Postanowienie akt. I C 246/12 W Y ROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 stycznia 2013 roku Sqd Okrqgowy w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt. I C 246/12 W Y ROK w IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 stycznia 2013 roku Sqd Okrqgowy w Koszalinie I Wydzia} Cywilny w skladzie nastgpujgcymz przewodniczqcy sgdzia SO AleksanderN0wi11ski protokolant st.sekr.sqd. Anna Jazlowiecka po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 roku w Koszalinie na rozprawie sprawy Z powédztwa Z. K., powédka przeciwko Towarzystwu (...) w W., pozwany 0 zadoééuczynienie 1. zasqdza od pozwanego na rzecz powédki 40.000, (czterdzieéci tysiqcy) zlotych Z ustawowymi odsetkami 0d 8 maja 2012 roku do dnia zaplaty; 2. oddala powédztwo w p0zosta}ej czqéci; 3. zasqdza 0d powédki na rzecz pozwanego z tytulu kosztéw procesu 1.981, (tysiqc dziewigéset osiemdziesiqt jeden) zlotych; 4. nakazuje pobraé na rzecz Skarbu Pafistwa  Sqd Okrqgowy w Koszalinie:  0d pozwanego z tytulu reszty oplaty sqdowej 0d pozwu w zakresie uwzglgdnionego powédztwa 1.500, (tysiqc piqéset) zlotych  0d powédki 2 zasqdzonego roszczenia Z tytu}u czqéci oplaty sqdowej od pozwu w zakresie oddalonego powédztwa 2.000, (dwa tysiqce) zlotych. I C 246/ 12 Uzasadnienie Powédka Z. K., dzialajqc przez pelnomocnika procesowego, domagala sig zasqdzenia 0d pozwanego Towarzystwa (...) w W. 120.000 Z} z tytu1u zadoééuczynienia na podstawie art.448 w zw. z art. 24§1 k.c. z ustawowymi odsetkami 0d 8 maja 2012 r. oraz kosztami procesu. W uzasadnieniu Zgdania wskazano, ie dochodzona zaplata stanowi zadoééuczynienie pienigine naleine powédce jako osobie bliskiej ofiary wypadku komunikacyjnego, za naruszenie dobra osobistego w postaci wiqzi rodzinnej, zen/vanej w nastqpstwie émierci matki. Pelnomocnik powédki przywolal bogate orzecznictwo sqdowe dla wykazania zaréwno zasady odpowiedzialnoéci sprawcy wypadku jak i wysokoéci naleinego éwiadczenia. Dla wyjaénienia okolicznoéci istotnych dla r0zst1'zygnie;cia sprawy zawnioskowano przeprowadzenie dowodu z przesluchania powédki w charakterze strony, opinii bieglego --- STRONA 2 --- psychologa, postanowienia prokuratora wydanego w sprawie karnej prowadzonej w nastepstwie wypadku komunikacyjnego, polisy ubezpieczeniowej wskazywanej jako zalzgcznik do pozwu ale nie dolqczonej, z pisma podmiotu, ktory na etapie przedsqdowym reprezentowa} powodke w dochodzeniu roszczenia, decyzji pozwanej podjetej na tymie etapie postepowania, pisma oznaczonego jako oéwiadczenie rowniei zloionego ubezpieczycielowi oraz oéwiadczenia 0 stanie rodzinnym, majqtku, dochodach i irodlach utrzymania, ktére wobec niezloienia w formie pisemnej nie sposob okreélié wg érodkow dowodowych moiliwych do przeprowadzenia. Wnioskowano rowniei o przeprowadzenie dowodu z akt szkodowych, w ktorych uzyskanie dqiono do zaangaiownia Sqdu, mimo moiliwosci uzyskania dokumentow tam zgromadzonych wlasnym staraniem oraz posiadania zapewne wiedzy, ie wérod srodkow dowodowych wymienionych w k.p.c., taki dowéd nie jest przewidziany. W toku procesu dodatkowo wnioskowano 0 przeprowadzenie dowodu z przesluchania swiadka — malionka powodki, okreslajeic teze na ktorzi dowod ten ma byé przeprowadzony. Pozwany wnios} 0 oddalenie powodztwa wskazujgc na brak podstawy prawnej do uwzglednienia powodztwa. Z kolei ta strona przywolala