Postanowienie akt

--- STRONA 1 --- Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2008 r. II AKz 294/08 TEZA aktualna Art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych zobowiązuje radcę prawnego do utrzymania w tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Analogicznie należy uznać, iż dokumentami zawierającymi tajemnicę radcy prawnego będą tylko takie dokumenty, pisma czy też notatki, które zawierają treści, o których radca prawny dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej i dotyczą przedmiotu świadczonej pomocy prawnej. UZASADNIENIE Uzasadnienie faktyczne Wnioskiem z dnia 30 listopada 2007 roku prokurator zwrócił się do Sądu o udzielenie zezwolenia na wykorzystanie dokumentów zawierających tajemnicę radcy prawnego, jako dowodów w postępowaniu karnym o sygn. akt (...). Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 18 lutego 2008 roku w sprawie o sygn. akt (...), na podstawie art. 226 k.p.k. w zw. z art. 180 § 2 k.p.k. i art. 329 § 1 k.p.k. wniosku w tym przedmiocie nie uwzględnił. Na to postanowienie zażalenie złożył Prokurator Prokuratury Krajowej zaskarżając powyższe postanowienie w całości. Prokurator zarzucił mu błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść orzeczenia, polegający na niesłusznym przyjęciu przez Sąd, że zabezpieczona dokumentacja objęta jest tajemnicą radcy prawnego, a także obrazę przepisów postępowania, a to art. 180 § 2 k.p.k. w zw. z art. 226 k.p.k., które miały wpływ na treść orzeczenia, polegającą na błędnym przyjęciu, że wniosek prokuratora jest bezzasadny albowiem założenia art. 180 i 226 k.p.k. "przewidują, iż osoba zobowiązana do zachowania tajemnicy /.../ radcy prawnego /.../, po zwolnieniu z tego obowiązku występuje w charakterze świadka", pomijając przy tym fakt, iż sporna kwestia dotyczy nie przesłuchania świadka, ale dokumentów zabezpieczonych podczas przeszukania - i możliwości ich wykorzystania w toku śledztwa, które możliwe jest dopiero po uzyskaniu zgody Sądu w trybie art. 226 k.p.k. II AKz 294/08 - Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie --- STRONA 2 --- Na zasadzie art. 437 § 1 k.p.k. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i udzielenie zezwolenia na wykorzystanie dokumentów zawierających tajemnicę radcy prawnego jako dowodów w postępowaniu karnym, zgodnie z wnioskiem z dnia 30 listopada 2007 roku. Uzasadnienie prawne Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie prokuratora jest o tyle zasadne, iż doprowadziło do uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Należy bowiem uznać, iż postanowienie to zostało wydane bez dogłębnej analizy akt sprawy w kontekście obowiązujących przepisów dotyczących przedmiotowego zagadnienia. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż z uwagi na przekazanie przez prokuratora do dyspozycji Sądu I instancji jedynie wyciągu z akt śledztwa nie było możliwe dokonanie kontroli i potwierdzenia istnienia przesłanki niezbędnej do zezwolenia na wykorzystanie dokumentów zawierających tajemnice radcy prawnego. Okoliczność ta, zdaniem Sądu I instancji, uniemożliwia bowiem wnioskowanie co do przedmiotu postępowania przygotowawczego oraz kierunku, w jakim się ono toczy w szczególności, iż przekazane materiały uzasadniają przypuszczenie, iż A.K. może zostać przedstawiony zarzut popełnienia przestępstwa kwalifikowanego z art. 299 § 1 k.k. Nadto przekazane do dyspozycji materiały nie pozwoliły Sądowi I instancji na potwierdzenie, że okoliczności wynikające z dokumentów będących przedmiotem wniosku Prokuratury nie mogą być pozyskane na podstawie innego dowodu. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Skoro materiał dowodowy przekazany do dyspozycji Sądu I instancji i jego analiza nie były wystarczające do podjęcia decyzji, to Sąd I instancji winien był zwrócić się do Prokuratury o jego uzupełnienie w niezbędnym zakresie. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby Sąd Okręgowy w jakikolwiek sposób sygnalizował prokuratorowi tę kwestię. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności winien ustalić czy dokumenty, których dotyczy przedmiotowy wniosek są wskazane w decyzji procesowej prokuratora dotyczącej przeszukania, a więc czy zostały zabezpieczone zgodnie z konkretnym postanowieniem. Przedmiotem wniosku prokuratora mogą być bowiem jedynie pisma i dokumenty uzyskane w trakcie przeszukania przeprowadzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Następnie Sąd, po ich analizie winien jednoznacznie określić, czy dane pismo, notatka, czy też dokument objęty jest tajemnicą zawodową radcy prawnego czy też nie. Pamiętać należy, iż art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych zobowiązuje radcę prawnego do utrzymania w tajemnicy wszystkiego, o czyni dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Analogicznie należy uznać, iż dokumentami zawierającymi tajemnicę radcy prawnego będą tylko takie dokumenty, pisma czy też notatki, które zawierają treści, o których radca prawny dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej i dotyczą przedmiotu świadczonej pomocy prawnej. --- STRONA 3 --- W sytuacji, gdy Sąd uzna, iż dany dokument nie zawiera treści objętych tajemnicą zawodową radcy prawnego winien to jednoznacznie stwierdzić, bowiem tylko w takim wypadku prokurator będzie miał możliwość ich wykorzystania w toczącym się procesie. Pokreślićnależy, iż z uwagi na obowiązujące uregulowania prokurator nie jest władny sam decydować o tym, czy dane dokumenty są objęte tajemnicą radcy prawnego, czy też nie. W każdej bowiem sytuacji, gdy radca prawny poinformuje organ przeprowadzający czynność procesową przeszukania, iż dokumenty zawierają tajemnicę zawodową, winny zostać one przekazane prokuratorowi, który następnie, chcąc te dokumenty wykorzystać w toczącym się procesie, występuje do Sądu z odpowiednim wnioskiem. Takie rozstrzygnięcie Sądu może zapobiec ewentualnemu zbyt pochopnemu powoływaniu się radców prawnych na tajemnicę zawodową, którą ich zdaniem objęte są zabezpieczone dokumenty, co powoduje automatycznie niemożność ich wykorzystania. W sytuacji natomiast, gdy Sąd stwierdzi, iż dokumenty zawierają tajemnicę radcy prawnego winien rozstrzygnąć, czy istnieje konieczność wykorzystania ich w procesie. Przypomnieć należy, iż zgodnie z treścią art. 226 k.p.k. wykorzystanie dokumentów zawierających tajemnicę radcowską jako dowodów w postępowaniu karnym może nastąpić jedynie przy odpowiednim stosowaniu zakazów i ograniczeń przewidzianych w art. 180 § 2 k.p.k. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż konieczne jest spełnienie kumulatywne dwóch przesłanek. Fakty objęte tajemnicą radcowską, a wynikające z dokumentów, muszą być zarówno niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, jak i nie mogą być ustalone na podstawie innego dowodu. Z całą stanowczością należy podkreślić, iż te dwie przesłanki winien w sposób jednoznaczny wykazać prokurator występujący do Sądu z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na wykorzystanie dokumentów zawierających tajemnicę zawodową jako dowodów w sprawie. Nie można bowiem dopuścić do nadużywania przez organ procesowy instytucji przeszukania dla ominięcia względnego zakazu dowodowego przesłuchania radcy prawnego w charakterze świadka. Pozyskiwanie w ten sposób dokumentów, czy też notatek sporządzonych przez radcę prawnego, których treść byłaby ze względów oczywistych tożsama z treścią jego ewentualnych zeznań w procesie, gdyby zaistniały przesłanki, stanowiłoby ewidentne naruszenie norm procesowych dotyczących możliwych sposobów pozyskania dowodów. Z tych względów Sąd Apelacyjny orzekł, jak na wstępie.