Wyrok akt. I.C. 1338/11 Dnia 05 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie nastę

--- STRONA 1 --- Sygn. akt. I.C. 1338/11 Dnia 05 marca 2013 r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Tomasz Białka Protokolant : sekr. sąd. Agata Kasalik po rozpoznaniu w dniu 05 marca 2013 r. w N. na rozprawie sprawy z powództwa L. S. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w N. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda L. S. na rzecz pozwanego Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w N. kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów procesu; III. przyznaje adwokatowi M. Z. ze środków Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwotę 4.428 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych, w tym 828 (osiemset dwadzieścia osiem) złotych podatku VAT, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. --- STRONA 2 --- Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 5 marca 2013 roku o sygn. I C 1338/11 L. S. wystąpił z powództwem skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrektorowi Zakładu Karnego w N. domagając się zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie 80 000 zł z powodu naruszenia jego dóbr osobistych podczas odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. w okresie od X 2009r. do 10 IX 2011r. Wśród naruszonych warunkami odbywania kary pozbawienia wolności dóbr osobistych powód wymienił godność, prawo do intymności, pozbawienie prawa do widzeń z osobami najbliższymi, w tym z narzeczoną oraz małoletnim dzieckiem, niehumanitarne traktowanie przez organy państwowe. Powołał się na regulację chroniącą prawa człowieka wyartykułowaną w Konstytucji RP oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Motywując zasadność zgłoszonego powództwa podkreślił naruszenie normy powierzchniowej w celi, co skutkowało przeludnieniem. Wskazał na osadzenie w celi wilgotnej, nieremontowanej, bez należytej wentylacji, a przez to dusznej, co wpłynęło na pogorszenie jego stanu zdrowia. Będąc po operacji tarczycy kilkukrotnie omdlał w celi i był zaopatrywany przez pogotowie. Wśród zarzutów powoda znalazło się także stwierdzenie dotyczące braku wystarczającej ilości szafek na przechowywanie produktów spożywczych, co powodowało konieczność trzymania ich w reklamówkach pomiędzy lub pod łóżkami. Kącik sanitarny zdaniem powoda nie zapewniał możliwości dbania o higienę, a jego konstrukcja powodowało unoszenie się w celi fetoru związanego z załatwianiem potrzeb fizjologicznych przez osadzonych oraz z zawartością koszy na śmieci. W celi nie było ciepłej bieżącej wody, która była wydawana raz, a potem dwa razy w ciągu dnia w ilości niewystarczającej na wykonanie czynności higienicznych oraz prania przez wszystkich osadzonych. Ułożenie łóżek i innych sprzętów w celi powodowało brak przestrzeni do przemieszczania się. (k.1-2,35,62-65) Strona pozwana Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w N. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaprzeczył, by po stronie Zakładu Karnego wystąpiło zachowanie wypełniające znamiona --- STRONA 3 --- bezprawności oraz zawinienia generujące obowiązek wypłaty zadośćuczynienia na rzecz powoda. Strona pozwana zaakcentowała, że o ile powód przez określony czas istotnie przebywał w celi, w której przekroczona została norma powierzchniowa jaka przypadać winna na jednego osadzonego, to nastąpiło to w sposób zgodny z prawem, bowiem na podstawie decyzji Dyrektora Zakładu oraz zgody Sędziego Penitencjarnego. (k.47-48,56,80) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód L. S. s. L. odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. m.in. w okresie od X 2009r. do 