Postanowienie akt. I.C. 555/13 Dnia 17 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie nast

--- STRONA 1 --- Sygn. akt. I.C. 555/13 Dnia 17 grudnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Tomasz Białka Protokolant : sekr. sąd. Agata Kasalik po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. w N. na rozprawie sprawy z powództwa M. S. przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowego w Zakopanem o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda M. S. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej w Warszawie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów procesu; III. nakazuje ściągnąć od powoda M. S. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem kosztów sądowych. --- STRONA 2 --- Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 17 grudnia 2013 roku w sprawie o sygn. I C 555/13 Powód M. S. skierował przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowego w Zakopanem pozew o ochronę dóbr osobistych oraz zapłatę. Domagał się przeproszenia poprzez wywieszenie w budynku Sądu Rejonowego w Zakopanem oświadczenia o treści: „Przepraszamy Pana M. S. za bezprawne ujawnienie informacji o jego stanie zdrowia osobom trzecim”. Zażądał też zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie 10 000 zł. Powołał się na udostępnienie osobie trzeciej przedłożonej do akt sprawy sądowej dokumentacji lekarskiej, mianowicie zaświadczeń od lekarza sądowego usprawiedliwiających jego nieobecność podczas kolejnych terminów posiedzeń w postępowaniu o sygn. I Co 602/11 toczącym się z jego udziałem. Były to zaświadczenia nr (…),(…) oraz (…) wystawione przez dr n. med. J. M. Uczestnik tego postępowania J. M. dołączył te zaświadczenia oparte m.in. na dokumentacji leczenia psychiatrycznego powoda do pisma, jakie złożył do Starostwa Powiatowego w Z., w którym zasugerował, że powód nie powinien posiadać uprawnienia do kierowania pojazdami, ponieważ z uwagi na stan zdrowia stwarza zagrożenie w ruchu komunikacyjnym. Wskutek tego zawiadomienia powód został skierowany na badania weryfikujące jego zdolność do prowadzenia pojazdów, które nie wykazały jednak żadnych przeciwskazań. Powód poczuł się dotknięty takim postępowaniem sądu, ponieważ zaświadczenie lekarskie usprawiedliwiające nieobecność podczas rozprawy kierował do sądu, nie zaś do uczestników postępowania. W jego ocenie naruszone zostało jego dobre imię i prawo do prywatności. Sąd powinien zapytać go o zgodę przed udostępnieniem tej dokumentacji osobie trzeciej. Zaznaczył, że teraz spotyka się z drwiącymi spojrzeniami pracowników Starostwa, którym J. M. zasugerował leczenie psychiatryczne powoda. Podczas jednej interwencji J. M. wprost nazwał go osobą niezrównoważoną psychicznie. Skarb Państwa – Prezes Sądu Rejonowego w Zakopanem, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną, wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał na regulację art. 9 kpc, według którego strony i uczestnicy postępowania mają prawo wglądu do akt oraz uzyskiwania informacji na podstawie akt w sprawach, w których uczestniczą. J. M. był wierzycielem w sprawie, w której zostały mu wydane dokumenty z akt. Działanie sądu nie było zatem bezprawne. Skarb Państwa nie miał już wpływu na sposób wykorzystania tych informacji przez J. --- STRONA 3 --- M. Brak bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy wydaniem dokumentów na podstawie akt, a naruszeniem dobra osobistego powoda. Powód nie wykazał, by w związku z ujawnieniem danych w Starostwie spotkał się z szykanami lub kpinami i by miały one wpływ na stan jego zdrowia lub samopoczucie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Przed Sądem Rejonowym w Zakopanem pod sygn. I Co 602/11 toczy się