Postanowienie akt. I ACa 18/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzes

--- STRONA 1 --- Sygn. akt. I ACa 18/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie Wydział I Cywilny w składzie: po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. na rozprawie sprawy z powództwa Pelagii Szamockiej przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowego w Jaśle i Prokuratorowi Rejonowemu w Jaśle zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o odszkodowanie na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 2 lipca 2012 r., sygn. akt I C 1291/11 I. o d d a l a apelację, II. z a s ą d z a od powódki Pelagii Szamockiej na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 5.400 zł ( pięć tysięcy czterysta) tytułem kos ztów postępowania apelacyjnego . Przewodniczący SSA Jan Sokulski (spraw.) Sędziowie: SA Grażyna Demko SO del. Marek Nowak Protokolant: st.sekr.sądowy Cecylia Solecka ëw J/ Y .-, --- STRONA 2 --- Sygn. akt I ACa 18/13 U Z A S A D N I E N I E Powódka Pelagia Samocka w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowemu w Jaśle, Prokuratorowi Rejonowemu w Jaśle domagała się zasądzenia kwoty 220.000zł tytułem odszkodowania za wyrządzoną szkodę w następstwie bezczynności funkcjonariuszy publicznych w ustaleniach stanu oszczędności błędnej kwalifikacji działek i długotrwałego postępowania spadkowego w sprawie I Ns 561/95 oraz poświadczenia nieprawdy przez Prokuratora, kradzieży bez śladu masy spadkowej sprawa sygn. akt I Ns 384/10. W odpowiedzi Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniosła o oddalenie powództwa zarzucając, że żądanie jest bezzasadne, bowiem nie wykazano przesłanek rodzących odpowiedzialność Skarbu Państwa, zaś dochodzenie roszczeń odszkodowawczych za szkody wyrządzone wydaniem przez Sąd prawomocnych orzeczeń uzależnione jest od wcześniejszego stwierdzenia ich niezgodności z prawem, co nie zostało wykazane, a także, że zapadło orzeczenie stwierdzające bezprawność wydanego przez Prokuratora postanowienia. Powódka nie udowodniła również szkody jaką miałaby ponieść w związku z prowadzonymi sprawami. Wyrokiem z dnia 2 lipca 2012r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie oddalił powództwo i nie obciążył powódki kosztami procesu. Z dokonanych ustaleń wynika, że przed Sądem Rejonowym w Jaśle toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po Marianie Bronisławie Żurawskim sygn. akt INs 561/95 (poprzednio I Ns 1230/90). Zgodnie z ustawowym porządkiem dziedziczenia spadek nabył w części ogółu prawnego obowiązku mąż i dwóch synów po 1/3 części zaś wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne mąż i brat zmarłej po ½ części. Powódka wystąpił z wnioskiem o zmianę tego postanowienia w sprawie I Ns 384/10 lecz wniosek jej został oddalony postanowieniem Sądu Rejonowego w Jaśle z 20 maja 2011 ., a następnie doszło do zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia 14 marca 2012r. W sprawie tej powódka złożyła też wniosek o dział spadku po Marianie Żurawskim . W konsekwencji nie zapadło do chwili obecnej postanowienie o dziale spadku odnoszące si ę do majątku spadkowego po Marianie Żurawskim . Powódka składała szereg zawiadomień o popełnieniu przestępstw w związku z toczącym się postępowaniem spadkowym uznając, że --- STRONA 3 --- doszło do przywłaszczenia pieniędzy spadkodawczyni złożonych na rachunku bankowym, lecz dochodzenia umorzono lub odmówiono ich wszczęcia. Przez kilka lat powódka składała również skargi do różnych organów związane z prowadzonymi sprawami przez Sąd oraz Prokuratorów łączące się z postępowaniem spadkowym. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że nie potwierdzony został fakt wyrządzenia powódce szkody w szczególności nie można twierdzić, że nastąpiła utrata majątku spadkowego w postaci pieniędzy złożonych na rachunku bankowym wskutek wadliwego prowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po Marianie Żurawskim. W konsekwencji wobec braku podstaw do odpowiedzialności Skarbu Państwa powództwo podlegało oddaleniu , zaś na zasadzie art. 102 kpc odstąpiono od obciążenia powódki kosztami zastępstwa procesowego stron pozwanych, a to z uwagi na niezrozumienie różnic co do istoty spraw o stwierdzenie nabycia spadu a działu spadku. W apelacji powódka zarzucając Sądowi I instancji rozpoznanie przedmiotowej sprawy bez należytej staranności i wydania krzywdzącego orzeczenia, wniosła o zmianę wyroku i zasądzenie na jej rzecz stosownego odszkodowania, względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżącej jej roszczenie ma podstawę w art. 417 – 421 kc, bowiem zdarzeniem powodującym szkodę było niezgodne z prawem działanie i zaniechanie organów władzy publicznej – Sądu i Prokuratora. W wyniku długotrwałego prowadzenia postępowania spadkowego po Mariannie Żurawskiej zostali pokrzywdzeni jej spadkobiercy, masa spadkowa została niewłaściwie rozdy sponowana i w części rozkradziona. Jeszcze w toku toczącego się postępowania spadkowego powiadomiona została Prokuratura Rejonowa w Jaśle o kradzieży pieniędzy zdeponowanych na książeczkach oszczędnościowych przez męża spadkobierczyni Szczęsnego Żurowskie go . Postępowanie było prowadzone w sprawie 1Ds 832/94 Prokuratury Rejonowej w Jaśle i zostało umorzone mimo, że książeczki zostały