Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygn. akt. IC 335/09 :1. ~21‘ ‘ fr. /"'€"* 5%» 1, '{\ E1 ‘Q,l1_;if}. I. I. v ' VVYROK W IMIENIU RZECZYPDSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 c2erwc'a 2010 r. Sqd Okrggowy w Bydgoszczy I Wydrzial Cywilny W skiadzie: _ Przewodniczapy Sgdzia Sqdu Ol<rQg0Weg0_ Grazyna Bednarek Protokolant sekr. sqd. Anna Jagie10Pick ' ' p0 rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2010 r. w Bydgoszczy sprawy z powédztwa przeciwko Skarbowi Pafistwag Aresztowi §1edczemu W Bydgoszczy 0 zap%ata=; ' oddala powédztwo. Sygn. akt. IC 335/09 .-1. ¬~`I> « zfff. f'“'{"* RM z, '¿\ Ę; ;{'.__;¿Ę;. I. 1. v. ' WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy W Bydgoszczy I Wydrział Cywilny W składzie: _ Przewodniczący Sędzia Sądu OI<ręgoWego_ Grażyna Bednarek Protokolant sekr. sąd. Anna Jagieło-Pick I " po rozpoznaniu W dniu 7 czerwca 2010 r. W Bydgoszczy sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa- Aresztowi Śledczemu W Bydgoszczy o zapłatę " oddala powództwo.
--- STRONA 2 ---
Sygn.a.kt1C335/‘O9 _ Uzasadnienie ' Powod Walvl wniosi 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Pafistwa Aresztu §1edczeg0 w Bydgoszczy na swojq rzecz kwoty 150 000,00 zkotyoh wraz z ustawowyml odsetkami od dnia 29 czerwca 2009:. do dnia zapiaty tytulem zadoééuc zynienia za. naruszenie przez pozwanego dobr osobistych powoda w wyniku przeludnienia, niehumanitarnego traktowania, bralcu intymnoéci, braku oddzielenia urzqdzefi sanitarnych od res zty powierzchni do spania, psychiczne i fizyczne znqcanie sig oraz utrata wzroku W zwiatzku ze zkym oéwietlcniem. Powod podniosi, i2 podczas odbywania kary pozbawienia Wolnoéoi W Areszcie Sledczyln W Bydgoszczy W okresie od 17 stycznia 2008r. do 13 maja 2008:. oraz od'12 Wrzeénia 2008:. do chwili vmiesienia pozwu vwystvgpowaio nadmierne 2agqszczenic osadzonych Wobec braku speknienia wymogu zapcwrienia powierzchni 3 ml 11a_ jednego osadzonego, ponizajape i nieludzkie traktowanie co doprowadzflo do strat moralnych, naruszenia dobr osobistych, niehumanitarnego traktowania. Powod rowniei Wskazal na' brak intymnoéci, brak oddzielenia Luzqdzefi sanitarnych od reszty pomieszczenia przeznaczonego do spania, a takéze Ze W skutek ziego oéwietlenia traci wzrok. Zdaniem powoda, pozwany namszy} art. 30 Konstytucji R.P., aft. 10 ust.}. Miqdzynarodowego Paktu Praw Osobistychi Publicznych, art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnoéci, z uwagi na to, ze Warunlci osadzenia sq niegodne cz1oWieka. Powod podak, i2 jest zmuszony do przebywania W celi z osobami zdemoralizowanymi, nie majapymi szacunku dla cudzego dobra i innych szanowanych wartoéci a przebywanie W takim érodowisku agresji czyni niemoiliwq resocj alizacj Q. ' Na pierwszej rozprawie powod sprocyzowai powodztwo oéwiadczajdc, iz pozew dotyczy zadoééuczynienia za osadzenic W warunkach niehumanitarnych W przcludnionej celi a nie za utratq zdrowia Wskutek przebywania w tych warurflkach. (14.91) W odpowiedzi na pozew pozwany wniésl 0 odrzucenie pozwu i zasqdzenie kosztow postqpowania Wediug norm przepisanych. Pozwaoy wskazak, it powod mm W Sqdzie Okrqgowym pod sygnaturq I C 35/07 pozew pr'zeciwl<o Skarbowi Paiistiva —AresztoWi §1e'dczemu W Bydgoszczy, 'o umieszczcnie go w przeludnionych celachoraz o 216 warunlii bytowe wykonjnvania kary, a takzo ..naruszanie praw .osadzonego, ktory kqcznie z . _ . 1 Sygn. akti C 335f'09 _ Uzasadnienie ' Powód Wah/I wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa- Aresztu Śledczego w Bydgoszczy na swoją rzecz kwoty 150 000,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 29 czerwca 2009:. do dnia zapłaty tytułem zadośćuczynienia za naruszenie przez pozwanego dóbr osobistych powoda W wyniku przeludnienia, niehumanitarnego traktowania, braku intymności, braku oddzieienia urządzeń sanitarnych od reszty powierzchni do spania, psychiczne i iizyczne znęcanie sie oraz utrata wzroku w związku ze złym oświetleniem. Powód podniósł, iż podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Areszcie Śłedczym -w Bydgoszczy W okresie od 17 stycznia 2008r. do 13 maja 2008r. oraz od'ł2 września 2008:. do chwili wniesienia pozwu występowało nadmierne zagęszczenie osadzonych wobec braku spełnienia wymogu zapewnienia powierzchni 3 mz na jednego osadzonego, poniżające i nieludzkie traktowanie co doprowadziło do strat moralnych, naruszenia dóbr osobistych, niehumanitarnego traktowania. Powód również wskazał na" brak intymności, brak oddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia przeznaczonego do spania, a także że w skutek złego oświetlenia traci wzrok. Zdaniem powoda, pozwany naruszył art. 30 Konstytucji R.P., art. 10 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistychi Publicznych, art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, z uwagi na to, ze warunki osadzenia są niegodne człowieka. Powód podał, iz jest zmuszony do przebywania w celi z osobami zdemorałizowanymi, nie mającymi szacunku dla cudzego dobra i innych szanowanych wartości a przebywanie w takim środowisku agresji czyni niemożliwa resocj ałizacj ę. " Na pierwszej rozprawie powód sprccyzował powództwo oświadczając, iz pozew dotyczy zadośćuczynienia za osadzenie W warunkach niehumanitarnych W przeludnionej celi a nie za utratę zdrowia wskutek przebywania w tych warunkach. (k.91) W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o odrzucenie pozwu i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Pozwany wskazał, iż powód złożył W Sądzie Okręgowym pod sygnatura I C 35/07 pozew przeciwko Skarbowi Państwa -Aresztowi Śłedczemu w Bydgoszczy, 'o umieszczenie go W przełudnionych celachoraz o złe warunki bytowe wykonywania kary, a także .naruszanie praw csadzonego, który łącznie z _ _ ` 1
--- STRONA 3 ---
