Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
| Sygnatura akt I © 171/21 :
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Z., dnia 11.04.2022 r.
Sąd Rejonowy w Zielonej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia SR Anna Kulik
Protokolant: sekr. sąd. Aleksandra Pigalska
po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2022 r. w Zielonej Górze
sprawy z powództwa Ź. $. , | :
przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczenu w Ż., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu
wG.
o zapłatę
I.
zasądza od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w Z. na rzecz powoda Z. S; kwotę
200,00zł ( dwieście złotych 00/100) ;
IL.
oddala powództwo w pozostałym zakresie;
m. ,
zasądza od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w Z. kwotę 240,00zł.
tytulem zwrotu kosztów procesu;
IV.
zasądza od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa — Zakładu Karnego w G. kwotę 240,00zł,
tytułem zwrotu kosztów procesu. ,
--- STRONA 2 ---
UZASADNIENIE
Powód Z. 8. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa- Aresztu Śledczego
w Z, odszkodowania w wysokości 200,00 zł. z tytułu utraconego elektronicznego nośnika danych w
postaci pendrive, zadośćuczynienia w kwocie 20.000,00zł. tytulem utraty danych zgromadzonych
na tym nośniku oraz kosztów procesu.
W uzasadnieniu roszczenia powód wyjaśnił, że 21 stycznia 2021 r., podczas przyjmowania rzeczy
będących jego własnością w magazynie pozwanego Aresztu, stwierdził brak pendriva. Ostatni raz
widział go 20 stycznia 2021 r. w Zakładzie Karnym w G., kiedy podpisywał listę przedmiotów
wysyłanych z depozytem zastrzeżonym. Urządzenie zostało zapakowane do kartonu, który został
zaklejony i przekazany konwojentowi przewożącymi powoda do Aresztu Śledczego w Z.. Tego
samego dnia powód widział zaklejony karton przekazywany przez konwojenta funkcjonariuszowi +
AŚ Z.. Następnego dnia w magazynie — w obecności powoda- przyniesiono karton, który nosił ślady
wcześniejszego otwierania, Po sprawdzeniu zawartości kartonu z wykazem okazało się, że brakuje
pendrive. Powód podał, że na zaginionym urządzeniu znajdowały się zdjęcia i filmy o charakterze
osobistym, w tym zmarłej żony powoda. W większości wypadków były to jedyne egzemplarze i brak
możliwości ich odzyskania. Powód nie miał możliwości zrobienia kopii bezpieczeństwa, gdyż nie
miał dostępu do pendrive. To na pozwanym ciążył obowiązek zabezpieczenia i przechowywania
rzeczy powoda. i .
Pozwany Skarb Państwa -Dyrektor Aresztu Śledczego w Z: w odpowiedzi na pozew wniósł o
oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu wraz
z odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, za czas od dnia uprawomocnienia się
orzeczenia, do dnia zapłaty, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedlug norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwany zaprzeczył, aby podczas odbywania przez powoda kary pozbawienia
wolności w jednostce pozwanego zostały naruszone dobra osobiste powoda. Podkreślił, że, wszelkie
działania pozwanego podejmowane wobec powoda w związku z wykonywaniem kary pozbawienia
wolności były zgodne z obowiązującymi przepisami oraz nie miały na celu poniżania i upokorzenia
powoda.
Pozwany przyznał, iż powód przebywał w pozwanym areszcie wielokrotnie, w tym również w okresie
objętym zakresem powództwa, tj. od dnia 20.01.2021r. (przetransportowany z Zakładu Karnego
wG.) dodnia 22.01.2021r. (przetransportowanie do Zakładu Karnego w K.). Zarzucił, że domagając
się zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia, powód nie wykazali nie udowodni! w ogóle jakiej
szkody doznał podczas pobytu w jednostce pozwanego. Ograniczył się do wskazania kwoty
roszczenia w wysokości 20.200 zł, nie podając również żadnej sensownej kalkulacji podstaw
żądania kwoty 200 zł odszkodowania za rzekomo zgubiony pendrive, którego stan zgodnie z
dokumentacją magazynową wskazywał na jego uszkodzenie (oklejony taśmą) oraz 20.000 zł
zadośćuczynienia za rzekomą krzywdę związaną z rzekomą zawartością pendriva (zdjęcia
pamiątkowe zmarłej żony), czego powód w żaden sposób nie udowodnił. Tymczasem ciążąca na
powodzie powinność dokładnego określenia żądania oraz wskazania uzasadniających je
okoliczności faktycznych: ma dla procesu znaczenie podstawowe. W kwestii żądania
zadośćuczynienia powód nie podaje żadnych podstaw prawnych. Opiera je na ogólnikowym
stwierdzeniu, nie popartym żadnymi dowodami i nie wskazuje dóbr osobistych, które zostaly
naruszone. Z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował także wysokość dochodzonego
roszczenia.
