Wyrok akt. I ACa 556/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2007 r. Sąd Apelacyjny w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt. I ACa 556/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2007 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSA Jerzy Mulak Sędziowie: SA Marek Klimczak (spraw.) del. SO Iwona Szczypiór Protokolant: Anna Dudek po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2007 r. na rozprawie sprawy z powództwa I. B. --- STRONA 2 --- przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w R. o zapłatę kwoty 250.000 zł tytułem odszkodowania i rentę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 30 czerwca 2006 r., sygn. akt I C 1725/04 I. o d d a l a apelację, II. n i e o b c i ą ż a powoda kosztami postępowania apelacyjnego poniesionymi przez pozwanego, III. p r z y z n a j e adw. M. B. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Rzeszowie kwotę 4.392 zł (cztery tysiące trzysta dziewięćdziesiąt dwa złote) , tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.- UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2006r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił powództwo I. B. skierowane przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w R. o zasądzenie odszkodowania w kwocie 250.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, renty w kwocie 1.200 zł miesięcznie poczynając od dnia wniesienia pozwu oraz kosztów postępowania. --- STRONA 3 --- Wyrokiem tym Sąd Okręgowy orzekł nadto o kosztach procesu w ten sposób, że nie obciążył powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej oraz zasądził od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Rzeszowie na rzecz adwokata M. B. kwotę 7.200 zł tytułem wynagrodzenia za reprezentowanie powoda. U podstaw tego wyroku – jak wynika to z jego pisemnego uzasadnienia – legły następujące ustalenia i wnioski. W dniu 24 stycznia 2002r. powód I. B. został osadzony w Zakładzie Karnym R. – Z.. Po przybyciu do Zakładu Karnego w R. (25 stycznia 2002r.) powód przeszedł badania rutynowe, którym poddawani są wszyscy osadzeni (RTG klatki piersiowej, badania serologiczne krwi w kierunku kiły oraz badania fizykalne). W oparciu o wywiad z powodem na stronie pierwszej oryginalnej książeczki zdrowia skazanego odnotowano między innymi WZW (+), co oznaczało, że przed przybyciem do Zakładu Karnego powód pozostawał w stałym leczeniu w związku z wirusowym zapaleniem wątroby. Badający powoda lekarz odnotował nadto, że pacjent podawał różne dziwne dolegliwości i choroby. W drugim tygodniu po osadzeniu (31 stycznia 2002r.) powód domagał się licznych badań bez sprecyzowania dolegliwości. W dniu 12 lutego 2002r. zgłosił chorobę wrzodową dwunastnicy i uporczywe zgagi. W związku z powyższym poddano go dalszym badaniom , również w kierunku wirusowego zapalenia wątroby. W ich wyniku stwierdzono obecność przeciwciał anty HCV, tj. przeciwko wirusowi wątroby typu C. Wyniki tych badań spowodowały wykonanie dalszych badań laboratoryjnych i stwierdzenie u powoda wirusowego zapalenia wątroby typu C. W oparciu o dotyczącą powoda dokumentację medyczną pochodzącą z zakładów opieki zdrowotnej z terenu S. oraz opinię biegłego z zakresu chorób zakaźnych Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 9 stycznia 2002r. powód miał wykonane badania (...) w kierunku zawartości transaminazy. Wynik tego badania wynosił wówczas 145 u/l. Identyczne badanie wykonane u powoda w dniu 28 marca 2002r., a więc już po osadzeniu go w zakładzie karnym, dało wynik 134 u/l. Norma w tym zakresie wynosi od 5 do 40. Po badaniu z 9 stycznia 2002r. powód został skierowany przez lekarza rodzinnego M. G. do Poradni