Wyrok akt. IC 679/10 s m

--- STRONA 1 --- _,|- L a._.......-_._._.|- .¬¬. -it Sygn. akt. IC 679/ 10 s m'. I Ł -If. | - .a ;ßf 1; sf»-. _ _ ;_`. ; „,.,, . -Z-"s1:Ł , . ,"'._-'-";"”_ ' F ¬{Š:'?`:, .„ . . I-I? I Mr _ I *=`" , ' ¬"=¬ -'F' 4 _ .\ -__ ..._ H ' 11"'-'ih ąnfíłíxgrj 1. WYROK W INIIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31maja20l1r . Sąd Okręgowy W Bydgoszczy I Wydział-Cywilny W składzie: u u u Przewodniczący SSO Hanna Rucińska O t V P1"oto1<o'Iant starszy. sekretarz- sądowy Beata Skrzypiec . po rozpoznaniu W dniu _I8 maja 20111' . W Bydgoszczy sprawy z powództwa J O O O - O O przeciwko PCŚW. ia Bł oustaleníei . u _ w - u ' ' ' ' _ 1/ ustala, że .powodce przysługujepprawdo do grobu ziemnego 'yy zakresie dwóch kwater" o numerze ewidencyjnym 101104 i 10-1709 na_cmenta1'zu-położolflym W - Bgprzy u1.- zarządzanym przez pozwaną _ ` _ św. II RO W 2/ zasadza od pozwanej na rzecz powódkí kwotę 3.017 zł ( trzy tysiące siedemnaście zł) tytułem _zwrotu kosztów postępowania. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 679ł10 UZASADNIENIE - Powódka - Jí W- pozwem złożonym w _tutej szym Sądzie w dniu 20 'grudnia 2010 r. (k. 2-5), wniosła o ustalenie istnienia między stronami stosunku prawnego, tj. że powódce przysługuje prawo do grobu ziemnego w zakresie _dwóch kwater o numerze ewidencyjnym 101007 A i 101007 B, na cmentarzu położonym w P‹_Pr2Y U1- Zflrßedāflflrm Pffißß Püfiwfifln + P-ŚŻ J- w I. ul. ;_ oraz o zasądzenie od pozwanej ma rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych. I W uzasadnieniu pozwu (k. 2-5) powódka wskazała, że na podstawie dwóch umów nabyła od pozwanej parafii prawo do dwóch grobów na wskazanym powyżej cmentarzu. W dniu 11 lipca 1994 r. - w związku ze śmiercią matki -_ prawo do jednej kwatery, a następnie w dniu 22 maja 1995 r. - w związku ze śmiercią ojca - do drugiej kwatery. W obydwu przypadkach _pokrywając także koszty urządzenia grobów i obsługi pogrzebów, powódka uiściła opłaty rezerwacyjne na 20 lat stosownie do art. 7. 1 .i 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych z dnia 3.1 stycznia 1959 r. (tj. z dnia 2 marca 2000 r. Dz. U. Nr 23, poz. 295), a. na `okoli`c`znośó tą pozwana wystawiła jej dwa rachunki, które powódka załączyła do pozwtt (k. 9). W 2000 r. szczątki- obojga rodziców -powódki zostały na jej 'polecenie ekshumowane i przeniesione na inny. cmentarz' Powódka- podniosła, ze pozwana reprezentowana przez proboszczaks. Nfiodmawia jej obecnie uprawnienia' do dysponowania grobami i nie zajmuje stanowiska wobec wezwania przesądowego. Nadto wobec występującej w imieniu. powódki ks. Fi NG twierdził nawet, że dołączone do pozwu rachunki zostały przez powódkę sfałszowane, a rodzice powódki nigdy nie byli na tym cmentarzu poch-owani. Odrnówił takze ujawnieniu zapisóww księgach cmentarnych. ' . - ' Pozwana - św. J-'W B- przy ul. WĘB: reprezentowana przez proboszcza ks. F_N- W Ofiipüwíüdlí flřl pozew złożonej w tutejszyni _Sądzie w dniu 2 lutego 2011 r. wniosła o oddalenie "I --- STRONA 3 --- powództwa w całości oraz o