Na rozprawie w dniu 27 października 2021 r. powód wniósł o wezwanie do udziału w sprawie
Skarbu Państwa — Zakładu Karnego w G..
Postanowieniem z 27.10.2021 r, Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanego Skarbu
Państwa — Zakładu Karnego w G. :
Pozwany Skarb Państwa -Zakład Karny w G, w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa
i zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm
przepisanych.
W uzasadnieniu pozwany wskazał, że w treści pozwu powód nie sformułował żadnych zarzutów
względem pozwanego, co do funkcjonowanie jednostki pozwanego i funkcjonariuszy jemu
podległych.
Sąd ustalił, co następuje:
--- STRONA 3 ---
Powód wielokrotnie przebywał w pozwanym areszcie, w tym również w okresie od 20.01.2021 r.,
kiedy został przetransportowany z Zakładu Karnego w G.do 22.01.2021 r., kiedy został
przetransportowany do Zakładu Karnego w K..
bezsporne
Powód, przed planowanym transportem 08.01.2021 r., zostal doprowadzony do magazynu w ZK
wG., gdzie dokonał sprawdzenia pakietu, w którym znajdował się również pendrive. W obecności
powoda funkcjonariusz spakował i dokladnie okleił karton z rzeczami powoda.
Transport powoda 08.01.2021 r. został odwołany, w związku z czym pakiet z jego rzeczami został
przekazany do magazynu, gdzie znajdował się aż do dnia kolejnego transportu, który zostal
wykonany 20.01.2021 r. Powód widział swój pakiet odpowiednio zabezpieczony, w autokarze
podczas transportu 20.01.2021 r..
Dowódca konwoju transportującego powoda z ZK w G. do jednostki pozwanego odebrał w dziale
ewidencji ZKGiwykaz transportowy dotyczący powoda wraz ż pakietem transportowym *
spakowanym do dużego kartonu. Całość była zaklejona taśmą i opisana, że zawiera leki. Po
przybyciu do Aresztu Śledczego w Ż; dowódca konwoju przekazał dowódcy zmiany nocnej w
jednostce pozwanego stosowną dokumentację oraz karton wraz z jego zawartością. Karton z
pakietem transportowym powoda w trakcie konwoju nie był otwierany, przewożony był w sposób
odpowiednio zabezpieczony przed dostępem osób nieuprawnionych.
dowód: .
wykaz transportowy (k. 225, 187 - 188) ,
notatka służbowa z 09.11.2021 r. (k. 186)
notatka służbowa z 08. 11.2021 r. (k. 189)
zeznania świadka P. W, (b) (rozprawa z 09.02.2022 r.) '
oświadczenie K: O = 16.02.2021 r. (k. 232)
zeznania świadka YW. (rozprawa z dnia 28.03.2022 r.)
zeznania powoda (rozprawa z dnia 28.03.2022 r.)
Powód został przetransportowany do pozwanej jednostki 20.01.2021 r. w nocy, w związku z czym
jego rzeczy nie były mu od razu wydane, lecz były przechowywane przez pozwanego do rana.
Pozwany rzeczy trzyma zazwyczaj w siłowni lub podręcznym magazynku.