postopowaniom apelacyjnym i 1iasacyjnym, prawomocnie juz zostai rozstrzygnioty, zatem zachodzq przestanlci do odrzucenia POZWLI z uwagi na treéc’: art. 199§1 pkt 2 k.p.c. Pozwany podniosi, ii poWc';d'by% osadzony W tych samych celach co poprzednio W szczegolnoéci W celi K 14, gdzie przebyvzajq chorzy i gdzie nie ma przeludnionia, nadto Warunki socjalnobytowe sio nio zmienfly, pozwany zaé dopelnia Wszystkich obowiegzkow Wynikajatcych 2 przepisow prawnych, co powoduje brak bezprawnoéci dziatania pozwanego. Z uwagi na bralt podstaw do odrzucenia pozwu pozwany zostat wezwany do merytorycznej odpowiedzi na pozew. W_ odpowiedzi na pozow pozwanytwniosi o oddalenie powodztwa oraz zasqdzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztéw procesu Wg norm przepisanych. Pozwany Wskazal, it powod Wielokrotnie przebywak W Areszcie §Iedozym W Bydgoszczy i byt osadzony W roinych celach, z czego Wiqkszoéé czasu W szpitalnej celi 205 lub na Sali 14, ktora jest izbg chorych, na ktorych nie ma przcludnienia. Pozwany zaprzoczyl twierdzeniom powoda, ze Wystqpowalo przeludnienie W celach, W ktorych przebywalr powod. 'PozWany taliie Wskazal, Ze kwesftq kqcikow sanitarnych reguluje przepis §28 rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci z dnia 25 sicrpnia 2003r. W sprawie regulaminu organizacyjnoporzatdkowego Wykonywania kary pozbawienia Wolnoéci, ktory nie Wyznacza Zadnych konkretnyoh norm W tyrn zakresie. Zdaniem pozwane go, 2abudowa metalowa kqoika sanitarnego 2 zaslonq matoriatowq W otworze drzwiowym spelnia Wymagania powyiszego rozporzqdzenia i zapewnia nielqqpujape uzytkowanie urzqdzefi sanitarnych. Ponadto powod zostal wyposazony przez pozwanego We wszystkie Wymagane rozporzqdzeniem Ministra Sprawiedliwosici z dnia 17 paidziernika 2003r. W sprawie Warunkow bytowych osob osadzonych W za.k1adach_ karnych i aresztach éledczych przedmioty tj. odziez, érodki higiony, sprzcigt kwaterunkowy. Ponadto pozwany wskazal, ii powyzsze rozporzqdzenie dopuszoza rowniez cele nieskanalizowane. Wszystkie prawa powoda okreélone W art. 102 k.k.W. z zastrzezeniem aft. 104 k.k.w. byly przez pozwanego realizowane. Pozwany Wniosk o oddalenie powodztwa rowniez Z uwagi na treéri art. S k.c. Zastcgpujatca pozwanogo Prokuratoria Generalna Skarbu Panstwa W odpowiedzi na pozew Wniosia o oddalenie powodztwa i zasqdzenie od powoda na rzecz Skarbu PanstWa Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kosztéw zastegpstwa procesowego Wg norm przepisanych. Podtrzymata wszystkie dotychczas zgtoszone przez strong pozwanq tWierdzenia,_ oéwiadczenia. i zarzuty. W odniesienin do zarzutu ztego oéwietlenia W celach strona pozwanal podkreélila, Zo cele. miesgkalnc W kizorych przebywal powod Wyposazone sa. W oprawy posiadajqce éwietlowki o nnocy 2/36 Wat. Natqienie éwiatka jest zgodne z nonng przowidzianq dla pomioszczen stalego pobytu. A . _ _ . 2 postępowaniem apelacyjnym i kasacyjnym, prawomocnie już został rozstrzygnięty, zatem zachodzą przesłanki do odrzucenia pozwu z uwagi na treść art. l99§l pkt 2 k.p.c. Pozwany podniósł, iz powód' był osadzony w tych samych celach co poprzednio w szczególności w celi K -14, gdzie przebywają chorzy i gdzie nie ma przeludnienia, nadto warunki socjalne-bytowe się nie zmieniły, pozwany zaś dopełnia wszystkich obowiązków wynikających z przepisów prawnych, co powoduje brak bezprawności działania pozwanego. Z uwagi na brak podstaw do odrzucenia pozwu pozwany został wezwany do merytorycznej odpowiedzi na pozew. W odpowiedzi na pozew pozwanywniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu wg norm przepisanych. Pozwany wskazał, iz powód wielokrotnie przebywał w Areszcie Śledczym w Bydgoszczy i był osadzony w różnych celach, z czego większość czasu W szpitalnej celi 205 lub na Sali 14, która jest izbą chorych, na których nie ma przeludnienia. Pozwany zaprzeczył twierdzeniorn powoda, ze występowało przeludnienie w celach, W których przebywał powód. 'Pozwany także wskazał, ze kwestę kącików sanitarnych reguluje przepis §28 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania katy pozbawienia wolności, który nie wyznacza żadnych konkretnych norm w tym zakresie. Zdaniem pozwanego, zabudowa metalowa kącika sanitarnego z zasłoną materiałowa w otworze drzwiowyrn spełnia wymagania powyższego rozporządzenia i zapewnia niekrępujące użytkowanie urządzeń sanitarnych. Ponadto powód został wyposażony przez pozwanego we wszystkie wymagane rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 pażdziernika 2003r. W sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych przedmioty tj. odzież, środki higieny, sprzęt kwaterunkowy. Ponadto -pozwany wskazał, iż powyższe rozporządzenie dopuszcza również cele nieskanalizowane. Wszystkie prawa powoda określone W art. 102 k.k.w. z zastrzeżeniem art. 104 k.k.w. były przez pozwanego realizowane. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa również z uwagi na treść art. S k.c. Zastępująca pozwanego Prokuratoría Generalna Skarbu Państwa w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Podtrzymała wszystkie dotychczas zgłoszone przez stronę pozwaną twierdzenia, oświadczenia i zarzuty, W odniesieniu do zarzutu złego oświetlenia w celach strona pozwana' podkreśliła, ze cele mieszkalne W których przebywał powód wyposażone są w oprawy posiadające świetlówki o mocy 2/36 Wat. Natężenie światła jest zgodne z normą przewidzianą dla pomieszczeń stałego pobytu. › _ _ _ ` 2
--- STRONA 4 ---
§gti ustglil, co nas_t:;puj§:_ Powod przebywat W Areszcie §ledczym W Bydgoszczy W okresie od 17' siycznia 2008 roku do 13 maja 2008 roku, 0d 12 Wrzeénia 2008 roku do chwili obecnej. Okolicznoéé bezsporna W jednostce pozwanego dochodzilo okresowo do sytuacji, W ktérej umieszczano nicktorych osadzonych W Wamnkach nie Z3.p£Wniaj8£Cf/Ch 3:n2 powicrzchni celi na 1 osobo. dowody: zawiadomienia kierowane do sqdu penitencjarnego flc3740) 1' irformacje 0 zaludnieniu wjednostkach penirencjarnych (£1.41 2), Przez okres Wskazany W pozwie powod przebywal W coli nr 105 oraz W szpitalnej coli 205 i W izbie chorych W coli 14. W celi szpitalnej oraz W izbie chorych nie Wystqpowalo przeludnienie, natomiast W celi nr 105 do kwietnia 2009r. miato miejsoe okresowe przeludnienio. dowody: wykazy pomieszczeri, w krdrych przebywaf powdd (7c. 2525v), i;~:f0rmafcje 0 zafudnieniu jednosrek penirencjamych (ls. 4]42), zeznanfa éwiadka M§ D— (76.133"133) . Powéd przez okres Wskazany W powodztwie nie skladai skarg na Warunki panujape W oolaoh, W ktorych przebywal. V ' a’0wdd.' zeznania éwiadka 161vI 62) Powod mial zapewnionc W calach, W ktoryoh przebyvxfat, odpowiedni sprzot kwaterunkowy, W szczegoinoéci iozko, szafka na