życiowych, w organizowaniu. spraw ›s://10.11.93.22/ncourt-admin/content/$N/151010000000503____L__ C__000012 2010 Uz 2010-04-29 001/P 9n1¿t..nz_'›¿r --- STRONA 6 --- I .C 12/10 treść orzeczenia - Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego wGdańsku “Strona 6 z 8 życia codziennego, utracie szansy na pomoc w przyszłości, uwzględ.ni.ajac _jednocześnie wiek osób pośrednio poszkodowanycfh oraz zimar-l:ego, ich kwalifikacje zawodowe, warunki życia, zaradność życiowa. Zaznaczone, że wszelkie czynności. zwiazane z 'prowadzeniern gospodarstwa rolnego 'spadły na powódkę, nie może liczyć na 10 wsparcie i pomoc osoby najbliższej, przejawia trudności z realizacją. planów i zamierzeń. W odniesieniu do małoletuiego powoda P. S.wskazane zostało natomiast, że od urodzenia został on _pozbawioiny o_pieki i pomocy ze strony ojca, w zwiazku czym w _jego _przypadku należy zaakcentować. pogorszenie się sytuacji życiowej przede wszystkim w zakresie pozaelwnoinicznyin - nie może on "liczyć na pomoc i wsparcie ze strony swojego ojca i stan taki będzie trwał- przez caly okres _jego wychowania, pobierania nauki, wkraczania W dorosłe życie, zdobywania doświadczeń. Małoletni powód jest osoba wymagającą opieki, niezaradną. i będzie to _jeszcze trwało przez wiele lat, dlatego też w odniesieniu do jego osoby is'to“tr1e by-ły a:rgt1me:n.t.y dotyczące _poniesienia szkody :nie.m.ai'.e1źia`lne_j - barku możliiwości zobaczenia ojca, przebywania nim, uzyskania od niego wychowania i pomocy w przyszłości (lc. 209-211 akt sprawy ()). Ustalenia faktyczne poczynione przez Sad. Okręgowy w Elblągu 'uzyska`l~y _jednocześnie aprobatę Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który w sprawie o sygn. akt I ACa 982/08, orzekając na etapie postępowania apela.cyjj.nego, zmienil; wyrok sądu pierwszej instancji i zasadzil na rzecz powodów dalsze odszkodowanie w kwocie po 20.000 zl (lc. 250 oki' sprciwy 0 sygnotzrrze ()). W tym miejscu, w ocenie sadu, wskazać .n.al.eży, iż zakres pojęciowy dóbr osobistych powodów, w oparciu o :n.aruszeni.e kióirych domagaj a się oni zasądzenia zadośćuczynienia w ninie_jsze_j sprawie, częściowo, pokrywa się z podstawą ich żądań, na podstawie 'których Sad Okręgowy w Elblągu w sp.ra.wie o sygn. akt (...) przyznał na ich rzecz stosowne sumy tytułem oclszkodowania, bowiem nie pomija.-l sytuacji życiowej powodów na gruncie samych przeżyć ii cierpień na tle 'faktu śmierci L. S.oraz skutków tej sytuacji w _przyszlości.. Jak już zaznaczono, zasądzając na ;rzecz P. S. odszkodowanie związane z pogorszeniem jego sytuacji życiowej, odn.iesi.ono ten stan przede wszystlrini do „pogorszenia się jego synrctcji życiowe_)'1.v zakresie pozoclconornicznym”'. Podkreślono, iż powód od. momentu urodzenia został pozbawiony opieki i pomocy ze strony ojca, nie może liczyć na jego wsparcie, pozbawiony został samej możliwości zobaczenia ojca, przebywania z nim, uzyskiwania od niego wychowania. i wskazówek rodzicielskich koniecznych w przyszłości. ‹ Dochodz c zadośćuczynienia w ninie'sze' s"›1.'awie, ßowód zaakcentowal w ozwie naruszenie 'e 0 dóbr osobist fch ole ać mia-lo na . J P › . . _poz'bawie.niu go ii prawa do posiadania ojca oraz' dożycźia 'wpe¿l11ej rodzinie, w której maz .matki _jest ojcem _jej dziecka. W