orzecznictwo oraz wlasne argumenty majqce za tym przemawiaé. Zarzucono rowniei to, ie strona przeciwna nie przedstawila dowodow pozwalajqcych na cene podstawy prawnej i wysokosci roszczenia. Odnoszqc sie do naleinoéci odsetkowej wskazano, rowniei przywoiujqc przyklady z judykatuiy, Ze w razie ustalenia wysokosci zadoséuczynienia wg stanu rzeczy istniejqcego w chwili zamkniecia rozprawy, jednorazowosé oraz waloryzacyjny charakter tego swiadczenia, powinny one byé przyznane od daty wyrokowania. Odnoszegc sie do wysokosci iqdanych kosztéw procesu, wskazywano na brak podstaw do przyznania ich str011ie przeciwnej w podwojnej wysokosci. Sqd poczynil nastepujqce ustalenia: W dniu 28 grudnia 2007 r. w B., na przejeidzie kolejowym, doszio do zdarzenia mogeicego byé okreslonym jako katastrofa w ruchu lqdowym, przez doprowadzenie przez kierowce samochodu osobowego f. (...) Z. Z. do zderzenia kierowanego przez niego pojazdu z pociqgiern pasaierskim relacji B.  S. w wyniku niezachowania przez kierowce samochodu naleiytej ostroinosci przy zbliianiu sie do niestrzeionego, prawidlowo oznaczonego znakami drogowymi, przejazdu kolejowego oraz przy przejeidianiu przez ten przejazd, skutkiem czego smieré poniosio dwoje pasaierow samochodu w tym matka powodki T. S. (1), czworo innych pasaierow odnioslo obraienia ciala. Rowniei powaine. obraienia dozna} kierujqcy pojazdem i w ich nastepstwie po kilku dniach zmarl. Smieré kierowcy byla przyczynq umorzenia sledztwa prowadzonego przez Prokurature Rejonowei w Bialogardzie. /postanowienie wydane przez Prokuratora w dniu 29 lutego 2008 r. k.15 16 akt szkody/ Sprawce wypadku  katastrofy Z. Z. i pozwane Towarzystwo (...) lqczyla, w chwili zdarzenia, umowa ubezpieczenia odpowiedzialnosci cywilnej w zwiqzku z prowadzeniem posiadanego samochodu. /okolicznosé niesporna/ Ofiara wypadku T. S. (1) byla matkq powédki. Sprawca by} szwagrem powodki /odpis skrocony aktu zgonu T. S. (1) i kopia dowodu osobistego powodki z akt szkody, nadto okolicznosci te nie zostaly zaprzeczone przez strone pozwang/ W okresie, w ktorym zaistnia} wypadek, zaréwno T. S. (1) jaki i powodka mieszkaly osobno, w innych miejscowoéciach, prowadzqc odrebne gospodarstwa domowe w ramach swoich rodzin. Pierwsza ze wskazanych byia osobq powtornie zameinq z T. S. (2). W chwili wypadku byla bezrobotnq z prawem do zasilku, malionek wykonywal prace dorywcze. Razem z nie}, poza malionkiem, mieszka} rowniei dorosiy 28 letni syn M., przebywajqcy obecnie, po ukoiiczeniu studiow, we W.. Powodka pozostaje w zwiqzku maliefiskim z K. K.. Ze zwiqzku tego jest dwoje dzieci w wieku 17 i 14 lat; uczeszczajq do szkoi, odpowiednio do liceum i gimnazjum. Powodka pracowala w czasie, gdy zaistnial wypadek, w firmie przetworstwa iybnego jako pracownik fizyczny, jej magi pracowa} w lasach pafistwowych jako kierowca. --- STRONA 3 --- Przed wypadkiem rodziny powodki i jej matki utrzymywaly normalne kontakty, spotykano sie, odvviedzano. Razein spedzano czas éwiateczny. Gdy byla taka potrzeba matka pomagala powodce w opiece nad dzieéini. Matka byia powierniczka powodki w mowieniu o wystepujacych problemach. Przez 2  3 tygodnie po wypadku powédka nie pracowaia, wykorzystujac nadrobione godziny. /zeznania éwiadka K. K., zeznania powodki / Powodka ma wyksztalcenie zawodowe, uzyskany zawod to krawcowa. Zdrowie somatyczne nie uleglo zmianie w