Zywnoéé, stot. Zapewniono mu takze odziei i érodki higieny potrzebne takze do utrzymania czystoéci W celi. Cele Wyposazone byty W urzqdzonia sanitarne, odgrodzone od reszty ponlieszczenia kotarami. dowodyr zeznania §wz'aa'ka flc. 16112J62), zeznania s'wiadFca W W 1\@1>itI< H21332 3 şad ustalił, co nas_tępuje:_ Powód przebywał W Areszcie Śledczym W Bydgoszczy W okresie od 1? stycznia 2008 roku do 13 maja 2008 roku, od 12 Września 2008 roku do chwili obecnej. Okoliczność bezsporna W jednostce pozwanego dochodziło okresowo do sytuacji, W której umieszczane niektórych osadzonych W wamnkach nie zapewniających 3rn2 powierzchni celi na 1 osobę. dowoa'y: zawiadomienia kierowane do sądu penifencjarnego ŰLŚ7-40)' 1' informacje o zaludnienia wjednostkach peniiencjarnych (k.4l-2), Przez okres wskazany w pozwie powód przebywał W celi nr 105 oraz w szpitalnej celi 205 i w izbie chorych w celi 14. W celi szpitalnej oraz w izbie chorych nie występowało przeludnienie, natomiast w celi nr 105 do kwietnia 2009r. miało miejsce okresowe przeludnienie. dowody: wykazy pomieszczeń, w których przebywał powód (iz. 25-25v), informacje- o zaiadaienia jeafirosrek penírencjarnych (k. 41-42), zeznania świadka MŠ Ü (if-.132'Í33) _ Powód przez okres wskazany W powództwie nie składał skarg na warunl<i panujące w celach, w których przebywał. « ` a'owód.' zeznania świadka iólv-162) Powód miał zapewnione w calach, W których przebywał, odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, w szczegóiności łóżko, szafka na żywność, stół. Zapewniono mu także odzież i środki higieny potrzebne także do utrzymania czystości W celi. Cele wyposażone były w urządzenia sanitarne, odgrodzone od reszty pomieszczenia kotararni. - dowoaß/.' zeznania śwz'aa'ka Űc. 1611›-162), zeznania świadka W W ßtøífk. M2-133) 3
--- STRONA 5 ---
Cele 105, W ktorej przebywat powod, nie rniala dostatecznej Wentylacji W kqciku sanitarnym. d'0wody.' zeznania s‘wz'adk0'w Ml 05' 132435)’ Zeznania éwiadka R‘ Bi (k. I33133v), zeznania éwiadka 133v) ggd Zwaifl, co n_as.tepuj_e_: Powyzszy stan faktyczny Sod ustalii na podstawie caiosci zebranego W sprawie materiaiu dowodowego, dolatczonych do akt sprawy dokumentow g1c'>Wnie 2 ewidencji pozWanego, a takze na podstawie zeznafr swiadkéw A—D—oraz N. 11! REl 1 Z— K: Swiadkowie steps Z Kgnie przebywali W jednej celi 2 powodem W okresie objetym powodztwem, niemniej jedna.k byli razem osadzenli W oeli 105 i mieli Wiedze o Warunkach panujqcych W tej celi. Sqd dat Wiare zeznaniom powoda oraz poWo1an§/ch przez niego éwiadkom na okolicznosé, iz w eeli 105, W ktorej glownie przebywat powéd szafki z Zywnosciq oraz sto% sq W odlegtosci nie Wiekszej niz 1m od muszli, a. takze nie ma dobrej Wentylaeji W kapiku sanitarnym. Zeznania Wymienionych swiadkow W tej czesci byiy spéjne, logiczne i konsekwentne, nalezaio Wiec dad im Wiare W calioéoi. Sqd dat Wiare zeznaniorn éwiadka M. mom powoda, i2 W oeli 105 W 2008 roku i do kwielnia 20091 rnialo miejsoe przeludnienie W eeli. Ponadto Sqd ustalii, it kqcik sanitarny jest odgrodzony kotarer, ktora speinia fimkcje zachowania intymlloscif W niniejszej sprawie naiezy przyjqé, 12 powod domaga sie od pozwanego zadoséuczynienia za naruszenie dobr osobistych Wywodzonyoh 2 treéci art. 23 k.c., art. 24 k.o. oraz art. 448 k.c. przez osadzenie W zakladzie karnyrn W Warunkach naruszajapyoh, zdaniem powoda, godnoéé czlowieka i jego intyannoéé, albowiern W celaoh Wieziennyoh liczba met1ow przypadajapa na jednego osadzonego Wynosila mniej nit 3 m2, a znajdujape sie W celi urzqdzenia sanitarne byiy niedostatecznie oddzielone od pozostatej jej czeéci i brakowato odpowiedniej Wentylacji. ' Zgodnie z trescizr art. 24 k.o. i art. 448 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrozone cudzym dziataniem, moie 2a_daé zaniechania tego dziatania, chyba Ze nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego néiruszenia rnoze on takze Zgdaé, ezeby osoba, ktora dopusofia. sie naruszenia, dopetnita ozynnoéci potrzebnych do usunieoia jego skutkow, W 4 Cela 105, w której przebywał powód, nie miała dostatecznej wentylacji w kac-iku sanitarnym. dowody." zeznania świadków M-1- ŰŰ' Í32'd33)' zeznania świadka R- Eí (k. 133-1331/), zeznania świadka 133v) Ęąd Zważú, co n_as,t,ępuj,eż: Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całości zebranego W sprawie materiału dowodowego, dołączonych do akt sprawy dokumentów głównie z ewidencji pozwanego, a takze na podstawie zeznań świadków A_D_oraz N. tí: RŁEQ 1 zj Ki swaakswn Rýspi zj Kanie przebywali w jednej celi z powodem W okresie objętym powództwem, niemniej jednak byli razem osadzeni w celi 105 i mieli wiedze o warunkach panujących w tej celi. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda oraz powołanych przez niego świadkom na okoliczność, iż W celi 105, w której głównie przebywał powód szafki z żywnością oraz stół są w odległości nie większej niż lm od muszli, a także nie ma dobrej wentylacji w kaciku sanitarnym. Zeznania wymienionych świadków w tej części były spójne, logiczne i konsekwentne, należało więc dać im wiarę W całości. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka M- “oraz powoda, iż w celi 105 w 2008 roku i do kwietnia 2009r. miało miejsce przeiudníenie w celi. Ponadto Sąd ustalił, iż kącik sanitarny jest odgrodzony kotarą, która spełnia funkcję zachowania intymności." W niniejszej sprawie należy przyjąć, iz powód domaga się od pozwanego zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych wywodzonych z treści art. 23 k.c., art. 24 k.c. oraz art. 448 k.c. przez osadzenie w zakładzie karnym w warunkach naruszających, zdaniem powoda, godność człowieka i jego intymność, albowiem w celach więziennych liczba metrów przypadająca na jednego osadzon-ego wynosiła mniej niż 3 mz, a znajdujące się w celi urządzenia sanitarne były niedostatecznie oddzielone od pozostałej jej części i brakowało odpowiedniej wentylacji. ' Zgodnie z treścią art. 24 kc. i art. 448 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może zadać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła sie naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usuniecia jego skutków, w 4
--- STRONA 6 ---