10 IX 2011r. W tym okresie, w Zakładzie Karnym w N., podobnie jak i w innych zakładach penitencjarnych w kraju powszechne było zjawisko przeludnienia. (okoliczności niesporne) Przed przybyciem do Zakładu Karnego w N. powód przebywał już przez około 19 lat w różnych innych zakładach karnych w związku z prawomocnymi wyrokami skazującymi go na kary pozbawienia wolności za kradzieże, wymuszenia, rozboje i pobicia. Łącznie w zakładach karnych spędził około 21 lat, w tym około 2 lat w Zakładzie Karnym w N. Z N. został przetransportowany do Zakładu Karnego w W., skąd po 4 miesiącach został przeniesiony do Zakładu Karnego w Rz., gdzie po uzyskaniu prawa do warunkowego przedterminowego zwolnienia, został zwolniony i obecnie przebywa na wolności. ( dowód : zeznania powoda L. S. – k.200 od 00:07:07) Podczas osadzenia w Zakładzie Karnym w N. powód przebywał na Oddziale (…) Pawilonu (…) w 13-osobowych celach nr (…) o pow. 40,37m 2 , nr 402 o pow. 39,90m 2 , nr (…) o pow. 39,63m 2 . Przebywało w nich zamiennie 12 lub 13 osób. Ponadto powód przebywał w celi nr (…) o pow. 15,21m 2 mieszczącej 5 osób. W powyższych celach zachowana była norma 3 m 2 powierzchni przypadających na każdego osadzonego. Do metrażu cel wliczana jest powierzchnia zajmowana przez --- STRONA 4 --- meble, łóżka, szafki i niezbędne wyposażenie, nie jest jedynie wliczany metraż kącika sanitarnego. Powód przebywał również w celi nr (…) o pow. 24,01 m 2 , w której łącznie ulokowanych było od 9 do 10 osób. Umieszczenie powoda w tej celi w warunkach naruszenia normy 3 m 2 na każdego osadzonego, miało miejsce w okresie od 26 III 2010r. do 24 IV 2010r. na podstawie decyzji Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 26 III 2010r. oraz z dnia 9 IV 2010r. i zgody Sędziego Penitencjarnego z dnia 8 IV 2010r. w oparciu o art. 100 kkw. ( dowód : informacja ZK w N. z dnia 4 VI 2012r. – k.80; decyzja Dyrektora ZK w N. z dnia 26 III 2010r. i 9 IV 2010r. i zgoda Sędziego Penitencjarnego z dnia 7 IV 2010r. o sygn. (…) – k.57-58; zeznania świadka D. P. – k.168v; D. G. – k.213; częściowo zeznania powoda – k. 200 od 00:11:08; zeznania przedstawiciela strony pozwanej K. B. od 00:31:25) W warunkach Zakładu Karnego w N. powód podlegał stałej kontroli lekarskiej. Nie zgłaszał większych dolegliwości. Nie wymagał leczenia specjalistycznego. ( dowód : książeczka zdrowia osadzonego – k.108) Osadzeni w Zakładzie Karnym w N. lokowani byli według wolnych miejsc w celach. Cele mieszkalne w Zakładzie Karnym w N. były wyposażone w tzw. wentylację grawitacyjną. Wentylacja odbywała się również okna. Więźniowie nie są ograniczani w możliwości wietrzenia cel, uzgadniają to między sobą. Za zezwoleniem dyrektora osadzeni mogli korzystać z prywatnych wentylatorów. Na oddziale (…), na którym przebywał powód, w celi były dwa okna zabezpieczone kratami. W każdej celi znajdował się obudowany kącik sanitarny. Obudowa stanowiła osłonę z konstrukcji stalowej oraz płyty wiórowej z wmontowanymi drzwiami. Zasłona nie sięgała do samego sufitu, lecz do wysokości około 220-250 cm, ponieważ w większości cel występuje sklepienie łukowe. Występuje też wolna przestrzeń pomiędzy poziomem podłogi i obudową kącika o wysokości około 10-15cm. Kącik sanitarny jest zamykany od środka. W kąciku sanitarnym znajdowała się muszla klozetowa, umywalka, szafka, oświetlenie i lustro. Na wyposażeniu każdej celi były łóżka, szafki, taborety, stoły oraz własny sprzęt osadzonych, w szczególności sprzęt --- STRONA 5 --- rtv, grzałki, czajniki. Każdy osadzony, w tym powód, miał zapewnione łóżko, taboret, miejsce przy stole. Każdy osadzony miał do dyspozycji część szafki (2 półki zakryte zasuwką). Osadzeni otrzymywali