Wyrok akt. I ACa 312/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 listopada 2015 r. Sąd Apelacyjny

--- STRONA 1 --- Sygn. akt. I ACa 312/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 listopada 2015 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSA Anna Gawełko Sędziowie: SA Dariusz Mazurek (spr.) SA Kazimierz Rusin Protokolant: st.sekr.sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. na rozprawie sprawy z powództwa S. S. i M. K. przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w W. o zapłatę na skutek apelacji powodów i pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 2 marca 2015 r., sygn. akt I C 5/14 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1. zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. na rzecz powoda S. S. kwotę 85.000zł (osiemdziesiąt pięć tysięcy) z ustawowymi odsetkami od dnia 8 czerwca 2013r, 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda S. S. kwotę 5.962zł (pięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt dwa) tytułem kosztów procesu, 3. zasądza od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. na rzecz powódki M. K. kwotę 85.000zł (osiemdziesiąt pięć tysięcy) z ustawowymi odsetkami od dnia 10 kwietnia 2013r, 4. zasądza od pozwanego na rzecz powódki M. K. kwotę 5.867zł (pięć tysięcy osiemset sześćdziesiąt siedem) tytułem kosztów procesu, 5. --- STRONA 2 --- nakazuje ściągnięcie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Rzeszowie kwotę 4.500zł (cztery tysiące pięćset) tytułem opłaty sądowej, od uiszczenia której powodowie byli zwolnieni, II. oddala apelację pozwanego, III. zasądza od pozwanego na rzecz każdego z powodów: S. S. i M. K. kwoty po 4.450zł (cztery tysiące czterysta pięćdziesiąt ) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Dariusz Mazurek SSA Anna Gawełko SSA Kazimierz Rusin UZASADNIENIE Powodowie S. S. i M. K. domagali się zasądzenia od pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. kwot po 85 000 zł na rzecz każdego z powodów tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w wyniku śmierci matki powodów oraz zasądzenia na ich rzecz ustawowych odsetek i kosztów procesu. Rozstrzygając o żądaniu powodów wyrokiem z dnia 2 marca 2015r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie zasądził na rzecz powoda S. S. kwotę 50 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8 czerwca 2013r. oraz kwotę 3489,83 zł tytułem kosztów procesu. Zasądził od pozwanego na rzecz powódki M. K. kwotę 50 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 10 kwietnia 2013r. oraz kwotę 3489,86 zł tytułem kosztów procesu. W pozostałym zakresie oddalił powództwo Rozstrzygając o kosztach sądowych nakazał ściągnięcie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwoty 1000 zł tytułem uzupełnienia opłaty sądowej od pozwu. W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał, że rozstrzygnął sprawę w oparciu o następujące ustalenia faktyczne: Matka powodów S. S. zmarła w dniu 24 sierpnia 2006r. w wyniku obrażeń odniesionych w wypadku komunikacyjnym, którego sprawca kierował pojazdem mechanicznym nie objętym obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Powodowie zgłosili szkodę do pozwanego Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, który w wyniku przeprowadzonego postępowania wypłacił powodom świadczenie w wysokości po 15 000 zł tytułem zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy ustalił, że powodowie na skutek śmierci matki utracili łączącą ich z matką więź rodzinną, możliwość życia i funkcjonowania w pełnej rodzinie oraz korzystanie z pomocy i doświadczenia życiowego matki. Sąd Okręgowy ustalił, że śmierć matki była dla powodów trudnym przeżyciem. W oparciu o dokonane ustalenia faktyczne Sąd Okręgowy rozważył, że pozwany ponosi odpowiedzialność ubezpieczeniową za sprawcę wypadku w zakresie odpowiedzialności cywilnej na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Powołując