szczogolnosci azeby ztozyta oswiadczenie odpowiedniej treéci i W odpowiedniej formic. Na zasadach przewidzianych W kodeksie H1026 rowniei Zadaé zadoséuczynienia pienieznego. W razie naruszenia dobra osobistego sad moze przyznaé temu, czyje dobro osobiste zostato naruszone, odpowiednia surne tytutem zadoséuozynienia pienieznego za doznana krzywde lub na jego Zadanie zasadzié odpowiednia sumo pieniezna na WSk8.ZE11'l}’ przez niego eel spoteczny, niezaleznie od innych érodkéw potrzebnych do usuniecia skutkow naruszenia: Ciezar WYk&ZEll118., ze nastapito naruszenie dobra osobistego spoozywa na powodzie. Zgodnie z treécia art. 6 1<.c. ciezar udowodnienia faktuspoczywa na osobie, ktora z faktu tego Wywodzi skutki prawns. W prooesie cywilnyrn obowiazuje‘ zasada kontradyktoryjnosoi a strony sa obowiazane Wskazywaé dowody dla stwierdzenia faktow, Z ktorych Wywodza skutki prawns. Nieudowodnienie przez’ powoda dochodzonych Zadan Wobeo nieprzedstawienia dowodow prowadzi bowiern do oddalenia powodztwa. Zgodnie 2 dorninujacym W doktrynie pogladem, W celu skorzystania z zadoséuczynienia przewidzianego W art. 448 _1<.c. korneczne jest Wskazanie prawnie chronionego dobra osobistego, ktore zostato naruszone, a nastepnie Wykazanie, Ze naruszenie miato charakter bezprawny oraz zawiniony. Powod zobowiazany byt W przedmiotowej sprawie Wykazaé, 2e odbywal kart; pozbawienia Wolnosoi W Warunkach lprzeludnienia, W celach, W ktérych na skazanego przypadato rnniej niz 3 mg, i W ktorych urzadzerria sanitarne nie byty odgrodzone od pozostatej cZes'ci pomieszczenia oraz byly pozbawione Wentyiacji. . Odnoszac sie do tej kwestii przeludnienia, W pierwszym rzcgdzie Wskazaé naleiy, as przy jej rozpoznawaniu nalezaio rnieé na Wzgledzie, ii ustawodawca W art. 110 § 2 ‘1<.1~;.W. zawarl Wyrnogi dotyczace Wamnkow bytowych W celaoh rnieszkalnych Wskazujac, Ze powierzehnia przypadajaca na skazanego nie moze Wynosié nmiej niz 3 ml, cele musza byé Wyposazorre W odpowiedni sprzet zapeW11iajacy skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie W5.1‘L11'J.k1 higieny, dostateczny dop1yW powietrza oraz odpowiednia temperature i oswietlenie. Jedynie W szczegolnie uzasadnionych Wypadkaoh, okreélonych W art. 248 k.k.W. obowiazujacym W okresie objtgtyrn poWédz*;wc1n, mogto dochodzio do ograr1.iczenia Wielkosci powierzchni celi na jednego skazanego ponizej 3 ml, jednakze jedynie na czas okreslony. Zgodnie z tym przepisem W szczegolnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakiadu karnego lub aresztu slledczego mogi umieszczaé osaclzonych, na czas okreélony, W Warunkaeh, W ktorych powierzohnia W oeli na jedna osobr; Wynosi mniej niz 3 I112. O takirn umieszczeniu naleiaro bezzwiocznie powiadomié sedziego penitencjarnego. Powod Wykazai, iz W celi nr 105,HVV lgtorej przebywal W okresie objetym powodztwem, Wystepowalo przeludnienia. ZaroWno.poWod jak i swiadek Mili): Zg0dI1i@ 0 5 szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może równiez żądać zadośćuczynienia pieniężnego. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego' cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia.- Ciężar wykazania, że nastąpiło naruszenie dobra osobistego spoczywa na powodzie. Zgodnie z treścią art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W procesie cywilnym obowiązuje zasada kontradyktoryjności a strony są obowiązana wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Nieudowodnienie przez powoda dochodzonych żądań wobec nieprzedstawienia dowodów prowadzi bowiem do oddalenia powództwa. Zgodnie z dominującym w doktrynie poglądem, w celu skorzystania z zadośćuczynienia przewidzianego w art. 448 _k.c. konieczne jest wskazanie prawnie chronionego dobra osobistego, które zostało naruszone, a następnie wykazanie, że naruszenie miało charakter bezprawny oraz zawiniony. - Powód zobowiązany był W przedmiotowej sprawie wykazać, że odbywał karę pozbawienia wolności W warunkach lprzeluclnienia, w celach, w których na skazanego przypadało mniej niż 3 mi, i w których urządzenia sanitarne nie były odgrodzone od pozostałej części pomieszczenia oraz były pozbawione wentylacji. ' . Odnosząc się do tej kwestii przeludnienia, w pierwszym rzędzie wskazać należy, że przy jej rozpoznawaniu należało mieć na względzie, iż ustawodawca w art. 110 § 2 `k.k.w. zawarł wymogi dotyczące warunków bytowych w celach mieszkalnych wskazując, że powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 mi, cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza oraz odpowiednią temperaturę i oświetlenie. Jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, określonych w art. 248 k.k.w. obowiązującym w okresie objętym powódz*¿wc1n, mogło dochodzić do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 mz, jednakże jedynie na czas określony. Zgodnie z tym przepisem W szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledc-zego mógł umieszczać osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 mi. O takim umieszczeniu należało bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Powód wykazał, iż w celi nr l05,w której przebywał w okresie objętym powództwem, występowała przeludnienie.. Zarówno.powód jak i świadek MÊD_ Zg0Ć1niG 4 5
--- STRONA 7 ---
zeznali, iz W WW. celi przebywaio na poczatku 7 oséb, potern 6, a nastepnie 5 osob. Od maja 2009r. W celi powoda przeb_yWa1o 5 oséb, o czym zgodnie zeznawali swiadkowie A 1! E.Eoraz mi co zostalo przyznane przez poWoda. Zdaniem Sadu powod odbywat kare pozbawienia Wolnosci W przeludnionej celi, jednakze trwato to tylko kilka rniesieoy, W tym czasie stan liczbowy zmniejszat sie 2 7 poprzez 6 a nastepnie 5 osob W celi. Ponadto powéd przebyWa1 W podanym okresie W celi szpitalnej, gdzie przeludnienie nie W'yS1IQpOW8.10. Zarowno powod jak i pozwany Wskazali, it cela 105 ma ponad 16 m‘ i przebywanie W niej 5 oséb nie przekracza ustawowej normy 3 m“ najednego osadzonego. ' ' Pomimo, i2 powod Wykazat Ze odbywai kare pozbawienia Wolnosci W Warunkach okresowego przeludnienia, jego zadanie zadosértczynienia nie zastuguje na uwzglednienie. Sad Najwyiszy W Wyroku Z dnia 15 czerwca 2005r. ( IV CK 805/04, Lex nr 177221), stwierdzilz Zdaniem Sadu Najwyzszego W sktadzie orzekajacym nalezy opowiedzieé sie za tym stanowiskiem, ktore znalazio Wyraz juz W Wyroku Sadu