Postanowienie akt

--- STRONA 1 --- Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2010 r. I ACa 870/10 TEZA aktualna 1. Żadne zasady współżycia społecznego nie mogą usprawiedliwiać wykonywania kary pozbawienia wolności w sposób sprzeczny z prawem godząc zarazem w dobra osobiste skazanego. Niewątpliwie umieszczenie w celach o powierzchniach mniejszych, niż 3 m2 narusza dobro osobiste w postaci godności (art. 23 k.c.). 2. W przepisie z art. 24 § 1 k.c. ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności. 1. 2. 3. I. II. III. IV. UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SA Hanna Małaniuk. Sędziowie SA: Andrzej Daczyński, Piotr Górecki (spr.). Sentencja Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilny po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa J. S. przeciwko Skarbowi Państwa: Dyrektorowi Zakładu Karnego w W., Dyrektorowi Zakładu Karnego w K. Dyrektorowi Aresztu Śledczego w P. o zapłatę na skutek apelacji powoda i zażalenia Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w K. od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 28 maja 2010 r., sygn. akt (...): zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w W. oraz Dyrektora Aresztu Śledczego w P. na rzecz powoda kwotę 1.000 zł (jeden tysiąc) z ustawowymi odsetkami od dnia 28 maja 2010 r., a w pozostałym zakresie powództwo oddala; oddala apelację w pozostałym zakresie; nie obciąża powoda kosztami postępowania odwoławczego; oddala zażalenie pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w K. Uzasadnienie faktyczne Pozwem z dnia 17 listopada 2008 r. powód J. S. - po ostatecznym sprecyzowaniu żądania - wniósł przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego w W., Dyrektora Zakładu Karnego w K. i Dyrektora Aresztu Śledczego w P. o zasądzenie kwoty 500.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku oraz o zasądzenie kosztów procesu. Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 28 maja 2010 r. Sąd Okręgowy w P. oddalił powództwo nie obciążając powoda kosztami procesu (sygn. akt (...)). Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne. Powód J. S. (lat 35, bez zawodu) od dnia 30 stycznia 2008 r. przebywa w Zakładzie Karnym w W., gdzie aktualnie odbywa karę 3 lat i 7 miesięcy pozbawienia wolności, która została orzeczona wyrokiem łącznym za przestępstwa kradzieży z włamaniem. Koniec kary przypada na dzień 19 listopada 2010 r. Wcześniej powód przebywał w Areszcie Śledczym w Poznaniu od dnia 18 czerwca 2007 r. do dnia 30 stycznia 2008 r., dwukrotnie w Zakładzie Karnym w Koziegłowach tj. od dnia 28 października 2005 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. i od dnia 29 września 2006 r. do dnia 18 czerwca 2007 r. Powód jest recydywistą penitencjarnym. Od 1996 r. powód przebywa prawie bez przerwy w jednostkach penitencjarnych, głównie za przestępstwa kradzieży i włamania. I ACa 870/10 - Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu --- STRONA 2 --- Powód przebywał w Zakładzie Karnym w K. dwukrotnie. Podczas pierwszego pobytu w okresie od 28 października 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r., od dnia 28 października 2005 r. do dnia 5 marca 2006 r. powód przebywał w celi nr 28 w pawilonie II (obecnie B), której powierzchnia wynosi 20,56 m i przeznaczona jest dla 6 osadzonych. Obecnie umieszczonych jest w niej 10 łóżek. Od dnia 6 marca 2006 do 21 marca 2006 r. powód przebywał w celi nr 17 w pawilonie II (obecnie B) o powierzchni 22,01 m , która przeznaczona jest dla 7 osadzonych. Obecnie umieszczonych jest w niej 10 łóżek. Ogółem w pawilonie II (B) jest 20 cel przeznaczonych dla 131 osadzonych. W okresie od dnia 22 marca 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. powód przebywał w celi nr 14 pawilonu IV (obecnie D) o powierzchni 21,88 m , która przeznaczona jest dla 7 osadzonych. Obecnie wstawionych jest 10 łóżek. Ogółem w pawilonie IV (D) jest 20 cel przeznaczonych dla 128 osadzonych. W czasie drugiego pobytu w okresie od 20 września 2006 r. do 18 czerwca 2007 r. powód przebywał w dwóch celach. W okresie od dnia 20 września 2006 r. do 1 kwietnia 2007 r. powód przebywał w celi nr 5 pawilonu IV (obecnie D) o powierzchni 20,42 m , która przeznaczona jest dla 6 skazanych. Obecnie umieszczonych jest w niej 10 łóżek. Od dnia 2 kwietnia 2007 r. do 18 czerwca 2007 r. powód przebywał w celi nr 16 o powierzchni 22,01 m , która przeznaczona jest dla 7 skazanych. Obecnie umieszczonych jest w niej 10 łóżek. Łącznie w pawilonie IV (D) znajduje się 20 cel przeznaczonych dla 128 osadzonych. Razem w powodem w celach tych przebywało łącznie 10 osadzonych. Powód nie miał zapewnionego minimum 3 m powierzchni mieszkalnej. O fakcie przeludnienia był informowany na bieżąco sędzia penitencjarny. W stosunku do powoda nie została wydana indywidualna decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w K. o umieszczeniu go w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m na jednego osadzonego. Powyższe cele są wyposażone standardowo, zadbane i odmalowane. Każda cela wyposażona jest w grawitację wentylacyjną. W każdej celi są okna, które mogą być otwierane na oścież. W pomieszczeniach mieszkalnych nie ma kącika sanitarnego. Osadzeni mogą korzystać z toalet (tzw. ustępy tureckie), znajdujących się na korytarzu każdego oddziału, które można zamknąć i które zapewniają intymność. Nadto osadzeni mają możliwość korzystania z pryszniców znajdujących się na korytarzach. Ciepła woda jest dostępna w łazience przez cały czas. Za stan celi i łazienek odpowiadają osadzeni, którzy otrzymują o administracji środki czystości i środki dezynfekcji. Wentylacja w celach i łazienkach jest prawidłowa. W Zakładzie Karnym w K. obowiązuje i jest przestrzegany regulamin organizacyjno-porządkowy wykonywania kary pozbawienia wolności, który został zaakceptowany przez komisję penitencjarną. Okresowo w celach mieszkalnych przeprowadzane