postępowanie o egzekucję z wniosku wierzycieli J. M. i Z. M. przeciwko dłużnikom J. M. i Z. M. Począwszy od 2011r. powód i jego małżonka nie stawiali się na kolejne terminy posiedzeń, usprawiedliwiając nieobecność zaświadczeniami od lekarza sądowego. I tak M. S. nie stawił się m.in. na termin wyznaczony na dzień 22 II 2011r. usprawiedliwiając nieobecność zaświadczeniem nr (…) z dnia 17 II 2011r. wystawionym przez lekarza sądowego J. M. stwierdzającym niezdolność do stawienia się w sądzie do dnia 23 II 2011r. Zaświadczenie wydano na podstawie dokumentacji z Poradni Kardiologicznej w R. Podczas posiedzenia w dniu 22 II 2011r. odczytano usprawiedliwienie dłużników i odroczono posiedzenie na dzień 19 IV 2011r., na które dłużnik M. S. także się nie stawił, ponieważ przebywał w Szpitalu w Z. Przedstawił na tę okoliczność kartę informacyjną leczenia szpitalnego. J. M. w piśmie z dnia 20 IV 2011r. wystąpił do Sądu Rejonowego w Zakopanem o wydanie wskazanych dokumentów z akt (pism powoda). Na kolejny termin w dniu 16 VI 2011r. M. S. nie stawił się przedkładając zaświadczenie nr (…) wydane na podstawie dokumentacji leczenia w Szpitalu w Z., a na termin 18 VIII 2011r. zaświadczenie nr (…), wydane na podstawie dokumentacji z Poradni Kardiologicznej w R. Pomimo niestawiennictwa na posiedzeniu w dniu 9 VIII 2011r. przez dwie godziny przeglądał akta sprawy. W związku z ciągłym niestawiennictwem uczestnika Sąd zlecił biegłemu sporządzenie opinii o stanie zdrowia M. S. i zdolności stawiennictwa na terminy rozpraw. Biegły w opinii z dnia 28 VIII 2011r. potwierdził wnioski wypływające z zaświadczeń lekarskich. Podczas posiedzenia w dniu 26 X 2011r. M. S. ponownie był nieobecny z powodu pobytu w szpitalu w K. Na termin w dniu 29 XI 2011r. nie stawił się, ponieważ według zaświadczenia (…) miał wówczas termin przyjęcia w Klinice Okulistycznej w K. Nieobecność na posiedzeniu w dniu 22 XII 2011r. usprawiedliwił zaświadczeniem nr (…), opartym na przeciwskazaniach kardiologicznych. Absencję podczas posiedzenia z dnia 2 III 2012r. usprawiedliwił zaświadczeniem nr (…) wystawionym na podstawie dokumentacji z Poradni Zdrowia Psychicznego i opinii lekarza psychiatry, według której M. S. był niezdolny do udziału w czynnościach sądowych z uwagi na schorzenia psychiczne do 30 VI 2012r. --- STRONA 4 --- W piśmie z dnia 7 II 2012r. J. M. zwrócił się do Sądu w Zakopanem o udostępnienie kopii m.in. zaświadczeń lekarskich M. S. usprawiedliwiających jego nieobecność na rozprawach. Na wezwanie Sądu Szpital Powiatowy w Z. przedłożył historię leczenia M. S. w PZP. Na termin 21 VIII 2012r. M. S. nie stawił się przedkładając zaświadczenie nr (…) oparte na dokumentacji leczenia z Poradni Zdrowia Psychicznego w Z. W piśmie z dnia 20 VIII 2012r. J. M. ponownie zwrócił się o wydanie zaświadczeń M. S., które zostały mu wydane. Podczas posiedzenia z dnia 21 VIII 2012r. Sąd zlecił Zakładowi Medycyny Sądowej CM UJ w Z. sporządzenie opinii na okoliczność zdolności M. S. do uczestniczenia w postępowaniu sądowym. Z tez opinii wynikało, że M. S. jest zdolny do uczestnictwa w postępowaniu sądowym. Na termin w dniu 8 I 2013r. M. S. nie zgłosił się usprawiedliwiając się zaświadczeniem nr (…) również wystawionym w oparciu o dokumentację leczenia w Poradni Zdrowia Psychicznego w Z., według której był niezdolny do uczestniczenia w posiedzeniach sądowych do 31 III 2013r. Wierzyciel był obecny na posiedzeniach, które były odraczane z powodu nieobecności powoda usprawiedliwionych zaświadczeniami lekarskimi opartymi na dokumentacji z jego leczenia psychiatrycznego. J. M. w piśmie z dnia 24 VIII 2012r. do Starostwa Powiatowego w Z. poddał pod rozwagę odebranie M. S. uprawnienia do prowadzenia pojazdów z uwagi na zażywane