do własnej dyspozycji materac, pościel, poduszkę oraz odzież więzienną. Każda cela wyposażona była w instalację umożliwiającą komunikowanie się z dyżurnym. Cele były ogrzewane. Oświetlenie cel było sztuczne, żarowe. Za zezwoleniem osadzeni mogli korzystać z prywatnych lampek. W nocy oświetlenie w celi było wygaszane przez oddziałowego, pozostawiane było oświetlenie w kąciku sanitarnym. Doprowadzony był do celi głośnik radiowęzłowy. Łóżka były jednoosobowe, piętrowe. W większości cel były kratki wentylacyjne, które były drożne, lecz ze względów bezpieczeństwa niedostępne dla osadzonych. Co roku przeprowadzana była kontrola wentylacji. Cele nie były wilgotne, ani zagrzybione. W celach oddziału (…) pawilonu (…) była bieżąca zimna woda. Osadzeni w wyznaczonych zarządzeniem dyrektora jednostki terminach i ilościach pobierali gorącą wodę z punktu czerpalnego na korytarzu oddziału. Początkowo osadzeni z celi, w której przebywał powód mieli prawo do 4 wiader gorącej wody w ciągu dnia. Po interwencji powoda, limit ten został podwojony do 4 wiader wody gorącej dwa razy w ciągu dnia. Raz w tygodniu osadzeni mieli prawo do łaźni. Świetlica na oddziale (…), na którym przebywał powód, została zlikwidowana w związku z przeludnieniem. W zamian za to osadzeni z pawilonu (…) uzyskali prawo do korzystania z siłowni piętro niżej oraz ze świetlicy na oddziale (…) i (…), a także z zajęć rekreacyjnych (spacerów) według zapisów. Zakład Karny w N. podlega corocznym wewnętrznym kontrolom penitencjarnym, które nie wykazały żadnych uchybień. Co roku przeprowadzane są kontrole przez inspekcję sanitarną, która rewiduje kuchnię, magazyn żywnościowy, pomieszczenia łaźni, przygotowanie i wydawanie posiłków więźniom, przechowywanie naczyń na oddziałach mieszkalnych. Raz do roku sprawdzane są przewody wentylacyjne i spalinowe. Nie stwierdzono nigdy żadnych uchybień. Powód podczas pobytu w zakładzie był traktowany tak samo jak pozostali osadzeni. Miał taki sam dostęp do sprzętu i świadczeń zapewnianych przez zakład karny. --- STRONA 6 --- ( dowód : informacja działu kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego w N. z dnia 30 IV 2012r. – k.49; zeznania świadka D. P. – k.168v; D.G. – k.213; częściowo zeznania powoda – k. 200 od 00:11:08, zeznania przedstawiciela strony pozwanej K. B. – k. 200 od 00:35:00) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dołączonej do akt dokumentacji Zakładu Karnego w N., dokumentacji medycznej powoda, zeznań świadków oraz stron. Świadek D. P. (k.168v) złożył zeznania, które uznać należało za wiarygodne. Korespondowały z danymi dotyczącymi zaludnienia cel ujawnionymi przez pozwanego, wyposażenia celi mieszkalnej i zaopatrzenia w wodę. Informacje świadka są miarodajne dla rozpoznania żądania powoda, ponieważ był osadzony w jednej celi z L. S., znał jego zachowanie, stan zdrowia. Sąd oparł się jednak na faktach przekazanych przez świadka, a nie jego ocenach, gdyż te ostatnie były nieistotne dla rozstrzygnięcia. Podobnie Sąd ocenił zbieżne w treści, acz lakoniczne, zeznania D. G. (k.213) współosadzonego z powodem w pozwanym zakładzie karnym. Treść zeznań obu świadków nie została podważona, nie zawiera sprzeczności lub niejasności i nie budziła wątpliwości Sądu. Sąd oparł się częściowo na zeznaniach powoda (k.200 od 00:07:07). Sąd nie dał wiary jego zeznaniom w części w której twierdził, iż przebywał w celach przeludnionych, w których zamiast 13 osadzonych przebywało ich około 15. Stan przeludnienia w Zakładzie Karnym w N. w istocie występował, co nie było sporne. Niemniej jednak nie można z tego wnioskować, że powód przez cały okres przebywał w celi przeludnionej, w której naruszona była