są kontrole sanitarne, które nie wykazały żadnych zagrzybień. Zakład Karny w K. jest zakładem karnym typu półotwartego z oddziałem otwartym. W zakładzie tym cele otwarte są przez całą dobę. Osadzeni w porze dziennej mogą swobodnie się poruszać w oddziale mieszkalnym oraz po polach spacerowych w godzinach od 8:00 do 17:30 w porze letniej oraz zimą od godziny 9:00 do 16:00. Latem osadzeni mogą się opalać. Na terenie Zakładu Karnego w K. osadzeni mają możliwość gry w siatkówkę, tenisa stołowego, korzystania ze świetlicy, biblioteki, radia, magnetofonu oraz telewizora przez całą dobę. Organizowane są rozmaite zajęcia o charakterze sportowym (bowling, basen, wycieczki rowerowe, gra w piłkę nożną). Osadzeni korzystający z przepustek mają możliwość uczestniczenia w zajęciach kulturalnych i oświatowych odbywających się poza zakładem karnym. Mają zapewniony dostęp do wychowawcy na oddziale przez cały dzień. Osadzeni mają zapewniony dostęp do lekarza. Powód nie składał wniosków o zmianę celi i nie skarżył się administracji zakładu na warunki socjalno-bytowe. Podczas pobytu w Zakładzie Karnym w K. powód uczęszczał na zajęcia szkolne poza terenem zakładu karnego do II Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w P. przy ul. M. Powód w dniu 26 czerwca 2006 r. ukończył liceum zaliczając egzamin maturalny z wynikiem pozytywnym ze średnią ocen 4,2. Następnie powód kontynuował naukę poza terenem zakładu karnego w Wyższej Szkole Hotelarstwa i Gastronomii w P., w której przerwał naukę. Powód w tym czasie pracował także społecznie - nieodpłatnie poza terenem zakładu w szpitalu przy ul. P. w P. oraz w szpitalu MSWiA w Poznaniu. Kiedy powód pracował to opuszczał zakład karny o godzinie 6:00 i wracał o godzinie 19:30. Powód korzystał z kąpieli w szpitalu przy ul. P. oraz w szpitalu, a także mył się w szkole dla dzieci niepełnosprawnych, gdzie także pracował społecznie. W dniu 15 czerwca 2007 r. powód wyszedł na przepustkę w związku z koniecznością załatwienia spraw w dziekanacie i zdania egzaminów. Z przepustki powód nie powrócił i został w dniu 16 czerwca 2007 r. zatrzymany przez funkcjonariuszy Policji w związku z popełnieniem przestępstwa włamania do samochodu i usiłowania kradzieży. Powód w okresie od 18 czerwca 2007 r. do 30 stycznia 2008 r. przebywał w Areszcie Śledczym w P. Przebywał w celi nr 55 pawilon A oddział I od dnia 18 czerwca 2007 r. do dnia 1 lipca 2007 r. W celi nr 237 pawilon A oddział III, która przeznaczona jest dla 9 osób powód przebywał od dnia 2 lipca 2007 r. do 12 lipca 2007 r. W celi nr 225 pawilon A oddział III, która jest przeznaczona dla 4 osób powód przebywał od dnia 13 lipca 2007 r. do 8 sierpnia 2007 r. W celi nr 117 pawilon A oddział 11, która jest przeznaczona dla 2 osób, powód przebywał sam przez cały okres pobytu w tej celi, tj. od dnia 4 września 2007 r. do 10 września 2007 r. W dniu 11 września 2007 r. powód przebywał w celi nr 209 pawilon A oddział III, która jest przeznaczona dla 7 osób. W tym samym dniu powód został przeniesiony do celi nr 2 pawilon C oddział I, która jest przeznaczona dla 2 osób, w której powód przebywał do 15 stycznia 2008 r. W okresie pobytu powoda w celi nr 2 nie było przeludnienia, a nadto w czasie od 4 grudnia 2007 r. do 10 grudnia 2007 r. powód przebywał sam w tej celi. W celi nr 150 pawilon A oddział II powód przebywał od 16 stycznia 2008 r. do 30 stycznia 2008 r. W celach nr 55, 237, 225, i 209 powód nie miał zapewnionego minimum 3 m powierzchni mieszkalnej. O fakcie przeludnienia na bieżąco był informowany sędzia penitencjarny. W stosunku do powoda nie została wydana indywidualna decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w P. o umieszczeniu go w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m na jednego osadzonego. W powyżej podanych celach wykonano stosowne zabiegi dezynsekcyjne w celu wyeliminowania ewentualnego pojawienia się w nich pluskiew. Opryski wykonała firma specjalizującą się w dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji. Opryski wykonano: w celi nr 2 w dniu 5 września 2007 r. oraz 5 grudnia 2007 r., w celi nr 237 w dniu 30 sierpnia 2007 r. oraz 30 listopada 2007 r., w celi nr 225 w dniu 30 sierpnia 2007 r. oraz 5 grudnia 2007 r., w celi nr 209 w dniu 28 sierpnia 2007 r. oraz 28 stycznia 2008 r., w celi nr 150 w dniu 21 sierpnia 2007 r. oraz 4 grudnia 2007 r., w celi nr 55 w dniu 21 sierpnia 2007 r. oraz 15 stycznia 2008 r., w celi nr 117 w dniu 7 września 2007 r. oraz 23 stycznia 2008 r. Po wykonaniu powyższych oprysków osadzeni nie zgłaszali pojawienia się pluskiew w celach mieszkalnych. Usługi dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji wykonywane są raz w miesiącu w każdej celi i dodatkowo w razie 2 2 2 2 2 2 2 2 2 --- STRONA 3 --- potrzeby na zgłoszenie administracji zakładu. W Areszcie Śledczym w Poznaniu w celi nr 55, oddział A/I zabudowa kącika sanitarnego wykonana jest z cegły pełnej murowanej do sufitu, w wejściu znajdują się drzwi pełne z kratką wentylacyjną w dolnej części. Miska ustępowa i umywalka wykonane są z ceramiki, a deska sedesowa z tworzywa sztucznego. Ściany wymalowane są farbą ftalową na całej wysokości, a sufit pomalowany jest farbą emulsyjną w kolorze białym. Nad umywalką znajduje się fartuch z płytek ceramicznych. Posadzka w części sanitarnej i mieszkalnej wykonana jest z płytek. W części mieszkalnej ściany wymalowane są farbą ftalową do sufitu, sufit wymalowany jest farbą emulsyjną. W celi znajdują się dwa okna rozwierno-uchylne wykonane. Oświetleniem są w części mieszkalnej oprawy jarzeniowe 2 x 36 W, natomiast w kąciku sanitarnym - oprawa ścienna, której źródłem światła jest żarówka. W celi nr 2, oddział A/I zabudowa kącika sanitarnego wykonana jest z cegły pełnej murowanej do sufitu, w wejściu znajdują się drzwi pełne z kratką wentylacyjną w dolnej części. Miska ustępowa wykonana jest z ceramiki, umywalka z żeliwa emaliowanego, a deska