Powód, po przyjeździe w nocy do jednostki pozwanego, zgłosił, że potrzebuje leków. W związku z
tym, iż leki przeznaczone dla powoda nie były zapakowane w wyodrębnianej przesyłce, a znajdowały
się w pakiecie transportowym dowódca otworzył pakiet transportowy przekazany mu przez
dowódcę konwoju wydał powodowi leki, które znajdowały się na samej górze przesyłki. Pakiet
transportowy zapakowany był w karton, oklejony taśmą. N. kartonu znajdowała się informacja, iż
zawiera on leki. Pod lekami znajdowały się akta osadzonego oraz depozyt wartościowy zapakowany
w kopertę. Przedmioty wchodzące w skład pakietu zastrzeżonego umieszczono na spodzie kartonu. .
Drobne przedmioty zapakowano w woreczki strunowe, Przedmioty te nie były wyodrębnione i
oddzielone od pozostałej zawartości przesyłki. Brak było koperty lub innego opakowania opisanego
jako pakiet zastrzeżony.
Powód rano po przyjeździe udał się na sprawdzenie rzeczy i podczas ich rozpakowywania okazalo
się, że nie ma wśród nich pendrive'a umieszczonego na liście. Pracownik pozwanego odnotował ten
fakt, a także skontaktował się z Zakładem Karnym w G., by sprawdzili, czy pendrive nie został gdzieś
u nich. W momencie porannego sprawdzenia rzeczy, pakiet z rzeczami powoda był już otwarty.
--- STRONA 4 ---
W związku z procedurami dotyczącymi pakietów, powód nie mial żadnej możliwości, by cokolwiek
z niego wyciągnąć.
dowód:
zeznania świadka M; D. (rozprawa z dnia 27.10.2021 r.)
częściowo zeznania świadka T. B. (rozprawa z dnia 27.10.2021 r.)
zeznania świadka P, W (2) (rozprawa z dnia 27.10.2021 r.)
wykaz transportowy (k. 225)
zeznaniu powoda (rozprawa z dniu 28.03.2022 r.) >
Powód złożył do pozwanego skargę w związku ze zgubieniem jego pendrive'a. W odpowiedzi na tę
skargę, pozwany wskazał, że nie potwierdzono, by na terenie jego jednostki penitencjarnej doszło
do zagubienia jakichkolwiek przedmiotów stanowiących własność powoda. W związku z tym brak
jest szkody po stronie powoda, która ewentualnie miałaby być naprawiona przez pozwanego
dowód:
. pismo pozwanego z 26.02.2021 r. (k. 54)
Sąd zważył co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w niewielkim zakresie.
W niniejszej sprawie powód domagał się od pozwanego zapłaty odszkodowania w kwocie 200 zł za
utracony pendrive oraz zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną wskutek tego krzywdę.
Podstawową przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego jest art 417 k.e., zgodnie
z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy
wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu
terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Wykonywanie kary
pozbawienia wolności wobec człowieka przez Zakład Karny stanowi bowiem wykonywanie wladzy
publicznej w rozumieniu w/w przepisu. Podstawową przesłanką odpowiedzialności z art. 417 ke.
jest szkoda, obejmująca uszczerbek w dobrach majątkowych, jak i w przypadkach określonych w
ustawie - w dobrach niemajątkowych.
Uwzględniając konstytucyjną regulację odpowiedzialności Skarbu Państwa w art. 77 ust. 1
Konstytucji RP oraz kodeksowy model odpowiedzialności wynikający z art. 417 k.., należy uznać,
że bezprawność jako przesłanka odpowiedzialności powinna być rozumiana jako niezgodność o
charakterze obiektywnym, oceniana w odniesieniu do nakazów i zakazów wynikających z normy
prawnej. Do przesłanek odpowiedzialności nie zalicza się natomiast wina — czy to Skarbu Państwa
jako osoby prawnej, czy to funkcjonariusza.
Zgodnie z ogólną zasadą rozkładu ciężaru dowodu przewidzianą w art. 6 k.e., przyznanie |
ewentualnego odszkodowania zależne jest od wykazania przez poszkodowanego wszystkich
koniecznych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej i w tym celu poszkodowany
zobowiązany jest przedstawić odpowiednie dowody na tę okoliczność (art. 232 k.p.c.). Do
przeslanek tych należą: powstanie szkody, która została wyrządzona przez niezgodne z prawem
działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz normalny i adekwatny związek
przyczynowy między działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy a powstaniem szkody
w rozumieniu art. 361 k.c. (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt III CZP
23/13, publ. OSNC 2013, Nr 11, poz. 122; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 4
listopada 2015 r., sygn. akt LACA 310/15 — L.).