zlikwidowane po śmierci Marianny Żurawskiej , a pieniądze podjęte na podstawie pełnomocnictwa, mimo iż wygasło ono z chwilą śmierci mocodawczyni. Prokurator nie dopatrzył się przestępstwa , jak też inne instytucje, które zostały o tym zawiadomione. Nie doszło też do zmiany postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku , gdyż Sąd Rejonowy w Jaśle postanowieniem z dnia 20 maja 2011r. oddalił wniosek (sygn. akt I Ns 384/10) stwierdzając, że nie wskazano żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby zmianę wydanego wcześniej orzeczenia. --- STRONA 4 --- Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić, bowiem ujawniono w prowadzonym postępowaniu umowy rachunku lokat terminowych wskazujące , że Szczęsny Żurawskim w 1996r. deponował na kontach duże kwoty pieniężne pochodzące prawdopodobnie z bezprawnie pobranych oszczędności zmarłej. Kolejne interwencje w Prokuraturze Rejonowej w Brzozowie spowodowały podjęcie czynności sygn. akt Ds. 802/10 lecz w dniu 12 listopada 2010r. wydano postanowienie o umorzeniu dochodzenia a Sąd Rejonowy w Gorlicach postanowieniem z dnia 4 maja 2011r. sygn. akt II Kp 63/11 nie uwzględnił zażalenia utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie. Kolejne czynności podjęte zostały w sprawie Ds. 590/11/D lecz również zakończyły się umorzeniem dochodzenia postanowieniem z dnia 29 grudnia 2011r. O dnosząc się do sprawy o dział spadku po Mariannie Żurawskiej , to Sąd Rejonowy w Jaśle wezwał o przedłożenie orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku po Janinie Pabiś i wobec jego nieprzedłożenia postępowanie zostało zawieszone. Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów procesu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja powódki jest bezzasadna. Zgodnie z treścią art. 417 § 1 kc za szkodę wyrządzoną za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub inna jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Do zaistnienia więc odpowiedzialności wystąpić muszą łącznie następujące przesłanki w postaci: szkody, której wyrządzenie jest następstwem niezgodnego z prawem wykonywaniem czynności z zakresu władzy publicznej, zaś pomiędzy powstaniem szkody a niezgodnym z prawem wykonywaniem czynności z zakresu władzy publicznej, zachodzi normalny (adekwatny) związek przyczynowy (art. 361 § 1 kc). Zgodnie z regułą wynikającą z art.6 kc ciężar udowodniania, że szkoda rzeczywiście zaistniała, że była ona następstwem bezprawnych zachowań funkcjonariuszy władzy publicznej jak i istnienia normalnego (adekwatnego) związku przyczynowego obciąża osobę poszkodowaną, a tych przesłanek powódka nie wykazała. Jej twierdzenie, iż wyrządzenie szkody było skutkiem nieprawidłowego prowadzenia sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po Mariannie Żurowskiej , jest wynikiem barku znajomości regulacji prawnej w tym zakresie. Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a --- STRONA 5 --- udziały spadkowe obejmowane są przez uprawnionych spadkobierców stosownie do ustawy względnie ważnego testamentu. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny czyli jest to potwierdzenie tego co nastąpiło z mocy prawa. Dopiero w postępowaniu o dziale spadku przy udziale osób, które spadek odziedziczyło dochodzi do ustalenia jakie walory majątkowe wchodzą w skład spadku i jak one podlegają podziałowi, bez uwzględnia długów spadkowych. Dlatego też do momentu działu spadku nie analizuje się co wchodzi w skład masy spadkowej czy w ogóle masa ta istnieje, a z racji szczególnego uregulowania w zakresie dziedziczenia gospodarstwa rolnego w poprzednim stanie prawnym uwzględniało się odrębnie spadkobierców dziedziczących ogół praw i obowiązków spadkodawcy oraz dziedziczących gospodarstwo rolne. Dlatego też w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku w okresie funkcjonowania przepisów o dziedziczeniu gospodarstw rolnych, Sąd spadku miał jedynie obowiązek zbadać czy spadkodawca pozostawiał gospodarstwo rolne. Reasumując prowadzone postępowanie o stwierdzeniu nabycia spadku nie pozwalało na badanie jaki majątek pozostawiła spadkodawczyni z wyjątkiem gospodarstwa rolnego, a ono zostało objęte postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Jak słusznie podkreśliła w odpowiedzi na pozew Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa powódka nie przedłożyła stosownego orzeczenia prejudycjalnego stwierdzającego niezgodność z prawem kwestionowanych orzeczeń ( art.417 1 § 2 kc, art.519 2 kpc), a jego brak przesądza a limine o niezasadności żądania naprawienia szkody wydaniem prawomocnych orzeczeń co do istoty sprawy. Odnośnie podejmowania czynności przez Prokuraturę to powódka nie wykazała, aby z któryś z wydanych orzeczeń uznane zostało za bezprawne, zaś pogląd co do merytorycznej ich trafności może być weryfikowany tylko w zastępstwie wniesionych środków zaskarżania. Z tych względów podzielając ustalenia Sądu I instancji oraz jego wywody prawne na zasadzie art.385 kpc apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu, zaś orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego ma podstawę w art.98 § 1 i 3 kpc zgodnie z zasada odpowiedzialności za wynik procesu i § 6 pkt.7, § 12 ust.1 pkt.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 165, poz.1349 ze zmianami).