ocenie sądu, :naruszenie dóbr -osobistych _powoda P. S., polegające na ,_,ze;rwani'u więzi rodziciel.sl<;iej" ze zmarłym ojcem i wszystkimi negatyw'ny1ni l<onsekwe'nc_jan1i z tego wynikającymi, zostało już częściowo zrekonipensowane poprzez zasądzenie odszkodowania przez Sąd Okręgowy w Elblągu w sprawie o sygn. akt(...). Oczywistym jest, iż instytucja zadośćuczynienia tradycyjnie wiąże się z kompensacja. krzywdy, a zatem naruszeniem praw niemajatkowych, w),-'1'ażajac_¬ym się cierpieniein w3‹'wo'-l-any.in stratą osoby ina_jbl.iższej, w 'tym _przypadku ojca 1na›lo1etni.ego powoda. Jednakże kwotę 100.000 zl: żądanej przez P. S. z tytułu zadośćuczynienia. za krzywdy i cierpienia zwiazane z naruszeniem dóbr osobistych spowodowanych śmiercią osoby najbliższej, uznać należało za wygórowaną. Nie ulega wątpliwości, iż powód na pewno odczuwa w sferze emocjom-1lne_j negatywne sl.<ntk.i braku ojca., którego obecność przy dziecku jest niezbędna dla jego prawidłowego rozwoju i kształtowania osobowości. Okoliczność ta znalazła potwierdzenie w zeznaniach wszystkich powo-l:anyc.h w sprawie świadków, którzy wskazywali, powód odczuwa deficyt obecności mężczyzny - ojca, w relacjach otoczeniem stara si.ę kompensować ten brak poprzez zastępowanie osoby ojca kontaktami eniocjonalnymi z innymi mężczyznami, w tym z 'bratem powódki K. C., w którym powód upatrywal' biologicznego wstępnego. Jednocześnie D. S. umacnia w powodzie pamięć o zmarłym ojcu, _pokazując mu fotografie L. S., którymi _powód ,,roz1nawia", zabierając go często na gr_,ób ojca, kiedy to powód „opowiada tacie" o aktualinycli wydarzeíniacfh. zaistn'ial;ycĹh w _jego codziennym życiu (o kupionych zabawkacli, zabawach w przedszkolu, itp.). Jed.nal<że, w ocenie sadu., biorąc pod uwagę wiek powoda (niespełna cztery lata), zasadnym jest zaznaczenie, iż w rzeczywistości 'krzywdy i cierpienia przez niego przeżywane oraz same jego zachowania związane ze śmiercią ojca, nie wynikają ze zrozumienia _przez P. S. zaistniałej sj,-iżuacji, a stanowia_ niejako przejaw zaobserwowa nych wokół zachowań osób na_j`bl.iższych, ,bewna dek]arac_je_ postępowariia. Okoliczność ta znalazła również potwierdzenie w opinii biegłego psychologa w osobie W. C., który zaznaczył, że powód. nie do końca zdaje sobie sprawę ze straty ojca, choć na poziomie aktualnego zachowania jest to zauważalne - powód nie jest w stanie w swej percepcji odnieść się do abst.ra.l<cy_jnego dla niego _pojęcia śmierci 12 JS://10.11.93.22/nC0urt admin/content/$N/151010000000503 I C 000012 2010 UZ 2010-04-29 001/P... 2014 04 94 --- STRONA 7 --- I C 12/10 treść orzeczenia - Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego w Gdańsku Strona 7 z 8 I... S., którego nie mógł- nawet poznać. Jednocześnie wskazał biegły, że mimo, iż _powód na _poziomie _poznawczym nie w pełni rozumie sytuację straty o_jca, to należy stwierdzić, iż jego funkcjonowanie emocjonalne nie jest poprawnie realizowane w zakresie zapewnienia poczucia bezpieczeństwa. i afiliacji. Sama okoliczność, iż P. S. często wspomina ojca, potrafi „całować _jego grób, mówić do niego tato", potwierdza, że takie zachowa;n.ie pojawia się głównie jako deklaracja, efekt oczekiwania zach.owa:n.ia. Biegły zaznaczył- również, że pozbawierde kontaktu ojcem