--- STRONA 5 ---
Dochodzone przez powoda odszkodowanie w kwocie 200 zł miało stanowić równowartość
zaginionego w trakcie transportu pendrive'a należącego do powoda. Zdaniem powoda pozwany
Skarb Państwa — Areszt Śledczy w Ż: odpowiada za zaginięcie pendrive'a, gdyż dopiero na terenie
tej jednostki doszło do otwarcia kartonu, w którym się on znajdował.
Kwestie związane z realizacją transportów osadzonych, reguluje zarządzenie nr 29/2015 Dyrektora
Generalnego Służby Więziennej z dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie transportowania skazanych.
Zgodnie z ww. depozyt wartościowy stanowią koperty z przedmiotami wartościowymi, książeczki
oszczędnościowe, natomiast depozyt zastrzeżony stanowią koperty z przedmiotami
niebezpiecznymi i niedozwolonymi. Pakiet z kolei oznacza zaklejoną i opieczętowaną kopertę.
Zgodnie z powyższym zarządzeniem, w okresie bezpośrednio poprzedzającym transport,
funkcjonariusz działu ewidencji m.in. kompletuje doręczoną przez właściwa służbę dokumentację
skazanego przez dołączenie: akt ewidencyjnych, teczki osobopoznawczej, akt dotyczących
zatrudnienia, koperty z dokumentami osobistymi, książki zdrowia, karty identyfikacyjnej i karty
tożsamości. Funkcjonariusz działu finansowego przekazuje za pokwitowaniem do działu ewidencji *
pakiet z depozytami wartościowymi wraz z egzemplarzami B i C wykazu depozytów wartościowych.
Funkcjonariusz działu kwatermistrzowskiego przekazuje do działu ewidencji m.in. pakiet z
depozytem zastrzeżonym, wraz z dwoma egzemplarzami wykazu przedmiotów niebezpiecznych i
niedozwolonych.
Funkcjonariusz działu służby zdrowia przekazuje za pokwitowaniem do działu ewidencji książkę
zdrowia osadzonego oraz pakiet zawierający leki na czas transportu na pierwsze trzy dobry po
przetransportowaniu. Pakiet ten funkcjonariusz działu służby zdrowia przygotowuje w postaci
oddzielnych jednorazowych dawek leków (...) dołączonych do dokumentacji transportowej w
sposób umożliwiający ich wydanie osadzonemu przez dowódcę konwoju. Funkcjonariusz działu
ewidencji przekazuję dokumentację transportową wraz z pakietem leków opisanym kolorem
czerwonym (...) dowódcy konwoju, który: wydaje przed rozpoczęciem transportu jednorazową
stosowną do pory dnia dawkę leków i po ich przyjęciu przez osadzonego wydaje kolejną
przypadającą dawkę na czas trwania transportu, a w przypadku gdy ze względu na czas trwania
czynności transportowych konieczne jest wydanie kolejnej dawki leków osadzony otrzymuje je po
zakończeniu transportu w danym dniu. Informację o przekazaniu pakietu leków dowódcy konwoju
umieszcza się na wykazie transportowym w pozycji „Dodatkowe informacje”. Pakiet umieszcza się
w osobnej paczce w sposób umożliwiający dowódcy konwoju dostęp do nich.
Skazanego transportuje się wraz z dokumentami i pakietami, o których mowa w $ 29 ust. 3 pkt 1 lit.
b oraz pkt 2-4 zarządzenia, tj. aktami ewidencyjnymi, teczkami osobopoznawczymi, książką
zdrowia, pakietem przedmiotów wartościowych (depozyt wartościowy), pakietem przedmiotów
niebezpiecznych i niedozwolonych (depozyt zastrzeżony), pakietem zawierającym leki,
Przyjęcia transportu dokonuje, w obecności dowódcy konwoju, na podstawie wykazu
transportowego i po sprawdzeniu tożsamości skazanego, kierownik lub wyznaczony
funkcjonariusz, a po godzinach pracy administracji - dowódca zmiany. Funkcjonariusz przyjmujący
transport skazanych:
przekazuje do właściwych działów akta ewidencyjne, teczkę osobopoznawczą, akta
dotyczące zatrudnienia, książkę zdrowia, kartę ' identyfikacyjną, kartę tożsamości
skazanego,
potwierdza nienaruszalność pakietu z depozytami wartościowymi i przekazuje je wraz z -
pakietem do działu finansowego;
sprawdza nienaruszalność pakietu z dlepozytem zastrzeżonym, który przekazuje do działu
kwatermistrzowskiego, wraz z 'dwoma egzemplarzami wykazu przedmiotów
niebezpiecznych i niedozwolonych.