Hepatologicznej w S.. Powód zgłosił się tam w dniu 15 stycznia 2002r. Lekarz hepatolog M. O. wydała mu skierowanie na wykonanie badań potwierdzających badanie (...) i zaleciła lek osłaniający o nazwie (...). Kolejny raz powód do Poradni w S. się nie zgłosił, gdyż został osadzony w Zakładzie Karnym. Posiłkując się dowodami zgromadzonymi w aktach Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie sygn. akt 1 Ds. 596/04 a w szczególności znajdującą się w tamtych aktach opinią biegłego epidemiologa J. K. a także opinią biegłego z zakresu chorób zakaźnych D. B., dopuszczoną w niniejszym postępowaniu, ustalił Sąd Okręgowy ze według jednoznacznych stwierdzeń wymienionych biegłych do zakażenia powoda wirusem HCV doszło przed dniem 24 stycznia 2002r., tj. przed osadzeniem go w Zakładzie Karnym w R.. Wskazują na to zarówno drogi zakażenia wirusowego zapalenia wątroby typu C z --- STRONA 4 --- których powód spełniał prawie wszystkie jak i wyniki wykonanych w dniu 9 stycznia 2002r. w S. badań (...) oraz dolegliwości zgłaszane przez powoda przed tą datą. Dokonując oceny prawnej przytoczonych wyżej ustaleń Sąd Okręgowy odwołując się do treści art. 417 § 1 k.c. w związku z art. 444 § 1 k.c. i art. 444 § 2 k.c. oraz art. 6 k.c., uznał że powód nie wykazał z żadnej z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego a w szczególności, że został zakażony wirusowym zapaleniem wątroby typu C w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, tj. po dniu 24 stycznia 2002r., że z tego powodu poniósł szkodę i że istnieje związek przyczynowy pomiędzy warunkami odbywania kary w Zakładzie Karnym w Załężu a zachorowaniem, spowodowanym niezgodnym z prawem działaniem pracowników pozwanego Zakładu Karnego. Sąd Okręgowy nie podzielił rozumowania powoda, że jeżeli konkubina powoda i jego dzieci są zdrowe to musiał on zarazić się wirusowym zapaleniem wątroby typu C w Zakładzie Karnym, gdyż istnieje w jego przypadku szereg innych potencjalnych dróg zakażenia, takich jak pobyt na Pogotowiu w związku z doznanymi obrażeniami głowy, choroba alkoholowa, leczenie przed osadzeniem w Zakładzie Karnym w Załężu czy posiadane tatuaże. W świetle zebranych w sprawie dowodów o charakterze obiektywnym, zeznania świadka P., iż powód przed osadzeniem w Zakładzie Karnym wykonywał badania i był zdrowy, uznane zostały za zupełnie niewiarygodne. Przytoczone wyżej względy zdecydowały o oddaleniu powództwa jako nieuzasadnionego. Jako podstawa prawna nieobciążania powoda kosztami procesu, wskazany został art. 102 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, domagając się zmiany tego wyroku i uwzględnienia powództwa w całości, względnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie a w każdym razie podwyższenia wynagrodzenia dla pełnomocnika powoda o stawkę podatku VAT oraz zasądzenia wynagrodzenia za drugą instancję w kwocie 3.600 zł plus VAT. Skarżący podniósł zarzuty: 1) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku poprzez przyjęcie, że: - do zakażenia wirusem wątroby typu C doszło u powoda przed osadzeniem go w Zakładzie Karnym w Załężu, pomimo że stwierdzono istnienie u powoda tej choroby dopiero po osadzeniu a powód --- STRONA 5 --- podawał okoliczności podczas których, mogło dojść do zakażenia (dwukrotne pobieranie krwi w zakładzie karnym po osadzeniu), - oparcie się na wpisach w książeczce zdrowia powoda z Zakładu Karnego w Załężu pomimo, że powód zarzucał , iż wpis o zgłoszeniu przy przyjęciu do Zakładu Karnego, że jest chory na wirusa wątroby – został sfałszowany już po przyjęciu go do zakładu, 2) naruszenie przepisów postępowania poprzez: - oddalenie wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z innego