zasądzeníe od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu w wysokości zgodniej z normami przepisanymi (k. 15419). _W uzasadnieniu swego stanowiska pozwana wskazała, ze cmentarz wyznaniowy P-św. ER- W B; P0i9Ê91'1Y 1931 PTZ? U1- Tşw S a_pozwana parafia jest jego zarządcą. Cmentarz ten był -|- nieczynny przez 27 lat (lata 1966 r. -- 1993r.). Zmarła w dniu 7 lipca 1994 r. H-_ została pochowana na w/w cmentarzu z-.woli małżonka S_ H- Z tytułu kosztów związanych z wykopaniem grobu, jego zakopaniem oraz obsługi pogrzebu zapłacone kwotę 1.350 000 zł. (przed denominacją). Uregulowano też należność za rezerwację miejsca pochówki na okres 20 lat, do 2014 r. - zapłata z tego tytuły wyniosła kwotę 1.000 000 zł. (przeddenominacją). Zmarły w dniu 19 maja 1995 r. S_I-I- także został pochowany na tymże cmentarzu. Z tytułu kosztów związanych z wykopaniem grobu, jego zakopaniem oraz obsługi pogrzebn zapłacono kwotę 200 zł. Uregulowario też należność za rezerwację miejsca pochówku na okres 20 lat, do 2015 r. 'Zapłata z tego tytułu wyniosła kwotę 100 zł. Pozwana podniosła także, że numery rachunków z dnia 11 1ip_ca 1994 r. i 22 maja 1995 r. odpowiadały numerem miejsc pochówku, a więc zmarła'-IQ H- została pochowana na miejscu o numerze 101104, zaś' zmarły I-I; .na miejscu o numerze 101709 dodając, że dwa miejsca-pochówku na cmentarzu wyznaniowym rw. 11-nie Bio iwmßfzß 101007 zostały zarezerwowane i opłacone w dacie 16 maja'1`994-r.- na okres od 1994 r. x - 2008 r. Pozwana wskazała- również, że w następstwie .uwzględnienia wniosku córki nisżijayrßh HQ Híi H - pßwóüki 12”Ż 1 zostaławydana decyzja przez Miejskiego Inspektora .Sanitarnego w B_ zezwalająca na ekshumację w dniu 16 października 2000 r.. zwłok i celem przewiezienia wydobytych szczątków na cmentarz w K- Elrshumacją i przewiezieniem zwłok zajął się Zakład Usług Pogrzebowych D- w Bi Ponadto pozwana podkreślíła, że z chwilą ekshumacji zwłok parafia natychmiast dokonała na rzecz powódki - J zwrotu pieniędzy w kwocie 280 zł. za rezerwację miejsc niewykorzystanych w umówionym okresie 20 lat od pochówku zmarłych małżonków I-li i S- 1-1-nadmieniając, że pomimo żądań pozwanej, nigdy nie doszło do zwrotu rachunków wystawionych przy pochówkach zmarłych małż. HC przez Jj W! Pozwana wywiodła więc, ze z chwilą ekshumacji zwłok" I-Di --- STRONA 4 --- -_._._...-..._.._.__._i ' _ąşşş-__.__i.:, H: oraz zwrotu należności na rezerwacje miejsc, opróżnione miejsca pochówku pozostają w gestii- zarządu cmentarza, tj. w gestii pozwanej parafii. Sąd ustalił izważył, co następuje: I W dniu 7 lipca 1994 r. zmarła matka powódki - H- która pochowana została na cmentarzu wyznaniowym parafii św. J- Rsw B- za co powódka uiściła na rzecz pozwanej parafii "sumę 2.350 000 zł. = przed denominacją (1.000 000 zł. za rezerwację miejsca do 2014 "r. i 1.350 000 za wykopanie grobu) . W dniu 19 maja 1995 r. zmarł ojciec powódki - S- który pochowany został na cmentarzu wyznaniowym parafii św. za co powódka uiściła na rzecz pozwanej parafii sumę 300 zł. (100 zł: za rezerwację miejsca do 2015 r. i 200 zł. za wykopanie grobu) . .