--- STRONA 6 ---
Z powyższych regulacji wynika, że pakiet medyczny winien być zapakowany osobno, tak aby
konieczność skorzystania z leków przez osadzonego w trakcie transportu czy też w jednostce
przeznaczenia, do której osadzony trafia po godzinach pracy administracji , nie wymagała
otwierania kartonu z zawartością pozostałych pakietów. W przedmiotowej sprawie powód, po
przyjeździe w nocy do jednostki pozwanego, zgłosił, że potrzebuje leków. W związku z tym, iż leki
nie były zapakowane w wyodrębnianej przesyłce, a znajdowały się w pakiecie transportowym
dowódca otworzył pakiet transportowy przekazany mu przez dowódcę konwoju wydał powodowi
leki. Tym samym doszło do otwarcia pakietu transportowego bez udzialu powoda, a działanie to
stanowi naruszenie przepisów zarządzenia nr 29/2015 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z
dnia 1 lipca 2015 r. w sprawie transportowania skazanych. Naruszone zostały również przepisy $ 42
Zarządzenia nr 27/2010 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w sprawie gospodarowania
skladnikami majątkowymi, w zakresie obsługi osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach
śledczych. Po stwierdzeniu niezgodności wykazu przedmiotów niebezpiecznych i niedozwolonych z ,
zawartością pakietu transportowego przeprowadzono postępowania wyjaśniającego. Poprzestano
na przekazaniu egzemplarza wykazu jednostce przekazującej. Nadto za mienie powierzone przez
osadzone i znajdujące się w magazynie odpowiada magazynier ( $ 6 ust.2 omawianego zarządzenia),
a bez wątpienia pakiet transportowy powoda trafił do magazyny (...) w stanie nienaruszonym, co
potwierdzili słuchani w sprawie świadkowie i powód. W toku postępowania ustalono, że pendrive
został zapakowany do transportu w Zakładzie Karnym w G. w obecności powoda już 08.01.2021 r.,
jako pakiet z depozytem zastrzeżonym. Wszystkie rzeczy z pakietu umieszczone zostały w kartonie,
który został szczelnie zaklejony. Mimo zmiany terminu transporti z 08.01.2021 r. na 20.01.2021 r.
karton ten nie został rozpakowany, tylko przechowywany był w wyznaczonym do tego celu
magazynie. Karton został w stanie nienaruszonym przekazany do transportu i otwarty dopiero w
Areszcie Śledczym w Z., celem wydania leków powodowi. Jak zeznali zgodnie powód i pracownik
pozwanego M.,D., w chwili gdy powód mial zweryfikować zawartość pakietu, był on wyraźnie
naruszony i nie było w nim rzeczonego pendrive'a, co zostało odnotowane przez pracownika
pozwanego i przekazane również do ZK w G..
W tak ustalonym stanie faktycznym, w ocenie Sądu jasnym jest, że pendrive musiał zostać zgubiony
już po przekazaniu pakietu pracownikom AŚ w.Ż:do transportu, co wyklucza jakąkolwick
odpowiedzialność ZK w G.. Nie są znane dokładne okoliczności zaginięcia pendrive'a, jednak
dopiero w jednostee pozwanego karton z rzeczami powoda został otwarty, co umożliwiało
wypadnięcie/wyjęcie z niego jakiejkolwiek rzeczy. Pozwany Skarb Państwa - AŚ wZ. nie
przedstawił żadnych okoliczności, które w jakikolwiek sposób mogłyby przemawiać za tym, że nie
jest odpowiedzialny za zaginięcie pendrive'a. Bez znaczenia w tej sytuacji pozostaje zachowanie
powoda podczas przyjęcia do jednostki, gdyż pracownicy pozwanego zeznali, że nie istniała
możliwość, by pendrive zniknął z pakietu w wyniku jakichkolwiek działań samego powoda.