należy ocenić jako stratę i uszczerbek w funkcjonowaniu obecnym i przyszlym (lc. 118-120). Ma_jąc powyższe okoliczności na uwadze, w ocenie sądu., uznać należy, iż odpowiednią kwotą zadośćuczynienia za krzywdę i cierpienia związane z naruszeniem dóbr osobistych maloletniego powoda, przejawiających się zerwaniem więzi rodzicielskiej ze zmarłym ojcem oraz pobawieniem go prawa do życia w pelnej rodzinie, stanowi 30.000 zl. W tym miejscu podkreślen.ia wymaga okoliczność, iż Sąd Apelacyjny w Gdańsku uzasadniając wyrok z dnia. 21 listopada. 2008 r. orzekł, L. S. - wykonując prace budowlane związane demontażem. metalowych słupków ogrodzenia w sposób nie zapewniający odpowiedniego zabezpieczenia - przyczynił się w 20% do powstania szkody. Okoliczność ta nie może pozostawać bez wplywu na wysokość przyznanego powodem w niniejszej s_pra.wie zadośćuczynienia, co prowadzi do wniosku, że koniecznym jest dokonanie stosown.ego obniżenia poiiyżej wyniienionej kwoty do 24.000 [30.000 zł - (2096 x 30.000 zł)]. Twierdzenie powodów, że 'l:`ormulując wysokość żaclania uwzgłęduili juz fakt przyczynienia się L. S. do powstania szkody mija się z prawdą, bowiem w tej kwestii w ogóle nie wypowiedzieli się w pozwie, a uczynili to dopiero w reakcji na zapytanie Przewodniczącego podczas rozprawy w dniu 18 lutego 201.0 r. (k. 115). O odsetkach ustawowych od w/w kwoty orzeczono na podstawie art. 4551481 § 1 k.c, mając. na uwadze datę, w której pozwany otrzymał odpis pozwu, co należało _potraktować także jako wezwanie do spełnienia świadczenia. Z kolei w odniesiejniu do powódki D. S. powołani w sprawie św'iadÍkowie zeznali, iż po śmierci ma-lżo.n.ka L. S. utraci-lşa ona całkowicie radość: życia, stała się ,,nieobecna", zamknęła się w sobie i poniekąd. stan taki trwa do chwili obecnej. Powódka, w celu choćby stopniowego od1'eagow_ş.-'waniaprzeżytego stresu i napięcia, „rzuciła się w wir pracy, żeby o _ 13 /H ,__ tym nie myślec , podjęta praca powoduje, że może ona w miarę normalnie 1°u'r1l'\‹..jonować. Biegły psycholog w opinii wskazał, że powódka - w związku z tragiczną śmiercią L. S. ~‹ wykazuje pesymizm życiowy i zazwyczaj obniżony nastrój, ponosi zna.czne koszty psychiczne 'po śmierci małżonka. Mimo, iż przedstawia siebie _jako osobę potrafiącą radzić sobie ze stratą, w ocenie biegłego uzn.ać należy, że"p'rzyjęc'ie takiej postawy świadczy' o .n.ie_prawíidł.~owo przeoifganizowanej syt'uac_j i po stracie osoby najbliższej. Zaznaczyl: biegły, że powódkę cechu_je"dl-ugotrwałe przeżywanie wydarzeń związanych ze śmiercią małżonka, a próbując radzić sobie ze stratą używa nie_prawidł-owy'cl1 mechanizmów obronnych. Rozklad cech osobowości oraz ocena stanu psychicznego powódki, w opinii biegł-ego, pozwalają sądzić, iżjej zaburzenia ad.aptacyjne nie podlega-lyi nie podlegają obecnie _p.rawidłowej k.oreÍkcie. Stwierdzi`-l- bieg"-ly, że przypuszczać należy, iż D. S. nie poradzi sobie szybko z odczuwalną stratą po śmierci małżonka i wynikającyin z tego niepełnym funlœjonowaniem systemu rodzinnego. Zaznaczyl- biegły, u powódki rozwinęły się zaburzenia adaptacj-jne stanowiące reakcję na silny stres, _jednakże trudno _jest jednocześnie ocenić, jak długo powódka będzie w takim stanie trwać (lc. 121423). W ocenie sądu, mając na uwadze