przez niego leki, które wpływają na spowolnienie reakcji. Zasugerował, że kierując samochodem stwarza zagrożenie dla siebie i innych. J. M. zauważył, że M. S. nie jest zdolny do stawiennictwa na posiedzeniach sądowych, tymczasem podróżuje po kraju oraz poza jego granicami. Wskazał na stwierdzone u powoda w przedłożonej dokumentacji zaburzenia psychiczne. Dołączył zaświadczenia lekarza sądowego J. M. nr (…),(…) oraz (…). Pismem z dnia 12 IX 2012r. Starostwo powiadomiło M. S. o wszczęciu postępowania mającego na celu ustalenie czy jest zdolny do prowadzenia pojazdów. Po przeprowadzeniu badań powoda w dniu 2 X 2012r. stwierdzono brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez powoda. Decyzją nr (…) z dnia 23 X 2012r. Starostwo Powiatowe w Z. umorzyło postępowanie administracyjne w sprawie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia bądź braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi przez M. S. Powód czuł się upokorzony potrzebą poddania się badaniom. Uważał, że pracownicy Starostwa pogardliwie przyglądają mu się w związku z tym, że dokumenty nadesłane przez J. M. ujawniały fakt korzystania przez niego z pomocy lekarza psychiatry. Żalił się z tego powodu osobom bliskim. M. S. nie stawiał się na kolejne terminy posiedzeń w dniach 4 IV, 20 VI 2013r. usprawiedliwiając to zaświadczeniem nr (…) opartym na dokumentacji z Poradni Zdrowia Psychicznego w Z. Na zlecenie Sądu Rejonowego w Zakopanem biegły z zakresu psychiatrii M. B. sporządził opinię na okoliczność stanu zdrowia psychicznego powoda. Według tej opinii był on zdolny o udziału w postępowaniu sądowym. W toku całego --- STRONA 5 --- postępowania powód nie składał oświadczenia o wyrażeniu zgody na wydanie dokumentacji lekarskiej, która go dotyczyła. ( dowód: zeznania świadka K. C. (k. 68 od 00:29:02) i powoda M. S. (k. 68 od 00:37:59); w aktach SR w Zakopanem o sygn. I Co 602/11: zaświadczenie nr (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) , (…) – k.71, 79, 82, 93, 95, 99, 104, 111, 127, protokół z dnia 22 II, 19 IV, 16 VI, 18 VIII, 26 X, 29 XI, 22 XII 2011r., 2 III, 21 VIII 2012r., 8 I, 4 IV, 20 VI 2013r. – k.72, 74, 80, 84, 88, 94, 97, 100, 106, 113, 128, 134, pismo powoda z dnia 18, 26 IV, 6 VI, 1 VIII, 25 XI, 20 XII 2011r., 27 II, 17 VIII 2012r., 4 I, 28 III, 7 VI 2013r. – k.73, 76, 78, 81, 91, 96, 98, 103, 110, 126, 132, pismo J. M. z dnia 20 IV 2011r., 7 III, 20 VIII 2012r. – k.75, 101, 105, karta informacyjna Szpitala w Z. z dnia 21 IV 2011r. – k.77, zapisek urzędowy z dnia 9 VIII 2011r. – k.83, opinia J. M. z dnia 28 VIII 2011r. – k.85-86, karta informacyjna leczenia Szpitala w K. – k.92, pismo szpitala z dnia 19 III 2012r. – k.153, sprawozdanie sądowo-lekarskie CMUJ – k.107-109, pismo J. M. z dnia 24 VIII 2012r. – k.112 (k.4 tut. akt), decyzja (…) z dnia 23 X 2012r. – k.115, orzeczenie lekarskie nr (…) z dnia 2 X 2012r. – k.116, pismo Starostwa z dnia 12 IX 2012r. – k.120, opinia biegłego psychiatry – k.130-131, w tut. aktach: konsultacja neurologiczna z dnia 18 IX 2012r. – k.49, zaświadczenie lekarskie z dnia 25 IX 2012r. – k.50, badanie laryngologiczne – k.51) Stan faktyczny ustalono w oparciu o akta o sygn. I Co 602/11 Sądu Rejonowego w Zakopanem, zeznania świadka K. C. (k.68 od 00:29:02) i powoda (k.68 od 00:37:59). Odstąpiono od przesłuchania przedstawiciela strony pozwanej, z uwagi na jego niestawiennictwo. Nie było podstaw do kwestionowania przeprowadzonych dowodów. Pomiędzy nie zachodziły sprzeczności. Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlega oddaleniu. Postanowieniem z dnia 17 XII 2013r. (k.69) Sąd oddalił wniosek strony pozwanej o odrzucenie pozwu oparty na zarzucie braku zdolności sądowej pozwanego. Motywem takiego rozstrzygnięcia było sprecyzowane oznaczenia strony pozwanej jako Skarb Państwa – Prezes Sądu Rejonowego w Zakopanem. Podmiot ten posiada zdolność sądową. Według art. 21 i 22 ustawy z dnia 22 VII 2001r. prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. 2013.427) prezes sądu jest kierownikiem urzędu --- STRONA 6 --- państwowego i posiada uprawnienia do reprezentacji Skarbu Państwa w procesie (wyrok SA w Poznaniu z dnia 4 III 2010r., I ACa 141/10). Oznaczenie w toku sprawy pozwanego, zdaniem Sądu było możliwe, z uwagi na to że nie budzi wątpliwości, że Sąd Rejonowy w Zakopanem jest jednostką organizacyjną Skarbu Państwa. Z mocy art. 24 kc w zw. z art. 23 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może ona również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (§ 1). Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych (§ 2). Żądanie roszczenie pieniężnego precyzuje art. 448 kc, w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Dla uwzględnienia żądania określonego w art. 24 kc wystarczające jest wykazanie, że działanie pozwanego miało charakter bezprawny, przy czym pamiętać należy, iż z przepisu tego wynika domniemanie bezprawności działania pozwanego. To na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że podjęte przez niego działanie lub jego zachowanie nie było bezprawne. Dla zasądzenia roszczenia pieniężnego konieczne jest wykazanie obok bezprawności jeszcze zawinionego działania pozwanego, przy czym wystarczające jest wykazanie choćby najmniejszego stopnia winy. Ocenę bezprawności działania pozwanego poprzedzić trzeba ustaleniem czy w jego wyniku w ogóle doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda. Działaniem, które zdaniem powoda miało naruszyć jego dobra, było wydanie z akt sprawy sądowej zaświadczeń lekarskich ujawniających fakt korzystania przez niego z poradni zdrowia psychicznego. Zdaniem Sądu czynność ta nie naruszała dóbr osobistych powoda i nie pozostawała w adekwatnym związku przyczynowym z poczuciem krzywdy, na którą się powoływał. Ujawnienie faktu leczenia się przez powoda wynikało ze złożenia przez niego pism i zaświadczeń, które były odczytywane podczas jawnych posiedzeń sądowych z udziałem wierzyciela. Jan Mrówka uzyskał zatem wiedzę na ten temat jeszcze przed wydaniem mu kopii zaświadczeń lekarskich przez sąd. Miał też przez cały czas pełen dostęp do akt sprawy i wszystkich zgromadzonych w nich dokumentów. Poza tym wydanie kopii tych dokumentów wierzycielowi nie było jednoznaczne z udostępnieniem ich innym osobom. Ujawnienie zawartych w nich informacji w postępowaniu przed starostą było wynikiem zachowania samego wierzyciela, na co nie miała wpływu strona pozwana. --- STRONA 7 --- Pomiędzy wydaniem kopii dokumentów z akt a przekazaniem ich Starostwu nie ma więc bezpośredniego związku przyczynowego. Poza tym jednak nie można też mówić o bezprawnym zachowaniu po stronie pozwanego. Zgodnie z art. 9 § 1 zd. 2 kpc strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Kwestię udostępniania akt oraz wydawania dokumentów z akt reguluje szczegółowo rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 II 2007r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. nr 38 poz.249). Zgodnie z jego § 92 ust. 1 udostępnienie stronie akt do przejrzenia oraz wydanie jej przedmiotów lub dokumentów złożonych w sprawie albo wydanie dokumentów na podstawie akt może nastąpić po wykazaniu przez nią tożsamości, a co do innych osób niż strona - po wykazaniu ponadto istnienia uprawnienia wynikającego z przepisów postępowania sądowego. Kodeks postępowania cywilnego ani też regulamin urzędowania sądów powszechnych nie zawierają zatem żadnych ograniczeń w wydawaniu dokumentów z akt uczestnikom postępowania. Ich celem jest zapewnienie jawności toczącego się postępowania cywilnego. Przepisy te stanowiły podstawę prawną czynności, których dotyczyło powództwo. Zachowanie pozwanego miało oparcie w przepisach prawa i nie było wobec tego bezprawne. Rację ma powód, iż dokumentacja lekarska objęta jest tajemnicą. Zasady udostępniania dokumentacji medycznej reguluje ustawa z dnia 6 XI 2008r. o prawach pacjenta i rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. 