Pozwanemu Skarbowi Państwa - AŚ wŻ. przekazany został odpowiednio opisany pakiet z
kompletem rzeczy powoda, a następnie gdy pakiet ten znajdował się pod nadzorem ww. pozwanego
z pakietu tego zaginął pendrive, co czyni pozwanego odpowiedzialnym za to zaginięcie.
Sąd miał na uwadze, że pozwany kwestionował wysokość kwoty dochodzonej przez powoda tytułem
odszkodowania, jednak w tym miejscu należy zauważyć też, że do wyceny wartości takiego sprzętu
konieczna byłaby wycena dokonana przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną w tym zakresie,
Koszty przeprowadzenia ewentualnego dowodu z opinii biegłego znacznie przewyższyłyby kwotę
dochodzoną przez powoda tytułem odszkodowania, a dodatkowo przeprowadzenie takiego dowodu
spowodowałoby nieuzasadnione ekonomiką procesu wydłużenie postępowania i zwiększenie jego
kosztów.
W tym stanie rzeczy, w zakresie odszkodowania, na podstawie art. 322 k.p.c. Sąd orzekł zgodnie z
żądaniem powoda.
zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro
osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną
krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel
społeczny, niezależnie od innych środków poirzebnych do usunięcia skutków naruszenia,
Do powstania odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub
zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, podobnie jak w innych wypadkach
odpowiedzialności odszkodowawczej, niezbędne jest zaistnienie ogólnych przesłanek
--- STRONA 7 ---
wywiedzionych z art. 361 k.e., a więc zdarzenia, z którym ustawa łączy odpowiedzialność (deliktu
władzy publicznej), szkody oraz adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy szkodą i owym
zdarzeniem (zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne
następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła). Przepis art. 417 k.c. nie zawiera w
tej kwestii żadnej regulacji, a tym samym znajdą zastosowanie ogólne reguły dotyczące kompensaty
szkody w mieniu (majątkowej) i na osobie (majątkowej i niemajątkowej) oraz koncepcji związku
przyczynowego — w szczególności ujęte w przepisach art. 361, 444-448 k.c. (por. wyroki TK z dnia
4 grudnia 2001 r., sygn. akt SK 18/00, publ. OTK 2001, nr 8, poz. 256 oraz z dnia 23 września 2003
r., sygn. akt K 20/02, publ. OTK-A 2003, nr 7, poz. 76, a także wyrok SN z dnia 7 listopada 2013 r.,
sygn. akt V CSK 519/12 — LEX nr 1391709). Nie budzi przy tym wątpliwości, że ciężar dowodu, co
do tych wszystkich przesłanek spoczywa na poszkodowanym, przy czym nie musi on jednak
udowadniać bezprawności zachowania podmiotu władzy publicznej.
Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie cudzego dobra osobistego, zgodnie z art. 24 k.e., jest +
bezprawność działania, przez którą rozumie się działanie (zaniechanie) sprzeczne z. prawem i
zasadami: współżycia społecznego. Jednocześnie przepis ten przewiduje domniemanie
bezprawności działania po stronie podmiotu, naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że to na
pozwanym spoczywa ciężar wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem.
W stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności ochronę dóbr osobistych gwarantują
art. 40 i art. 41 ust. 4 Konstytucji, art. 3 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o óchronie praw
człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 4 k.k.w., które
nakazują wykonywanie kary w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności skazanego oraz
zakazują stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego.
Ograniczenie praw i wolności skazanego może wynikać. jedynie z ustawy i wydanego na jej
podstawie prawomocnego orzeczenia. Ustawowe ograniczenia praw i wolności osób odbywających
karę pozbawienia wolności zamieszczone są między innymi w kodeksie karnym wykonawczym
regulującym zasady i sposób wykonywania orzeczonych przez sądy kar.
Powód domagal się zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 20 ooo zł z tytułu naprawienia
wyrządzonych mu przez pozwanego krzywd, Twierdził, że utrata pendrive'a wiązała się dla niego z.
utratą zapisanych na nim treści o znaczeniu osobistym i emocjonalnym dla powoda.