sedesowa z tworzywa sztucznego. Ściany wymalowane są farbą ftalową do wysokości 2,00 m, a sufit pomalowany jest farbą emulsyjną w kolorze białym. Nad umywalką znajduje się fartuch z płytek ceramicznych. Posadzka w części sanitarnej wykonana jest z lastriko, a w części mieszkalnej z parkietu. W części mieszkalnej ściany wymalowane są farbą ftalową do wysokości około 2,00 m, natomiast sufit i górna część ścian wymalowana jest farbą emulsyjną. W celi znajdują się jednoszybowe okno wykonane z drewna, które można otworzyć bądź uchylić. Oświetleniem są w części mieszkalnej oprawy jarzeniowe 2x36W i oprawy których źródłem jest żarówka E27, natomiast w kąciku sanitarnym oprawa ścienna, której źródłem światła jest żarówka E27. W celi nr 117, oddział A/II zabudowa kącika sanitarnego wykonana jest z cegły pełnej murowanej do sufitu, w wejściu znajduje się kotara z nieprzeźroczystego materiału. Miska ustępowa i umywalka wykonane są z ceramiki, a deska sedesowa z tworzywa sztucznego. Okładziną ścian z kąciku są do wysokości 2,00 metrów płytki ceramiczne, a górna część ścian i sufit pomalowany jest farbą emulsyjną w kolorze białym. Posadzka w części sanitarnej i mieszkalnej wykonana jest z płytek gresowych. W części mieszkalnej ściany wymalowane są farbą ftalową do wysokości około 2,00 m, natomiast sufit i górna część ścian wymalowana jest farbą emulsyjną. W celi znajdują się jedno okno rozwierno-uchylne wykonane z pcv, które można otworzyć bądź uchylić. Oświetleniem są w części mieszkalnej oprawy jarzeniowe 2x36W i oprawy których źródłem jest żarówka E27, natomiast w kąciku sanitarnym oprawa ścienna, której źródłem światła jest żarówka E27. W celi nr 150, oddział A/II zabudowa kącika sanitarnego wykonana jest z cegły pełnej murowanej do sufitu, w wejściu znajduje się kotara z nieprzeźroczystego materiału. Miska ustępowa i umywalka wykonane są z ceramiki, a deska sedesowa z tworzywa sztucznego. Ściany w kąciku sanitarnym wymalowane są do wysokości 2,00 farbą ftalową a górna część ścian i sufit pomalowany jest farbą emulsyjną w kolorze białym. Posadzka w części sanitarnej i mieszkalnej wykonana jest z płytek gresowych. W części mieszkalnej ściany wymalowane są farbą ftalową do wysokości około 2.00 m, natomiast sufit i górna część ścian wymalowana jest farbą emulsyjną. W celi znajdują się dwa jednoszybowe okna wykonane z drewna, które można otworzyć bądź uchylić. Oświetleniem są w części mieszkalnej oprawy jarzeniowe 2x36W i oprawy, których źródłem jest żarówka E27, natomiast w kąciku sanitarnym oprawa ścienna której źródłem światła jest żarówka E27. W celi nr 209, oddział A/III zabudowa kącika sanitarnego wykonana jest z cegły pełnej murowanej do sufitu, w wejściu znajduje się kotara z nieprzeźroczystego materiału. Miska ustępowa i umywalka wykonane są z ceramiki, a deska sedesowa z tworzywa sztucznego. Ściany w kąciku sanitarnym wymalowane są do wysokości 2,00 m farbą ftalową a górna część ścian i sufit pomalowany jest farbą emulsyjną w kolorze białym. Posadzka w części sanitarnej i mieszkalnej wykonana jest z płytek gresowych. W części mieszkalnej ściany wymalowane są farbą ftalowa do wysokości około 2,00 m, natomiast sufit i górna część ścian wymalowana jest farbą emulsyjną. W celi znajdują się dwa jednoszybowe okna wykonane z drewna, które można otworzyć bądź uchylić. Oświetleniem są w części mieszkalnej oprawy jarzeniowe 2x36 W i oprawy, których źródłem jest żarówka E27, natomiast w kąciku sanitarnym oprawa ścienna której źródłem światła jest żarówka. W celi nr 225, oddział A/III zabudowa kącika sanitarnego wykonana jest z cegły pełnej murowanej do sufitu, w wejściu znajduje się kotara z nieprzeźroczystego materiału. Miska ustępowa i umywalka wykonane są z ceramiki, a deska sedesowa z tworzywa sztucznego. Ściany w kąciku sanitarnym wymalowane są do wysokości 2,00 m farbą ftalową a górna część ścian i sufit pomalowany jest farbą emulsyjną w kolorze białym. Posadzka w części sanitarnej wykonana jest z lastriko a w części mieszkalnej z parkietu. W części mieszkalnej ściany wymalowane są farbą ftalową do wysokości około 2,00 m, natomiast sufit i górna część ścian wymalowana jest farbą emulsyjną. W celi znajduje się jedno jednoszybowe okno wykonane z drewna, które można otworzyć bądź uchylić. Oświetleniem są w części mieszkalnej oprawy jarzeniowe 2 x 36\V i oprawy, których źródłem jest żarówka E27, natomiast w kąciku sanitarnym oprawa ścienna, której źródłem światła jest żarówka E27. W celi nr 237, oddział A/III zabudowa kącika sanitarnego wykonana jest z cegły pełnej murowanej do sufitu, w wejściu znajduje się kotara z nieprzeźroczystego materiału. Miska ustępowa i umywalka wykonane są z ceramiki, a deska sedesowa z tworzywa sztucznego. Ściany w kąciku sanitarnym wymalowane są do wysokości 2,00 m farbą ftalową a górna część ścian i sufit pomalowany jest farba emulsyjną w kolorze białym. Posadzka w części sanitarnej i mieszkalnej wykonana jest z płytek gresowych. W części mieszkalnej ściany wymalowane są farbą ftalową do wysokości około 2,00 m, natomiast sufit i górna część ścian wymalowana jest farbą emulsyjną. W celi znajdują się dwa jednoszybowe okna wykonane z drewna, które można otworzyć bądź uchylić. Oświetleniem są w części mieszkalnej oprawy jarzeniowe 2 x 36 W, natomiast w kąciku sanitarnym oprawa ścienna, której źródłem światła jest żarówka E27. We wszystkich celach jest bieżąca woda w kranach i automatach spłukujących. Wyposażenie we wszystkich celach jest na bieżącą naprawiane lub wymieniane na nowe w przypadku usterki lub zniszczenia. O konieczności wymiany lub naprawy sprzętu w celach obowiązani są informować osadzeni. Cały budynek mieszkalny A jest każdego roku w okresie jesiennym poddawany kontroli przewodów wentylacyjnych. W dniu 10 grudnia 2008 r. podczas kontroli okresowej przewodów kominowych, łącznie z urządzeniami mającymi bezpośredni związek z kominami, stwierdzono, że objęte