` ' . _ .Dowód: kopie rachunków z dnia 22.05.1995r._i z dnia 11.07.1994r. k.9 ` - _ . 1 zeznania świadków; E- om 1-iso, Zżßí 1<-50» M1 Łík-50v-52›ZíSí1 i<.s0, 1 1 5 S 5 1 Ą .1 W dniu 16 pażdziernika 2000 -r. I- na mocy zezwoleń wydanychprzez Miejskiego Inspektora Sanitarnego w BS- po_wódka - za pośrednictwem. zakładu pogrzebowego D- w - .dokonała ekshum-acji zwłok zmafiyzh rodzicow Híi sí Híi przwfißzißflifl wydobytych szczątków na cmentarz w K- ~ _ Dowód: zezwolenia wydane -przez Miejskiego Inspektora Sanitarnego w 13-' (k. 5; k. 6), - . - ' 1 I zęznsnia §,»..~.›u.‹ii<<'>~.›~.'= zí s| i<.so._ rg ij i<.so«.~s2,. al'-'nl i<.52v-5?›. AfiwJ1<.53v-ss, 1 1 I zeznania pozwanego F- N k.69. 3 --- STRONA 5 --- Å..-Å-_.Å-.Ź--_-..-4 W ocenie sądu roszczenie powódki jest w pełni zasadne í zasługuje na uwzględnienie. Ustalając stan faktyczny sprawy Sąd oparł się na dokumentach zebranych w aktach sprawy ,; albowiem ich prawdziwości nie kwestionowała zadna ze stron. -' ' - Nadto sąd --dał wiarę zeznaniom przesłuchanych w sprawie świadków: E- Dí Zí Sí.. tulei. eßwli B1 [Ę albowiem są one logiczne, konsekwentne, wzajemnie uzupełniają się. Zeznania w/w świadków uzupełniają się z wiarygodnymi zeznaniami za pozwaną- F_l-S; 1 Za wiarygodne, aczkolwiek nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie sąd uznał zeznania świadków: K_K_ E.. stąd nie ma potrzeby szczegółowego ich om-awiania. - W sprawie należało ustalić sporne pomiędzy stronami oznaczenie pierwotnych miejsc pochówku" zmarłych 1-1- i S- H- albowiem powódka ' ¬. wskazała na kwatery o numerze ewidencyjnym 1.01007"A i 101007 B (k. 2-5), natomiast pozwana podniosła, że numery rachunków z dnia 11 lipca 1994 r. i 22 maja 1995 r. odpowiadały numerom miejsc pochówku, tj. zmarła Hi H: została pochowano na miejscu o numerze 101104, zaś zmarły S_I¬I- na miejscu o numerze _101709 _(k. 15-19). W odpowiedzi na zarzut strony pozwanej, strona powodowa sprecyzowała w piśmie złożonym w_ tut_ejszym'Sądzie w dniu 28 lutego 2011 r. żądanie pozwu (ki 30-31), uznając wskazane przez parafię numery za prawidłowe. Sąd uznał, że numery rachunków - z dnia ll lipca 1994 r. i 22 maja 1995 r. (k. 9) odpowiadały numerom miejsc pochówku, co wynika także z ewidencji ksiąg cmentarnych przekazanych przez pozwaną (k. 62-67). Tym samym zmarłaiłí została pochowana na miejscu o numerze 101104, zaś zmarły na miejscu o numerze 101709. W sprawie należało wyjaśnić także inną spomą okoliczność, mianowicie, czy pozwana parafia po ekshumacji zwłok zmarłych małżonków Hi _ dokonała na rzecz powódki zwrotu pieniędzy za rezerwację miejsc niewykorzystanych w umówionym okresie 20 lat od pochówku zmarłych rodziców i z tego tytułu wypłaciła powódce sumę 280 zł. (k. 15-19; k. 10; k. 20), a więc czy prawo powódki do grobów po rodzicach wygasło. Powódka zaprzeczyła, by rozliczenie takie miało miejsce wskazując, że suma widniejąca na odwrocie rachunku z dnia 25 maja 1995 (k. 10) dotyczy prawdopodobnie rozliczenia imiej wpłaty dokonanej przez ojca powódki, . 