Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
1. Ł.- ¿'¿-gt „ Ćfžähi -' I'-. 'Ÿifi 1 "";'." ' - _ ii ii ¿.¦' Kfxął „ią-Ê: ._'¬¬ wl; -Ê "Ĺ ,-Í" .I '| -_ I.,._r Í' L . '='í=.-f:.¬'..± ' “"`~ "'*'- ` ."i. ;__ -|=*"" -¬'-'.'F""' H- . ją i ___)«« WYROK 1 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2010 r. Sąd Okręgowy W Bydgoszczy I Wydział Cywilny . W składzie: " - - ~ Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Grażyna Bednarek I Protokolant - sekr_ sąd. Anna Jagieło-Pick ' po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2010 r. w Bydgoszczy sprawy z powództwa r'1 przeciwko Skarbowi Państwa- Wojewodzie Kujawsko-Pomorskiemu Q1 o zapłatę _ 1. zasądza od pozwanego na rzecz powćdki kwotę 535.393,00 zł ( pięćset trzydzieści pięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt trzy złote) wraz z ustawowyrni odsetkami od dnia wydania niniejszego wyroku do dnia zapłaty, -- _ 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie, J _ ¿- 3. zasądza od powćdki na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej _ Ü* _ ' Skarbu Państwa kwotę 2.587 zł ( dwa tysiące pięćset osiemdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztow procesu, | _ _ -._ _ .||___- ._ __ _ . '_ ' _ _- 3.1;" _ _ 1-¦~_ . _;' ' '_ _. Ê'."- 'Í -_'_ ' _= _- _ -- I . "'- 3\'¦;': _'_' '- _'_ ; '_ '-' -._-' " -"' "H || I 5 ¦- 1' _ . _ _ 1;, `|_-' :_-I' 5 _ - x' ' Ł l.. 332 Ę tSygn.a1‹±. IC21/10
--- STRONA 2 ---
.. 2 _ zasądza od powćdkí na rzecz _ _ Skarbu jPaństwa`__ - Sądu ' -ua _ - Okręgowego w0Bydgoszczy kwotę 56.947,00 zł ( pięćdziesiąt sześć tysięcy dziewięćset czterdzieści siedem złotych ) tytułem zwrotu części wpisu sądowego od pozwu, _ ' _ zasądza od powćdki na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Bydgoszczy kwotę 5.686,00 zł ( pięć tysięcy sześćset osiemdziesiąt sześć złotych ), tytułem zwrotu części wynagrodzenia biegłego sądowego. I I |
--- STRONA 3 ---
SĹŁO Sygn.. akt I C 21/10 UZASADNIENIE Powód T7- T4- wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Panstwa - Wojewody Kujawsko - Pomorskiego kwoty l.674.9l5,l3 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 9 lutego 2008 r. do dnia zapłaty,_ oraz kosztów procesu. . _ Powiatu z dnia 18 grudnia 1974 r., nr gospodarstwo W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iz na mocy decyzji -Naczelnika rolne wraz z zabudowaniami, położone w miejscowości J gmina -stanowiące własność powodai jego brata przeszło na własność Skarbu Państwa. Decyzja tą wydano W »oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 3, poz. 14 ze zmianą zamieszczona' w Dz. U. z 1971 r., nr 27, poz. 251) oraz rozporządzenia wykonawczego Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968 r. (Dz. U. nr 11, poz. 58). Została ona jednak wydana bezzasadnie, albowiem gospodarstwo faktycznie nie było zaniedbane, wbrew temu co stwierdzono w decyzji. Pomimo złożenia odwołania, utrzyrnano ją w mocy decyzją Wojewody B- z ania 28 lutego 1975 r., nr wBo.oN.C. ' Powód " podnosił, iż Ľ ponownie podjął starania o odzyskanie gospodarstwa wraz ze zmianą systemu społeczno -- gospodarczego w Polsce. Jego pisma kierowane do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej pozostawały jednak bez efektu. Ministerstwo ograniczało się do informowania powoda o przesunięciu terminu rozpoczęcia sprawy lub o tym, że tego typu sprawy będą przedmiotem uregulowania w sposób generalny, tj. ustawą reprywatyzacyjną, do czego jednak nie doszło. W 2001 r.. powód ' -1 zwrócił się do Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z formalnym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych. W związku z dalszą opieszałością Ministerstwa Rolnictwa powód zwrócił się opomoc do ' 'L l
--- STRONA 4 ---
_Rzecznika _Praw Obywatelskich, który zająłsíę sprawą. Ostatecznie sprawa została przekazana według kompetencji do rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w I Decyzją z dnia 25 października 2006 r., nr SK uzupełniona decyzją z dnia 4 stycznia 2007 r., nr SKO- , Samorządowe Kolegium Odwoławcze 'w stwierdziła częściową nieważność decyzji Naczelnilrr" Powiatu W oraz Wojewody a w pozostałej części niezgodność tychże decyzji z prawem. O _ Powód będąc świadomym, ze wadliwe decyzje administracyjne wywołały trudne do odwrócenie skutki' prawne - stan geodezyjny gospodarstwa przejętego na własność Skarbu Państwa nie odpowiada stanowi z roku 1974, a grunty izabudowania, które wchodziły w skład gospodarstwa stanowią własność różnych podmiotów - uważając jedjnak, iż powinien otrzymać rekoinpensatę za bezprawnie utracone mienie, tj. odszkodowanie pieniężne albo prawo własności innego gruntu, zwrócił się do Skarbu Państwa -- Wojewody Kujawsko - Pomorskiego o zajęcie stanowiska w_ tej sprawie i ewentuaine- zawarcie ugody. Powód nie otrzymał jednak żadnej odpowiedzi. W związku z tym pełnomocnik powoda wystąpił do Skarbu Państwa --` Wojewody Kujawsko - Pomorskiego o zapłatę odszkodowania, jednocześnie dokonując 'x _ _ _ _ _ _ wyliczenia odszkodowania i jwyznaczając czternastodniowy -termin "-_ zapłaty. Tym razem równiez nie udzielono powodowi odpowiedzi. " Podstawą prawną żądania pozwu, zdaniem powoda, jest przepis art. 4171§ 2 k.c. Wyliczenia odszkodowania powód dokonał w następujący sposób. Obszar gruntu przejęty na własność Skarbu Państwa wynosił 79,277 ha. Jeden hektar gruntów rolnych wycenia się obecnie, zdaniem' powoda na 30.000,00 zł, co daje łączną kwotę 2.378.310,00 zł. Na obszarze wspomnianych gruntów znajdują się zabudowania o wartości 100.000,00 zł, Í' . co łącznie z gruntem daje kwotę .2.478.310,00 zł. Mając na uwadze kżƒotę odszkodowania przyznanego na mocy decyzji Naczelnika Powiatu w Z- z dnia _l8 grudnia 1974 r., nr czyli 1,.269.032,00 starych złotych oraz przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodmce krajowej w roku
--- STRONA 5 ---
574 -~¬l9'7-5 - 3.913,00- staryc-h złotych oraz w roku ~-2006 - 2.477--,23 zł oraz ustalając proporcje między tymi wartościami, powód wyliczył wartość odszkodowania w roku 2006 na poziomie 803.394,87 zł. Odejmując od kwoty 2.4__78.3l0,00 zł, stanowiącej obecną wartośćgruntów rolnych i zabudowań, kwotę przyznanego odszkodowania według wartości obliczonej na rok 2006 otrzymał wartość odszkodowania, jaka powinna zostać mu wypłacona, tytułem rekompensaty za bezprawnie utracone mienie, tj. 1.674.9l5,l3 zł. Powód podkreślił, iż niniejszy pozew nie obejmuje odszkodowania za bezprawne korzystanie przez ponad 33 lata 'z wywłaszczonej nieruchomości oraz zastrzegł sobie mozliwość rozszerzenia powództwa o takie roszczenie, jak również mozliwość rozszerzenia niniejszego powództwa w wy.padku stwierdzenia, że wartość wywłaszczonej nieruchomości jest w danym momencie wyższa niż wartość wskazana w pozwie jako wartość przedmiotu sporu. - ' Z ostrożności wyjaśnił, iż żąda odsetek ustawowych za zwłokę od dnia 9 lutego 2008 r., gdyż jest to pierwszy dzień po dniu 8 lutego 2008 r., w którym pozwany mógł dobrowolnie spełnić świadczenie zgodnie z treścią wezwania z_ dnia 22 stycznia 2008 r. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości izasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według -norm przepisažnych. - Po.zwany.-stwie.rdził, .iż żądania powoda są całkowicie dowolne. Podstawą wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym powoda jest decyzja z dnia 25 pażdziernika 2006 r. Samorządowego_Kolegiurr1 Odwoławczego w B. które szczegółowo uzasadniło swoje rozstrzygnięcie. Przyczyną jego treści był fakt, iz tylko część działek' wchodzących w skład gospodarstwa rolnego wymienionych w punkcie 1 decyzji pozostają w zasobie własności Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, co oznacza, iż teoretycznie możliwe .jest naprawienie szkody wdrodze restytucji naturalnej, poprzez ich zwrot a poszkodowanym. _ . ~ Zdaniem pozwanego, powód nie udowodnił wysokości dochodzonego roszczenia. Przedstawione przez niego wyliczenie jest całkowicie dowolne, ' 'L 3
--- STRONA 6 ---