się na ugruntowaną praktykę orzeczniczą Sąd Okręgowy ocenił, że podstawę odpowiedzialności pozwanego stanowią przepisy artykuł 448 k.c. w związku z art. 24 k.c. Oceniając zakres krzywdy powodów Sąd Okręgowy wziął pod uwagę dokonane w sprawie ustalenia faktyczne ocenił, że zakres krzywdy doznanej przez powodów w postaci zerwania więzi rodzinnej z matką uzasadnia przyznanie im stosownego zadośćuczynienia w kwocie po 65 000 zł na rzecz każdego z nich. Uwzględniając fakt wypłaty przez pozwanego z tego tytułu na rzecz każdego z powodów kwoty po 15 000 zł Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo co do kwoty 50 000 zł na rzecz każdego z powodów. Sąd Okręgowy wskazał, że dochodzone przez powodów tytułem zadośćuczynienia kwoty w okolicznościach sprawy należało ocenić jako nadmierne. Sąd Okręgowy wskazując, że w chwili śmierci matki powodowie byli w zasadzie dorosłymi osobami wziął pod uwagę okoliczność, że od śmierć matki powodów upłynął znaczny okres czasu w związku, z czym nastąpiło złagodzenie negatywnych przeżyć związanych z żałobą po śmierci matki. Sąd Okręgowy wskazał, że uwzględnił w swojej ocenie realia, w jakich funkcjonują powodowie i stopę życiową i na tej podstawie ocenił, że przyznaniem zadośćuczynienia w większym wymiarze prowadziłoby do nadmiernego wzbogacenia się powodów. Uzasadniając rozstrzygnięcie o odsetkach ustawowych Sąd Okręgowy wskazał, że roszczenie powodów było w wymagalne w dacie wskazanej w żądaniu pozwu. Uzasadniając rozstrzygnięcie --- STRONA 3 --- o kosztach procesu Sąd Okręgowy wskazał, że opiera się ono o zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy wyrażona w art. 98 § 1 k.p.c. Wskazał również, że zachodziły podstawy do nie obciąża powodów kosztami w zakresie oddalonego powództwa, a jako szczególne okoliczności uzasadniające takie orzeczenie wskazał na charakter sprawy i wybitnie ocenny przedmiot żądania powodów. Z rozstrzygnięciem Sądu Okręgowego nie zgodził się obie strony. Powodowie zaskarżyli wyrok Sądu Okręgowego w części oddalającej powództwo oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Apelujący zarzucili wyrokowi Sądu Okręgowego naruszenie prawa materialnego w art. 23 k.c. i 24 k.c. w związku z art. 448 k.c. i art. 98 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym, Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez niewłaściwą ich wykładnie i błędne zastosowanie konsekwencją, czego było zasądzenie na rzecz powodów zadośćuczynienia w wysokości rażąco zaniżonej w stosunku do rzeczywistego zakresu krzywdy. Zarzucili również naruszenie przepisów postępowania w art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału procesowego oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów co skutkowało zasadzeniem nieodpowiedniego do ustalonego stanu faktycznego zadośćuczynienia, rażąco zaniżonego w stosunku do zakresu krzywdy. Podnosząc te zarzuty powodowie domagali się zmiany w wyroku w zaskarżonej części poprzez zasądzenie na rzecz powodów dalszych kwot po 35 000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami oraz zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu. Powodowie domagali się również zasądzenia na ich rzecz od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego. W uzasadnieniu apelacji powodowie, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, wskazując na kompensacyjny charakter zadośćuczynienia argumentowali, że na skutek błędnej oceny Sądu Okręgowego doszło do zasądzenia rażąco niskich kwot z tytułu zadośćuczynienia, których wysokość nie pozwoli na zatarcie doznanej przez powodów krzywdy. Pozwany Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie w pkt. I w zakresie zasądzającym na rzecz S. S. kwotę 15 000 zł wraz ustawowymi odsetkami od tej kwoty oraz w zakresie odsetek ustawowych od zasądzonej kwoty 35 000 zł za okres od dnia 8 czerwca 2013r. do dnia wyroku, a także w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Pozwany zaskarżył