kontrolą przewody kominowe oraz elementy urządzeń kominowych odpowiadają przepisom Ustawy Prawo Budowlane. W trackie kontroli wydano zalecenia oczyszczenia kratek wentylacyjnych i odgruzowania przewodów wentylacyjnych w łazienkach. W Areszcie Śledczym w P. jest sala widzeń, z której --- STRONA 4 --- jednorazowo może korzystać 20 osadzonych wraz ze swoimi rodzinami. Każdy osadzony ma swój stolik. Do każdego osadzonego może przyjść jednorazowo 2 dorosłych i dzieci. Sala widzeń jest czysta i zadbana, są w niej trzy duże okna i lufciki. Na każdym oddziale znajduje się świetlica, biblioteka, w każdej celi jest dostęp do telewizora i radia przez radiowęzeł. Osadzeni mają możliwość korzystania ze spacerów na 5 polach spacerowych przez godzinę dziennie w godzinach od 8:00 do 15:00. Na każdym oddziale jest psycholog i dwóch lub trzech wychowawców, do których osadzeni mają nieograniczony kontakt. Powód nie składał skarg na warunki bytowe i socjalne w Areszcie Śledczym w P. Każdy z osadzonych w Areszcie Śledczym w P. ma możliwość korzystania z pomocy lekarskiej raz w tygodniu po uprzednim zgłoszeniu takiej potrzeby u oddziałowego. W przypadkach niecierpiących zwłoki pomoc jest udzielana natychmiast, a w innych przypadkach z dnia na dzień. Jeżeli osadzony czuje się źle, to jest przyjmowany od razu. Swoje dolegliwości osadzeni mogą zgłaszać od rana przy rozdawaniu leków. Lekarz jest dostępny przez 24 godziny na dobę z uwagi na pełnione dyżury. Powód miał także zapewnioną opiekę lekarską kiedy pojawiał się w gabinecie lekarskim w Areszcie Śledczym w P. ze śladami uczulenia skóry, twierdząc, że został pogryziony przez insekty. W okresie od dnia 9 lipca 2007 r. do dnia 11 lipca 2007 r. powód zgłaszał się do lekarza skarżąc się na pogryzienia przez pluskwy. Za każdym razem powód otrzymywał leki, maści i zastrzyki przeciwalergiczne i przeciwzapalne. Po 1 lipca 2007 r. powód już więcej razy nie zgłaszał się do lekarza z powodu pokąsania. Każdy, który jest przyjmowany do Aresztu Śledczego w P. jest poddawany badaniu sanitarno-epidemiologicznemu, w trakcie którego jest informowany o ryzykach zakażenia HIV i 1ICV. Jeżeli osadzony nie wyraża zgody na przeprowadzenie badań w kierunku wykrycia wirusa HCV, HIV, HBV to nie wykonuje się takich badań. Jeżeli osadzony zgłasza, że leczy się z powodu tych chorób, leczenie jest kontynuowane. Każdy osadzony ma wykonywane prześwietlenie klatki piersiowej na obecność zmian gruźlicowych, jeżeli wynik jest pozytywny, to osadzony kierowany jest na dalszą diagnostykę i leczenie. Osadzony z podejrzeniem gruźlicy jest izolowany. Z uwagi na tajemnicę lekarską nie można informować pozostałych współosadzonych w celi o chorobach zakaźnych innych osadzonych. W Zakładzie Karnym w W. powód przebywa od dnia 30 stycznia 2008 r. do dnia dzisiejszego. O liczbie osadzonych ww. jednostce systematycznie informowany jest Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. oraz sędzia penitencjarny. W celu zmniejszenia występującego przeludnienia podjęto czynności mające na celu przystosowanie pomieszczeń nie wliczonych do pojemności zakładu do wymogów cel mieszkalnych. Sześć sal terapii przystosowano do wymogów cel mieszkalnych i uzyskano w ten sposób dodatkowo 22 miejsca zakwaterowania. Powód w okresie od 30 stycznia 2008 r. przebywał w celi nr 33 pawilon A oddział II o powierzchni 16,10 m , od 5 lutego 2008 r. przebywał w celi nr 154 pawilon B oddział II o powierzchni 16,00 m , od 11 sierpnia 2008 r. przebywał w celi nr 67 pawilon A oddział III o powierzchni 16,10 m , od 5 lutego 2009 r. przebywa w celi nr 68 pawilon A oddział III o powierzchni 16,10 m . Od dnia przetransportowania powód przebywa w przeludnionych celach przeznaczonych dla 5 osób, a razem z powodem przebywało łącznie 6 osób. Powierzchnia mieszkaniowa dla jednego osadzonego wynosiła 2,68 m . W celi nr 68 razem z powodem przebywa 5 osadzonych. W stosunku do powoda nie została wydana indywidualna decyzja Dyrektora Zakładu Karnego w W. o umieszczeniu w celi o powierzchni mniejszej niż 3 m na jednego osadzonego. Cele mieszkalne nr 33, 67 i 68 (pawilon A) wyposażone są w murowany zabudowany w całości kącik sanitarny, w którym znajduje się muszla ustępowa oraz w części mieszkaniowej umywalka z bieżącą wodą. Cela mieszkalna nr 154 (pawilon B) wyposażona jest w częściowo zabudowany kącik sanitarny wykonany na konstrukcji z kątownika stalowego, zabudowany płytą pilśniową. Cele w ZK W., w których przebywał powód wyposażone są w łóżko koszarowe (odpowiednio do ilości osadzonych w celi), wkład od łóżka, stół więzienny (mały na dwie osoby, duży na cztery), szafka więzienna mała (na dwie osoby) lub duża (na cztery osoby), taboret więzienny (po jednym dla każdego osadzonego), stolik lub półka pod telewizor (jedna sztuka na celę), lustro (po jednym na celę), półka na przybory toaletowe (po jednej na celi), miska plastikowa do prania ręcznego (jedna na czterech osadzonych), wiadro plastikowe na śmieci (jedno na celę), szczotka zmiotka i szufelka (jeden komplet na celę) i szczotka klozetowa (jedna sztuka na celę). Jeżeli sprzęt jest uszkodzony osadzeni mają możliwość zgłaszania usterek personelowi zakładu i wtedy na bieżąco sprzęt jest wymieniany lub naprawiany. Powód miał zapewnione raz w miesiącu mydło toaletowe, papier toaletowy, nożyk do golenia, proszek do prania oraz pastę do zębów i krem do golenia. Osadzeni maja możliwość dokonywania zakupów w kantynie więziennej i otrzymywania paczek od rodziny i bliskich. W każdej celi znajduje się okno, które może być otwarte na oścież. Wyposażenie w celi nie uniemożliwia przemieszczania się współosadzonych. Zachowanie czystości w celach należy do obowiązków powoda, który razem ze współosadzonymi otrzymywał w tym celu systematycznie raz. na dwa miesiące środki do utrzymania czystości w celach, także płyn do mycia naczyń i płyn do mycia podłóg. Osadzeni w razie potrzeby mogą prosić oddziałowych