natomiast uzasa_dn_ie1jiiem_ż.ą.C1an pozwu nie mogą być gołosłowne twierdzenia _ _ L ¬ _ ,_ .„ _._ - - -¬'. powoda. Powód nie przedstawił dowodów umożliwiających ustalenia stanu nieruchomości na dzień 18 grudnia 1974 r. Poza tym przyjęta przez powoda cena za 1 ha gruntu rolnego tj. kwota" 3'0.000,00 zł,_ jest całkowicie nieuzasadniona. Jedynym miarodajnym dowodem na tę okoliczność może być dowód z opinii biegłego z zakresu szacowania wartości gospoda_1^stw rolnych, przy czym stan gospodarstwa rolnego - wyposażenie, maszyny, urządzenia, rodzaj i stan budynków - powinien być ustalony na *dzień wyrządzenia szkody, czyli - zdaniem pozwanego - na dzien: 18 grudnia 1974 r. Powód odniósł się również do zasugerowanego, ewentualnego rozszerzenia powództwa powoda o odszkodowanie za utracone korzyści za okres ponad. 33 lat. Zwrócił uwagę, iż maksymalnym okresem przedawnienia roszczeń majątkowych według polskiego kodeksu cywilnego jest lat H-_\ Q5 Ponadto szkoda została wyrządzona wydaniem w dniu 18 grudnia 1974 roku wadliwej decyzji, a zatem wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 20.03 r., orzekający o tym, że ograniczenie odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej do rzeczywistej szkody jest niezgodne z Konstytucją RP, nie _znajdzie zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy p_owst_ałych _od dnia¿_.1.7 .paź_dzi.ernika`i1997 r., .czyli oddaty wejścia w życie Konstytucji. A zatem, zdaniem pozwanego, naprawienie szkody wyrządzonej przed 17 pażdziernika 1997 r. obejmuje tylko rzeczyvvistą stratę. Pozwany podkreślił, iż ciężar dowodu spoczywa na powodzie. Ponadto Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa działająca w imieniu pozwanego zakwestionowała powstanie po stronie powoda szkody, co do zasady, jak i co do wysokości. Powód, jej zdaniem, nie wykazał, iż na dzień przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa posiadał tytuł„,_własności przedmiotowej nieruchomości._ Tego' rodzaju dowodu nie spełniają uzasadnienia decyzji administracyjnych, z których treści wynika, Í' `‹ nieruchomość była własnością zatem . _ ` 4
--- STRONA 7 ---
iii konieczne- jest również wyjaśnienie' - jaki - ewentualnie- udział- -we współwłasności przysługuje- powodowi, bowiem zgodnie z treścią pozwu domaga się on odszkodowania za całą nieruchomość. ` Pozwany wskazał, iż żądanie odszkodowania winno być poparte wykazaniem i udowodnieniem poniesienia szkody oraz związku -przyczynowego pomiędzy szkodą a decyzją administracyjną, której wadliwość stwierdzono. Stwierdzenie nieważności czy wydanie decyzji z naruszeniem prawa wiąże Sąd otyle tylko, o ile stanowi wypełnienie podstawowej przesłanki odpowiedzialności' odszkodowawczej, nie przesądza natomiast w sposób wiążący dla sądu o istnieniu normalnego związku przyczynowego pcmiędzy_ wadliwą decyzją a dochodzonym odszkodowaniem. Nieodzowne jest przeprowadzenie oceny, _o której mowa w art. 361 § 1 k.'p.c., czy szkoda nastąpiłaby także wtedy, gdyby' zapadła decyzja zgodna z prawem. Strona powodowa nie wykazała przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, szkody związanej z wydaniem decyzji, jak i związku przyczynowego pomiędzy działaniem organu administracji publicznej a poniesioną szkodą. Pozwany zaznaczył, iż z przedłożonego materiału dowodowego nie wynika, za jaką nieruchomość powód domaga się odszkodowania. Oznaczenie ,,gospoda_rstwa rolnego o obszarze 7 9,2770 ha z zabudowaniami wG nie stanowi precyzyjnego określenia, możliwego do 'ustalenia faktycznego--'położenia -nieruchomo-śc-i -oraiz-“jej-~ stanu - na- -dzi-en wyrządzenia szkody. Ponadto z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 pażdziernika 2006 r. i 4 stycznia 2007 r. wynika, iż w części stwierdzono cz. í nieważność wskazanych decyzji tj . co do działek cz., atym samym roszczenie o zapłatę nie może dotyczyć wyżej wymienionych nieruchomości, skoro w tym zakresie uchylone zostały ex tunc skutki decyzji z dnia 18 grudnia 1974 r. - _' Koniecznym jest również, zdaniem pozwanego, zwrócenie uwagi na to, iż przejęcie nieruchomości odbyło się przy zapłacie ceny wywoławczej w wysokości l.269.032,25 zł, a z kwoty tej wypłacono kwotę pozostałą po potrąceniu zadłużenia na rzecz Sk-mbu Państwa.. Zatem zachowana została . ` _ 5 f-"-1'¬"'---'-....__,_,._., 4
--- STRONA 8 ---
wzajemność -świaC1czen- -stron.- Oznacza-~ to, powód- --domaga -się odszkodowania za sprzedana nieruchomość, za która zbywcy uzyskali zapłatę ,__ Podkreślił nadto, iż była to sprzedaż licytacyjna. Dokonując analizy « L _ danych przedstawionych. w"""uzasadnieni'u""'p`o"żwu, ' zdaniem pozwanego, zaznaczyć należy, w roku 1975 kwota 1.269.032,00 starych złotych stanowiła 324,311 -- krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wgospodarce krajowej.. Stosując tę samą metodę przeliczeniową wyjaśnić należy, iżw 2006 roku przeciętne miesięczne wynagrodzenie wynosiło 2.477,23 zł, apomnożone przez 324,311 stanowi kwotą 803.390,46 zł, co prowadzi do wniosku, iż w wyżej wymienionym stanie faktycznym brak przesłanki szkody. ` Pozwany podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Zgodnie .z dyspozycją przepisu art. 422 k.c., w brzmieniu przed uchyleniem ustawą z dnia 16 lutego 2007 r. (Dz. U. nr 80, poz. 538), roszczenie o .-'-L naprawienie szkody przedawnia się w każdym przypadku z upływem 10 lat od.. dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzaj ące szkodę. Termin ten jest ostatecznym, przy jednoczesnym obowiązywaniu trzyletniego okresu przedawnienia liczonego od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. W tym wypadku według wskazanego przez powoda zdarzenia, z którego wywodzi szkodę - decyzji Naczelnika Powiatu z -dni-a~-.l2‹-2-gr-uldnia ' -1974 r~.-',-roszc-zen-ie przed-awniło się -z--dniem -12-F grudnia 1984 r. Pozew w tej sprawie został wniesiony w dniu 11 lutego 2008 r. W uchwale całej Izby Cywilnej, z dnia 17 lutego 2006 r., Ill CZP 84-/05, Sąd Najwyższy rozstrzygnął wieloletni spór na tle wykładni tego przepisu. W uchwale tej stwierdzono, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę (art. 442 § 1 zd. 2 k.c.} bez względu na to, kiedy szkoda powstała lub się ujawniła. - ' Odnosząc się do żądania strony powodowej zasądzenia odsetek od dnia 9 lutego 2008 r. pozwany zaznaczył, iż kwestionuje -wystąpienie po stronie powoda szkody, co do zasady, jak i co do wysokości. Skoro odsetki mają obecnie charakter waloryzacyjny, to należą się one wierzycielowi dopiero od '. 6
--- STRONA 9 ---
595 dnia wyrokowania- jako -chwili-,---która decyduje --o wysokości--==odszkodowania, stosownie do art. 363 § 2 k.c. Zadośćuczyníenie wyliczone według cen z daty jego ustalenia - z reguły jest nią data orzekania - staje się zatem wymagalne dopiero w tej dacie i dopiero od niej dłużnik pozostaje w opóżnieniu ze spełnieniem świadczenia. W tej sytuacji w przypadku zasądzenia odszkodowania, stronie powodowej przysługują odsetki od. dnia wydania wyroku w tej sprawie. - . ." W piśmie procesowym., z dnia 6 listopada 2008 r., powód wskazał, iż w dniu przejęcia na własność przez Skarb Państwa gospodarstwa 'stanowiło ono własność powoda i jego brata W ocenie -powoda, wystarczającym dowodem w tej kwestii są decyzje wywłaszczeniowe, adresowanewłaśnie do p'ow'o.d'a ifjegobrata. Jednakże powód, zewzględu na zobowiązanie przez Sąd do wykazania swojego prawa, zwrócił się do Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w o wydanie dokumentu stwierdzającego stan prawny nieruchomości, w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej, czyli w dniu 18 grudnia 1974 r. Dokument ten, zdaniem powoda, prawdopodobnie wykaże, że właścicielem jest K- ojciec powoda i J- Powód dołączył rowniez odpis postanowienia Sądu Rejonowego w z dnia 11 marca 1957 r., sygn. akt`~~--I`- Ns 3-1- / 57,- o- - stwierdzeniu- nabycia- -spadku-1 po przez l oraz odpis _zawiadomienia Sądu Rejonowego w z dnla 6 czerwca 1997 r., o wpisaniu jako właścicieli J. i Powód poinformował, iż w niniejszej sprawie po stronie powodowej występuje wyłącznie albowiem „U zrzekł się na jego rzecz swojego uprawnienia do części ewentualnego odszkodowania poprzez złożenie stosownego oświadczenia. ' Powód argumentował, _ iż twierdzenie pozwanego, jakoby strona powodowa nie -wykazała związku przyczynowego. pomiędzy wydaniem wadliwych decyzji administracyjnych a poniesieniem szkody przez powoda, jest absurdalne. Oczywistym jest, zdaniem powoda, że gdyby nie wadliwe 'L 7