1| _ --- STRONA 6 --- ._-Ÿ-iii. gdyż podejmował on za swego życia czynności związane z pochówkiern, a nadto rozliczenie takie - jeśli miało miejsce - nastąpiło z udziałem przedstawicielkí zakładu pogrzebowego - nie zaś powódki (k. 30-31). Rachunek taki jest bowiem dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c., z którego wynika wzruszalne domniernanie jego prawdziwości i autentyczności pochodzenia zawartego w nim oświadczenia od wystawcy, który go własnoręczniepodpisał (por. post. SN'_z dnia 15 kwietnia 1982 r., III CRN 65/82, LEX nr 8414;_wyr. SN z dnia 27 czerwca 2000 r., I CKN 288/00, Prok. i Pr. 2000, nr 11, poz. 32; uzasadnienie wyr. SN z dnia 3 paiaztemiras 2000 f., 1 can 804/98, LEX az 50890; uzasadnienie wyf. sN z dnia 6 ireapaaai 2002 1:., 1 c1‹:N 1280/00, LEX nr 78358). świadek sli ~ po okazaniu jej podpisu na rachunku oświadczyła, że zaden z podpisów nie został złożony przez nią . W związku z powyższym _Sąd dał wiarę twierdzeni-om powódki, albowiem przemawiają za tym także zeznania świadków B- D-` BE .Niespornym zaś -¬ pomimo wskazywania przez strony na rozbieżne okoliczności - pozostał fakt braku skuteczności zrzeczenia się przez powódke prawa do g'robu_narzeczK:E.. '- _ '- _ - _ Żądanieustalenia między stronami przedmiotowego sporu stosunku prawnego, , I: _ 'L L _ rr tj. przysługującego powódce prawa do grobu, wynika z treści art. 189 k.p.c. Powód . - ,_ może żądać izstnfento przez sąd istnienia lub nžefsrnfenio srosnnkn prawnego lub prawo, gdy mo w tym interes prawny. W związku z powyższym Sąd obowiązany jest zbadać, czy powód ma interes prawny w ustaleniu. Przez interes prawny 'w procesie 'cywilnym należy rozum-ieć_ "obiektywną" w- ś`wiet1e'_obowiązujących przepisów prawnych, to jest wywoła-ną rzeczywistym narażeniemiub zagrożeniem określonej sfery' prawnej, potrzebę uzyskania określonej treści wyroku (zob. T. Rowiński, Inreres prrnyny w procesie cywilnym i w posręp_ot-rrrnftr niep_rocesowyrn, Warszawa 1971, s. 26). Podkreślió przy tym należy, ze to powódka była stroną umowy o pochowanie zwłok po zmarłych H- Í-1-1 3- I przysługiwało prawo do grobu w' niespornym okresie pomiędzy pochówkiem a i to powódce ekshurnacją zwłok. Natomiast pozwana podnosiła, że w chwili obecnej sporne miejsca pochówku pozostają w gestii zarządu cmentarza. Wświetle powyższego nie ulega ' 'll `5 --- STRONA 7 --- _,.i¬ wątpliwości, że powódka posiada interes prawny w ustaleniu, a tym samym legitymację czynną do wytoczenia wyżej wymiennego powództwa. Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd uznał, iż powódka nabyła prawo do grobu po zmarłych rodzicach, tj. po zmarłej H- w dniu 11 lipca 1994 r. i po zmarłym S: I-I_w dniu 22 maja 1995 r.-Prawo to powódka nabyła każdorazowo na okres 20 lat, na podstawie umowy o pochowanie zwłok, za co uiściła opłatę rezerwacyjną. Umowa o pochowanie zwłok jest czynnością o charakterze cywilnoprawnym, na mocy której pomiędzy powódka a pozwanąparañą nawiązany został stosunek obligacyjny (por. wyr. Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2005 r. (1 ACa 853/0-4 Apel.