również wyrok w pkt. II w części zasądzającej na rzecz powódki M. K. kwotę 15 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od tej kwoty oraz w zakresie odsetek ustawowych od w zasądzonej kwoty 35 000 zł do dnia wydanie wyroku oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Pozwany zarzucił wyrokowi w zaskarżonej części naruszanie przepis postępowania art. 328 § 2 k.p.c. poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu wyroku podstawy faktycznej rozstrzygnięcia oraz 233 § 1 k.p.c. poprzez sprzeczną z zasadami logiki doświadczenia życiowego ocenę dowodów poprzez przyjęcie jako odpowiedniej kwoty zadośćuczynienia na rzecz powodów w wysokości po 65 000 zł, przyjęcie, że dla oceny w relacji łączących powodów z matką nie mają istotnego znaczenia okoliczności, że powodowie w chwili wypadku byli osobami dorosłymi oraz nieuwzględnieniu okoliczności, że powodowie po śmierci matki prawidłowo funkcjonują w społeczeństwie, nie wyciągnięcie wniosków z faktu, że powodowie nie korzystali z porad specjalistów po śmierci matki. Pozwany powołał się również za naruszenie przepisów prawa materialnego art. 448 k.c. w związku z art. 24 k.c. co w ocenie pozwanego doprowadziło do zasądzenia na rzecz powodów nadmiernych kwot z tytułu zadośćuczyni oraz naruszenie art. 487 § 1 k.c. art. 817 k.c. w związku z art. 455 k.c. poprzez nieprawidłową interpretacje i przyjęcie, że odsetki od zasądzonego zadośćuczynienia należą się od daty wcześniejszej niż od dnia wyrokowania. --- STRONA 4 --- Wskazując na powyższe zarzuty pozwany domagał się zmiany wyroku w zaskarżonej części poprzez zasądzenie na rzecz powodów tytułem zadośćuczynienia kwot po 35 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wyrokowania oraz zmiany rozstrzygnięcia o kosztach procesu poprzez zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowa proporcjonalnie do wyniku sprawy oraz zasądzenia kosztów postępowania apelacyjnego. Ewentualnie pozwany wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie. W uzasadnieniu wyroku pozwany argumentował, że na skutek naruszenia przepisów postępowania przed sądem pierwszej instancji doszło do błędnych ustaleń faktycznych co skutkowało zasądzeniem na rzecz powodów zadośćuczynienia w wysokości rażąco nieodpowiedniej. Odwołując się do ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji osobistej powodów i ich funkcjonowania po śmierci matki oraz wniosków zawartych w opinii biegłych pozwany twierdził, że sąd pierwszej instancji w sposób niewłaściwie ocenił zakres krzywdy w jakiej doznali powodowie na skutek śmierci matki. Powołując się na poglądy cytowane w uzasadnieniu apelacji pozwany argumentował, że odsetki od uwzględnionych kwot zadośćuczynienia powinny być zasądzone od daty wyrokowania bowiem w tej dacie sąd dokonał oceny wysokości szkody niematerialnej stosownie do zakresu ustalonej krzywdy. Powodowie w odpowiedzi na apelację pozwanego wnosili o jej oddalenie i zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów kosztów postępowania apelacyjnego. Pozwany w odpowiedzi na apelacje powodów domagał się oddalenia apelacji i zasądzenia od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznając apelacje powodów i pozwanego zważył, co następuje: Dla prawidłowości oceny prawidłowości zastosowania przez sąd I instancji prawa materialnego decydujące znaczenie miała trafność ustaleń faktycznych Sądu I instancji. Sąd Apelacyjny stwierdza, że jeżeli warunkiem prawidłowego doboru i zastosowania prawa materialnego jest uprzednie niewadliwe ustalenie stanu faktycznego, rozważenie zarzutów materialnoprawnych musi być poprzedzone analizą zarzutów skierowanych przeciwko podstawie faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. tych o charakterze procesowym. Zawsze bowiem, zanim dojdzie do odtworzenia i stanowczego zaakceptowania faktów stanowiących podłoże danej sprawy, dokonywanie subsumcja i rozwiązywanie problemów materialnoprawnych jest