okoliczności przytoczone powyżej, żądanie powódki w kwestii zasądzenia na jej rzecz kwo'ty 100.000 tytu-lein zacl.ośćuczyn'ien:ia - podobnie _jak w przypadku powoda P. S. - uznać należało za wygórowane. .Nie ulega jednak wąt.pliwości, :iż powódka D. S., będąc osobą dorosłą i calkowicie zdająca sobie sprawę z sytuacji zaistniałej na sku.tek śmierci jej małżonka, ponosi znacznie większe obciążenia psychiczne wynika_jące z cierpienia i smutku po stracie osoby .najbliższe_j, aniżeli powód P. S., który przecież, mając obecnie niespełna cztery lata, nie _jest w stanie 'uświadomić sobie calokształtu nega'tyw11ych skutków wynika_jących utraty ojca. Śmierć L. S. spowod.owała, iż powódka utraciła oparcie w najbliższej jej osobie, która to więź jest przecież podstawą funkc_jonowania każdego związku małżeńskiego, nie może liczyć na jego pomoc w trudnej dla niej sytuacji, kiedy musi przyjąć na siebie cały trud wychowania. małoletniego powoda i prowadzenia gospodarstwa.. Utrata małżonka spowodowała u powódki. zaburzenia ada_ptacy_jne, wykazuje ona z.nacz:n;y stopie1'1 depresyjności, a k.reu_jąc się na osobę silną - jednocześnie wewnątrz przeżywa ból, z którym nie potrafi sobie poradzić. l 14 Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności, w ocenie sądu, przyjąć należało, iż odpowiednią kwotę zadośćuczynienia za krzywdy i cierpienia powódki D. S., związane z utratą. więzi mal-żeńskiej ze zmarłym L. S., stanowić będzie 50.000 zl:, z jednoczesnym oddaleniem powództwa w pozostaly.m zakresie. Jednakże mając na uwadze przyczynienie się l... S. do 'powstania szkody w 20%, ko:n.iecz:n.ym było dokonanie stosownego obniżenia do 40.000 zł 'przyznanego odsz`k.odowani.a [50.00o zł -(20% x 50.000 z-l:)]. O odsetkach ustawowych od w/w kwoty orzeczono jak w przypadku małol et niego powoda. Sąd oddalił wniosek strony powodowej, złożony na rozprawie w dniu 18 lutego 2031.0 r., o przeprowadzanie dowodu zeznań świadka K. P., na okoliczność, w jaki sposób powodowie przeżywali i przeżywa_ją śmierć L. S. (lc.115 uerre). Okoliczność ta stwierdzona została zeznaniami innycli //10119322/ Fl d `/ t Í/$N/151010000000503 I C 000012 2010 UZ 201004 29 001/P 9014 na 'JA DSI . . . l'lCOU -El lTl|I'lCO|'lel'l ____ “ ' -- " ' --- STRONA 8 --- I C 12/ 10 treść orzeczenia Portal Orzeczeń Sądu Apelacyjnego W Gdańsku 0 Sttrontatottčštttżtttß p<›'wo1a.11ycł1 W sprawie świadfków - W tyna najbliższyołt członków rodz'in§= powocilów, tj. T. C. oraz D. C. ~ które W sposób ob.razowy na1<jreś1'i.l_v całokształt zdarzeń związanyclt z fun1<cjonowanien1 powodów po śmierci L. S.. Dodając do tego wnioski W),-'nil<ają‹:e z opinii powołanego W -1-'Sprawie ps}‹'cł1ologa W osobie W. C., uznać należało, że zgromadzony materiał- dowodowy, _pozwolił sądowi na wszechstronna ocenę kwestii zasadności roszczeiń w_x,fw'ied2:io11ych p łżzez powodów W niniejszej s,p:1'aw.ie. ' O ltosztach procesu orzeczono na podstawie art. 1102 k.p.o. :mając.11.a ux-.-'adze p1':¿:edm'io1ź tej spirawy 'í symację ż}ß'c'iową_ oraz majątkowa powodów. Å 15 Neuroooort Admin 2.0.5 © 1992 - 2014 Neurosoft Sp. z o.o., Wszelkie prawa zastrzeżone Zgłoszenie błędu as://10.11_93.22/ncourt-admin/content/$N/151010000000503____L__C____000012___2010___Uz_2010-04-29 001/P... 2014-04-24