W kontekście zgromadzonegp materiału dowodowego, powyższe twierdzenia powoda należało
uznać jednak za całkowicie nieudowodnione. Roszczenie powoda niewątpliwie należalo
rozpatrywać w kontekście art. 448 k.e. w zw. z art. 24 $ 1 ke, które przewidują, że osoba
poszkodowana z tytułu naruszenia jej dóbr osobistych, może żądać od sprawcy tego naruszenia
zadośćuczynienia pieniężnego w odpowiedniej sumie. Również stosownie do art. 24 $ 2 k.e. jeżeli
wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może
żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych, Przesłankami ochrony przewidzianej dla dóbr
osobistych w art. 24 k.c., które muszą być spełnione łącznie są: 1). istnienie danego dobra
osobistego, 2). zagrożenie lub naruszenie tego dobra osobistego oraz 3). bezprawność tego
zagrożenia lub naruszenia. Obowiązek udowodnienia istnienia pierwszych dwóch przesłanek
spoczywa na stronie powodowej (zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 k.e.), która dochodzi ochrony
z tytułu naruszenia jej dóbr osobistych, natomiast pozwany chcąc zwolnić się z odpowiedzialności
winien wykazać, że jego działanie nie było bezprawne. W świetle powyższych przepisów, w ocenie
Sądu, powód nie wywiązał się z tego obowiązku należycie i nie wykazał przesłanek warunkujących
powstanie odpowiedzialności pozwanego z tytułu naruszenia dóbr osobistych.
Przesłanką przyznania zadośćuczynienia jest, zgodnie z art. 448 k.c., doznanie przez osadzonego *
krzywdy; jej ustalenie i ocena rozmiaru należy do sądu orzekającego, uwzględniającego wszystkie
okoliczności konkretnej sprawy (uzasadnienie uchwały SN z dnia 18.10.2011 r., II CZP 25/11 ).
Z treści art. 448 k.e. wyraźnie wynika, że nie w każdej sytuacji naruszenia dobra osobistego sąd ma
obowiązek zasądzić zadośćuczynienie, albowiem zadośćuczynienie uregulowane w art. 448 k.c. ma
niewątpliwie charakter fakultatywny (co wynika z użytego w przepisie sformułowania, że "sąd może
przyznać”). W konkretnych okolicznościach sprawy sąd uprawniony jest ocenić, że brak jest
przesłanek do uwzględnienia tego środka ochrony. W piśmiennictwie jako okoliczności takie
--- STRONA 8 ---
wymienia się m.in. całkowite usunięcie skutków naruszenia przy pomocy innych orzeczonych
środków, zachowanie się poszkodowanego albo naruszyciela, a także intensywność naruszenia oraz
rodzaj chronionego dobra.
W. orzecznictwie podkreśla się, że przy żądaniu przyznania odpowiedniej sumy tytulem
zadośćuczynienia podstawowym kryterium oceny sądu powinien być rozmiar ujemnych następstw
w sferze psychicznej pokrzywdzonego, bowiem celem przyznania ochrony w formie majątkowej na
podstawie art. 448 k.e. jest zrekompensowanie i złagodzenie krzywdy moralnej. Ocena tej
przesłanki nie może abstrahować od wszelkich okoliczności towarzyszących powstaniu krzywdy.