przedwczesne albo w ogóle niemożliwe (por. orzeczenie SN z 4 października 2002r. III CZP 62/02, OSNC 2004/1/7). Pomimo przeprowadzenia dosyć obszernego postępowania dowodowego Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku przedstawił tylko zasadnicze ustalenia faktyczne mające wpływ na ocenę żądań powodów. Pominął jednak decydujące dla oceny zakresu krzywdy powodów, a wynikające z przeprowadzonego w sprawie materiału dowodowego (zeznania świadków P. S., G. S., J. S. nagranie zeznań k. 158) okoliczności mające istotny wpływ na ocenę zakresu krzywdy powodów. Dokonując ustaleń faktycznych Sąd Okręgowy pominął w swoich ustaleniach, a silnie akcentowane przez powodów okoliczności śmierci matki powodów, a przede wszystkim wpływające na zakres krzywdy zachowanie sprawcy wypadku - osoby zamieszkującej w sąsiedztwie powodów. Sąd Okręgowy nie uwzględnił, że wypadek miał miejsce w pobliżu domu gdzie powodowie mieszkali z matką. Oboje po uzyskaniu informacji o wypadku udali się na wskazane miejsce. Widzieli ciało matki leżące w rowie. Powódka M. K. podjęła nawet próbę reanimowania poszkodowanej matki. Sprawca wypadku zbiegł z miejsca zdarzenia, zacierał ślady swojej winy, nigdy nie wyraził skruchy wobec powodów. Powyższe ustalenia należało oprzeć o zeznania wskazanych wyżej świadków, które w były konsekwentne, logiczne, spójne i jako takie zasługiwały na wiarę. Sąd Okręgowy dokonując ustaleń faktycznych w uzasadnieniu wyroku całkowicie opisane wyżej okoliczności pominął, pomimo, że dramatyczny przebieg zdarzeń, zachowanie sprawcy szkody są czynnikami, które w judykaturze przyjmowane są jako podstawowe wyznacznika zakresu szkody niematerialnej. Powyższe rozważania dawały podstawę do Sądowi Apelacyjnemu do uznania za uzasadniony zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Nieuwzględnienia przez sąd I instancji w swoich ustaleniach wyników --- STRONA 5 --- postępowania dowodowego doprowadziło sąd do błędnych ustaleń co do zakresu krzywdy doznanej przez powodów i w konsekwencji zasądzenie świadczenia z tytułu zadośćuczynienia w wysokości rażąco zaniżonej. Niezależnie od omówionej wyżej kwestii Sąd Apelacyjny ocenił jako uzasadnione zarzuty naruszenia wyrokiem w zakresie zaskarżonym przez powodów prawa materialnego wynikającego z błędnego zastosowania art. 448 k.c. poprzez odniesienie wysokości zadośćuczynienia do tak subiektywnych elementów oceny jak warunki życia powodów i ich stopa życiowa oraz nie uwzględnienie okoliczności, że powodowie mimo upływu czasu odczuwają skutki wyrządzonej im szkody, a dramatyzm przeżyć związanych ze śmierci matki - co podkreślone zostało w opinii psychologa - wpłynęły na dalsze życie powodów. W ocenie Sądu Apelacyjnego rozmiaru krzywdy powodów nie może umniejszać okoliczność, że we wnioskach opinii dotyczących obojga powodów psycholog stwierdził, że obecnie oboje powodowie funkcjonują prawidłowo. Należało bowiem uwzględnić, że badanie przez biegłego odbyło się 8 lat po śmierci matki powodów. Dla oceny zakresu krzywdy powodów nie może też mieć decydującego znaczenia okoliczność, że powodowie po śmierci matki nie korzystali z leczenia ani terapii. Z zeznań świadków G. i J. S. wynika, że stan psychiczny wszystkich członków rodziny był na tyle zły, że nikt nie zauważał konieczności podjęcia leczenia aby ulżyć swoim cierpieniom. Również powodowie byli w tak złym stanie psychicznym, że nie potrafili zadbać o swoje zdrowie. Okoliczności te potwierdzają pośrednio wnioski zawarte w opinii biegłej psycholog. Zakres krzywdy poszkodowanego pozostawiony jest do oceny t.z.w. prawu sędziowskiemu. Oznacza to, że określenie wysokości zadośćuczynienia za doznaną krzywdę stanowi istotne uprawnienie sądu merytorycznie rozstrzygającego sprawę w pierwszej instancji. Oczywiście swobody tej nie można utożsamiać z dowolnością. Pomimo braku w ustawie szczegółowych kryteriów w oparciu o które należy dokonywać oceny zasadności przyznania zadośćuczynienia