Najwyzszego z dnia 12 gnldnia 2002 r., {V CKN 1581f00, OSNC 2004, nr 4, poz. 53), a Wedhlg ktorego przes1a.n1<zr odpowiedzialnosci przewidzianej W art. 448 k.c. jest zawinione naruszenie dobra osobistego. Ciezar dowodu Winy W rraruszeniu dobra osobistego spoczywa W swietle art. 448 W zwiazku z art. 6 k.c. na osobie dochodzaoej zadoséuczynienia pienieznego.” Zdaniem Saduiadajacy zadoséuozynienia pienieinego powinien Wykazaé, Ze naruszenie jego débr osobistych bylo bezpraWne( por. glosa I. Blteszyfiski OSP 2004.6'.75). Zarowno W doktrynie jak 1 W judykaturze Wskazuje sie szereg okolicznosci, ktére Wyiaezaja bezprawnoéé dziatania. Taka okolicznoscia jest min. dzialanie W ramaoh porzadku prawnego. Czynnosci organow Wymiaru sprawiedliwosci, zwiazane z Wypehlieniem ich ustaWoW§/ch obowiazkow, nie rrraja W zadnym sensie charakteru dzialafi nielegalnych. ( Wyrok TK z dnia 11.01.2005r. , SK 60./03, OTKA 2005/1/2). . Zdaniern Sa_du pozwany Wykazal, 2'16 dzialania jego jednostki organizacyjnej na omawianym tle nie nosiio cech bezprawnoéci. Istotny jest fakt, Ze postegpowanie pozwanego W tyna zakresie byio zgodne z przepisami rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z c1nia26 sierpnia 2003 r. We sprawie trybu postepowania Wiaseiwych organow W Wypadku, gdy Iiczba osadzonyoh W zakladach karnych i sledczych przekroczy W skali kraju o golna poj emnosé tych zakladow oraz z dnia 19 kwietnia 2006 r. W sprawie trybu postepowania Wlasciwych organow W Wyp adku, gdy liozba osadzonych W zaldadach karnyeh i é1e_dcz.yc_h przekro czy W ska1i kraju ogolna pojemnosé tych zaktadow. Potwany dziaiai tei zgodnie z obowiaznjaeymi przepisami kodeksu karnego Wykonawczego rain. 0 jfakcie niezachowania norm powierzchni ' 6 zeznali, iż W ww. celi przebywało na początku 7 osób, potem 6, a następnie 5 osób. Od maja 2009r. W celi powoda przebywała 5 osób, o czym zgodnie zeznawali świadkowie A- 1. E.E-oraz mi co zostało przyznane przez powoda. Zdaniem Sądu powód odbywał karę pozbawienia Wolności W przełudnionej celi, jednakże trwało to tylko kilka miesięcy, W tym czasie stan liczbowy zmniejszał się z 'i' poprzez 6 a następnie 5 osób W celi. Ponadto powód przebywał W podanym okresie W celi szpitalnej, gdzie przeludnienie nie występowało. Zarówno powód jak i pozwany wskazałi, iż cela 105 ma ponad 16 mi i przebywanie W niej 5 osób nie przekracza ustawowej normy 3 mi najednego osadzonego. ' ' Pomimo, iż powód wykazał że odbywał karę pozbawienia wolności W warunkach okresowego przeiudnienia, jego żądanie zadośćuczynienia nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Najwyższy W wyroku z dnia 15 czerwca 2005r. ( IV CK 805/04, Lex nr 177221), stwierdził: Zdaniem Sądu Najwyższego W składzie orzekającym nalezy opowiedzieć się za tym stanowiskiem, które znalazło wyraz już w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2002 r., (V CKN l58lf00, OSNC 2004, nr 4, poz. 53), a według którego przesłanką odpowiedzialności przewidzianej W art. 448 k.c. jest zawinione naruszenie dobra osobistego. Ciężar dowodu winy W naruszeniu dobra osobistego spoczywa W świetle art. 448 W związku z art. 6 k.c. na osobie dochodzącej zadośćuczynienia pieniężnego” Zdaniem Sądużądający zadośćuczynienia pieniężnego powinien wykazać, ze naruszenie jego dóbr osobistych było bezpraWne( por. glosa I. Błeszyński O-SP 2004.6'.'r'S). Zarówno w doktrynie jak i W judykaturze wskazuje się szereg okoliczności, które wyłączają bezprawność działania. Taką okolicznością jest rn.in. działanie w ramach porządku prawnego. Czynności organów wymiaru sprawiedliwości, związane z wypełrlieniem ich ustawowych obowiązków, nie mają W żadnym sensie charakteru działań nielegalnych. ( wyrok TK z dnia 11.01.2005r. , SK 60!03, OTK-A 2005/l/2). _ Zdaniem Sądu pozwany wykazał, ze działania jego jednostki organizacyjnej na oniawianym tle nie nosiło cech bezprawncści. Istotny jest fakt, że postępowanie pozwanego W tym zakresie było zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 r. We sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych W zakładach karnych i śłedczych przekroczy' W skali kraju ogólną pojemność tych zakładów oraz z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów W Wyp adku, gdy liczba osadzonych W zakładach karnych i śle_dczych przekroczy W skałi kraju ogólną pojemność tych zakładów. Pozwany działał też zgodnie z obowiązującymi przepisami kodeksu karnego wykonawczego min. 0 »fakcie niezachowania norm powierzchni ' 6
--- STRONA 8 ---
powiadorniono W1asciWego terytorialnie sedziego penitencjarnego W rnysl art. 248. § 1 k.k.W., a decyzje o umieszczeniu osadzonych W celaeh, W ktorych powierzchnia na jedna osobe Wynosita mniej niz 3 m2 b}/'1a podjqta na seisle okreslony czasi stanoWi1a ona Wynik szczegolnej sytuaeji W postaci znacznej w skali kraju liczby osob skazanych na ‘oezwzgledna Rare pozbawienia Wolnoéci. O fakcie naruszenia dobr osobistych powoda nie moze decydowaé jedynie fakt, Ze odbywal on kare W celi, W ktorej powierzchnia na jedna osobe W'§’IlOS118. mniej niz 3 m2. Nalezy bowiem podniesé, ze rozmieszczenie osadzonych W celach znajdowato swoja podstawe pravma W tresci art. 248 §A1 kkw, okreslajacyrn tryb postepowania W takim Wypadku. Zachowanie pozwanego zgodne z dyspozycja tego przepisu Wy1acza istnienie ‘oezprawnosci. Sad_NajWyzszy W Wyroku 2 dnia 2 paidziernika 2007 r. (II CSK 269/07, OSNCZD 2008/3/'75) orzeki, ii zapewnienie przez Pafistwo godziwych Wamnkow odbywania kary pozbawienia Wolnosci jest jednym z podstawowych Wyrnagafr demokratycznego pafistwa prawnego, jednakze osadzenie skazanego W celi W Warunkach, W ktorych powierzchnia na jedna osobe Wynosiia mniej nit 3 mg, przy spetnieniu przes1ane1c okreslonyoh W art. 248 § 1 k.k.W., jest zgodne z prawem. ' W kontekscie zgodnosci z prawern dzialan pozwanego, nie sposob pominaé tego, Ze zaktady karne jak i areszty siedcze nie maja moiliwosci odmowy przyjecia osoby skierowanej do nich przez sad. Wskazaé nalezy, iz dyrektorzy zakladow karnych oraz aresztow sledozyeh na podstawie art. 248§ 1 kkw umieszczali osadzonych W Warunlcach, W ktoqrch powierzchnia W oeli na jedna osobe Wynosi mniej nii 3 rn’. Powyzszy artykut zostal uzrrany przez Trybunat Konstytucyjny W dniu 26 maja 2008r. (SK 