--- STRONA 10 ---
. ..._ „...... dßcyzjz.. ..&_1_-dmini.stracyjne _to powód byłby.-- .współwł.a.ścicielem ._g.osp.odarstwa. 1 pkt 2 k.p.c., do o nadesłanie na Wniósł również o zwrócenie się, w trybie art. 208 Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozprawę akt postępowania o sygn. akt SKO w któiym to postępowaniu stwierdzono wadliwość decyzji wywłaszczeniowych. Odnośnie podniesionej przez pozwanego okoliczności, iż części w jakiej stwierdzono nieważność' decyzji wywłaszczeniowych powodowi nie przysługuje roszczenie o zapłatę, a wyłącznie roszczenie o przywrócenie do stanu poprzedniego czyli o wydanie, to twierdzenie to, zdaniem powoda, jest bezzasadne. Z dyspozycji art. 363 § 1 zd. l k.c. wynika wprost, że to poszkodowanemu przysługuje wybór pomiędzy roszczeniem o zapłatę a roszczeniem o przywrócenie stanu poprzedniego. Powód przed wytoczeniem powództwa -zwrócił się pi-sem-nie _'do Skarbu _Państwa o ustosunkowanie się do jego roszczeń jednak nie otrzymał żadnej odpowiedzi, zatem nie miał podstaw sądzić, iż Skarb Państwa jest zainteresowany wydaniem części wyw.łaszczonego gospodarstwa. Powód nie wyklucza możliwości ograniczenia roszczenia o zapłatę w zamian za częściowe' przywrócenie stanu poprzedniego poprzez wydanie poszczególnych działek. - Powód uważał również za chybione twierdzenia powoda, iż została zachowana wzajemność świadczeń stron, a także że zbywcy otrzymali zapłatę;_.._z.a. _.sprzeda.1'1ą-;._;_-nieruchomość. .....Decyq..a. 1--o. .. wywłaszczeniu. - oraz wysokości odszkodowania została podjęta bez zgody powoda, zarówno co do zasady jak i wysokości odszkodowania. Zdaniem powoda nie można mu czynić zarzutu, iż odebrał odszkodowanie, gdyż nie jest to równoznaczne z zaakceptowaniem jego wysokości. Powód wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, celem ustalenia jaką wartość miałoby w tej chwili gospodarstwo, z uwzględnieniem faktu planowanego przebiegu w bezpośredniej bliskości nieruchomości drogi szybkiego ruchu ,,S5”. __ 'Zarzut przedawnienia, zdaniem powoda, . nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nowelizacja kodeksu cywilnego z dnia 17 czerwca 2004 r., wprowadzająca w życie obecnie obowiązujące brzmienie przepisu art; 'L 8
--- STRONA 11 ---
ze 4171--*k.c~. przewi-działa, że dochodzenie-od--szkodowaniaz tytułu -nieważnej--lub niezgodnej z prawem decyzji administracyjnej, jest możliwe dopiero po stwierdzeniu. we właściwym postępowaniu niezgodności tego H aktu z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą; Stwierdzenie zaś tego faktu nastąpiło dopiero decyzją.Sarnorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia 25 pażdziernika 2006 r., liuzupełnioną decyzją z dnia 4 stycznia 2007 r. Gdyby natomiast wziąópod uwagę poprzednio obowiązujący stan prawny, w którym to dochodzenie odszkodowania mogło następować w oparciu o przepis art. 160 k_.p.a., to zdaniem powoda, należałoby przyjąć, że poczynił on wszelkie niezbędne kroki celem stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych, co zgodnie z art. 160 § 4 k.p.a., Ľ stanowiło przesłankę dochodzenia odszkodowania. Mi-mo, iż pismo- zatytułowane jako wniosek' o stwierdzenie 'n'iew'ażno'ści decyzji powód wniósł w dniu 16 czerwca 2001 r., to należy zauważyć, że już w roku 1990 wniósł o zwrot wywłaszczonego gospodarstwa. Wniosek ten powinien zostać zakwalifikowany jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowych, zgodnie z zasadą głoszącą, iż o charakterze prawnym pisma nie decyduje jego tytuł. Zdaniem powoda okres od 1974 r. do 1990 r., w kontekście roszczenia powoda należy zakwalifikować jako okres trwania przeszkody wdochodzeniu roszczenia na drodze sądowej, ¬'sp'owodow'any'* siłą""wyższ"ą,'-"'przez "co" 'w" sprawie -' ~zn-a1a;złby-*iz-as-toso~war1ie przepis art. 121 pkt 4 k.c., a bieg przedawnienia roszczenia byłby zawieszony. Jednakże w przypadku, gdyby Sąd był skłonny podzielić zapatrywanie pozwanego jakoby roszczenie przedawniło się w roku 1984 lub póżniej, powód podniósł, że uwzględnienie tego zarzutu w sposób ewídentny naruszałoby zasady współżycia społecznego. Instytucja przedawnienia ma służyć regulowaniu treści stosunków prawnych w oparciu o założenie, że strona nie korzystająca ze swoich uprawnień przez dłuższy czas, nie zasługuje na ochronę prawną. Takie' ratiollegis instytucji przedawnienia w sposób oczywisty nie może mieć zastosowania do analizowanego "przypadku, gdyżrpowód podjął kroki prawne, celem ochrony swoich interesów poprzez . '\. 9
--- STRONA 12 ---
.złożenie.-odwołania.¿. od. .d-ecyzj-i -wy-właszczenioweji Według ---powoda, -gdy-by najpóźniej w roku 1984 wniósł powództwo odszkodowawcze, to prawdopodobnie zostałoby ono oddalone i wówczas mógłby narazić się na "zarzut powagi rzeczy osądzonej. Odnośnie żądania odsetek, powód uważa, iż jeśli wysokość odszkodowania zostanie ustalona przez Sąd według cen z dnia wyroku, to podziela on zapatrywania pozwanego, _że zasądzenie odsetek ustawowych byłoby niezasadne. Gdyby jednak Sąd przyjął wysokość odszkodowania w oparciu o wyliczenie zawarte w wezwaniu do zapłaty, to roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych, sformułowane w pozwie, byłoby zasadne. ' j Sąd ustalił, oo nastepuje: Decyzją Naczelnika Powiatu w z dnia 18' grudnia 1974 r., _Ł. nr orzeczono wykup na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości o powierzchni 79,277 ha z zabudowaniami KW tom 1 k 3, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego położonego Ks. o pow. 79,4970 ha, należącego do FB 1_i Cena nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości wynosiła [email protected],Q5..S'¿a1¬[email protected]ł@,.ty,¿¿h_ 1 _ . Dowód: kserokopia decyzji Naczelnika 'z dnia Powiatu to z dnia 1,8 " . -"~l fi. 2 grudnia 1974 r , nr Decyzją Wojewody Bu iz dnia 28 lutego 1975 r., WB , utrzymano w mocy dec Naczelnika Powiatu w dnia 18 grudnia 1974 r., nr zaskarżoną przez '“_' ' ' 'u Dowód' kseroko ia de zji Wojewody BĘZ dnia 28 lutego 1975 r., 10 4
--- STRONA 13 ---
37)” _ ` ` ' ' ' . ' '- " " " 1 ' --' " " - I ' ~- -"' '-- " -.---'- ¬...-¬-.-- - - '\...-. .... - -.. _ Decyzją z dnia 25 pażdziernika 2006 r.,_ SKO-_ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w stwierdziło nieważność decyzji Wojewody z dnia 28 lutego 1975 r., WB - -utrzymującej w mo decyzję Naczelnika Powiatu w dnia 18 grudnia 1974 r., nr w sprawie przymusowego wykupu na rzecz Skarbu Panstwa nieruchomości 'położonej w miejscowości w części dotyczącej wykupu gruntów oznaczonych Å G działkami ewidencyjnymi o nurr1erach:_ F 1 ., cz., z ll ş I I-1 cz powodu wydania wyżej wymienionej decyzji z razącym aruszeniem prawa oraz stwierdzono, ze od e de zji Wojewody z dnia 28 lutego 1975 r., WB utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Powiatu w z dnia 18 grudnia 1974 r., nr w sprawie wy upu na rz z Skar ' Ľ przymusowego k ec bu Panstwa nieruchomości położonej wmiejscowości w części dotyczącej wykupu gruntów oznaczonych działkaini ewidencyj nymi o numerach' ., cz., cz., cz., . nastąpiło z naruszeniem prawa, jednakże z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne nie stwierdzono w tej części nieważności Dowód.' kserokopia decyzji Samor we o_Kolegiwn Odwoławczego z dnia 25 października 2006 r., SK k. 21, w księdza wiazzysiej _ .iż mm 1 karta 8, J' K- jako właściciele pozostałej części, każdy do połowy nieruchomości, zostali ujawnieni w dniu 6 czerwca 1997 r. ' Dowód: kserokopia zawiadomienia Sądu Rejonowego w z dnia 6 czerwca 1997 r. - k. 114, _ ' 11
--- STRONA 14 ---