i jego wysokości – poza stwierdzeniem w art. 445, że suma zadośćuczynienia ma być odpowiednia – judykatura wykształciła powszechnie akceptowane zasady orzekania w tym zakresie. Jednym z podstawowych kryteriów jest odniesienie okoliczności wpływających na wysokość zadośćuczynienia, jak i kryteriów ich oceny do każdego indywidualnego przypadku i konkretnej osoby poszkodowanej. Oznacza to wymóg uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy i indywidualnego podejścia do każdego przypadku. Zgodnie z powszechnie akceptowanym w judykaturze poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 listopada 2004r.sygn. akt I CK 219/04 „korygowanie przez Sąd drugiej instancji zasądzonego zadośćuczynienia może być aktualne tylko wtedy, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na jego wysokość, jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie”. W niniejszej sprawie Sąd I instancji dokonał fragmentarycznych ustaleń faktycznych co do relacji jakie łączyły powodów z matką oraz okoliczności mających znaczenie dla oceny zakresu krzywdy powodów jako dzieci zmarłej, pozostających z matka we wspólnym gospodarstwie domowym, aż do śmierci matki. Ponadto ocenił krzywdę odnosząc jej zakres do czynników ( stopa życiowa ) w oparciu o które nie wolno indywidualizować krzywdy dla oceny wysokości zadośćuczynienia. Te niepełne ustalenia i błędna ocena prawna doprowadziły do zasądzenia na rzecz powodów zadośćuczynienia w wysokości nie odpowiadającej rozmiarowi krzywdy w zakresie uzasadniającym stwierdzenie wysokości rażąco niskiego zadośćuczynienia. Ustalone okoliczności faktyczne sprawy t.j. stopień pokrewieństwa, fakt pozostawania w bliskich relacjach z matką poprzez wspólne zamieszkiwanie i prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, dramatyczne okoliczności śmierci matki, pozwalały na ocenę, że zakres krzywdy wyrządzonej powodom na skutek śmierci matki wymagał zadośćuczynienia w wysokości 100 000 zł. Smutek, żałoba, poczucie opuszczenia często wymienia się obok siebie, jako konsekwencje śmierci osoby bliskiej. Jednakże w literaturze fachowej, ich znaczenia są nieco inne. Smutek jest odpowiedzią na doświadczenie utraty kogoś lub czegoś. Żałoba jest zewnętrznym okazaniem tego smutku, co może być wyrażane poprzez kulturowe i religijne obyczaje czy rytuały towarzyszące śmierci. Żałoba jest również określana jako proces adaptowania się do straty i przyzwyczajania się do braku kogoś bardzo ważnego. Poczucie opuszczenia odnosi się do stanu cierpienia wynikłego ze straty i doświadczeń po śmierci ukochanej osoby. I w takim kontekście z uwzględnieniem wynikających z ustaleń faktycznych okoliczności należało ocenić krzywdę powodów wywołaną utratą matki. --- STRONA 6 --- Pomimo, że uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w zwięzły sposób przedstawiało podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia to zawierało wszystkie elementy w oparciu o które Sąd Apelacyjny mógł dokonać weryfikacji wyroku w kontekście podniesionych przez strony zarzutów. Należało zatem ocenić, że Sąd Okręgowy rozpoznał istotę sprawy, pomimo częściowo błędnej oceny wynikającej z niepełnych ustaleń faktycznych. Dawało to podstawę Sądowi Apelacyjnemu do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia i zmiany wyroku w zaskarżonej części na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. Konsekwencją uwzględnienia apelacji powodów jest konieczność przeprowadzenia korekty rozstrzygnięcia o kosztach procesu w oparciu o zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy ( art. 98 § 1 k.p.c.) i na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Wobec zawartych wyżej rozważań co do podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia odnoszących się również wprost do zarzutów zawartych w apelacji pozwanego, Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów zawartych apelacji pozwanego. Nie zasługiwały na uwzględnienie również