dodatkowo o szczotkę do szorowania, szczotkę do zamiatania i wiadro plastikowe do mycia podłóg. Ponadto raz na kwartał przeprowadzana jest dezynfekcja i deratyzacja cel mieszkalnych przez wyspecjalizowaną firmę, a raz w tygodniu dokonywana jest dezynfekcja urządzeń sanitarnych poprzez użycie chloru. Powodowi przysługuje raz w tygodniu ciepła kąpiel lub częściej, jeżeli dodatkową kąpiel zalecił lekarz lub wyraził zgodę Dyrektor z uwagi na wykonywanie przez osadzonego pracy brudzącej. W Zakładzie Karnym w W. powód miał zapewnione odpowiednie wyżywienie, dostosowane także do rodzaju diety, o wartości dziennej nie mniej nie mniej niż 2.600 kcal. Dzienne wyżywienie powoda zawierało składniki odżywcze takie jak białko w 10-15%, tłuszcze - poniżej 30% i węglowodany - 50-65%. Osadzeni otrzymują w ramach wyżywienia także owoce i warzywa. Osadzeni otrzymują trzy gotowe posiłki, z których jeden jest zawsze ciepłym posiłkiem. Wszystkie przygotowywane posiłki w pozwanym zakładzie poddawane są kontroli przez lekarza lub upoważnionego przez niego pracownika pod względem smakowym oraz zdrowotnym. Powód ma też zapewnioną możliwość korzystania z opieki lekarskiej w ramach służby zdrowia funkcjonującej na terenie zakładu, a w nagłych przypadkach z pomocy ratowników medycznych. W każdym pawilonie w pozwanym zakładzie znajduje się ambulatorium, w którym przyjmuje lekarz, a nadto w godzinach popołudniowych obecna jest pielęgniarka. W zależności od liczby chętnych na wizytę do lekarz czekać trzeba tydzień do dwóch tygodni. Z uwagi na liczbę chętnych osadzeni muszą dłużej czekać na wizytę do lekarza stomatologa. W Zakładzie Karnym w W. organizowane są różnego rodzaju turnieje i zajęcia sportowe np. w tenisa stołowego, warcaby, szachy, siatkówkę. Z osadzonymi odbywają się także rozmowy tematyczne, np. na temat HIV. 2 2 2 2 2 2 --- STRONA 5 --- Powód korzystał regularnie z opieki zdrowotnej we wskazanych powyżej zakładach penitencjarnych w okresie od 19 października 2005 r. do 13 maja 2009 r. Powód leczony był głównie z powodu schorzeń somatycznych, infekcji górnych dróg oddechowych, zapalenia zatok, alergicznego nieżytu nosa, schorzeń narządu ruchu - kręgosłupa, kolana, bezsenności, bólów głowy, rwy kulszowej, zgagi, bólu zęba. Powód korzystał z opieki lekarzy często dzień po dniu, za każdym razem kiedy zgłosił taką potrzebę był przyjmowany przez lekarzy i miał udzieloną opiekę medyczną obejmującą również leczenie. Podczas wizyty w ZOZ W. w dniu 31 lipca 2007 r. powód oświadczył, że chciałby pójść do laryngologa. W dniu 7 sierpnia 2007 r. powód otrzymał skierowanie do laryngologa, u którego konsultacja odbyła się w dniu 22 sierpnia 2007 r. Laryngolog zalecił powodowi kontynuację dotychczas stosowanych leków. W dniu 13 listopada 2008 r. powód został skierowany do psychiatry z uwagi na zaburzenia nerwicowe. Konsultacja psychiatryczna odbyła się w dniu 14 listopada 2008 r., w czasie której lekarz zalecił stosowanie odpowiednich leków. W dniu 19 grudnia 2008 r. powód odbył kontrolę psychiatryczną, w czasie której lekarz zalecił stosowanie odpowiednich leków. W dniu 3 kwietnia 2009 r. powód odbył kontrolę psychiatryczną, w trakcie której lekarz stwierdził dobre samopoczucie powoda i nie przepisał leków. W dniu 2 grudnia 2008 r. powód został skierowany przez Komisję Penitencjarną Zakładu Karnego w W. do nauczania w klasie I do Zasadniczej Szkoły Zawodowej przy Zakładzie Karnym w S. na kierunku kucharz małej gastronomii. W związku ze skierowaniem do nauki powód przeszedł badania profilaktyczne, w trakcie których ustalono, że powód jest zdrowy i może podjąć naukę. W dniu 17 sierpnia 2009 r. powód został przetransportowany do Zakładu Karnego w S. w związku z rozpoczęciem nauki. W dniu 28 sierpnia 2009 r. powód złożył prośbę o przekwalifikowanie z powodu rezygnacji z uczęszczania do szkoły i zarazem prośbę o skierowanie do Zakładu Karnego w W. Wychowawca w ZK S. bezskutecznie próbował namówić powoda na kontynuowanie nauki. Powód uzasadnił swoją rezygnację złym stanem zdrowia. Powód w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym we W. nie doznał uszczerbku na zdrowiu. Nocne, mimowolne i nadmierne ściskanie szczękami, zgrzytanie zębami należy do schorzeń z kręgu parasomnii czyli zaburzeń snu. Jest to schorzenie dotykające do 20% populacji, głównie przed 40 rokiem życia. Schorzenie nie ma określonej etiologii, jako prawdopodobne czynniki ryzyka wymienia się predyspozycje rodzinne, przyczyny anatomiczne miejscowe, nieprawidłowe działania ośrodków korowych i podkorowych mózgu, następstwa urazu mózgu lub schorzeń internistycznych a także stres, nadmierna wrażliwość na stres, osobowość lękowa. Brak jest dowodu na związek stresu z dolegliwościami powoda chociaż nie można tego wykluczyć. Przebywanie powoda w nadmiernie zagęszczonej celi może być dla niego sytuacją stresową, ale nie jedyną. Powód silnie przeżywa śmierć babci, dużym problemem dla niego jest pogorszenie relacji z konkubiną. Nasilenie zaburzeń u powoda jest niewielkie oraz dobrze zareagował on na zastosowane leczenie - doszło do kilkumiesięcznego ustąpienia dolegliwości, których nie występowały także po odstawieniu leków. W ocenie Sądu Okręgowego powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Osoba popełniająca przestępstwo musi bowiem liczyć się z konsekwencjami, z ograniczeniami nałożonej na nią kary, w szczególności kary pozbawienia wolności. Jak podniósł sąd I instancji, "W naturalny sposób ochrona dóbr osobistych takiej osoby ulega ograniczeniu poprzez dolegliwość wymierzoną wyrokiem. Osoba pozbawiona wolności musi liczyć się z pogorszeniem warunków życia, w tym mieszkaniowych oraz związanych z ogólną egzystencją materialną. Jednocześnie swoim czynem stawia się ona w gronie skazanych, dla których często dobra osobiste nie są znaczącą wartością". Ponadto Sąd Okręgowy wskazał, że powództwo zasługiwało na oddalenie także z uwagi na