nastepstwie vvypadku. Skariy sie na trudnoéci z koncentracja i latwosé gubienia watku rozmowy. Po wypadku nie korzystala z pomocy psychologicznej. Powodka jest podatna na stres psychologiczny; wystepuje u niej zwiekszona tendencja do przejawiania negatywvnych stanow emocjonalnych w sytuacjach stresujacych. Jest osoba bojailiwa, sklonna do przejmowania sie i czesto napieta. Towarzyszy jej poczucie niiszosci. Nie jest osoba skionna do kontaktéw towarzyskich, raczej zamyka sie w kregu najbliiszej rodziny. Wystepuje u niej wysokie nateienie sk}onnosci do stylu radzenia sobie i funkcjonowania skoncentrowanego na emocjach w sytuacjach stresowych i towarzyszace ternu przecietne nateienie skornoéci do stylu radzenia sobie i funkcjonowania skoncentrowanego na zadaniach. Smieré matki miala silny i dlugotrwaly wplyw na sfere emocjonalna powodki. Wystepuje u niej silne i zupelnie nieadekwatne poczucie Winy w zwiazku z samym wypadkiem. Nie wystapily u niej zaburzenia natury psychologicznej. W okresie ialoby wymagala fachowego wsparcia i pomocy psychologicznej. Obecnie funkcjonuje sprawnie w srodowisku domowym i zawodowym. /opinia bieglego psychologa I. S. k.49  53/ Sad zwaiyl co nastepuje: Powodztwo zasiuguje na uwzglednienie w czesci. Zdarzenie dajace poczatek roszczeniu 2 ktorym wystapiia powodka nastalo w czasie poprzedzajacym nowelizacje kodeksu cywilnego w zakresie treéci art. 446, kiedy to z dniem 3 sierpnia 2008 r. dodano paragraf 4 dajacy sadowi upowainienie do przyznania najbliiszym czlonkom rodziny zmarlego w okolicznoéciach kwalifikowanych jako czyn niedozwolony, odpowiedniej sumy tytulem zadoséuczynienia za doznana krzywde. Przed ta data w judykaturze zostaia wypracowana teza pozwalajaca na przyznanie osobom bliskim ofiary wypadku komunikacyjnego ( j ak i innych czynow niedozwolonych ze skutkiem émiertelnym) od sprawcy wypadku, zadoééuczynienia majacego kompensowaé zen/vanie wiezi rodzinnej bedacej dobrem osobistym, naruszonym dzialaniem sprawcy vvypadku. Podstawe normatywna dla naprawienia szkody niemajatkowej okreslanej jako krzywda, stanowily przepisy zawarte w art. 448 w zw. z art. 23 i 24 § 1 k.c. (patrz chociaiby Sad Apelacyjny w Krakowie ze sprawy I ACa 739/12, z dnia 6 wrzeénia 2012 r., opublikowany w Programie Informacji Prawnej Lex nr 1223205, wg ktorego vvprowadzenie do systemu prawnego art. 446 § 4 k.c. nie stanowi o powstaniu roszczen o zadoééuczynienie w przypadku smierci osob bliskich dopiero od momentu jego wejscia w iycie, niewatpliwie zas ulatwia dochodzenie tego roszczenia. Jednakie w przypadku osob, ktorych dobro osobiste w postaci wiezi rodzinnej naruszone zostaiy czynem niedozwolonym, ktory mial miejsce przed wejsciem w iycie tego przepisu, jedyna podstawa ich roszczeii 0 zadoséuczynienie jest przepis art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24. k.c. oraz uchwaia Sadu Najwyiszego z dnia 13 lipca 2011 r.,III CZP 32/11, opubl. w OSNC 2012/1/10 , wg ktorej sad moie przyznaé I12ljbiiZSZ€l11Ll czlonkowi rodziny zmariego zadoséuczynienie pienieine za doznana krzywde na podstawie art. 448 w zwiazku z art. 24 § 1 k.c., takie wtedy, gdy émieré nastapila przed dniem 3 sierpnia 2008 r. wskutek uszkodzenia ciala lub wywolania rozstroju zdr0wia.). Pojawialy sie rowniei judykaty i wypowiedzi doktrynalne odmawiajace prawa do zadoééuczynienia w takich przypadkach, zostaly one