25/07) za niezgodny z art. 40 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeozypospolitej Polskiej. Jednakie Wydanie orzeczenia praez Trybunat Konstjrtuoyjny o niezgodnoéoi danego przepisu Z Konstytucja nie stanowi autornatycznej podstawy odpowiedzialnosci S1<arbu'Pa1§stWa. W dotychczasowym dorob1<u_judy1<atu:ry za utrwalony nalezy uznaé pog1a_d ograniczajacy odpowiedzialnoéé odszkodowawcza Skarhu Pafistwa z tytulu Wadliwosci legislaoyjnych jedynie do przypadkow, W ktorych niezgodnoéé aktu normatywnego 2 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zostanie przez Trybunat Konstytucyjny stwierdzona z rnooa 1 Wsteczna. Innymi slowy, odpowiedzialnosé odszkodowawcza Skarbu Panstwa mote ‘Wiaczaé sie Wytaczrrie z takimi Wyrokami Tryb1.111a1u Konstytucyjnego, ktore wjwvierajajskutki retroaktywne. Jak bowiem podkreslit Sad Najwyzszy W uzasadnieniu Wyroku zjdnia 21.11.2003 r., I CK 323/02, ,,Zasada jest, Ze 1 7 powiadomiono właściwego terytorialnie sędziego penitencjarnego w myśl art. 248. § l k.k.w., a decyzje o umieszczeniu osadzonych W celach, W których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż. 3 m2 była podjęta na ściśle określony czasi stanowiła ona wynik szczególnej sytuacji w postaci znacznej w skali kraju liczby osób skazanych na bezwzględna karę pozbawienia wolności. O fakcie naruszenia dóbr osobistych powoda nie może decydować jedynie fakt, ze odbywał on karę w celi, w której powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 mi. Należy bowiem podnieść, że rozmieszczenie osadzonych w celach znajdowało swoją podstawę prawną W treści art. 248 §Ąl kkw, określającym tryb postępowania w takim wypadku. Zachowanie pozwanego zgodne z dyspozycją tego przepisu wyłącza istnienie bezprawności. Sąd_Najwyzszy w wyroku z dnia 2 października 2007 r. (ll CSK 269/07, OSNC-ZD 2008/3/75) orzekł, iż zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, jednakże osadzenie skazanego w celi W warunkach, w których powierzchnia na jedna, osobę wynosiła mniej niż 3 m2, przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 248 § l k.k.w., jest zgodne z- prawem. ' W kontekście zgodności z prawem działań pozwanego, nie sposób pominąć tego, że zakłady karne jak i areszty śledcze nie mają możliwości odmowy przyjęcia osoby skierowanej do nich przez sąd. Wskazać należy, iz dyrektorzy zakładów karnych oraz aresztów śledczych na podstawie art. 248§ I kkw umieszczali osadzonych W warunkach, W których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 1112. Powyższy artykuł został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 26 maja 2008r. (SK 25/07) za niezgodny z art. 40 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. .lednakże wydanie orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności danego przepisu z Konstytucją nie stanowi automatycznej podstawy odpowiedzialności Skarbu' Państwa. W dotychczasowym dorobku _judykatury za utrwalony nalezy uznać pogląd ograniczający odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa z tytułu wadliwości legislacyjnych jedynie do przypadków, W których niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej zostanie przez Trybunał Konstytucyjny stwierdzona z mocą 2 wsteczną. Innymi słowy, odpowiedzialność odszkodowawcza Skarbu Panstwa może wiązać się wyłącznie z takimi wyrokami Trybunału Konstytucyjnego, które wywierajajskutki retroaktywne. Jak bowiem podkreślił Sąd Najwyższy W uzasadnieniu wyroku z„ dnia 21.11.2003 r., l CK 323/02, „Zasada jest, że C 7
--- STRONA 9 ---
stwierdzenie niekonstytucyjnosci okreslonego aktu normatywnego dzia1a na przysz1osc':, a utrata mocy obowiazujacej tego aktu nastepuje z ohwila Wejscia W Zycie Wyroku Trybunalu Konstytucyjnego. Orzeozenie ma charakter konstytutywny. Wyjatki od zasady prospektywnego dziaiania orzeczenia Trybunaiu moga Wynikaé 2 sarnego orzeczenia, W ktoryrn stwierdzono utratq mooy obowiazujacej z data Wsteczna, nie sposob zatem stawiaé znaku rownosci miedzy uchyleniern przez Trybuna1 okreslonego aktu normatjrwnego a bezprawnoscia jako przestarlta, odpowiedzialnoéci odszkodowawczej. Takze Wznowienie postepowania na podstawie art. 4011 k.p.c. badi art. 145a k.p.a. samo przez sie nie potwierdza istnienia stanu bezprawnego zachowania sir; organu Wydajacego orzeczenie badi decyzje, skoro Wydano ja na podstawle obowiazujacego W chwili podejmowania aktu prawnego“. Powyisze stanowisko zostalo przez Sad Najwyzszy podtrzymane min. W postanowieniu 2 dnia 30.05.2003 r., III CZP 34103, czy tez wyroku Z dnia 15.01.2004 r., III CK 266/02. Sad Najwyzszy potWierdzi1, iz ,,nie sposob stawiaé znaku rownosci miedzy uchyleniem przez TK okreslonego aktu norrnatywnego a bezprawnoscia jako przeslanka, odpoWiedzia1nosci odszkodowawezej". Poglad ograniczajacy tzasadnosé roszczen odszkodowawczych do przypadkow, W ktoryoh Trybtmai Konstytueyjny stwierdzil niekonstytucyjnosé ze skutkiern Wstecznym dominuje rowniez W pismiennictwie (por. min. M. Safian, Skutki prawne orzeczen Trybunaht Konstytucyjnego, Pafistwo i Prawo 2 2003 r., Nr 3, str. 17; Zb. Radwanski, Zmiany W KC dotyczace odpowiedzialnosci organow Wykonujacych W13.C1ZQ pu151ic2.na, Monitor Prawniozy z 2004, Nr 21, s. 974975). Wymaga podkreslenia, Ze stwierdzenie przez Trybuna1 Konstytuoyj ny Wyrokiern z dnia 26.05.2008 r., sygn. SK 25/'07 niekonstytucyjnosci an. 248 § 1 kkw Zadnej mierze nie mote stanowié okolicznosci rnogacej decydowaé o zasadnoéoi roszczen strony powodowej. Nalezy bowiem zwrécié uwage, 12 W punkcie H przyWo1anego W'YTO1(1l Trybunat Konstytueyjny orzekt jednoznacznie, Ze art. 248 § 1 l<1<W traci moc obowiazujaca z up1yWem 18 miesiecy od dnia ogloszenia Wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W zwiazku 2 tym, Ze Wznaiankowany" Wyrok zostal opub1i1<oWany W Dzienniku Ustaw 96, poz. 620 W dniu 05.06.2008 r., art. 248 § 1 kkw utracit zatem moo dopiero W dniu 06.12.2009 r. W éwietle jednolitego dorobku judykacyjnego Sadu Najwyzszego nie budzi tym samym Watpliwosci, 12 W}'I‘01{ 2 dnia 26.05 .2008 r. posiada charakter prospektywny i W')’WO1L1_j6 skutki Wy1ac2nie na przysz1oéc’:. Zakwestionowana norma prawna zachovmje swa moc przez okres Wskazany W orzeczenin, Wobec ozego powinna byé dalej stosowana przez Sady i inne