norma powierzchniowa wprowadzone przez kodeks karny wykonawczy. Nie potwierdzili tych zeznań świadkowie współosadzeni z powodem, którzy wspominali o maksymalnie 13 osadzonych przebywających w jednej celi. Z dokumentacji zakładu karnego niepodważonej przez powoda reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika nie wynika, by powód przebywał w celi z 14 osobami (łącznie 15 osadzonych). Powód wspominał także o omdleniach jakie mu się przytrafiały, lecz nie znajduje to potwierdzenia w dokumentacji leczenia, ani w pozostałych przeprowadzonych dowodach. Brak także podstaw do powiązania ewentualnych --- STRONA 7 --- omdleń z warunkami odbywania kary. Pozostałe zeznania powoda dotyczące jego subiektywnego odczuwania dyskomfortu z powodu ograniczenia powierzchni użytkowej, konieczności obcowania z innymi osadzonymi, woni unoszących się z kącika sanitarnego oraz nieopróżnionych koszy na śmieci nie były możliwe do zweryfikowania, gdyż odnosiły się do jego osobistych odczuć. Przedstawiciel strony pozwanej K. B. (k.200 od 00:31:25), Zastępca Dyrektora Zakładu Karnego w N. złożył zeznania w sposób obiektywny. Znajdują one potwierdzenie w dołączonej dokumentacji dotyczącej wyposażenia cel, stanu zaludnienia oraz uprawnień osadzonych. Sąd nie znalazł podstaw do ich podważenia i w pełni obdarzył przymiotem wiarygodności. Sąd kierując się art. 130 4 § 5 kpc pominął dowód z opinii biegłego psychiatry na okoliczność pogorszenia stanu zdrowia powoda w związku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. (k.125). Powód pomimo zobowiązania do uiszczenia zaliczki na biegłego w kwocie 100 zł nie wypełnił tego obowiązku (k.96). Nie było podstaw do przeprowadzenia tego dowodu z urzędu. Sprzeciwiała się temu zasada kontradyktoryjności. W swoich twierdzeniach powód nie akcentował wpływu warunków odbywania kary pozbawienia wolności na stan zdrowia, w tym zdrowia psychicznego. Do akt dołączone zostało zaświadczenie o niepełnosprawności w związku z chorobami psychicznymi, lecz powód nie podnosił, by miało to związek z warunkami, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. Zwrócić przy tym trzeba uwagę na to, że powód ponad 20 lat spędził w warunkach izolacji więziennej w różnych placówkach penitencjarnych. Nie sprecyzował co miałoby być przejawem pogorszenia stanu zdrowia psychicznego, podnosił jedynie schorzenia somatyczne, odnoszące się do tarczycy, dolegliwości alergiczne oraz omdlenia, lecz one nie wykazują związku ze stanem zdrowia psychicznego, który miałby badać biegły psychiatra. Sąd pominął również wniosek powoda o zwrócenie się do administracji pozwanego zakładu celem podania nazwisk osób współosadzonych przebywających z powodem w jednej celi. Taki wniosek dowodowy nie zmierzał do dostarczenia informacji istotnych dla sprawy. Rygorem pominięcia został także objęty wniosek powoda o dokonanie przez Sąd oględzin cel z udziałem biegłego z zakresu budownictwa, co miało dostarczyć informacji na okoliczność szczelności stolarki okiennej, wilgoci i grzyba na ścianach, powierzchni kącika sanitarnego oraz rzeczywistej powierzchni użytkowej celi, wrażeń --- STRONA 8 --- węchowych z kącika, stanu oświetlenia, temperatury powietrza, wentylacji. Nieadekwatność tego wniosku dowodowego związana jest z upływem około 2 lat od czasu, kiedy powód przebywał w Zakładzie Karnym w N. Nie sposób zweryfikować, czy warunki obecnie panujące w celach są tożsame z tymi, które były w latach 2009 i 2010. Poza tym same oględziny cel dokonane przez Sąd w towarzystwie biegłego nie pozwoliłoby na ustalenie okoliczności objętych tezą dowodową. Przedmiotem wniosku nie było przecież przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, a jedynie oględziny. Żadna z wymienionych decyzji Sądu nie była przedmiotem zastrzeżenia, o którym mowa w art. 162 kpc. Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlega oddaleniu. Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej (art. 417 kc). Z mocy art. 23 w zw. z art. 24 § 2 kc jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych, czyli określonych w art. 444 kc i art. 448 kc, które stanowią, iż w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty, a jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Dla uwzględnienia żądania określonego w art. 24 kc wystarczające jest wykazanie, że działanie pozwanego miało charakter bezprawny, przy czym pamiętać należy, iż z przepisu tego wynika domniemanie bezprawności działania pozwanego. To na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że podjęte przez niego działanie lub jego zachowanie nie było bezprawne. Podkreślił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 II 2007 r. o sygn. V CSK 431/06, gdzie stwierdził, że ciężar dowodu, że warunki w zakładzie --- STRONA 9 --- karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych spoczywa na pozwanym. Dla zasądzenia roszczenia pieniężnego na rzecz powoda konieczne jest wykazanie obok bezprawności jeszcze zawinionego działania pozwanego, przy czym wystarczające jest wykazanie choćby najmniejszego stopnia winy. Sam fakt skazania i orzeczenia wobec powoda kary pozbawienia wolności nie powoduje umniejszenia standardów traktowania takiej osoby jako podmiotu praw, któremu przysługuje ochrona dóbr osobistych, tj. godność, prawo do prywatności i intymności, ochrony zdrowia, odpowiednich warunków bytowych. Dolegliwości osadzonego w placówce penitencjarnej wywołane samym faktem izolacji i standardów więziennictwa w danym kraju nie mogą zostać poczytane jako naruszenie dóbr osobistych człowieka. Dla stwierdzenia, iż do naruszenia tych dóbr doszło, konieczne jest wskazanie okoliczności, które wykraczają poza niedogodności izolacji więziennej, są nastawione na świadome poniżenie, upokorzenie i dotknięcie osadzonego więźnia. W wyroku z dnia 15 VII 2002r. (Kałasznikow przeciwko Rosji, nr 47095/99) Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że warunki, na które uskarżają się więźniowie przebywający w przeludnionych celach nie ograniczają się do samego nieprzestrzegania metrażu. Ocenie prawnej podlega skumulowany efekt tych warunków, takich jak np. złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, zła wentylacja. Za podstawę do uwzględnienia roszczenia osoby osadzonej uważane jest także niezapewnienie prywatności przy korzystaniu z toalety, pozbawienie możliwości spożywania posiłków przy stole, zmuszanie do przebywania w tym samym pomieszczeniu z osobą załatwiającą swoje potrzeby fizjologiczne, niezapewnienie osobnego miejsca do spania (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 XII 2007r. sygn. I ACa 499/07, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 II 2007r. sygn. V CSK 431/06). Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 XII 1966r. (Dz.U. z 1977r. Nr 38, poz. 167 i 169) głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka stanowiący, że nikt nie może być poddany --- STRONA 10 --- torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Konstytucja RP statuuje, że nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych (art.40). Każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny (art.41 ust.4). Konstrukcja sprawy o ochronę dóbr osobistych nakłada na powoda obwiązek wykazania, iż zaistniało zdarzenie, wskutek którego dobra osobiste powoda zostały naruszone, w zakresie w jakim nie było to niezbędne do wykonania kary