powolane przez strone pozwana w odpowiedzi na pozew. Zwaiywszy jednak na pozostawanie tych pogladow w mniejszosci orzeczniczej oraz na to, Ze powolywana tam --- STRONA 4 --- arguinentacja nie prezentuje takiej mocy przekonywaniajak poglady przeciwne, nie stanowiiy one podstawy dla oceny roszczenia z rozpoznawanej sprawy. Odpowiedzialnosé pozwanego Towarzystwa (...) , stosownie do art. 822 k.c., ma charakter gwarancyjny zarowno wobec ubezpieczonego sprawcy krzywdy jak i pokrzywdzonego. Stanowi to podstawe biernej legitymacji procesowej podmiotu pozwanego w niniejszej sprawie. Ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialnosé wobec poszkodowanego w granicach odpowiedzialnosci ubezpieczonego, przy uwzglednieniu tresci umowy ubezpieczenia w ktorej m.in. oznaczona zostala suma ubezpieczenia. W odniesieniu do roszczenia zgloszonego w sprawie nie wystepuja tego typu ograniczenia odpowiedzialnoéci strony pozwanej. W orzecznictwie SN zostala przedstawiona argumentacja akceptujaca obowiazek swiadczenia gwarancyjnego zakiadu ubezpieczen dla naprawienia krzywdy niemajatkowej w nastepstwie naruszenia dobr osobistych, majacego swe zrodlo w wypadu komunikacyjnym, w ramach umowy obowiazkowego ubezpieczenia odpowiedzialnoéci cywilnej. Odnoszac przedstawione wyzej podstawy odpowiedzialnosci sprawcy wypadku wobec powodki z tytulu naruszenia jej dobr osobistych, nalezaio uznaé za dovviedzione przez strone powodowa naruszenie tych dobr, w postaci zerwania wiezi rodzinnej laczacej matke z corka. Wiez ta byla silna, jej zerwanie doprowadzilo do wystapienia krzywdy majacej charakter cierpienia, bolu, zalu po zmarlej osobie bliskiej, prowadzacej do zaklocenia dotychczasowego, codziennego rytmu zycia. Przezycia te w pierwszych miesiacach i latach byly intensywne, z czasem ulegly zlagodzeniu; sprzyjalo temu pozostawanie powodki we wlasnej rodzinie i uzyskiwanie od niej wsparcia, glownie ze strony meza. Nie zostaiy zerwane wiezi z ojczymem. Przezycia te nie byiy na tyle silne, aby prowadzié do wylaczenia sie z funkcjonowania w rodzinie, do zaklocenia w dzialalnosci pracowniczej. Po krotkiej przerwie, powédka wrocila do pracy i kontynuuje ja do dzisiaj. Zreszta praca zawodowa iniala znaczenie terapeutyczne. Brak psychologicznego wsparcia powédki, choé pozytecznego w czasie bezposrednio po smierci matki, nie doprowadzil do powstania trwalych, negatywnych nastepstw natury psychicznej; powodka po okresie zaloby zdoiala wlasnym wysilkiem wrocié do normalnego funkcjonowania. Pamieé o utracie bliskiejej matce, choé prowadzaca do zalu, nie prowadzi do skutkow w sposob istotny zaldocajacych zdolnosé do zaspokajania potrze rodziny i wlasnych. Przedstawione wyzej okolicznosci mialy wplyw na cene wysokoéci dochodzonego roszczenia. Z racji kompensacyjnego charakteru éwiadczenia nie inoglo ono byé ani symboliczne ani takie, ktore prowadziloby w istocie do stanu wzbogacenia w nastepstwie doznanej krzywdy. Strona powodowa przywolala orzecznictwo sadowe wskazujace na takie znaczenie éwiadczenia. Z nowszego orzecznictwa mozna do tego dodaé wyrok Sadu Apelacyjnego w Bialymstoku z dnia 1o pazdziernika 201 2 r., wydanego w sprawie o sygn. I ACa 439/12, opubl. w Lex nr 1223149, wedlug ktorego, zadoééuczynienie z powolanych przepisow jest odzwierciedleniem w formie pienieznej rozmiaru krzywdy, ktora nie zalezy od statusu materialnego