. . Współwłaścicielarni gospodarstwa rolnego wraz z -zabudowaniami, położonego w miejscowości G' H w dniu wdania decyzji o przymusowym jego wykupie, byli J¿ którzy otrzymali je w wyniku spadkobranialpo ojcu zmarłym w 19 listopada 1939 r. Wdowie po zmarłym, przysługiwało jedynie prawo dożywotniego użytkowania 1 / 3 części spadku. -- `1 Dowód: dołączona do akt ksiega wieczysta G tom I karta 3 -› k. 3 wyciągu z wykazu zmian gruntowych wsi_G roku rachunkowego 1972, postanowienie Sada Powiatowego w z dnia 11 marca 1957 r., sygn. akt 178.31/ 5 7 znajdujące sie w tej księdze wieczystej - (kserokopia postanowienia - k. 1 13 akt sądowych), - J: K- złożył oświadczenie, potwierdzone przez notariusza, w którym zrzekł się, na rzecz brata praw do nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne o obszarze 79,277 ha wraz z zabudowaniami, położone wmiejscowości gmina powiat oraz pozostałej obecnie części wyżej wspomnianej nieruchomości, tj. zabudowanej działki o obszarze 0,l5,00 ha, dla której Sąd Rejonowy w prowadzi księgę wieczystą o numerze K. 3, a także odszkodowania od Skarbu Państwa lub 'jednos'-tek s'a;rnor'ząd`u' te`rytorialn`e`gó, jakie może zostać uzyskane w oparciu o częściową nieważność i częściową niezgodność z prawem decyzji Wojewody B lz dnia 28 lutego 1975 r., WB oraz decyzji Naczelnika Powiatu w z dnia 18 gru ia 4 r., nr godnie z tym oswiadczeniem, prawo do ewentualnego odszkodowania w części przysługującej następcy prawnemu po właścicielach w'/w gospodarstwa - zostało scedowane przez J- na rzecz jego brata - Tak więc, całe odszkodowanie, jakie ewentualnie zostanie przyznane decyzją administracyjną, ugodą lub 'zasądzone wyrokiem sądowym, będzie przysługiwało jedynie 12
--- STRONA 15 ---
3% Dowód: kserokopia oświadczenia J potwierdzona notariałnie 4 k.1 15, --' ' Powód dwnkrotnie występował z zadaniem kierowanym do Skarbu Panstwa -' Wojewody Kujawsko - Pomorskiego o zapłatę odszkodowania wzgiędnie o zwrot nieruchomości, osobiście oraz za pośrednictwem swojego pełnomocnika, `jednocześnie dokonując wyliczenia odszkodowania . Za zadnym razem nie adzietono powodowi odpowiedzi i wniosków powoda nie rozpoznano. Powód zmarł w dniu 25 listopada 2009 r. Dowód: kserokopia akta zgonu z dnia 6 stycznia 2010 r. potwierdzona za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda - k. 298, ` Spadkobiercą powoda na podstawie testarnentu, cz w całości jest jego córka -- Dowód: kserokopia akta poświadczenia dziedzi enia sporządzonego w dnia Sstycznia 2010 r., przez notariusza w Kancelarii NotariaZnej"'w"ř. zap`isaneg`o w Rep'.`"i4 poswiadczona za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda - k.299. sad zweżyi, co nastepuje: Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych dokumentów prywatnych i urzędowych. W odniesieniu do dokumentów urzędowych należy wskazać, że zostały one sporządzone w odpowiedniej formie, przez kompetentne organy; W ocenie Sądu, dokumenty urzędowe przedłożone przez strony w niniejszym postępowaniu są w pełni wiarygodne. Strony nie kwestionowały także 13
--- STRONA 16 ---
1 Śr/ odpowiedzialności odszkodowawczej, w tym faktu _powstania szkody po' 1 \roszczeń powoda. _ \ zgromadzonych . sprawie .doku'm.e.ntow. prywatnych,. nie --wzbudziła wątpliwości ich autentycznośc - ani stron ani Sądu. ' Sąd dał rownież' wiarę wcałości zeznaníom świadków: N= i C- FV zakresie ustalenia stanu faktycznego przedmiotowej nieruchomości w chwili jej wywłaszczenia. Były one jednak mniej szczegółowe niż dane zawarte w zgromadzonych dokumentach postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, dołączonych do akt niniejszej sprawy, a w szczególności - części dotyczącej postępowania wywłaszczeniowego, umożliwiających w bardziej precyzyjny sposób określic stan nieruchomości w chwili je Wywłaszczenia. /¬“`Spór zaistniały w niniejszej sprawie dotyczył przede wszystkim ifozstrzygnięcia kwestii prawnych. Strona pozwana podniosła: brak legitymacji - po stronie- powoda, _brak wykazania istnienia przesłanek stronie powodowej w wysokości dochodzonej pozwem, a także przedawnienie `"""`“"'“" Przede wszystkim należało wyjaśnić kwestię przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez wydanie decyzji administracyjnej. W związku z tym istniała koniecznośc rozważenia brzmienia przepisu art. 160 k.p.a., uchylonego z dniem 1.9.2004 r. _ * "zgoainię z art. lcojg 1 i1<.ipi;ai.,,*iis±±@fii±e, która poniosła szkodę na Sizotoek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Na podstawie § 4 cytgwyżej przepisu art.160 k.p.a. ~ o odszkodowaniu przysługującym od organu wymienionego w § 1 orzeka organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu nmuszenia przepisu art. 156 § 1 albo stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że została ona wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1. Dochodzenie odszkodowania od strony winnej powstania okoliczności wymienionych w art. 156 § 1 następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym. ' Źródłem szkody, według art. 160 k.p.a.,' jest decyzja nieważna lub" ' 'L 14
--- STRONA 17 ---
d"ecyzj'a~' "wydaną" z if-narus~z~enie'm ~art.¿ ' -1-'56~-f-~-k;~p';a; - -lvloż-liwo-ść uzyskania odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a. _ zależy od uprzedniego stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa lub stwierdzenia jej nieważności. Jak podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 15 lutego 2001 r.: ,,Proces odszkodowawczy musi więc być poprzedzony kontrolą legalności decyzji i dopiero wymienione stwierdzenie w trybie administracyjnym rodzi roszczenie oodszkodowanie, o którym stosownie do przepisu art. 160 § 4 k.p.a. orzeka organ administracji. Decyzja administracyjna o odszkodowaniu może być kwestionowana w drodze powództwa do sądu powszechnego. Wydanie decyzji _odszkodowawczej kończy tryb administracyjny i otwiera drogę sądową”. A zatem, kontrola legalności decyzji nie jest warunkiem powstania szkody, ale warunkiem dochodzenia roszczenia. ` " ` ` ` - W _ Termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych określony został w art. 160 § 6. k.p.a., zgodnie z którym: „Roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważnośó decyzji wydanej z naruszeniem prawa przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona -decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1z'_ _ _ __ __ _ I i W uzasadunieiniui wyroku z dnía'20"_1utego 200.3 r.,""Sąd. Najwyższy podkreślił, że: „regulacja zawarta w art. 160 k.p.a., przewiduje szczególny reżim odpowiedzialności odszkodowawczej. Już z tego względu przepis ten powinien być wykładany ściśle. Sformułowanie art. 160 § 6 k.p.a., nie pozostawia zaś żadnej wątpliwości, że ustawodawca wymagalność, szczególnego roszczenia odszkodowawczego przewidzianego w kart. 160 k.p.a., związał z dniem, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem prawa przewidzianego w art. *156 § 1 k.p.a. Nie jest więc istotne dla ustalenia początku biegu przedawnienia. w tym przypadku kiedy szkoda powstała, lecz właśnie to czy wskazana w tym przepisie decyzja administracyjna stała się ostateczna”. Ľ Przepis art. 160 k.p.a, został uchylony przez art_._ 2 ustawy o zmianie 15
--- STRONA 18 ---
.kodeksu cywilnego...Ĺi...in.n.ychustaw, która...;weszła w życie-z dni'em‹--1----wrz-eś-ni-a 2004 r. Ustawa" ta dodała do kodeksu cywilnego art. 4171-4172 k.c., jednocześnie nadając nowe brzmienie mt. 417 `k.c. Zgodnie z art. 4171 § 2 k.c., jeżeli szkoda została wyrządzona _przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu, we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji jest konieczną przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej z tego tytułu. Ustawodawca nie wprowadził przy tym wart. 4171§ 2 k.c._ trybu ustalania niezgodności z prawem orzeczeń i decyzji, odsyłając tym samym do instrumentów proceduralnych zawartych w ustawach szczegółowych. `- - Wuzasadn-ieniu uchwały., z- dnia 6 listopada 2008 r., Sąd Najwyższy podkreślił, że: „zarówno na gruncie art. 160 k.p.a., jak i na gruncie art. 4171 § 2 k.c., warunkiem dochodzenia roszczeń odszkodowawczych jest: po pierwsze, wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej nieważnej lub niezgodnej z prawem, po drugie, wystąpienie szkody w wyniku jej wydaniai po trzecie, wydanie ostatecznej decyzji nadzorczej stwierdzającej niezgodność z prawem lub nieważność .decyzji wywołującej szkodę. W sytuacji, gdy decyzja wadliwe stała sie ostateczna przed wejściem w życie ustawy noweiizaoyjnej, ia 'decyzja S inadzorczai po tym dniu, '_ powstaje przeastawione zagadnienie prawne stosowania przepisów dawnyon lnb nowych, a w szozegóinośoi mozliwości wstąpienia poszkodowanego bezpośreanio na drogę postepowania sądowego, bez wyczerpania postępowania adrninistraoyjnego, a wiec kwestia riopnszezainośoi iirogi sądowej inb jej czasowego braku”. I Ustawa zmieniająca kodeks cywilny i inne ustawy, uchylająca min. art. 160 k.p.a, zawiera art. 5 regulujący kwestie intertemporalne, zgodnie z którym: ,,Do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 417, 419, 420, 4201.i 421 ustawy, o której mowa w art. 1 oraz art. 153, 160 i 161 § 5 ustawy, o której mowa w art. 2, w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia 16