pozbawienia wolności. W ocenie Sądu powód temu obowiązkowi nie podołał. Nie wykazał, by po stronie pozwanego zakładu karnego zaistniały zaniedbania, uchybienia, zaniechania, które miałyby wpłynąć na pogorszenie jego stanu zdrowia. Brak zatem podstaw do uwzględnienia powództwa z tego tytułu. Powód nie wykazał również, by uzasadnione było jego żądanie zasądzenia zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych poprzez osadzenie w celi przeludnionej. Kodeks karny wykonawczy w art. 110 § 2 kkw ustala normę powierzchniową celi dla każdego więźnia, wskazując, że powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . Norma ta w stosunku do powoda była zachowana. Jedynie w okresie od 26 III 2010r. do 24 IV 2010r. przebywał w celi, w której powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego była mniejsza. Miało to miejsce w okresie obowiązywania art.110 kkw w nowym brzmieniu, który wymienia enumeratywne przypadki dopuszczalności naruszenia wskazanego powyżej metrażu. Dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony, nie dłuższy niż 14 dni, w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3 m 2 , --- STRONA 11 --- nie mniej jednak niż 2 m 2 , jeżeli zachodzi konieczność natychmiastowego umieszczenia w zakładzie karnym lub areszcie śledczym nieposiadającym wolnych miejsc w celach mieszkalnych określonych kategorii skazanych, do której zaliczał się także powód (skazany na karę pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata). Okres ten może być przedłużony tylko za zgodą sędziego penitencjarnego. Łączny okres umieszczenia skazanego w takich warunkach nie może przekroczyć 28 dni. W decyzji należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego w warunkach, w których powierzchnia w celi mieszkalnej przypadająca na skazanego wynosi mniej niż 3 m 2 , a także oznaczyć termin, do którego skazany ma w tych warunkach przebywać. Decyzje takie zostały wydane w stosunku do powoda co sprawia, że jego pobyt w zagęszczonej celi nie był spowodowany działaniem bezprawnym. Osadzeni, w tym powód, mieli w tym okresie zapewniony dostęp do zajęć kulturalno-oświatowych oraz rekreacyjnych. Zakład Karny dysponował spacerniakami, były też urządzone świetlice oraz siłownia. Powód nie wykazał, by korzystanie z tych zajęć było mu ograniczane lub wręcz uniemożliwiane. Niesłuszne są także pozostałe zarzuty. Kąciki sanitarne były bowiem należycie odgrodzone od reszty celi – pomieszczenia mieszkalnego – ściankami z płyt wiórowych. Zamykały się od wewnątrz. Zabudowa nie sięgała sufitu ani poziomu podłogi. Niemniej jednak sposób zabudowy zapewniał więźniom należyty poziom intymności. Odczucia zapachowe związane z załatwianiem potrzeb fizjologicznych oraz zawartością koszy na śmieci były w znacznym stopniu subiektywne. Należy pamiętać, że są one naturalnie związane z załatwianiem potrzeb fizjologicznych. Osadzeni mieli poza tym możliwość przewietrzania cel. Nie ma podstaw do przyjęcia, że dobra osobiste powoda zostały naruszone poprzez to, że nie był w stanie pomieścić przechowywanej przez siebie żywności w zapewnionej mu szafce. Pozwany nie był zobowiązany do zapewniania mu takich możliwości w nieograniczonym zakresie. Zakład Karny zapewniał możliwość utrzymania higieny na należytym poziomie. Była możliwość kąpieli i korzystania z ciepłej wody w celi. Zwiększenie ilości wody dostarczanej do celi w wyniku interwencji powoda wskazuje, że administracja zakładu prawidłowo reagowała na potrzeby osadzonych. Ponadto osadzeni mieli stały dostęp do bieżącej zimnej wody. Mogli korzystać z własnych czajników oraz grzałek . --- STRONA 12 --- Zarzut wilgoci w celach został podniesiony jedynie w pozwie, nie został