zasady współżycia społecznego a to dlatego, że "Powód naruszając porządek prawny po raz kolejny, swoim zachowaniem, pomimo wcześniejszego osadzenia i posiadania wiedzy o zjawisku przeludnienia w jednostkach penitencjarnych, sam doprowadził do ponownego osadzenia go w zakładzie penitencjarnym." Sąd podkreślił, "że powód nie musiał, z całą pewnością, własną pracą zapracować na zapewniony mu w jednostkach penitencjarnych wikt i opierunek". Podkreślił też, że "społeczeństwo polskie" jest biedne i zapewne z tego względu nie zawsze warunki w zakładach karnych "odpowiadają oczekiwaniom ich pensjonariuszy". Apelację od tego wyroku wniósł powód zarzucając naruszenie art. 23 i 24 k.c., art. 5 k.c. i art. 233 § 1 k.p.c. W konkluzji powód reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanego ba rzecz powoda zwrotu kosztów procesu. Żądaniem ewentualnym było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarb Państwa reprezentowany przez dyrektora Zakładu Karnego w K. wniósł o oddalenie apelacji i przyznanie od powoda kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą. Ponadto pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Karnego w K. wniósł zażalenie na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku. Zdaniem skarżącego odmowa zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla tej jednostki Skarbu Państwa jest "sprzeczna z zasadami współżycia społecznego". Powód jest bowiem skazanym, wielokrotnym recydywistą a uczestnictwo w rozprawach "generuje koszty dla Służby Więziennej". Uzasadnienie prawne Sąd Apelacyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Apelacja powoda zasługiwała na uwzględnienie tylko w niewielkim zakresie. Sąd odwoławczy podziela ustalenia faktyczne sądu I instancji, szczególnie te odnoszące się do warunków odbywania kary i osadzenia w areszcie. Niemniej jednak nie podziela poglądu Sądu Okręgowego, że nie naruszono dóbr osobistych powoda poprzez zapewnienie powodowi niezgodnych z prawem warunków osadzenia w Zakładzie Karnym w W. jak i w Areszcie Śledczym w P. Na wstępie wypada odnieść się ogólnie do warunków osadzania osób skazanych w celach o określonej powierzchni mieszkalnej. Zgodnie z art. 110 § 2 k.k.w. powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m . Jak trafnie wskazał to Trybunał Konstytucyjny (wyrok z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07), minimalna powierzchnia mieszkalna przewidziana w art. 110 k.k.w. należy do najniższych w systemach penitencjarnych państw europejskich. I tak przykładowo wynosi ona: w Austrii - 6 m , 2 2 --- STRONA 6 --- w Belgii - 9, w m Bośni i Hercegowinie - 4 m , na Cyprze - 9,5 m , w Czechach - 3,5 m , w Danii - 6-7 m , w Finlandii - 7 m , w Grecji - 10 m , w Hiszpanii - 6 m , w Holandii - 10 m , w Irlandii - 6-10 m , w Islandii - 6-10 m , w Niemczech - 7 m , w Norwegii - 6-10 m , w Portugalii - 7 m , w Turcji - 8-9 m , we Włoszech - 9 m , w Rumunii - 6 m , w Chorwacji - 8 m , w Bułgarii - 6 m . Przepis z art. 248 § 1 k.k.w. stanowi odstępstwo od zasady, że powierzchnia w celi więziennej powinna wynosić nie mniej niż 3 m na jedną osobę (zasada: art. 110 § 2 k.k.w.). Ten minimalny standard może być zatem jedynie wyjątkowo zmniejszony. Przepis art. 248 § 1 k.k.w. brzmi: "W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m . O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego". Trzeba też zwrócić uwagę, że zastosowanie powołanego przepisu dopuszczalne jest jedynie w "szczególnie uzasadnionych wypadkach". Nie może to być zatem każda dowolna sytuacja, lecz wyjątkowa, szczególnie uzasadniona. Przepis ten we wskazanym zakresie nie może zatem podlegać wykładni rozszerzającej. W praktyce "czas określony" staje się na ogół nieokreślonym, co budzi zasadnicze wątpliwości konstytucyjne (por.: uzasadnienie wyroku TK z dnia 26 maja 2008 r.). Prowadzi to do tego, że wyjątek przewidziany w art. 248 § 1 k.k.w. staje się w praktyce regułą. Przepis ten został zresztą uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP (od 6 grudnia 2009) na co uwagę zwrócił także sąd I instancji. W przedmiotowej sprawie było bezspornym, że co do powoda nie wydano żadnej decyzji indywidualnej o której mowa w art. 248 k.k.w. Bezspornym było też, że powód przebywał we wszystkich trzech jednostkach penitencjarnych Skarbu Państwa w celach mniejszych, aniżeli 3 m . Gdyby nawet powoda umieszczono na podstawie decyzji dyrektora właściwej jednostki penitencjarnej w celach o mniejszej powierzchni to i tak nie oznaczałoby to automatycznie, że takie umieszczenie jest zgodne z prawem. Jak już zaznaczono, umieszczenie w celach mniejszych, niż 3 m może nastąpić tylko wyjątkowo i to na czas określony. Tymczasem powód przebywał w celach nie spełniających minimalnych standardów przez okres kilku lat (od listopada 2005 r.). Nie do przyjęcia jest więc argumentacja sądu I instancji, że o bezzasadności powództwa przesądza to, iż "społeczeństwo polskie" jest biedne oraz że powód, pomimo "posiadania wiedzy o zjawisku przeludnienia w jednostkach penitencjarnych, sam doprowadził do ponownego osadzenia go w zakładzie penitencjarnym." Podkreślić wypada, że powód ma prawo do obywania kary pozbawienia wolności w warunkach przewidzianych prawem. Nadmierne zagęszczenie w celi może samo w sobie być kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne, a w razie wyjątkowej kumulacji różnych niedogodności - nawet jako tortura. Nie sposób przyjąć sytuację, w której w celi o powierzchni na osobę mniejszej niż 3 m (co i tak jest standardem jednym z najniższych w Europie) można mówić o humanitarnym traktowaniu. Postulat humanitarnego traktowania zawiera także warunek prowadzenia działań wychowawczych i pomocowych, które przygotowują do życia na wolności oraz powstrzymują od powrotu do przestępstwa, a więc pozwalają zrealizować cele kary. Zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest także jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego. Już w pozwie powód akcentował fakt przeludnienia w celach w których odbywał karę pozbawienia wolności przez co był poddany - jak pisał - "nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu". Twierdził też, że takie traktowanie prowadziło do naruszenia jego "godności" (...). Z bezspornych ustaleń sądu wynikało, że powód odbywał karę w przeludnionych celach. Stan przeludnienia w Zakładzie Karnym w K. (jednostki podległe w G., i Ś.) wynosił w latach 2006 i 2007 odpowiednio 132,98% i 134,85%. Powód był tam umieszczany w calach przeznaczonych dla 6-7 osób a faktycznie było tam 10 osób. Przy powierzchniach tych cel 20,56 m , 22.01 m , 20.42 m i 22.01 m , na jednego skazanego przypadało mniej niż 3 m . (por. dane z Działu Ewidencji ZK Koziegłowy - (...)). Przykładowo, jeśli w celi o pow. 20,56 m przebywało 10 osób to tym samym powierzchnia na jednego osadzonego wynosiła 2,56 m (wg. danych Zakładu Karnego - (...)). Przeludnienie w Areszcie Śledczym w P. wynosiło z kolei w roku 2007 - 124,6% a w roku 2008 - 107,9% (...). Tylko w pewnym okresie powód przebywał w celach odpowiadających normom (tj. 4-9.12.2007, 11.09.2007-19.09.2007, 30.11.2007-3.12.2007, 10.12.2007- 16.01.2008). W pozostałym okresie - jak wynikało z danych zaprezentowanych w odpowiedzi na pozew - powód przebywał w celach przeludnionych, tj. 21.09.2007-1.10.2007, 24.10.2007- 1.11.2007, 28.11.2007 - 29.11.2007 (gdzie w celi dla dwóch osadzonych były 3 osoby) i od 2.10.2007 - 23.10.2007 oraz od 2.11.2007 do 27.11.2007 (było 4 osadzonych zamiast 2). Tak więc powód przebywał w przeludnionych celach aresztu śledczego łącznie 63 dni. Wspomnieć wypada w tym miejscu, że w celach w których przebywał powód pojawiły się też w pewnym okresie roku 2007 - pluskwy. Dopiero po wykonaniu oprysków osadzeni nie zgłaszali już z tego względu skarg. Powód na pokąsanie pluskwami skarżył się w dniu 9 lipca 2007 r. i z tego względu otrzymał niezbędne leki (...). W Zakładzie Karnym we Wronkach powód przebywał od 30 stycznia 2008 r. (i potem do chwili orzekania). Również i w tym zakładzie występowało zjawisko przeludnienia. Z ustaleń sądu I instancji wynikało, że przeludnienie w celi, gdzie umieszczony był powód wynosiło 2,68 m (dane z Zakładu Karnego w W. - (...)). Co istotne, stan taki trwał znaczny okres, bowiem licząc do wydania zaskarżonego wyroku w dniu 28 maja 2010 r. było to 28 miesięcy a do wniesienia pozwu niecałe 10 miesięcy. Jest rzeczą oczywistą, że przeludnienie w celach łączy się z dodatkowymi dolegliwościami bytowymi dnia codziennego (warunki noclegu, spożywania posiłków, korzystania z ubikacji - często oddzielonej tylko połowicznie płytą pilśniową z kotarą itd.) i nie ma potrzeby poglądu tego w tym miejscu rozwijać. Stan taki jest szczególnie dotkliwy, jeśli twa dłuższy okres. Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania, należało uznać apelację za zasadną częściowo. Trafne okazały się bowiem zarzuty dotyczące naruszenia art. 24 k.c. i art. 5 k.c. Nie było żadnych podstaw do oddalenia powództwa na podstawie art. 5 k.c. Żadne bowiem zasady współżycia społecznego nie mogą usprawiedliwiać wykonywania kary pozbawienia wolności w sposób sprzeczny z prawem godząc zarazem w dobra osobiste skazanego. 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 --- STRONA 7 --- Niewątpliwie przez umieszczenie powoda w celach o powierzchniach mniejszych, niż 3 m naruszono dobro osobiste skarżącego w postaci godności (art. 23 k.c.). Zupełnie bezpodstawnie sąd I instancji przyjął, że powód jako osoba skazana jest mniej wrażliwy na naruszenia dóbr osobistych. Dodatkowy argument, że powód miał na wolności także trudne warunki mieszkaniowe, bo zamieszkiwał z konkubiną "w zniszczonym mieszkaniu" - jest zupełnie niezrozumiały i nie do przyjęcia. W przepisie z art. 24 § 1 k.c. ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności. Z całą pewnością pozwany Skarb Państwa domniemania tego nie obalił. Powoływanie się na ogólnie znane trudności Państwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności, domniemania tego także nie obalają. Argumentację tą wzmacnia i to, że w stosunku do powoda nie wydano nawet żadnej decyzji z której wynikałaby konieczność umieszczenia go w celi o mniejszej powierzchni. Przepis art. 417 k.c. przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, zdefiniowanym jako "niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej". Niewątpliwie Skarb Państwa poprzez wykonywanie kary pozbawienia wolności w sposób sprzeczny z prawem dopuścił się czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 417 § 1 k.c. W konsekwencji zastosowanie ma w niniejszej sprawie art. 448 k.c., albowiem roszczenia oparte na tej postawie prawnej ustawodawca określił w ramach odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych. W razie naruszenia dobra osobistego czynem niedozwolonym sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (art. 417 § 1 k.c. i art. 448 k.c.). Niewątpliwie żądanie zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty zadośćuczynienia w wysokości 500.000 zł było przesadnie wygórowane tak z uwagi na sposób naruszenia dobra osobistego jak i intensywność czasową tych naruszeń. W Zakładzie Karnym w K. powód przebywał od 28 października 2005 r. do dnia 8 czerwca 2007 r. Podzielić trzeba pogląd sądu I instancji, że trafny okazał się zarzut przedawnienia. Przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym wynosi 3 lata (art. 442 k.c.). Przepis ten reguluje przedawnienie wszelkich roszczeń majątkowych w zakresie odpowiedzialności deliktowej, a więc roszczeń o naprawienie szkody majątkowej oraz roszczeń o zadośćuczynienie krzywd. Przywołany przepis wprowadzony został do kodeksu cywilnego ustawą z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, poz. 538), ze skutkiem od dnia 10 sierpnia 2007 r. Na podstawie art. 2 tejże ustawy ma on zastosowanie