--- STRONA 19 ---
w'życie"nini¬ej szej'~"uś¿tawy”"."Zatem", powstaje "pytanie, czy w~'przy'p"adk1:r decyzj P-'51' wydanej przed 1.9.2004 r. termin przedawnienia określa art. 160 § 6 k.p.a. 'Zdaniem Sądu uzasadniona wydaje się odpowiedź pozytywna. - Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w uchwale z dnia 7 grudnia 2006 r., zgodnie z którym zobowiązanie deliktowe powstaje zchwilą wydania decyzji będącej źródłem szkody, a nie decyzji 1 . nadzorczej. Nie można przyjąć, że „zdarzenie prawne” powstało w powyższej sytuacji dopiero z chwilą wydania decyzji nadzorczej. Termin przedawnienia odnosi się do roszczeń odszkodowawczych, których źródłem jest pierwotna decyzja administracyjna. Przepisy dotychczasowe, w tym dotyczące terminów przedawnienia roszczeń należy zatem stosować do decyzji-wyrządzających szkodę wydanych przed dniem 1 września 2004 r. Wykładnia gramatyczna nie budzi wątpliwości, że -do - decyzji wyrządzających szkodę przed "dniem 1 września 2004 r stosujemy art. 160 k.p.a., a zatem zgodnie z regułą lego non distinguente wszystkie przepisy art. 160, w tym § 6 regulujący terminy przedawnienia roszczeń. = Wydaje się, że pojęcie „stan prawny”, o którym mowa w art. 5 ZmKCU może wystąpić w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, poprzez „stan prawny”, o którym mowa w art. 5. ZmKCU, można rozumieć stosunek -prawny, czyli w rozpoznawanym przypadku stosunek„obligacyjny_,. którego źródłem jest. delikt w postaci decyzjui, której wydanie doprowadziło- do powstania szkody. Stosunek ten powstał nie w chwili wydania decyzji nadzorczej, ale decyzji, której wydanie doprowadziło do powstania szkody. Wydanie decyzji nadzorczej nie stanowi elementu stosunku obligacyjnego. Po drugie, poprzez „stan prawny” można rozumieć po prostu „przedawnienie”, a ściślej _„bieg przedawnienia”. N ależy w związku z powyższym podjąć polemikę z poglądem wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r., zgodnie z którym w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze złożonym zdarzeniem prawnym, które składa się z dwóch decyzji, tj . decyzji wadliwej, która wyrządziła szkodę oraz decyzji nadzorczej. Wydana decyzja nadzorcza może. zostać potraktowana jako ustawowa przesłanka dopuszczalności dochodzenia' roszczeń od Skarbu Państwa, która nie wchodzi w skład l?
--- STRONA 20 ---
.stosunku .ob1igacyjnego, .. . którego.-. .ź.1".ódłem... jest ` wad-1-iwa------~ -de-cy-zja¬ administracyjna wyrządzaj ąca szkodę. Co do zasady, należy przyjąć, że wprowadzenie przez ustawodawcę nowych terminów przedawnienia roszczeń, które są mniej korzystne od obowiązujących wpoprzednim stanie prawnym, nie może prowadzić do przedawnienia 'roszczeń na podstawie nowej regulacji. Przedawnienie roszczeń nie powinno być zatem skutkiem zmian w prawie, ale opieszałości osoby, która zwleka z jej dochodzeniem. _ Stosując wykładnię systemową mt. 5 ZmKCU, należy zauważyć, iż zgodnie zart. XXXV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny: „Do roszczeń -powstałych przed_ dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nie przedawnionych, stosuje się przepisy kodeksu dotyczące przedawnienia z następującymi ograniczeniami: Ę 1) początek, zawieszenie i przerwanie biegu przedawnienia oceniasię według przepisów dotychczasowych, gdy chodzi o czas przed dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego; 2) jeżeli termin przedawnienia według przepisów kodeksu cywilnego jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w_ życie kodeksu cywilnego; jeżeli jednak przedawnienie rozpoczęte przed dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego nastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu przedawnienia określonego w prawie dotychczasowym wcześniej, przedawnienie-następuj e z upływem tego wcześniejszego terminu”. Brzmienie art. XXXV PWKC, a zwłaszcza pkt 2 wskazuje, że stosowanie nowych przepisów regulujących przedawnienie nie może automatycznie wraz z ich wejściem w życie doprowadzić do przedawnienia roszczeń. Zgodnie z art. XXXV zd. 22 „jćżeli termin przedawnienia według przepisów kodeksu cywilnego jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego”. A zatem, niemożliwa jest sytuacja, kiedy w oparciu o przepisy nowe nastąpi przedawnienie roszczeń, których terminy są _ 'L . 18
--- STRONA 21 ---
.-kr.ótsze niż. .terminyÍ'-przedawnienia obowi.ązuj.ące. według starych .p.rz.e_pisów.. Analiza art. XXXV zd. 2 in fine pozwala również przyjąć stanowisko, że roszczenie nie może automatycznie przedawnić się wraz z wejściem „nowych” terminów przedawnienia. Przedawnienie może nastąpić wcześniej według „starych” przepisów, a' tym samym nie--" może nastąpić równocześnie z wejściem wżycie nowych przepisów. „Wcześniej” oznacza bowiem_ okres przed wejściem w życie nowych przepisów KC “regulujących przedawnienie roszczeń. Ponadto, należy podkreślić, że zgodnie z mt. XXXV pkt 1 zzpoczątek, zawieszenie i przerwanie biegu przedawnienia ocenia się według przepisów dotychczasowych, gdy chodzi io czas przed dniem wejścia w życie kodeksu cywilnego”, a zatem początek biegu przedawnienia powinny określać przepisy dotychczasowe. - ~- ' _ - Natomiast wykładnia funkcjonalna art, 5 ZmKCU nie "budzi wątpliwości, że ustawodawca uchylając art. 160 k.p.a., w tym także § 6, miał na celu wyeliminowanie sytuacji, polegającej na żądaniu wydania decyzji nadzorczej kilkadziesiąt 'lat po wydaniu decyzji wyrządzającej szkodę. Brak jest jednak podstaw do przyjęcia, że celem art. 5 ZmKCU było pozbawienie możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z_ tytułu wydania decyzji przed dniem 1 września 2004 r. Określony przez ustawodawcę w art. 160 `§ 6 'k.p.a.,' "termin przedawnienia „uprzywilejował” "osoby, którym wyrządzone szkodę, której źródłem była decyzja administracyjna. Osoby takie mogły nie spieszyć się z dochodzeniem roszczeń, albowiem początek biegu przedawnienia rozpoczynał się dopiero od wydania decyzji nadzorczej. Nie budzi wątpliwości, że powyższe rozwiązanie spowodowane było uwarunkowaniami historycznymi. Przed 1989 r. dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu wydania decyzji sprzecznej z prawem było znacznie utrudnione. Ustawodawca uchylając art. 160 § 6 k.p.a. postanowił zakończyć swoisty stan uprzywilejowania w zakresie biegu terminu przedawnienia przedmiotowych roszczeń. Zakończenie takiego stanu nie jest jednak równoznaczne z pozbawieniem osób, które poniosły szkodę wskutek wydania sprzecznej z prawem decyzji przed dniem 1 września 2004 r., ' . .`_ . - 19
--- STRONA 22 ---