biegłego z zakresu chorób zakaźnych celem ustalenia, kiedy nastąpiło zakażenie powoda wirusem wątroby (art. 286 k.p.c.), - zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu za pierwszą instancję wynagrodzenia bez podatku VAT, pomimo że z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 października 2005r. – zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – wynika , że od 15 listopada 2005r. opłaty zasądzone od Skarbu Państwa sąd podwyższa o stawkę podatku VAT. Skarżący wniósł nadto o dopuszczenie w postępowaniu apelacyjnym dowodu z opinii innego biegłego z zakresu chorób zakaźnych celem stwierdzenia, czy do zakażenia powoda doszło przed osadzeniem go u pozwanego. Strona pozwana w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie i zasadzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: --- STRONA 6 --- Konstruowanie podstawy faktycznej wyroku odbywa się poprzez dokonywanie ustaleń faktycznych w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia i jest bezpośrednim rezultatem oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zarzut popełnienia błędu przy czynieniu tych ustaleń jest więc, w rzeczywistości zarzutem naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. a konkretnie zawartego tam wymogu dokonania tej oceny „według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego”. W ocenie Sądu Apelacyjnego tak rozumiany zarzut ujęty w pkt. 1 apelacji powoda nie znajduje usprawiedliwienia. Jak się przyjmuje, granice swobodnej oceny dowodów w ujęciu art. 233 § 1 k.p.c. wyznacza miedzy innymi nakaz opierania się na dowodach przeprowadzonych prawidłowo, z zachowaniem wymagań dotyczących źródeł dowodzenia, rozkładu ciężaru dowodu i bezstronności. W aspekcie wymienionych dyrektyw nie ma racji skarżący zarzucając Sądowi pierwszej instancji oparcie się na wpisach w książeczce zdrowia powoda z Zakładu Karnego w Załężu, pomimo że powód zarzucał, iż wpis o zgłoszeniu przy przyjęciu do Zakładu Karnego, że jest chory na wirusa wątroby – został sfałszowany już po przyjęciu go do zakładu. Jeżeli bowiem , powód twierdził, że wspomniany wpis w książeczce zdrowia został sfałszowany lub choćby dokonany nierzetelnie, winien był wykazać w tym kierunku stosowną inicjatywę dowodową (art. 6 k.c.). Jeżeli takiej zabrakło, skarżący nie może skutecznie kwestionować wartości dowodowej wpisów dokonywanych w książeczce zdrowia powoda. Granice swobodnej oceny dowodów wyznaczają również zasady logicznego rozumowania. Możliwe jest przy tym skorzystanie z domniemań faktycznych, o których mowa w art. 231 k.p.c. Mając na uwadze ten właśnie aspekt swobodnej oceny dowodów stwierdzić trzeba, że nie popełnił błędu Sąd pierwszej instancji ustalając, że do zakażenia powoda wirusowym zapaleniem wątroby typu C doszło przed osadzeniem go w Zakładzie Karnym w Załężu. Mechanizm rozwoju wirusowego zapalenia wątroby typu C w organizmie powoda został dość szczegółowo przedstawiony przez biegłego z zakresu chorób zakaźnych D. B. w jej pisemnej opinii (k. 279 akt sprawy) oraz w trakcie ustnych wyjaśnień składanych na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006r. (k. 311 akt sprawy). Z wyjaśnień przedstawionych przez biegłą wynika, że dla ustalenia iż proces owego zapalenia już się rozpoczął nie jest konieczne a nawet możliwe w początkowym stadium choroby, stwierdzenie występowania wirusa w organizmie w sposób bezpośredni. Na toczący się już przed dniem 24 stycznia 2002r. w organizmie powoda proces wirusowego zapalenia wątroby niezbicie wskazywał wynik badania (...) przeprowadzonego w dniu 9 stycznia 2002r. a także szereg dolegliwości zgłaszanych przez powoda lekarzowi rodzinnemu. Fakt ten potwierdziły dalsze badania przeprowadzone już w trakcie pobytu powoda w zakładzie karnym w Załężu (kolejne badania (...) z dnia 28 marca 2002r. i badania w kierunku przeciwciał anty HCV z dnia 22 kwietnia 2002r.). Stąd też --- STRONA 7 --- fakt stwierdzenia u powoda wirusowego zapalenia wątroby z oznaczeniem konkretnej jednostki chorobowej, już w trakcie jego pobytu w Zakładzie Karnym, w niczym nie podważa ustalenia Sądu pierwszej instancji, że do zakażenia doszło przed osadzeniem go w tym Zakładzie. Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że wnioski wyprowadzone przez biegłego D. B. korespondują z treścią opinii biegłego J. K. sporządzonej dla potrzeb postępowania karnego w sprawie 1 Ds. 596/04 Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie oraz z treścią zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej dotyczącej powoda. Sąd ten nie naruszył zasad logicznego rozumowania także wtedy, gdy uznał , że tak ustalonego biegu zdarzeń nie mogą obalić zeznania świadka W. P. (współosadzonego w Zakładzie karnym w Załężu), D. O. (konkubiny powoda), czy w końcu twierdzenia samego powoda. Dodać wypada, że wysokiego prawdopodobieństwa, iż do zakażenia powoda wirusowym zapaleniem wątroby typu C doszło przed dniem 24 stycznia 2004r. nie podważają wyniki kontroli sanitarnych Zakładu Karnego w Załężu przeprowadzonych w latach 2001 – 2002 przez Miejskiego i Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. (k. 46 i nast. akt sprawy). Przedstawione wyżej okoliczności w pełni usprawiedliwiają kolejny, kluczowy dla sprawy wniosek a mianowicie, iż do zakażenia powoda nie mogło dojść wskutek zaniedbań ze strony pracowników czy funkcjonariuszy Zakładu Karnego w R. – Załężu. Bezzasadne – w ocenie Sądu Apelacyjnego – są także zarzuty ujęte w pkt. 2 apelacji powoda. I tak, jeśli idzie o zarzut naruszenia art. 286 k.p.c. przez oddalenie wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu chorób zakaźnych, nie może być uznany za uzasadniony wniosek o powołanie kolejnego biegłego tylko z tej przyczyny , że opinia poprzedniego biegłego nie spełniała oczekiwań jednej ze stron procesu. Potrzeba powołania kolejnego biegłego musiałaby wynikać z nie dających się usunąć wad czy nieścisłości poprzedniej opinii, a tego rodzaju sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. Nie bez znaczenia jest i to, że powoływanie bez uzasadnionej potrzeby kolejnych biegłych nie dałoby się pogodzić z ekonomią procesową i zasadą minimalizacji społecznych kosztów wymiaru sprawiedliwości. Te same względy legły u podstaw oddalenia omawianego wniosku dowodowego w postępowaniu apelacyjnym. Skarżący ma rację podnosząc, że zgodnie z aktualnie obowiązującym przepisem § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z 2003r. ze zm.) w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu opłaty za czynności adwokackie sąd --- STRONA 8 --- podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidziana, dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Zważyć jednak trzeba, nic nie sprzeciwia się uznaniu, że kwota przyznana pełnomocnikowi powoda z tego tytułu mieści się w granicach określonych w § 19 ust. 1 wymienionego rozporządzenia nawet wtedy, gdyby uwzględnić przypomnianą wyżej zasadę, a zatem, nie było potrzeby jej korygowania. Z tych wszystkich względów apelacja powoda podlegała oddaleniu, jako bezzasadna (art. 385 k.p.c.). O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 102 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. Przyznanie pełnomocnikowi powoda kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym uzasadnia § 19 ust. 1 wymienionego już wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. jm/