podniesione w apelacji przez pozwanego zarzuty dotyczące zasądzenia na rzecz powódki odsetek od daty poprzedzającej datę wyrokowania o zadośćuczynieniu. Sąd Apelacyjny przypomina, że w judykaturze istniała rozbieżności stanowisk co do określenia daty wymagalności roszczenia o zapłatę zadośćuczynienia. Zostały one omówione w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 18 lutego 2011 r. w sprawie sygn. akt I CSK 243/10, w którym jednocześnie wyrażono pogląd, że terminem od którego należą się odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za krzywdę może być w zależności od okoliczności sprawy, zarówno dzień poprzedzający wyrokowanie o zadośćuczynienie jak i dzień tego wyrokowania. W uzasadnieniu przywołanego wyroku zwrócono uwagę na ugruntowane w judykaturze stanowisko, że odsetki według stopy ustawowej należą się za samo opóźnienie w spełnieniu świadczenia i stanowią rodzaj rekompensaty typowego uszczerbku majątkowego doznanego przez wierzyciela wynikającego z pozbawienia go możliwości czerpania korzyści z należnego mu świadczenia pieniężnego. Odsetki na podstawie art. 481 k.c. należą się jeżeli zobowiązany nie płaci należnego zadośćuczynienia w terminie wynikającym z przepisu szczególnego lub art. 455 k.c. Nie sprzeciwia się temu okoliczność, że zasądzenie zadośćuczynienia jest fakultatywne, a jego wysokość zależy od oceny sądu oraz że do zadośćuczynienia stosuje się art. 363 § 2 k.c. Dlatego w sytuacji gdy powód żąda od pozwanego zapłaty określonej kwoty tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od danego dnia, poprzedzającego dzień wyrokowania, odsetki należą się zgodnie z żądaniem o ile zostanie wykazane, że dochodzona suma rzeczywiście należała się powodowi z tego tytułu od wskazanego przez niego dnia. Zarówno ustawa o działalności ubezpieczeniowej jak i art. 817 § 1 k.c. nakładają na ubezpieczyciela określone obowiązki. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 18 listopada 2009 r., sygn. akt II CSK 257/09, po otrzymaniu zawiadomienia o wypadku ubezpieczyciel - jako profesjonalista korzystający z wyspecjalizowanej kadry i w razie potrzeby rzeczoznawców (art. 355 § 2 k.c.) - obowiązany jest do ustalenia przesłanek swojej odpowiedzialności, czyli samodzielnego i aktywnego wyjaśnienia okoliczności wypadku oraz wysokości powstałej szkody. Obowiązku tego nie może przerzucić na inne podmioty, w tym uprawnionego do odszkodowania. Nie może też wyczekiwać na prawomocne rozstrzygnięcie sądu. Bierne oczekiwanie ubezpieczyciela na wynik toczącego się procesu naraża go na ryzyko popadnięcia w opóźnienie lub zwłokę w spełnieniu świadczenia odszkodowawczego. Rolą sądu w ewentualnym procesie może być jedynie kontrola prawidłowości ustalenia przez ubezpieczyciela wysokości odszkodowania (por. m.in. wyrok SN z 10 stycznia 2000 r., III CKN 1105/98, OSNC 2000, nr 7 - 8, poz. 134; z 19 września 2002 r. V CKN 1134/2000, niepubl. i z 15 lipca 2004 r., V CK 640/03 niepubl.). Kierując się powyższymi wskazaniami i biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne sprawy należało uznać, że pozwany powinien spełnić świadczenie w terminie wynikającym z ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych i z art. 817 § 1 k.c. Bez znaczenia dla wymagalności roszczenia powódki była niewłaściwie dokonana przez pozwanego ocena zasadności zgłoszonego żądania, rozmiaru krzywdy i wysokości zadośćuczynienia. Z tych względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelacje pozwanego jako nieuzasadnioną. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w związku z 391 § 1 k.p.c. Na zasądzone na rzecz powodów koszty składają się uiszczona przez powodów opłata sądowa w kwotach po 1750 zł oraz koszty --- STRONA 7 --- zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym w wysokości wynikającej z § 12 pkt 2 i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych(…). SSA Dariusz Mazurek SSA Anna Gawełko SSA Kazimierz Rusin