pokrzywdzonego. Jedynie rozmiar zadoséuczynienia moze byé odnoszony do stopy zyciowej spoieczenstwa, ktora poérednio moze rzutowaé na jego umiarkowany wymiar i to w zasadzie bez wzgledu na status spoleczny i materialny pokrzywdzonego. Przeslanka "stopy zyciowej" ma wiec charakter uzupelniajacy i ogranicza wysokosé zadoséuczynienia tak, by jego przyznanie nie prowadzilo do wzbogacenia osoby uprawnionej, nie inoze jednak pozbawié zadoséuczynienia jego zasadniczej funkcji kompensacyjnej i eliminowaé innych czynnikow ksztaltujacych jego wymiar. W cenie Sadu Orzekajacego suma prowadzaca do kompensaty krzywdy doznanej przez powodke w nastepstwie zerwania wiezi rodzinnej z matka jest 40.000 zl. Zadanie oznaczone w pozwie nalezalo uznaé za zdecydowanie wygorowane, nie znajdujace uzasadnienia w okolicznoéciach rozpoznawanej sprawy i miernikach tego swiadczenia wypracowanych w orzecznictwie sadowym, znajdujacych akceptacje w piémiennictwie prawniczym. Na akceptacje zaslugiwalo przedstawione w pozwie zadanie odsetkowe. Oznaczenie poczatkowego terniinu platnosci tej naleznoéci ubocznej bywa w judykaturze rozne. Zasadza sie na jurydycznym pogladzie o bezterminowoéci éwiadczenia zadoséuczynieniowego. Przekonujaco brzmia twierdzenia, ze z uwagi na sadowa kornpetencje w przedmiocie oceny wystepowania krzywdy, jej zakresu, data poczatkowa wymagalnosci tego swiadczenia jest data orzekania o roszczeniu. W sytuacji jednak, gdy okolicznosci sprawy zdaja sie wskazywaé na ustanie dolegliwosci wjej zasadniczym wymiarze wczesniej, istnieja podstawy do oznaczenia poczatkowego terininu wymagalnoéci odsetek data wczeéniejsza. W pozwie zostalo to okreslone data odmowy przez pozwanego spelnienia swiadczenia w nastepstwie przedsadowego wezwania do zaplaty. W ocenie Sadu zaslugiwalo to na akceptacje, bowiem odpowiada przesiankom --- STRONA 5 --- opoznienia w spelnieniu swiadczenia prowadzacym do wymagalnosci naleznoéci odsetkowej stosownie do normy z art. 481 § 1 i 2 k.c. Majac powyzsze na uwadze nalezalo orzec jak w sentencji. O kosztach procesu orzeczono zgodnie 2 zasada stosunkowego ich rozdzielenia wyrazona w art. 100 k.p.c. Powodztwo zostalo uwzglednione w 33%. Poniesione przez powodke koszty to 500 zl oplata od pozwu, 446,04 Z} koszty opinii wydanej przez bieglego oraz 3.617 z} wynagrodzenie pelnomocnika procesowego. W ocenie Sadu nie byio podstaw do okreslenia tego wynagrodzenia w stawce wyzszej niz minimalna z uwagi na to, ze zaangazowanie powolanego radcy prawnego nie przekroczylo miary podstawowej, co wiecej dalo sie zauwazyé niewielka aktywnoéé dowodowa peinomocnika. Nadto istota sporu nie byla na tyle skomplikowana, aby prowadzié do szczegolnego wysiiku w przedstawianiu argumentacji prawniczej. O kosztach sadowych orzeczono stosownie do art. 113 ustawy o kosztach sadowych w sprawach cywilnych majac na uwadze to, ze powodka w nastepstwie czeéciowego zwolnienia od ponoszenia tych kosztow poniosla opiate sadowa od pozwu w sumie 500 zl. To sprawia, ze reszta oplaty od pozwu w zakresie uwzglednionego powodztwa powinna obciazaé pozwanego; stanowi to nakazana do pobrania sume 1.5002}. Oplata od pozwu w czeéci oddalonej powinna zostaé pobrana od powodki z zasadzonego roszczenia. Uwzgledniwszy jednak charakter sprawy oraz doéé trudna sytuacje majatkowa powodki, postanowiono pobraé jedynie czesé oplaty tj. 2.000 zl.