- W-wa 2006/2i12, Wokanda 2006/10/46). Prawo do grobu wynika z tresci ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i_ chowaniu zmarłych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295 ze zm.): an. 7 ust 1. Grób nie rnoże być użyty do ponownego chowania przed upływern-lat-20; ust 2. Po upływie lat _20 ponowne użycie grobu do chowania nie może nastąpić, jeżeii jakakoiwiek osoba zgłosi zastrzeżenie przeciw rernu 'i uiści opłatę, 'przewidziana za pochowanie zwłok." Zastrzeżenie to rna skutek na dalszych lat 20 i' rnoże być odnowione. Z uwagi na fakt, iż jest to przepis rangi ustawowej, prawo do grobu - zgodnie z zasadą lex inferior non derogaf Zegi superiori - nie możebyć ograniczone ani wyłączone przez postanowienia aktów hierarchicznie niższego rzędu, a więc np. regulaminów crnentarnych, na które powoływała się strona pozwana (k. 68-7_0). Mając - .a na uwadze powyższe nie sposób uznać, iż z chwilą ekshumacji osoba uprawniona traci prawo do grobu, albowiem konstatacja-taka nie znajduje uzasadnienia w powszechnie obowiązujących przepisach prawnych. Powyższe' potwierdza także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2005 r. (1 ACa 353/04 Apel.-W-wa 2006/2/12, Wokanda 2006il0/46): (...) ,,Postanowienia_reguZarnino`w wydawanych _przez zarzadców crneniarzy nie rnogą pozostawać w .sprzeczności z przepisami ustaw bezwzgiędnie obowiązujących i ograniczać praw osob uprawnionych .do pochowania - Rozważenia wymagała _również kwestia lokalizacji cmentarza, na którym znajdują się sporne groby, albowiem powódka oznaczyła, iż jest to cmentarz położony w B- przy ul. _ (k. 2-5), natomiast pozwana podniosła, że cmentarz wyznaniowy P-_ św. J: RG w 'którego pozwana jest zarządcą, położony jest przy .w B_ul. 1í(k. 15~19). Pismem Ó . . --- STRONA 8 --- procesowym złożonym w tutejszym Sądzie w dniu 19 maja 2011 r. (k. 71) powódka wyjaśniła, ze cmentarz adrninistrowany przez pozwaną parafię znajduje się w Bi pomiędzy ul. T_ a ul. B- na dowód czego załączone wydruk mapy z zasobu danych Głównego Geodety Kraju (k. 72). Zważyć należy, że spornym było jedynie oznaczenie sposobu lokalizacji cmentarza, tj. nazewnictwa ulic. Nie pozostawia zaś wątpliwościiakt, że przedmiotowe sprawa dotyczy tego właśnie oznaczonego cmentarza, którego zarządcą jest pozwana parafia. W związku z powyższym okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc nie wymaga dowodzenia (art. 227 k.p.c.)_¿(por._ wyr._'Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2010 r., VI ACa 364/10, LEX nr 694288). Sąd na mocy art. 217 § 1 k.p.c. uznał za zbędne środki dowodowe' wnioskowane przez strony, a tym samym nie zachodziła okoliczność uzasadniająca otwarcie rozprawy na nowo (art. 225 k_.p.c.).. ' _ __ . _ *_ Mając na uwadze powyższe, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uznając roszczenie powódki za w pełni zasadne- należało orzec jak w sentencji". - ' _ _ " O kosztach" procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z wynikiem procesu. ' - .' _ __,,-". _.r"' ` 7 '_-""'-