m.ożliwo.ści skutecznego dochodzenia..-roszc.zeń przed sądem. . Za przyjętym stanowiskiem przemawiać może również zasada ochrony praw nabytych. Wydanie decyzji wyrządzającej szkodę prowadziło do powstania stosunku obligacyjnego, którego jednym z elementów jest wierzytelność, stanowiąca prawo podmiotowe. Uznanie, że od dnia 1 września 2604 r.. roszczenia odazkodowawoze praedawnity się, jeżeli nie były doehodzone w eiagu iü iat od wydania decyzji, czy też w ciągu iü lat od dnia 4 czerwca 1989 r.., eprzeozne jest z zasada, oehro-ny praw nabytych, czyli wierzytelności jaka przysługuje osobie, które poniesie. szkoda wskutek wydania decyzji administracyjnej. Wierzytelność taka powstała bowiem z chwilą wydania decyzji wyrządzającej. szkodę, a nie decyzji nadzorczej. Stosunek obligacyjny powstał bowiem z chwilą wydania pierwszej, a nie drugiej decyzji. Powstanie stosunku obligacyjnego' (wydanie pierwszej decyzji) należy odróżnić od wymagalności świadczenia 'odszkodowawczego (wydanie drugiej decyzji). Należy podkreślić, że ochrona praw nabytych jest traktowana jako podstawowa zasada państwa prawnego. Ma ona szczególne znaczenie w prawie cywilnym, gdzie wiąże sie ściśle z zasadą pacto: sunt servcmda, która w orzecznictwie Sądu Najwyższego została określona jako ,,karr1ień węgielny porządku "prawnego, istoty prawa, rozumianego nie jako wyłączny przejaw siłyisuwerielna, lecz nawiązująicego do idei ducha umowy społecznejifl _ Należy zatem uznać, że naruszenie zasady ochrony praw nabytych może mieć charakter wyjątku. Jeżeli zgodnie z ogólnymi regułami wykładni przepisy o charakterze wyjątku należy wykładać w sposób ścisły (niedozwolona jest wykładnia rozszerzająca), to należy uznać, że niedopuszczalne jest, przy wykładni przepisu art. 5 ZmKCU, Wywnioskowanie takich wyjątków. - Tak więc, uznanie, że terminy przedawnienia, określone w art. 442 (art. 4421) k.c., mają zastosowanie do decyzji wydanych przed dniemfil września 2004 r.-byłoby równoznaczne z przyjęciem wstecznego działania prawa. Zastosowanie wsteczne prawa musi zostać jasno wypowiedziane w samej ' _ .¬.ł-. ustawie, a zatem nie może być wyprowadzone w drodze interpretacji. ' ZU ¦
--- STRONA 23 ---
ßtíß ' ' " 'Również są'dy"'”a'dminist'racyjne 'pod'kre'ś'lają,"' że: "',,Prze-łarrlanie' zakazu lex retro non agit, w polskim systemie prawnym wynikającym z art. 2 Konstytucji zawierającego zasadę pewności prawa i zasadę niedziałania prawa wstecz, musi być jasno wypowiedziane w samej ustawie. Nie może być to rezultat wnioskowania czy domniemania istnienia takiej zasady. Przełamanie zakazu _retroaktywności musi wynikać w sposób nienasuwający wątpliwości z ustawy”. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego _H Sąd Administracyjnego w Warszawie z d-nia 21 grudnia 2004 r.: „niedopuszczalne jest przyjęcie wstecznego działania normy prawnej bez jednoznacznego stwierdzenia tego faktu przez ustawodawcę”. Jak podkreśla T. Pietrzykowski wynikająca z brzmienia retroaktywność ustawy zachodzi w dwóch przypadkach; po pierwsze, kiedy ustawodawca zamieszcza tzw. klauzulę retroaktywną, która wskazuje, że „ustawa wchodzi w życie z dniem X, z mocą od dnia Y (wcześniej szego); po drugie, w nowym akcie prawnym może zostać umieszczony przepis, zgodnie z którym nowa ustawa znajdzie zastosowanie do sytuacji sprzed wejścia w życie tego przepisu. _ Analizując przepisy ZmKCU należy dojść do wniosku, że zaden z przepisów nie ma charakteru naruszającego zasadę lex retro non ogit. W szczególności brak jest przepisu, , który nowe terminy przedawnienia stosowałby do decyzji wyrządzających szkodę, które zostały wydane przed dniem l września 2004 r. _ Zdaniem Sądu, zdarzeniem prawnym wywołującym szkodę i powodującym odpowiedzialność Skarbu Państwa jest wadliwa decyzja administracyjna, a z chwilą ,gdy staje się ona ostateczna następuje ,,zdarzenie prawne”, o którym mowa w art. 5 ustawy nowelizacyjnej, a zatem tylko data uprawomocnienia się tej decyzji jest istotna dla stwierdzenia, które przepisy: dawne czy nowe będą _miały zastosowanie. Jezeli wadliwe decyzja stala się ostateozna przed dniem. 1 września 2004 r., to bez względu na to, kiedy stała sie ostateezna decyzja nadzoreza stwierdzająca jej nieważnośó lub niezgodność z prawem, -zastosowanie znajdzie art. 160 k.p.a., Zatem nowe terminy przedawnienia roszczeń dotyczą tylko decyzji.. .wydanych po 21
--- STRONA 24 ---
dniu -1 września 2004 r. -Nie prowadzą---zatem do-fp-rzedawni-enia -roszczeń za szkodę spowodowana przez decyzje wydane przed dniem l września 2004 r. Wobec faktu, iż decyzja o przymusowym wykupie w niniejszej sprawie stała się ostateczna z chwilą wydania decyzji utrzymującej ją w mocy, tj. w dniu 28 lutego 197 5 r., Sąd uznał, iz w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie przepis art. 16% å o k.p.a., w brzmieniu okowiazujaeym przed dniem l września Żüüd- ru, stanowiący, iż roszczenie o odszkodowanie przedawnia sie z upem trzech lat od dnia, w którym stała się Es Üa ostateczna decyzja stwierdzająca nieważne decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art, lād § l alko decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. lād ä 2 kpa, ze zaskarzona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. lăo Š l kpa. Tak więc, za bezzasadny należy uznać zarzut przedawnienia podniesion" 'rzez pozwanego. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w stwierdzająca częściowo nieważność decyzji Wojewody z dnia 28 lutego 197 5 r., WB utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Powiatu w z dnia 18 grudnia 1974 r., nr oraz częściowo wydanie jej z naruszeniem prawa, została podjęta w dniu 25 pażdziernika 200ó r. Powód złożył pozew o odszkodowanie w dniu ll lutego 2008 r., zatem przed upływem trzyletniego terminu pr-zedawnieni_a._ - - - _ Z kolei, rozpatrując problem przedawnienia w świetle poglądu zawartego w uchwale Sadu Najwyższego _z dnia O6.ll.2008r 4 w myśl którego dopuszczalna jest droga sądowa .w sprawie o odszkodowanie zla szkodę poniesioną na skutek wydania przed dniem 1 września 2004r. decyzji administracyjnej, której niewazność została stwierdzona ostateczną decyzją administracyjną po tym dniu i w świetle którego dopiero uprawornocnienie sie decyzji nadzorczej jest decydującym „zdarzeniem prawnym,, z punktu widzenia art.5 ZmKCU - stwierdzić należy nawet w przypadku ._ ,_`. przyjęcia powyższego poglądu i _poparcia stanowiska zaprezentowanego w w/w uchwale SN, co wiaze się z zastosowaniem przepisów znowelizowanego k.c, - to i tak termin przedawnienia przedmiotowego -roszczenia---nie' -upłynął. Bowiem, -stojąc -na ---stanowisku, -że dopiero Ľ 22
--- STRONA 25 ---
t 55% uprawornoenienie 'sie'-decyzjic"nadzorczej jest decydującym ,,zdarzeniern prawnym,, z punktu widzenia art.5 ZmKCU , gdyż możliwość dochodzenia roszczenia odszkodowawczego istnieje dopiero od chwili uprawomocnienia się decyzji nadzorczej, musimy stwierdzić, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w stwierdzająca częściowo nieważność decyzji Wojewody' z dnia 28 lutego 1975 r., WB - Ĺ utrzymującej w mocy decy ę Naczelnika Powiatu w dnia 18 grudnia 1974 r., nr oraz częściowo wydanie jej z naruszeniem prawa, została podjęta w dniu 25 pażdziernika 2006 r. a powód złożył pozew o odszkodowanie w dniu ll lutego 2008r.,czyli przed upływem trzyletniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 442 ^par.1 zd} 2 kc. , przy przyjęciu, iż termin przedawnienia biegnie od uprawomocnienia się decyzji nadzorczej (por. także wyrok SN z 04.03.2005r.). F Jeżeli natomiast Sąd chciałby się opowiedzieć za koncepcją zawartą w powoływanym przez pozwanego postanowieniu SN z O9 lipca 2009r., iż, jeżeli szkoda została wyrządzoną wskutek decyzji nieważnej lub niezgodnej z prawem, która stała się ostateczna przed lwrześnia 2004r, ale ostateczna decyzja nadzorcza została wydana po tej dacie, to do odszkodowania należnego poszkodowanemu ex delicto będą miały zastosowanie przepisy znowelizowanego- k_c,.tj.. art.-4l7^ par.2 kc .a .do przedawnienia roszczeń - art. 442^ par.l zd.2 kc, to w cyt. postanowieniu SN stanowczo podkreślił,, że nie można akceptować sytuacji, w której przedawnienie nastąpiłoby zanim uprawniony mógł zgłosić roszczenie, tak, jak miałoby to miejsce w niniejszej sprawie, gdyby przyjąć, że początek terminu przedawnienia datuje się od chwili wydania pierwotnej decyzji. Ski zwrócił uwagę, is wf konkretnej rozpatanej sprawie należałoby określić poczatek biegu przedawnienia, przyjmując pierwszy Ĺ termin, w którym pojawiła *sie możliwość dla uprawnionego do zgłoszenia wniosku o wydanie decyzji . __ ,_`. nadzorczej, biorac pod uwagę okoliczności konlnetnej sprawy. Przy przyjęciu że pierwszy termin, w którym pojawiła się możliwość dla uprawnionego do zgłoszenia wniosku o wydanie decyzji nadzorczej TO DATA WYBO'RÓ"WrPARL›1¿tM'E-NTARNYCH -~ W CZER-WC--U~ 1989 ir-,,~-.pon-ieważ po---tej 23
