Postanowienie akt

--- STRONA 1 --- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2014 r. V KO 91/13 Obowiązek posiadania obrońcy w postępowaniu wykonawczym zgodnie z art. 8 § 1 pkt 1 k.k.w. TEZA aktualna Obowiązek posiadania obrońcy, o którym mowa w art. 8 § 2 pkt 1 k.k.w. aktualizuje się wówczas, gdy u skazanego stwierdzono całkowitą głuchotę, a nie inne dolegliwości słuchowe, nawet jeżeli mają znaczny charakter. PUBLIKACJE Glosa do postanowienia SN z dnia 22 stycznia 2014 r., V KO 91/13.  UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN D. Rysińska. Sędziowie SN: J. Grubba, W. Wróbel (sprawozdawca). Sentencja Sąd Najwyższy w sprawie D. O., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 22 stycznia 2014 r., w przedmiocie wznowienia z urzędu postępowania w sprawie (...) Sądu Okręgowego w S. zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w S. z dnia 23 października 2013 r., postanowił stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w S. z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt (...), Uzasadnienie faktyczne Postanowieniem z dnia 23 października 2013 r. Sąd Apelacyjny w S. utrzymał w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w S. (V Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych) odmawiające udzielenia D. O. dalszej przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności. Następnie skazany D. O. wniósł w dniu 21 listopada 2013 r. do Sądu Apelacyjnego w S. pismo (datowane na 18 listopada 2013 r.) zatytułowane "wniosek o wznowienie postępowania". Podniósł w nim, że poza obustronnym niedosłuchem zmysłowo- nerwowym cierpi na zaburzenia osobowości ze skłonnością do dekompensacji, a także zaburzenia nerwicowo-depresyjne upośledzające zdolności adaptacyjne. Wskazał także, że w związku z tymi zaburzeniami wydano wobec niego orzeczenie o niepełnosprawności, oraz że w 2012 r. był hospitalizowany w szpitalu psychiatrycznym. Podnosząc wskazane argumenty, skazany wniósł o wznowienie postępowania w przedmiocie udzielenia przerwy w odbywaniu kary z racji braku posiadania w postępowaniu przed sądem obrońcy w sytuacji zaistnienia przesłanek obrony obligatoryjnej. Uzasadnienie prawne V KO 91/13, Obowiązek posiadania obrońcy w postępowaniu wykonawczym zgodnie z art. 8 § 1 pkt 1 k.k.w. - Postanowienie Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W swoim piśmie skazany wskazuje na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Zgodnie jednak z brzmieniem art. 542 § 3 k.p.k., w przypadku ujawnienia się owych bezwzględnych przyczyn wznowienie postępowania powinno nastąpić z urzędu, a wniosek strony traktować należy jedynie jako sygnalizację i wniosek o podjęcie czynności z urzędu w trybie art. 9 § 2 k.p.k. (por. m.in. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 6, poz. 48; postanowienie z dnia 4 sierpnia 2005 r., II KZ 37/05, LEX nr 152513). Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie nie dopatrzył się zaistnienia sygnalizowanej przez skazanego bezwzględnej przyczyny odwoławczej polegającej na braku obrońcy w postępowaniu sądowym o udzielenie przerwy w karze, w sytuacji gdy posiadanie takiego obrońcy było obligatoryjne. Brak jest bowiem, poza oświadczeniem skazanego, jakichkolwiek danych, a zwłaszcza wiarygodnej dokumentacji medycznej świadczącej o podejrzeniu, że sprawca jest niepoczytalny. W szczególności nie potwierdza tego karta informacyjna leczenia szpitalnego, w której wskazano jedynie na osobowość nieprawidłową. Prima facie rozważyć można w niniejszej sprawie zaistnienie innej przyczyny obrony obligatoryjnej. Zgodnie z art. 8 § 2 pkt 1 k.k.w. skazany w postępowaniu przed sądem musi mieć obrońcę, między innymi, gdy jest głuchy. Taki obrońca ma prawo do brania udziału w posiedzeniu sądu penitencjarnego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie przerwy w wykonywaniu kary (art. 22 § 1 k.k.w. w zw. z art. 153a § 1 k.k.w.), a jego nieobecność wstrzymuje procedowanie (art. 22 § 1a k.k.w.). Bezsporne jest natomiast, że D. O. zarówno w postępowaniu przed Sądem pierwszej, jak i drugiej instancji nie miał obrońcy, a wszelkie pisma redagował samodzielnie. Analiza akt sprawy, a zwłaszcza dokumentacji medycznej, wskazuje, że rzeczywiście u skazanego zdiagnozowano obustronny niedosłuch zmysłowo-nerwowy, a 23 marca 2013 r. wszczepiono mu implant ślimakowy model Sonata Flex 28 do ucha prawego. Wynika z niej także, że samo wszczepienie implantu stanowi jedynie pierwszą fazę procesu leczenia i rehabilitacji, a proces ustawienia systemu wymaga wielu comiesięcznych wizyt i jest procedurą długotrwałą (w przypadku skazanego co najmniej do marca 2015 r.). Ocena tej okoliczności pojawia się w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego w S. W kontekście ewentualnego wyznaczenia obrońcy z urzędu lub tłumacza języka migowego Sąd stanął na stanowisku, że skazany nie stawił się na posiedzeniach, ani nie wnosił o wyznaczenie obrońcy, co uniemożliwiło Sądowi weryfikację stanu zdrowia (słuchu) skazanego. Na dowód tego, że skazany słyszy, Sąd ten powołał się na wywiad kuratora sądowego z dnia 16 maja 2013 r., na którym to spotkaniu skazany miał swobodnie rozmawiać z kuratorem (adnotacja, że wywiad odbył się na podstawie rozmowy). Dokładna analiza dokumentacji medycznej załączonej do szeregu pism skazanego, a także jego własne pisemne oświadczenia, wskazują, że stopień uszkodzenia słuchu jest znaczny, lecz D. O. nie cierpi na głuchotę. Natomiast zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego (por. wyrok z dnia 10 marca 1997 r., III KKN 155/96, OSN Prok. i Pr. 1996, nr 7-8, poz. 8) podzielanym przez doktrynę (m.in. J. Grajewski (w:) L. K. Paprzycki, S. Steinborn: Komentarz aktualizowany do art. 1-424 Kodeksu postępowania karnego, teza 7 do art. 79 k.p.k.) obowiązek posiadania obrońcy, o którym mowa w art. 8 § 2 pkt 1 k.k.w., aktualizuje się wówczas, gdy u skazanego stwierdzono całkowitą głuchotę, a nie inne dolegliwości słuchowe, nawet jeżeli mają znaczny charakter. Pogląd ten podzielany jest przez Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie. Jak wynika z dokumentacji medycznej przedstawionej przez samego skazanego (karta wypisu z Międzynarodowego Centrum Słuchu i Mowy), stwierdzono u niego obustronny niedosłuch zmysłowo-nerwowy, asymetryczny, w uchu prawym głęboki, a w uchu lewym znacznego stopnia. To niewątpliwe upośledzenie funkcji słuchu nie jest jednak tożsame z głuchotą w rozumieniu art. 8 § 2 pkt 1 k.k.w. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw określonych w art. 542 § 3 k.p.k. do wznowienia postępowania z urzędu.