2012.159), która w art. 13 wprowadza prawo pacjenta do zachowania w tajemnicy przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym udzielające mu świadczeń zdrowotnych, informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego. Obowiązek zachowania tajemnicy zawarty w tym przepisie jest adresowany do osób wykonujących zawód medyczny (art. 14 ust. 1). Podobnie należy ocenić też regulację zawartą w art. 50 ustawy z dnia 19 VIII 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011r. Nr 231 poz. 1375 ze zm.), która obowiązek zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym można powziąć wiadomość w związku z wykonywaniem czynności wynikających z tej ustawy odnosi do osób, które wykonują czynności określone w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego i nie ma zastosowania do udostępnienia akt w postępowaniu sądowym. O braku legalności działania pozwanego nie decydują też przepisy ustawy z dnia 29 VIII 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.). Ustawa o ochronie danych osobowych określa w art. 27 ust. 2 przesłanki dopuszczalności przetwarzania danych osobowych o charakterze objętym wspomnianymi zaświadczeniami. Niewątpliwie zgodnie z tym przepisem zgoda, której w niniejszej sprawie nie było, jest jednym z warunków legalności przetwarzania danych. Regulacje te jednak nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, z uwagi na to, że przepisy kodeksu postępowania cywilnego i cytowanego rozporządzenia mają charakter szczególny w stosunku do regulacji zawartych w ustawie o ochronie danych osobowych. Pogląd taki został wyrażony również w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 VI 2006 r. II SA/Wa 14/06 LEX nr 219347). Zakres stosowania ustawy o ochronie danych osobowych jest szerszy. W kodeksie postępowania cywilnego i regulaminie urzędowania sądów --- STRONA 8 --- powszechnych uregulowano zaś zasady udostępniania danych pochodzących z tego postępowania i w jego ramach. Przedłożenie przez powoda dokumentacji, która zawierała informację o pozostawaniu przez niego w leczeniu psychiatrycznym, spowodowało że stała się ona częścią akt sądowych. Dokumenty te z tą chwilą zaczęły podlegać regułom postępowania cywilnego. Sąd wydając J. M. kopie zaświadczeń lekarza sądowego dotyczących powoda nie działał w sposób bezprawny. Nie naruszył prawa powoda do prywatności. Nie stanowiło to czynu, który naruszałby dobra osobiste powoda, w tym prawo do prywatności i jego dobre imię. Nie było to działanie bezprawne ani zawinione. Z tego powodu powództwo zostało w całości oddalone przy zastosowaniu art. 23 i 24 kc oraz art. 448 kc. Powód działał osobiście. Strona pozwana była obligatoryjnie zastępowana przez Prokuratorię Generalną. Na podstawie art. 98 i 99 kpc oraz art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 VII 2005r. o Prokuratorii Generalnej (Dz. U. 2013.1150) i § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013.461) Sąd zasądził na rzecz Prokuratorii Generalnej kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Ponieważ powód uiścił niepełną opłatę do pozwu, na podstawie art. 130 3 § 2 kpc w zw. z art. 98 kpc nakazał ściągnąć od powoda brakującą opłatę w kwocie 400 zł. W związku z powyższym orzeczono jak w wyroku. SSO Tomasz Białka