--- STRONA 26 ---
dacie byłojuż. możliwe dochodzenie tego-1-typu -roszczeń-,--Sąd uznał-że -powód wraz ze zmianą systemu społeczno -- gospodarczego podejmował wszelkie możliwe próby odzyskania przymusowo wykupionego gospodarstwa, o czym świadczą chociażby złożone do akt kserokopie pism zawierających lakoniczne odpowiedzi w tym przedmiocie kierowane do powoda przez Ministerstwo Rolnictwa :Ĺ Gospodarki Żywnościowej już w roku 1994 i. nastepnie w roku 1995 oraz wniosek z roku 2001 - k. ll, 12 i 13. Dlatego też zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanki opisanej w cyt. wyżej orzeczeniu SN - bezczynności po stronie powoda. _ Wskazaó należy, iż zaszłości historyczne sprawiły, że skuteczne dochodzenie roszczeń możliwe jest dopiero od czerwca 1989r, a nawet w praktyce póżniej: od roku 1990.'r., z uwagi na realia poprzedniego ustroju politycznego, w których w istocie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia' (art. 121 pkt 4 k.c.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowana, że taka obiektywna przeszkoda wdochodzeniu roszczeń odszkodowawczych istniała w przypadku zbrodni stalinowskich, popełnionych przez funkcjonariuszy państwowych, których sprawcy pozostawali bezkarni, a także w sytuacji, w której stosunki własnościowe regulowane były na podstawie decyzji administracyjnych, niemożliwych do zaskarżenia na drodze sądowej, 'albowiem podkreślano, iż: „wodniesieniu do okresu rządów władz komunistycznych” przyczyną opóźnienia dochodzenia roszczenia może być „stan rzeczy wskazujący na istnienie powszechnej przeszkody ___o charakterze obiektywnym, faktycznie uniemożliwiający skorzystanie z wymiaru sprawiedliwości. Chodzić tu będzie w szczególności o niemożliwość udowodnienia podstawy roszczenia przez wykazanie faktów ukrywanych przed społeczeństwem. Przeszkody takie, jeżeli wynikały z przyczyn natury ogólnej leżących w sferze stosunków politycznych, których zmiana - zgodnie z prawda historyczną o tamtym okresie ¬~ nie była możliwa, powodowały w sferze praw podmiotowych skutki zbliżone do stanu zawieszenia wymiaru sprawiedliwości”. - _ Zatem należy uznać, -- iż powód oficjalnie podejmując działania , J' 24'
--- STRONA 27 ---
5 522/ zmierzające do od-zyska-nia gospodarstwa ~ lub- -uzyskania o-dsz-kodowania uczynił to w jak najbardziej ,,odpowiedr1im,, czasie i w ocenie Sądu nie można zarzucić powodowi powoływanej wyżej; bezczynności prowadzącej do przedawnienia. , Sąd uznał, iż osobą uprawnioną do dochodzenia odszkodowania w niniejszej sprawie był w chwili wniesienia pozwu - powód z chwilą otwarcia spadku - jego następca prawny -~ Z księgi wieczystej tom 1 karta 3, dołączonej do akt sprawy wynika, iż właścicielem nieruchomości w niej zapisanej o obszarze 79,50,l6 ha był 1:- Powód przedłożył postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu rzez powoda oraz jego brata Kb, a także oświadczenie I K- o zrzeszania sie aa rzeez powoda wszełiriea praw dotyczaeyełr przymusowo wyłrapionego gospodarstwa wraz z eweataainie irzyslrarryrn odszlrodowarrienr od skarbu Państwa za jego 'przymusowe wylrapierrie. Oświadczenie to spełnia, w ocenie Sadu, wymogi dokumentu stwierdzającego przelew wierzytelności na rzecz powoda. Zatem posiadał on legitymację procesową do wystąpienia z roszczeniem w niniejszej sprawie, jako współwłaściciel wykupionego gospodarstwa,__ a w związku z oświadczeniem złożonym przez , drugiego współwłaściciela jest uprawniony do dochodzenia odszkodowania wcałości na swoją rzecz. - jako następca prawny pierwotnego powoda również posiada właściwą i odpowiednią legitymację procesową. _ Zgodnie z przepisem art. 160 § 1 i2 k.p.a. roszczenie o odszkodowanie służy za rzeczywistą szkodę poniesioną na skutek wydania decyzji z naruszeniem .przepisu art. 156 § 1 k.p.c. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Do odszkodowania stosuje się przepisy kodeksu ćywilnego, z wyłączeniem mt. 418 tego kodeksu. -Jeśli chodzi o szkodę, to w orzecznictwie utrwaliła się definicja, według której....szkodą jest _.powstała wbrew woli poszkodowanego._.lžéŻf1ica. .1I1_~.í®CíZy 25
--- STRONA 28 ---
'J J I J -z ....±.¬..,.,_-'_|›|_....„'-'n|':n- ¬¬-_'._', il ____'¿| _I _„_-. I - ..obe.cnym.jego .stane"m maj ątkowy-m -a- tym-stanern, jaki zaistniałby,--'gdy-by nie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (tak w szczególności Sąd Najwyższy _w orzeczeniu z dnia 11 lipca 1957 r., 2 CR 304/57, OSN 1958, nr 111, poz. 76 oraz w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 22 listopada 1963 r., III PO 31/63, OSNCP 1964, nr 7-3,. poz. 128). Z art. 361 § 2 k.c. wynika, że szkoda może przybrać dwie formy - może to być strata poniesioną przez poszkodowanego bądż utracona korzyść, którą poszkodowany mógłby '-.- uzyskać w sytuacji, gdyby nie wyrządzone szkody. Druga z przedstawionych form ma zawsze charakter hipotetyczny. Strona pozwana podniosła brak wykazania przesłanek odpowiedzialności' odszkodowawczej, w tym faktu powstania szkody po stronie powodowej wwysokości dochodzonej pozwem. Natomiast pow_ód_____w toku. niniejszego -postępowania wy.wodził, że na poniesioną przez niego '-.¬._.._..---' . H szkodę składają się utracone korzyści, które mógłby uzyskać sprzedając w' - _ ' "' '_' 'im' "" - .-. . . --.-"' """"""" ' """"' U ""›.-. _ .___ ...__ " - _, . - ..„._....___„.¬ ... . ... '__' driiudzisiejszym wskazaną nie został pozbawiony '¦' _ ._ .- '~....-¿ ._, ____.. __.¿- "' " prawa jej własności. . - Za bezzasadny należy uznać zarzuty pozwanej, że powód nie wykazał szkody ani jej wysokości. Mimo, iż powód odniósł wartość poniesionej szkody do różnicy pomiędzy aktualną ceną rynkową przedmiotowej nieruchomości a cena uzyskana wówczas, zwaloryzowaną wg. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, co było - zdaniem Sądu - nieadekwatnym sposobem na określenie aktualnej wartości szkody w niniejszej sprawie, to trzeba zauważyć, iż rozważania powoda doprowadziły do słusznycb. wniosków, iż odszkodowanie otrzymane od Skarbu Państwa było niższe od ceny, którą mógłby uzyskać za swoją nieruchomość. W ocenie Sądu, alrtnalna wartośd szkody poniesionej przez powoda. w związlrn z przymasowyrn wylrnpern niernehoinośoi przez pozwanego od poprzednika prawnego powoda =-« awraża się w różnicy pomiędzy tym, co powód otrzymał w zamian za nieruchomość, a tym,-co mógłby otrzymać, gdyby aktualnie dobrowolnie olrciał sprzedać niniejszą nieruchomość. Wobec powyższego, w celu stwierdzenia nie tylko _wrstsrieoiesßlwäri e1s¿1ř;'Êwai@ż isi..-rfrß0fk@ś.si„s należało absdećcicjßąer S 26
--- STRONA 29 ---
/"` šsß kwotacotrzymanacccprzezlpowoda byle .ekwiwalentnacdo ceny, jaką powód mógłby uzyskać za przedmiotowe. nieruchomość, gdyby sprzedał ją dobrowolnie w chwili obecnej, tj. na dzień zamkniecie rozprawy, porównując, o ile odblegałaby ona od funkcjonujących wówczas con na przyldad za l. ha ziemi i o ile odbiegałaby ona od ceny uzyskanej w chwili przymusowego wykupu. W celu ustalenia aktualnej wysokości odszkodowania _należnego powodowi , konieczne był-o więc ustalenie, jaką cenę powód (powódka] mógłby uzyskać dzisiaj, gdyby dobrowolnie sprzedał nieruchomość wywłaszczonej nieruchomości, ale według stanu faktycznego nieruchomości z chwili wydania decyzji Naczelnika Powiatu w tj. z dnia id grudnia lkild- r. i czycena tą byłaby adekwatna d.__o__kwoty otrzymanego wówczas odszkodowania za przymusowy wykup, biorąc, .pod _po__dobne, czy. też był_ab}?_ wfyżşza od war Hzyslšäiíej Z pf2ifm1l§9firss.Q....V~of.....t.1¬=1fłP.1‹1.i Oifilfi Pf0Cs11.f WYżwe- H kwestii Sąd w znacznej mierze oparł się na opinii biegłego sądowego rzeczoznawcy z dziedziny wyceny nieruchomości i praw majątkowych - k. 230 - 269. Sąd, wbrew stanowisku pozwanego, uznał tą opinię za w pełni profesjonalną, rzetelną, sporządzona zgodnie z tezą dowodową iprecyzyjnie odpowiadającą na postawione pytania. Wnioski opinii są logiczne, konsekwentne i wysnute na podstawie dokładnej analizy akt oraz zebranej dokumentacji. W ocenie Sądu, opinia biegłego sadowego rzeczoznawcy z dziedziny wyceny nieruchomości -Radosława Gacy sporządzona została bowiem z zachowaniem należytej staranności, po przeprowadzeniu szczegółowej analizy -rynku oraz z uwzględnieniem dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Biegły ponadto w trakcie przeprowadzonego uzupełniającego przesłuchania złożył zeznania, które uznać należy z wystarczające, logiczne i przekonuj ące. ._ ,h Stan nieruchomości przyjęty przez biegłego na podstawie dokumentów postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, a W szczególności części dotyczącej postępowania wywłaszczeniowego nie budzi zastrzeżeń- Sądu'."~'Po"d'obnie' Sąd uznał za wyst-ar-czaj-ące-iwyjaśnienia biegłego ` 27'