organy panstwowe. Naleiy rowniez pod1<res1ié,4'Ze z dniern 6 grudnia 2009 r. Wesz1a W Zycie ustawa z dnia 9 oaidziemjka 2009 r. o zrnianie ustaWy_? Kodeks kamy Wykonawczy, ktora Wprowadza W art. .1 ' 8 stwierdzenie niekonstytucyjności określonego aktu normatywnego działa na przyszłość, a utrata mocy obowiązującej tego aktu następuje z chwilą Wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Orzeczenie ma charakter konstytutywny. Wyjątki od zasady prospektywnego działania orzeczenia Trybunału mogą wynikać z samego orzeczenia, w którym stwierdzono utratę mocy obowiązującej z datą wsteczna, nie sposób zatem stawiać znaku równości między uchyleniern przez Trybunał określonego aktu normatywnego a bezprawnością jako przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej. Także wznowienie postępowania na podstawie art. 4011 k.p.c. bądź art. 145a k.p.a. samo przez się nie potwierdza istnienia stanu bezprawnego zachowania się organu wydającego orzeczenie bądź decyzję, skoro wydano ją na podstawie obowiązującego w chwili podejmowania aktu prawnego”. Powyższe stanowisko zostało przez Sąd Najwyższy podtrzymane min. w postanowieníu z dnia 30.05.2003 r., III CZP 34f03, czy też wyroku z .dnia 15.01.2004 r., III CK 266/02. Sąd Najwyższy potwierdził, iż ,,nie sposób stawiać znaku równości miedzy uchyleniem przez TK określonego aktu norrnatywnego a bezprawnością jako przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej". Pogląd ograniczający _zasadność roszczeń odszkodowawczych do przypadków, w których Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność ze skutkiem wstecznym dominuje również w piśmiennictwie (por. m.in. M. Safian, Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Państwo i Prawo z 2003 r., Nr 3, str. 17; Zb. Radwański, Zmiany w KC dotyczące odpowiedzialności organów wykonujących władzę publiczną. Monitor Prawniczy z 2004, Nr 21, s. 974-975). Wymaga podkreślenia, że stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny' wyrokiem z dnia 26.05.2008 r., sygn. SK 25r'07 niekonstytucyjności art. 248 § 1 kkw żadnej mierze nie może stanowić okoliczności rnogącej decydować o zasadności roszczeń strony powodowej. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż W punkcie ll przywołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny' orzekł jednoznacznie, ze art. 248 § 1 kkw traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z tym, że wzmiankowany wyrok został opublikowany w Dzienniku Ustaw 96, poz. 620 w dniu 05.06.2008 r., art. 248 § 1 kkw utracił zatem moc dopiero w dniu 06.12.2009 r. W świetle jednolitego dorobku judykacyjnego Sądu Najwyższego nie budzi tym samym wątpliwości, iż wyrok z dnia 26.05.2008 r. posiada charakter prospektywny i wywołuje skutki wyłącznie na przyszłość. Zakwestionowana norma .prawna zachowuje swą mc-c przez okres wskazany W orzeczeniu, Wobec czego powinna być dalej stosowana przez Sądy i inne organy państwowe. Należy również podkreślić, 'ze z dniem 6 grudnia 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 pażdziernika 2009 r. o zmianie ustawy_F Kodeks karny wykonawczy, która wprowadza W art. 1 " 8
--- STRONA 10 ---
110 £3; § 2a2i 1<.1<.w. rozwiqzania Zasttjgpujgtge dotychczas obovviaglljagzy art. 243 § 1 1<1<W. Wspomniane przepisy art. 110 § 2a 2i1<1<w realizujs; zawarte W uzasadnieniu Wyroku 2 dnia 26 rnaja 2008 r., SK 25f07, Z8l6C@I]i8.,.T1'ybL111&1'L1 Konstymcyjnego W zakresie usuniqcia rfiezgodnoéci art. 248 § I K.k.w. z treéciq art. 40 i art. 41 ust. 4 Konstymcji RP. Nie zezwalajq one bowiem na axbitralne (bez Wystarczajapego uzasadnienia) bezterminowe, W istocie, osadzenie W WE1l‘LlI]l(fiCh ponizej ustawowego minimum 3 m2 p0Wierzchn.i celi na jednego osadzonego. Przewidujq natomiast, W rzeczywiécie nadzxvyczajnych sytuacjach, mozliwoéé czasowego osadzenia skazanyoh w celach 0 powierzchni na osobq ponizej 3 mg, ale nie nmiej njz 2 m2. Zasady umieszczenia _skazanego W taldej celi zostaly wyrainie okreélone tak, aby rfie byko Wqtpliwoéci, co do Wyjagdqowoéci sytuacji, W ktorych moze to nastqpié, maksymainego czasu ,umies_zczenia skazanego" W celi 0 powierzchni mniejszej niz okreélona W art. 110 § 2 K.k.W., dopuszczalnoéci i eWentuaLnych zasad Wielokromego umieszczania W takiej celi omz nybu postQpoWan_ia W tych sprawach. Odnoszqc siq do kwestii naruszcnia débr osobistych W postaci prawa do intymnoéci i prywatnoéci poprzez niewydzielenie lqcikow sanitarnyoh od reszty pomieszczefi, Wskazaé nalezy, Ze pOS'EQpOWfiI1i€ dowodowe W sposob jednoznaczny Wykazalo, Ze kqciki to byly odgrodzone kotarami. Z zeznafl éwiadkéw wynika, i2 kotara. posiada Wolne przestrzenie od gory i od dotu oraz Ze nie jest zupelnie nieprzezroczysta. Jednakie kapik sanitarny jest odgrodzony a Wskazana kotara speknia sWoj'a, rolq i sprawia, ii zachowana jest intymnoéé cziowieka. Majqc na uwadze kolejne zarzuty powoda, Sagl ustalil, iz powod mial zagwarantowane przez pozwanego érodki czystoéci do utrzymania czystoéci urzqdzefi sanitamych, o czym zeznal éwiadek M D_ oraz éwiadek AGE) Powod mia% rowniez mozliwoéé przesuniocia stohl tak aby W czasie spozywania posikkow nie siedzieé tak blisko kqcika sanitarnego. Ponadto Sqd dak Wi&I.'Q zeznaniom powoda, Ze katsik sanitamy nie ma dobrej wentylacji, W tym zakresie zgodne i spojnc so zeznania éwiadkéw M 12 1 oraz twierdzenia powoda, a powokany poprzez pozwancgo éwiadek AD nie mial wiedzy na ten temat. Z zeznali WW. éwiacikow Wynikah tez, is istniala mozliwoéé otwarcia okna. W ocenie Sqdu istniaka wigs mozliwoéé Wietrzenia celi poprzez otwarcie okna, a co za tym idzie powéd nie zosts.1% pozbawiony Wentylacji celi. _ ~ . Przede wszystkim nalezy mieé jednak na uwadze, Ze powod odbywa karq pozbawienia wolnoéci. Przyjqte W Areszcie §ledczym W Bydgoszczy warunld co do usytuowania L1I‘Z8cC].Z61:1 sanitarnych W celach siiq rzeczy 1z11}Szat lqczyé sis; z pewnymi niedogodnoéciami dla % 9 110 iv § za-zi i<.i<.w. rozwiązania zasiępsjącs dotychczas abawnaijąay aa. 243 s 1 kkw. Wspomniane przepisy art. 110 § 2a - 2i1ç1<w realizują zawarte w uzasadnieniu wyroku z. dnia 26 maja 2008 r., SK 25f07, zalecenia, Trybunału Konstytucyjnego W zakresie usunięcia niezgodności art. 248 § l K.k.W. z treścią art. 40 i art. 41 ust. 4 Konstytucji