Nadto przesłanką roszczenia z art. 24 k.e. jest istnienie i wykazanie szkody niemajątkowej, czyli
krzywdy. Nie wystarczy ogólne, powołanie się na istnienie krzywdy, bliżej nieokreślonej. Musi ona
być sprecyzowana poprzez wskazanie, na czym konkretnie polega i jakie właściwie dobra osobiste,
narusza zachowanie danego sprawcy, które ma charakter czynu bezprawnego. Do powstania
roszczeń o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych z art. 24 k.e. i 448 k.e. nie jest
wystarczające ustalenie, że działanie sprawcy było bezprawne, konieczne jest wystąpienie skutku w
postaci naruszenia dobra osobistego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27.03.2013r. I ACa
76/13). Przy ocenie, czy nastąpiło naruszenie dóbr osobistych, orzecznictwo postuluje zachowanie
należytych proporcji i umiaru. Nie można bowiem nadużywać instrumentów prawnych właściwych
dla ochrony dóbr osobistych dla przypadków, dotyczących wyłącznie subiektywnych odczuć osoby,
dotkniętej zachowaniem innej osoby. Ocena, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych nie może
być subiektywna i nie można jej dokonywać według miary indywidualnej wrażliwości
zainteresowanego, ale powinna uwzględniać elementy obiektywne. Należy mieć na uwadze
odczucia przeciętnego odbiorcy - osoby rozsądnej i racjonalnie oceniającej, nieobciążonej
uprzedzeniami, nieskłonnej do wyrażania ekstremalnych sądów. Dodać należy, że nie każda
dolegliwość w postaci doznania przykrości stanowi o naruszeniu dóbr osobistych, ale tylko taka,
która wedle przyjmowanych w społeczeństwie, przeciętnych ocen przekracza próg dozwolonych
zachowań i nie jest małej wagi.
W niniejszej sprawie w ocenie Sądu nie bylo podstaw do zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda
kwoty pieniężnej tytulem zadośćuczynienia. Powód nie wykazał bowiem, że poniósł szkodę
niemajątkową tzw. krzywdę. Na podstawie art. 448 k.c: kompensowana jest szkoda niemajątkowa
wywołana naruszeniem dobra osobistego, polegająca na fizycznych dolegliwościach i psychicznych
cierpieniach pokrzywdzonego (krzywda). Zaznaczyć należy, iż nie każdy przypadek dyskomfortu
psychicznego spowodowany bezprawnym zachowaniem innej osoby stanowi wystarczającą
podstawę do sądowej ochrony dóbr osobistych. Odniesiony w tym zakresie przez powoda
uszczerbek powinien znaleźć potwierdzenie nie tylko w jego odczuciu, ale również w
zobiektywizowanej ocenie. W niniejszej sprawie powód nie zaoferowal żadnych dowód, czy to w
postaci zeznań świadków czy też dokumentów, z których wynikałoby, iż pozbawienie go pendrive'a
wywołało u niego dyskomfort psychiczny, negatywne odczucia, uciążliwości, czy inne negatywne
skutki psychiczne lub fizyczne, powodujące poczucie krzywdy. Powód twierdził, że zawarte na
pendrivie treści posiadały dla niego wartość emocjonalną i brak jest możliwości odtworzenia ich z
jakiegokolwiek innego źródła, jednak okoliczności tej nawet nie próbował w żaden sposób wykazać.
W ocenie Sądu same twierdzenia powoda zawarte w treści pozwu są w tym zakresie
niewystarczające wobec kwestionowania tychże okoliczności przez pozwanego. Sąd pozbawiony był
wobec powyższego dokonania jakichkolwiek ustaleń w zakresie skutków ewentualnego naruszenia
dóbr osobistych powoda, a w konsekwencji rozmiaru ewentualnej krzywdy, której doznał powód, a
tym samym możliwości miarkowania zadośćuczynienia. To bowiem skutki dokonanego naruszenia
dóbr osobistych, stopień ich uciążliwości dla skazanego oraz jego odczucia z tym związane decydują
o rozmiarze poczucia krzywdy, ocenianej pod kątem roszczenia zgłoszonego na podstawie art. 448 *
k.e, Kompensacyjny charakter zadośćuczynienia, wobec niemożności stwierdzenia rozmiaru
krzywdy, przesądza za oddaleniem powództwa w tym zakresie.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.e. w zw. z $.8 ust. 1 pkt 26
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z £2.10-.2015r, w sprawie opłat za czynności radców
prawnych.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Rejonowy w Zielonej Górze#akt I#art. 417 ke.#art. 77 ust. 1 Konstytucji#art. 417 k..#art. 6 k.e.#art. 232 k.p.c.#art. 361 k.c.#art. 322 k.p.c.#art. 448 k.c.#art. 361 k.e.#art. 417 k.c.#art. 24 k.e.#art. 41 ust. 4 Konstytucji#art. 3 Konwencji#art. 4 k.k.w.#art. 448 k.e.#art. 24 k.c.#art. 448 k.c#art. 100 zd. 2 k.p.e.