później rozwinięty ani też wykazany. Z okoliczności stanu faktycznego nie wynika, by osadzeni skarżyli się na wilgoć lub brak czystości w celi, za którą nota bene odpowiadają lokatorzy poszczególnych cel. Nie zostały także rozwinięte przez powoda pozostałe zarzuty podniesione w pozwie, tj. niewłaściwe oświetlenie cel i izolacja od osób najbliższych. Z ustaleń poczynionych przez Sąd nie wynika, aby miało w tym zakresie dojść do naruszenia jakichś norm. Powód nie wykazał, aby nie było dostatecznej ilości światła. Nie wskazał też z czym miałoby to się ewentualnie wiązać. Pozytywne wyniki kontroli pomieszczeń zakładu karnego wskazują na to, że nie doszło do naruszenia żadnych norm w tym zakresie. Warunki odbywania kary przez powoda nie odbiegały od warunków w jakich wciąż zamieszkuje znaczna część społeczeństwa lub przebywają pacjenci w szpitalach publicznej służby zdrowia. Podkreślić należy, że osadzeni przebywają w celach więziennych, w których znaleźli się, by odbyć orzeczoną względem nich karę za popełnione przestępstwo, a to wiąże się z określonymi niedogodnościami, wynikającymi m.in. z tego, że lokal, jakim jest cela nie zapewnia wszystkich wygód właściwych pomieszczeniom domowym, czy hotelowym, ale ma zapewnić minimalne, wystarczające warunki bytowe (podobnie wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 1 VII 2009r. sygn. I ACa 433/09). Nie bez znaczenia jest także ta okoliczność, iż przed osadzeniem w Zakładzie Karnym w N. powód już kilkanaście lat spędził w warunkach izolacji więziennej. Znał warunki panujące w placówkach penitencjarnych, a pomimo to decydował się na kolejne naruszenia prawa skutkujące izolacją w warunkach zakładu karnego. Winien był liczyć się z tym, że w konsekwencji będzie narażony na niedogodności jakie wiążą się z pobytem w zakładzie karnym. Brak możliwości swobodnych kontaktów z osobami bliskimi jest immanentną cechą odbywania kary pozbawienia wolności. Powód nie wskazał, aby doszło do pozbawienia go tych kontaktów w sposób wyjątkowy, wykraczający poza normalne związane z tym ograniczenia. Prawo do widzeń uregulowane jest w art.105-105a kkw. Realizacja tych uprawnień możliwa jest na warunkach określonych w tym akcie prawnym i podlega ocenie przez organy sprawujące nadzór nad wykonywaniem tej kary. Reasumując Sąd uznał, że warunki, w jakich powód L. S. był osadzony w Zakładzie Karnym w N. nie naruszały standardów odbywania kary pozbawienia wolności. Niedogodności na które się powoływał nie wykraczały poza te wynikające z --- STRONA 13 --- samego faktu odbywania kary. Działania pozwanego nie nosiły cech bezprawności. Bezprzedmiotowe było wobec tego badanie zawinienia po stronie pozwanego. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 kpc kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Strona pozwana była reprezentowana przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa. Zasądzić należało zatem od powoda na rzecz strony pozwanej koszty zastępstwa w kwocie 3 600 zł na podstawie § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 IX 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.1348 ze zm.) w zw. z art. 11 ust. 3 ustawy z dni 8 VII 2005r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169 poz.1417). Na podstawie art. 29 ustawy z dnia 26 V 1982r. prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009r. Nr 146 poz. 1188 ze zm.) oraz § 2 ust. 3 i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 IX 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348) Sąd przyznał pełnomocnikowi powoda adw. M. Z. kwotę 4 428 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. W związku z powyższym orzeczono jak w wyroku. SSO Tomasz Białka