--- STRONA 30 ---
odnośnie-nieuwzględnienia-o-b-c-iażeń hipotecznych oraz przyjęcie jednakowej wyceny dla jednego metra kwadratowego budynków mieszkalnych i inwentarskich. Sad uznał za adekwatne w niniejszej sprawie wskazanie przez biegłego, iż w obecnych realiach rynkowych, przy obecnym poziomie cen, cena l ha gruntów rolnych opiniowanej nieruchomości jest wieksza o 25,65 % od ceny średniej wynikającej z analizy badanej próby nieruchomości podobnych. hiegły podkreślił, iz cena opiniowanej nieruchomości -- w cześci dotyczącej wyłącznie gruntów rolnych - powinna być wyższą od przeciętnej ceny transakcji -- zarówno jw dzisiejszych warunkach rynkowych i w obowiązującym aktualnie rynku, ' jak rownież przy warunkach hiatorycanych,_tj. latach '70~tych, w chwili przymusowego wykupu. Można bowiem zbadać, zdaniem biegłego, na ile wartość tej konkretnej nieruchomości w przeliczeniu na l ha - odbiega od ceny średniej. Według stanu historycznego, marny dwie dane: średnia cenę z transakcji przeanalizowanych na tamten czas , które udało się ustalić icene zapłaconego odszkodowania w przeliczeniu na 1 ha. Porównując średnią cenę transakcji przeanalizowanych na tamten czas z ceną zapłacone, otrzymujemy wartości' podobne. Gdyby jednak ta nieruchomość była dzisiaj wywłaszczana cena- by_łaby__wyzsza_ o ~25,6_5 %- niż cena średnia. Dotyczy to '_ jednak wyłacznie porównania poziomów cen i wartości w zakresie części niezabudowanej. Transakcje, które udało sie odnaleźć nie pozwalały wyłonić jakiejkolwiek ceny średniej dla części zabudowanej. Odszkodowanie otrzymane przez powoda w cześci dotyczącej zabudowań było więc, zdaniem Sądu, podzielajacego w pełni opinię biegłego ~ ekwiwalentne. W zwiazku z tym, Sad uznał za stosowne obliczenie wysokości odszkodowania należnego powodowi w następujący sposób. Skoro, wartość cześci niezabudcwanej nieruchomości, czyli 793770 ha wedlug opinii . ._ ,h biegłego wynosi 2..087.3Ü0,00 zł, to wartość 1 ha wynosi 26.329,2Q0 zł. Gdyby nieruchomość była wşmłaezczana iw chwili obecnej, powód mógłby otrzymać o 25,65 % więcej w przeliczeniu za 1 ha, co daja -kwater-~6~;'?5i3t,4~4 zł wiecojwza--'"*1 "ha, ""Zatem"'sm"nożąc' kwote“6.?53,l44"^'-zł 23
--- STRONA 31 ---
1'-' ¬¬- ny przeze" ilość" hektarćw “należących 'o do 'powoda 'otrzymujemy tkwotę 535.392,d-6 zł. ` Jest to kwota, zdaniem Sądu, należna powodowi tytułem odszkodowania za rzeczywistą -szkodę poniesioną na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.c. oraz stwierdzenia nieważności takiej decyzji, na podstawie art. 160 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym 1 przed dniem 1 września 2004 r., o czym orzekł w punkcie 1 sentencji. _ Sąd nie podzieliłargumentu pozwanego, iz w przypadku uwzględnienia powództwa powód mógłby otrzymać odszkodowanie za działki stanowiące obecnie własność powoda. Pozwany podnosił, iz przedmiotem opinii biegłego ' Stwierdzenie nieważności są również działki nr' ', , decyzji administracyjnej,' w oparciu, o którą nastąpiło przejście prawa własności nieruchomości, tych właśnie działek, na _rzecz Skarbu Państwa powoduje, zdaniem pozwanego, iż decyzja ta eliminowana jest z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, co oznacza iz prawo własności nie przeszło na Skarb Państwa. Prawo własności, według pozwanego, przysługuje powódce niezaleznie od wpisów ujawnionych w księdze wieczystej, albowiem wpis w księdze wieczystej nie ma charakteru konstytutywnego, natomiast do strony powodowej należy inicjatywa zwíąZd1ř1_a _z ujawnieniem w księdze wieczystej. Wobec ujawnienia w księdze wieczystej jako właściciela spornych misiek Skarbu Panstwa, zgodnie z zasadą wiary publicznej ksiąg wieczystych, zdaniem dądu, nie można przyjąć, iz właścicielem tych działek nie jest w chwili obecnej dkarb Panstwa, tylko powod Ępowćdkaj. Powćdka nie władz wskazanyrni wyzej działkanii, nie może ich zbyć, zatem nie można uznać rownież, iz wf wyniku przyznania odszkodowania będzie bezpodstawnie wzbogacona. Pozwany nie wytoezył rownież zadnego powództwa o uzgodnienia treści .księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w celuwşwiedzenia, iż nie on jest właścicielem opisanych wyżej działek.. Wobec powyższego, nie .__---¬¬.------__._..¬-F -.-¬--. --- -. .- _ _ _ - .. - .-...H-.Ł .. ¬-' .-¬'.¬-. - ' .. -- -"-¬- - .'- '--' --- -- 1- --- -|---|--'-fl-- - -- .. -- -- - _ .__ ¬,-'-_- ,___.-_--- ...__ -- - .,, _ _ _. ,. ._..._ __ -- - - .. .-.- _...._..._ _ . . 29
--- STRONA 32 ---
może więc.-co .pozwany-..¬.powoływać-1-h sie-----na---prawny- własności-~ -działek przysługujące powodowi jobecnie powódcej. W zakresie odsetek, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, ponieważ stosownie do treści a_rt. 363 § 2 k.c. odszkodowanie zostało wyliczone według cen z daty jego ustalenia, staje się zatem wymagalne dopiero w tej dacie i dopiero od niej dłużnik pozostaje wopóźnieniu ze spełnieniem -świadczenia. Powód dochodził kwoty 1.674..9l5`,l3 zł, a jego powództwo było zasadne co do kwoty 535.392,¿i-5 zł, co stan-owi 32% kwoty zadanej. Zgódnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, na podstawie art.98 § 1 k.p.c., w tym zakresie pozwany ma obowiązek zwrócić powodowi poniesione przez niego zastępstwa procesowego, lecz sama może się domagać zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa od powoda w zakresie, w którym wygrał, .czylico do 68%. Powód poniósł koszty zastępstwa procesowego obliczone-go na podstawie Š 6 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28' września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Panstwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z dnia 3 pażdziernika 2002 r.) w wysokości 7.200 zł oraz koszty pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zl, natomiast koszty zastępstwa procesowego powoda to kwota 7.200 zł. Zatem powód był obowiązany zwrócić pozwanernu kwotę 4.896 zł, natomiast _ 1 pozwany powodowi kwotę 2.309 zł. Zgodnie z art. ll ustawy z dnia 8"lípca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. z dnia 6 września 2005 r.), zasądzono na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generałn=.-ej różnicę pomiędzy kwotą należną pozwanemu a kwotą, którą powinien zwrócić powodowi, czyli 2.587 zł. Ponadto na podstawie art." 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z l września 2005 r., Nr 167, poz. 1398 ze zm.) Sąd zasądził od powoda w zakresie, w którym przegrał czyli 68 %' kosztów, od których ponoszenia był zwolniony, tj. kosztów opłaty od pozwu w wysokości 83.746 zł oraz kosztów wynagrodzenia biegłego w wysokości 8.361,50 zł, co daje odpowiednio kwotę 56.9-47 zł tytułem zwrotu części wpisu sądowego od 30
--- STRONA 33 ---
Bf --- pozwu --oraz -kwot-ę~ -5;-686-zł-‹ tytułem-'-zwrotu~-c-zę-ści wynagrodzenia---biegle-g-o-----~ sądowego. ` 31
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy W Bydgoszczy#akt#art. 4171§ 2 k.c.#art. 361 § 1 k.#art. 422 k.c.#art. 442 § 1 zd. 2 k.c.#art. 363 § 2 k.c.#art. 208 Samorz#art. 363 § 1 zd.#art. 160 § 4 k.p.a.#art. 121 pkt 4 k.c.#art. 160 k.p.a.#art. 156 § 1 albo#art.160 k.p.a.#art. 156 § 1 nast#art. 160 § 6 k.p.a.#art. 160 k.p.a#art. 4171 § 2 k.c.#art. 5 reguluj#art. 1 oraz#art. 5 ZmKCU#art. 2 Konstytucji#art. 5 ustawy#art.5 ZmKCU#art. 156 § 1 k.p.c.#art. 361 § 2 k.c.#art. 160 § 1 k.p.a.#art.98 § 1 k.p.c.