Wyrok akt. I ACa 268/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 października 2015 r. Sąd Apelacyj

--- STRONA 1 --- Sygn. akt. I ACa 268/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 października 2015 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSA Kazimierz Rusin (spr.) Sędziowie: SA Marek Klimczak SO del. Małgorzata Moskwa Protokolant: st.sekr.sądowy Renata Rusinek po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na rozprawie sprawy z powództwa J. M., G. P., R. M. (1) i B. M. przeciwko (...) S.A. w W. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I C 490/13 I. oddala apelację, II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki J. M. kwotę 1.350 zł (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych), a na rzecz powodów G. P., R. M. (2) i B. M. kwoty po 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. SSA Marek Klimczak SSA Kazimierz Rusin SSO del. Małgorzata Moskwa UZASADNIENIE Powódka J. M. żądała w pozwie zasądzenia na jej rzecz od pozwanego (...) S.A. w W. kwoty 100.000 zł, a powodowie G. P., R. M. (2) i B. M. kwot po 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia w związku ze śmiercią W. M. – męża powódki J. M. i ojca pozostałych powodów, który zmarł 30 października 2006r. wskutek wypadku drogowego, którego sprawca był ubezpieczony u pozwanego od odpowiedzialności cywilnej. --- STRONA 2 --- Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że jego podstawy nie może stanowić przepis art. 34 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) jako nieprzewidujący odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu naruszenia dóbr osobistych w postaci zerwania więzi rodzinnych czy prawa do życia w pełnej rodzinie. Według ustaleń Sądu Okręgowego zmarły był ważną osobą w życiu powodów, bo stanowił wsparcie dla chorującej żony i autorytet dla dorosłych dzieci. W chwili śmierci miał 72 lata, był zdrowy, aktywny, służył bliskim radą i pomocą. Szczególną pomoc świadczył na rzecz żony J. M. cierpiącej na szereg schorzeń. Schorzenia te nasiliły się na skutek przeżyć i stresu wywołanego śmiercią męża, a ponadto pogorszył się jej stan psychiczny co spowodowało zmianę jakości życia i codziennego funkcjonowania. Powód R. M. (2) – najmłodszy syn zmarłego utrzymywał z ojcem silne więzi także z racji zamieszkiwania w domu rodzinnym i wspólnego prowadzenia gospodarstwa rolnego i wspólnej opieki nad powódką J. M.. Silnie emocjonalnie związana z ojcem była także powódka G. P., która również mogła liczyć na jego wsparcie w istotnych sprawach życiowych, zwłaszcza z uwagi na fakt, że jej mąż tragicznie zginął 10 lat wcześniej. Powód B. M. w chwili śmierci ojca zamieszkiwał z rodziną za granicą lecz utrzymywał z ojcem częste kontakty przyjeżdżając kilkakrotnie w ciągu roku do kraju i stale komunikując się telefonicznie. Po roku od śmierci ojca wrócił do polski, by wspomóc rodzinę w prowadzeniu gospodarstwa. W ocenie Sądu Okręgowego przepis art. 34 w/w ustawy w brzmieniu sprzed 11 lutego 2012r. nie wyłączał z zakresu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 448 kc, a użyty w nim termin „odszkodowanie” obejmuje również naprawienie szkody niemajątkowej (krzywdy) doznanej w związku ze skutkami zdarzeń spowodowanych ruchem pojazdów, za które sprawca ponosi odpowiedzialność cywilną. Za kwoty zadośćuczynienia adekwatnego do doznanej krzywdy Sąd ten uznał 80.000 zł na rzecz powódki J. M., po 40.000 zł na rzecz powodów G. P. i R. M. (2) i 30.000 zł na rzecz powoda B. M. – z ustawowymi odsetkami od 27 listopada 2012r. W apelacji pozwany zarzucił naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 24 kc w zw. z art. 448 kc oraz art. 448 kc w zw. z art. 481 § 1 kc i wniósł o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacji nie można uznać za zasadną. Uzasadniając naruszenie art. 24 kc w zw. z art. 448 kc skarżący zarzucił, że kwoty zasądzonych na rzecz powodów zadośćuczynień są nadmiernie wygórowane. Argumentów przytoczonych na usprawiedliwienia tej tezy nie sposób jednak podzielić. I tak zmarły liczył 73 lata co, w ocenie pozwanego, winno skłaniać powodów do oswajania się z myślą o możliwości utraty osoby w tym wieku. Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, że Sąd Okręgowy nie pominął w swoich ustaleniach tego faktu, niemniej jednak z pola widzenia nie mogą schodzić okoliczności śmierci, która była nagła, tragiczna i zdecydowanie przedwczesna w sytuacji, kiedy W. M. prowadził w dalszym ciągu bardzo aktywny tryb życia i cieszył się dobrym zdrowiem. Skarżący trafnie podnosi, ze z treści art. 448 kc nie wynika obowiązek zasądzania zadośćuczynienia w każdym wypadku wyrządzenia krzywdy naruszeniem dobra osobistego, ale Sąd Okręgowy po rozważeniu okoliczności sprawy słusznie uznał, że krzywda doznana przez powodów wymaga kompensaty przewidzianej w tym przepisie i stanowisko to właściwie uzasadnił. Nie można też uznać w ślad za skarżącym, że kwoty przyznanych zadośćuczynień są wygórowane w zestawieniu z rozstrzygnięciami w innych sprawach. W orzecznictwie sądowym ukształtowała się bowiem praktyka przyznawania w analogicznych przypadkach zadośćuczynień w kwotach stanowiących realną rekompensatę za doznane cierpienia po śmierci osoby bliskiej, zbliżonych do zasądzonych zaskarżonym wyrokiem. Sąd ten odrębnie analizował zagadnienie rozmiarów krzywdy każdego z powodów czemu dał wyraz w rozstrzygnięciu różnicującym wysokość zadośćuczynienia. Miał przy tym na uwadze treść opinii biegłej psycholog, która przeanalizowała więzi łączące zmarłego z każdym z powodów. Faktycznie nie stwierdziła, by powodowie wymagali w związku ze śmiercią W. M. leczenia psychiatrycznego względnie terapii psychologicznej, ale fakt ten nie może przemawiać na rzecz pomniejszenia rozmiarów obiektywnie doznanej przez nich krzywdy. --- STRONA 3 --- Trafne jest spostrzeżenie apelacji, że powódka J. M. cierpiała przed śmiercią męża na schorzenia somatyczne, niemniej jednak traumatyczne przeżycia związane ze śmiercią męża mogły wpłynąć na pogłębienie tych schorzeń. Nie można też zaaprobować zapatrywania skarżącego, że suma zadośćuczynienia nie spełnia wymogu utrzymania go w rozsądnych granicach i dostosowania do aktualnej sytuacji majątkowej społeczeństwa, gdy uwzględni się rzeczywisty rozmiar krzywdy doznanej przez każdego z powodów. Nie można także podzielić twierdzeń pozwanego co do naruszenia art.448 kc w zw. z art. 481 kc wskutek przyznania ustawowych odsetek od daty poprzedzającej datę wyrokowania. Sąd Okręgowy słusznie bowiem przyjął, że roszczenie było wymagalne już wcześniej, skoro żądanie zapłaty powodowie zgłosili w wezwaniu z 20 października 2013r. (k. 19-20), na które pozwany udzielił odmownej odpowiedzi w piśmie z 11 stycznia 2013r. (k. 21). Roszczenia powodów, stosownie do treści art. 455 kc, stały się wymagalne niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania świadczenia. Z tych przyczyn apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna (art. 385 kpc.). Orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego opiera się o przepis art. 98 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc oraz w związku z § 6 pkt. 6 (w odniesieniu do powódki J. M.) i w zw. z § 6 pkt. 5 (w odniesieniu do pozostałych powodów) w zw. z § 13 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…) – tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 461 ze zm., przy czym stosownie do brzmienia § 2 ust. 1 tego rozporządzenia Sąd wziął pod uwagę, że niezbędny nakład pracy pełnomocnika był niższy z uwagi na reprezentowanie powodów, których uczestnictwo w procesie miało charakter formalny, a zbliżone uwarunkowania faktyczne i prawne pozwoliły na wyłożenie niższego nakładu pracy pełnomocnika w trakcie ich reprezentowania w postępowaniu apelacyjnym co odnalazło wyraz w sporządzeniu skondensowej odpowiedzi na apelację. Stosownie do tych uwarunkowań przyznano wynagrodzenie odpowiadające połowie stawki minimalnej przysługującej z związku z reprezentowaniem każdego z powodów. SSA M. K. SSA K. R. del. SSO M. M. r.r.