do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy. Tak więc krótki okres sprzed wytoczenia powództwa uległ przedawnieniu, tj. okres od 28 października 2005 r. do 18 listopada 2005 r. (pozew nadano na poczcie w dniu 19 listopada 2008 r.). Pozostały okres pobytu powoda w Zakładzie Karnym w Koziegłowach nie uległ przedawnieniu (tj. okres do 18 czerwca 2007 r.). Powód przebywał więc w tym zakładzie karnym niecałe 2 lata. Jak już wcześniej zasygnalizowano, powód był tam umieszczany w calach przeznaczonych dla 6-7 osób a faktycznie przebywało w nich 10 osób. Przy powierzchniach cel rzędu 20,56 m , 22.01 m , 20.42 m i 22.01 m , na jednego skazanego przypadało zatem mniej niż 3 m . Nie można jednak pominąć, że powód odbywał w tym zakładzie karę w systemie półotwartym. Oznaczało to, że mógł w porze dziennej poruszać się po całym zakładzie karnym, przebywać na świeżym powietrzu (od godz. 8 do 17 latem; zimą nieco krócej), korzystać z przepustek i zajęć sportowych. Przebywając w Zakładzie Karnym w K. powód uczył się poza jego terenem, tj. w Liceum Ogólnokształcącym w P. Poza zakładem też pracował (szpital w P.). W związku z tym powód wychodził z zakładu karnego o godzinie 6 rano i wracał o godzinie 19 . Okoliczności te wskazują jednoznacznie, że pomimo mniejszych powierzchni cel powód nie mógł - obiektywnie rzecz biorąc - odczuwać znaczącego dyskomfortu związanego z przeludnieniem, ograniczonego w istocie do pory nocnej. Powód nie składał wówczas administracji zakładu żadnych skarg. Pod adresem Zakładu Karnego w K. nie formułował też żadnych zastrzeżeń w swoich zeznaniach (...). Tak więc należało przyjąć, że powód nie wykazał, aby w omawianym okresie naruszone zostały jego dobra osobiste. Tym samym żądanie zadośćuczynienia od pozwanego Skarbu Państwa - Zakład Karny w W., było nieuzasadnione. Powód w pozostałych jednostkach penitencjarnych przebywał w systemie zamkniętym. Przebywał w celach o powierzchni mniejszej, aniżeli 3 m co wiązało się z szeregiem dolegliwości, które nie wynikały z konieczności odbycia kary. To, że inne podnoszone przez powoda dolegliwości okazały się nieuzasadnione (szczegółowo opisane przez sąd I instancji), oceny tej nie zmienia. W Areszcie Śledczym w P. powód przebywał w okresie od 18 czerwca 2007 r. do 30 stycznia 2008, z czego 63 dni w calach nieodpowiadających wymogom określonym w art. 248 § 1 k.k.w. Oprócz typowych niedogodności związanych z przebywaniem w celi z dziewięcioma innymi osadzonymi, w celi powoda pojawiły się pluskwy, które pokąsały powoda. Z kolei w Zakładzie Karnym w W. powód przebywał od 30 stycznia 2008 r. i potem w toku postępowania przed sądem I instancji. Przyjmując, że okres objęty sporem zamyka się datami od 30 stycznia 2008 r. (dzień osadzenia) do 19 listopada 2008 r. (złożenie pozwu) należy przyjąć, że badany okres wynosił w tym przypadku 9 miesięcy i 19 dni. Przez cały ten okres powód przebywał w celach niespełniających wymogów ustawowych (faktyczna powierzchnia na osobę wynosiła 2,68 m ) a to z kolei wiązało się z istotnymi dolegliwościami nie związanymi z odbywaniem kary. Wskazywane więc przez powoda okoliczności pozwoliły przyjąć - wbrew poglądowi sądu I instancji - że zarówno w Zakładzie Karnym w W. jak i w Areszcie Śledczym w P. dopuszczono się czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 417 § 1 k.c i w konsekwencji naruszono dobro osobiste powoda jakim jest godność człowieka. Z tych więc przyczyn sąd odwoławczy uznał za zasadne roszczenie o zadośćuczynienie do wysokości 1.000 zł przyjmując, że z uwagi na dłuższy okres przebywania powoda w Zakładzie Karnym w W., tego ostatniego jako jednostki Skarbu Państwa reprezentowanego przez dyrektora tego zakładu powinna obciążać kwota zadośćuczynienia w wysokości 700 zł a Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu Śledczego w P. - kwota 300 zł. Z tych też względów Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1 i zasądził na rzecz powoda od Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Aresztu Śledczego i Dyrektora Zakładu Karnego w W. 1.000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 28 maja 2010 r., tj. od dnia wyrokowania przez sąd I instancji, oddalając powództwo w pozostałym zakresie (art. 386 § 1 k.p.c.). W pozostałej części apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu (art. 385 k.p.c.). 2 1 2 2 2 2 2 30 30 2 2 --- STRONA 8 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądów Powszechnych. W pkt 1II wyroku, sąd odwoławczy nie obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego w oparciu o przepis z art. 102 k.p.c. Przepis ten ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu zalicza się m.in. okoliczności dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Nie powinna budzić żadnych wątpliwości, że tak sytuacja majątkowa powoda jak i jego sytuacja rodzinna wskazywały na konieczność zastosowania w zakresie orzeczenia o kosztach postępowania drugoinstancyjnego - art. 102 k.p.c. Z kolei w pkt 1V wyroku, Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie Skarbu Państwa reprezentowanego przez Dyrektora Zakładu Karnego w K. na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego (...). Zaskarżonym orzeczeniem sąd I instancji nie obciążył powoda kosztami procesu. Rozstrzygnięcie to Sąd Okręgowy należycie uzasadnił wskazując zarazem jako podstawę prawną tego orzeczenia art. 102 k.p.c. Podnoszone w zażaleniu lakoniczne zarzuty nie podważają trafności zaskarżonego postanowienia. W szczególności nieuprawniony okazał się zarzut, jakoby odmowa zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego dla jednostki Skarbu Państwa była "sprzeczna z zasadami współżycia społecznego". Właśnie zasady słuszności przemawiały za tym, aby powoda nie obciążać kosztami procesu przed sądem I instancji. Z tych też względów zażalenie to jako bezzasadne podlegało oddaleniu (art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c.).