RP. Nie zezwalają one bowiem na arbitralne (bez wystarczającego uzasadnienia) bezterminowe, W istocie, osadzanie w warunkach poniżej ustawowego minimum 3 mz powierzchni celi na jednego osadzonego. Przewidują natomiast, W rzeczywiście nadzwyczajnych sytuacjach, możliwość czasowego osadzenía skazanych W celach o powierzchni na osobę poniżej 3 mz, ale nie mniej niz 2 mz. Zasady" umieszczenia _skazanego W takiej celi zostały wyraźnie określone tak, aby nie było wątpliwości, co do wyjątkowości sytuacji, W których może to nastąpić, maksymalnego czasu umies_zczenia skazanego' w celi o powierzchni mniejszej niż określona W art. 110 § 2 K.k.w., dopuszczalności i ewentualnych zasad wielokrotnego umieszczania w takiej celi oraz trybu postępowania W tych sprawach. Odnosząc się do kwestii naruszenia dóbr osobistych w postaci prawa do intymności i prywatności poprzez niewydzielenie kącików sanitarnych od reszty pomieszczeń, wskazać należy, ze postępowanie dowodowe w sposób jednoznaczny wykazało, że kąciki te były odgrodzone kotarami. Z zeznań świadków wynika, iż kotara posiada wolne przestrzenie od góry i od dołu oraz że nie jest zupełnie nieprzezroczysta. Jednakże kącik sanitarny jest odgrodzony a wskazana kotara spełnia swoją rolę i sprawia, iz zachowana jest intymność człowieka. Mając na uwadze kolejne zarzuty powoda, Sąd ustalił, iz powód -miał zagwarantowane przez pozwanego środki czystości do utrzymania czystości urządzeń sanitarnych, o czym zeznał świadek M- D- oraz świadek Agi)- Powód miał równiez możliwość przesunięcia stołu tak aby W czasie spożywania posiłków nie siedzieć tak blisko kącika sanitarnego. Ponadto Sąd dał wiarę zeznaniorn powoda, że kącik sanitarny nie ma dobrej wentylacji, W tym zakresie zgodne i spójne są zeznania świadków DE F- Ê oraz twierdzenia powoda, a powołany poprzez pozwanego świadek A-D- nie miał wiedzy na ten temat. Z zeznań ww. świadków wynikało tez, ze istniała mozliwość otwarcia okna. W ocenie Sądu istniała Więc mozliwość wietrzenia celi poprzez otwarcie okna, a co za tym idzie powód nie został pozbawiony wentylacji celi. . ~ _ Przede wszystkim nalezy mieć jednak na uwadze, że powód odbywa karę pozbawienia wolności. Przyjęto w Areszcie Śledczym W Bydgoszczy warunki co do usytuowania urządzeń sanitarnych w celach siłą rzeczy muszą łączyć się z pewnymi niedogodnościarni dla i 9
--- STRONA 11 ---
osadionych W porownaniu do Warunkow, ktére na tym polu Wystepujq poza zaldadami kamymi czy aresztami éledczymi. Nie mote takze uj éé uwadze stwierdzenie, Ze odczuwalny przez powoda, dyskomfort codziennego zycia W izolacji Wieziennej jest elementem odbywania kary pozbawienia Wolnoéci, z ktorym powod powinien sie liczyé popeiniajqc przestepstwo. Nadto powod W Zaden sposéb nie wykazak aby utracik zdrowie W skutek przebywania Wpowyiszych Warunkach. Sqd ma éwiadomoéé, 12 W aresztach éledczych i zakiadach l<arnych istnieje przeludnienie, ktére dotkneio tal<z'e p0W0d3.. Przeludnienie W jednostkaeh penitencjamych pozwanego stanowi niewajcpliwie bardzo powazny problem. Przeiudnienie ma Wiele negatywnych aspektow i moze prowadzié do naruszenia podstawowych praw cziowieka. Iednakze same osadzenie W przeludnionej celi nie jest miystmczajocq podstawat do uwzglednienia. zqdanja zasodzeoia zadoééuczynienia (Wyrok S.A. We Wrocéawiu z dnia 6.l2.2007r. I ACa 499r’OT, OSAW 200'9:’2/H28). Zdaniem Sqdu Warunki odbywaniakary pozbawienia Wolnoéci przez powoda nie naruszajq jego dobr osobistych. Powéd mial i ma zapewnione Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnoéei zgodnie z przepisami prawa, W szczegolnoéci rozporzqdzenia Ministra Sprawiedliwoéci 2 dnia 25 sierpnia 20031". W sprawie regulaminu organizacyjno porzqdkowego Wykonywania kary pozbawienia Wolnoéci (Dz.U. Ni 152, pOZ. 1493). Sod nie znalazi podstaw do przyznania powodowi ziadoééuezynienia pienieznego. Podsomomljdo, postepowanie dowodowe nie Wykazalo W niniejszej sprawie naruszenia dobr osobistych powoda, wobec ezogo Sqd na podstawie art. 24 k.c. W ZW. z ad. 448 k.c. a c0m‘mrz'0 oddalil powodztwo. 10 osadzonych w porównaniu do warunków, które na tym polu występują poza zakładami karnymi czy aresztarni śledczymi. Nie może także uj ść uwadze stwierdzenie, że odczuwalny przez powoda, dyskomfort codziennego życia W izolacji więziennej jest elementem odbywania kary pozbawienia Wolności, z którym powód powinien się liczyć popełniając przestępstwo. Nadto powód W żaden sposób nie wykazał aby utracił zdrowie W skutek przebywania W-powyższych Warunkach. Sąd ma świadomość, iż W aresztach śledczych i zakładach karnych istnieje przeludnienie, które dotknęło także powoda. Przeludnienie w jednostkach penitencjarnych pozwanego stanowi niewątpliwie bardzo poważny problem. Przeludnienie ma wiele negatywnych aspektów i może prowadzić do naruszenia podstawowych praw człowieka. Jednakże samo osadzenie w przeiudnionej celi nie jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia (wyrok S.A. we Wrocławiu z dnia 6.l2.2007r. I ACa 499r'0T, OSAW 200'9f'2!l28). Zdaniem Sądu warunki odbywaniakary pozbawienia wolności przez powoda nie naruszają jego dóbr osobistych. Powód miał i ma zapewnione warunki odbywania kary pozbawienia wolności zgodnie z przepisami prawa, w szczególności rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 20031". W sprawie regulaminu organizacyjne- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. Nr 152, poz. 1493). Sąd nie znalazł podstaw do przyznania powodowi zadośćuczynienia pieniężnego. Podsumowując, postępowanie dowodowe nie wykazało w niniejszej sprawie naruszenia dóbr osobistych powoda, wobec czego Sąd na podstawie art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. a comrario oddalił powództwo. 10
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy W Bydgoszczy#akt. IC 335/09#art. 30 Konstytucji#art. 3 Europejskiej#art. 10 ust. 1 Mi#art. 199§1 pkt 2 k.p.c.#art. 102 k.k.W.#art. 102 k.k.w.#art. 104 k.k.w.#art. 23 k.c.#art. 24 k.o.#art. 448 k.c.#art. 24 k.c.#art. 24 kc.#art. 248 k.k.W.#art. 6 k.c.#art. 248 k.k.w.#art. 248§ 1 kkw#art. 40 ust.#art. 2 Konstytucji#art. 4011 k.p.c.#art. 145a k.p.a.#art. 248 § 1 kkw#art. 41 ust. 4 Konstymcji#art. 110 § 2 K.k.W.#art. 41 ust. 4 Konstytucji#art. 110 § 2 K.k.w.