Wyrok akt. I AC r 821/96 f v O 0 P i S W Y R O K w U IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 listopada 19

--- STRONA 1 --- S , 4 y , i r ^ TlĄai .Cyn y\ __ ,-j ^ / i - Sygn.akt. I AC r 821/96 f v O 0 P i S W Y R O K w U IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 listopada 1996 r . Sąd Apelacyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: SSA - M.Szulc /spr./ Sądziowie: SA - K.Gonera SW - W.Lasocka Protokólant:apl.rade.- J.Sobczak po rozpoznaniu w dniu 29 października 1996 r.w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa S Ri przeciwko Redaktorowi Naczelnemu , r "' " o nakazanie opublikowania sprostowania na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 13 czerwca 1995 roku sygn.akt I C 1924/93 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1/. nakazuje Redaktorowi Naczelnemu " ", w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku opublikował w rubryce " " następujące sprostowanie: " liczy, zdaje się, na krótką pamięć czytelników. Z listu jej redaktorki/"" " nr ! wynika, że " tylko raz podała o oskarżeniu Mi --- STRONA 2 --- Z , iż ten uprzedził właścicieli o gro- żącym im aresztowaniu - a i to ukryła jego nazwisko pod literką " zaznaczając na dodatek, iż oskarżenie jest mało w i a r y g o d n e . Przejrzałem tylko pierwsze trzy strony " " tylko z drugiej połowy ub.r. i znalazłem oskar- żenie pod adresem nie " ",a Z wydrukowane jak wół 5 razy - bez żadnych odredakcyjnych wyjaśnień o małej wiarygodności z a r z u t ó w . Tyle o faktach, które tym się róż- nią od przytoczonych przez " ", że każdy może sprawdzić je sam w każdej publicznej bibliotece /"' 11 nr , ; , dwa razy i z 1992 roku/. Co zaś się tyczy tezy redaktorki" ", że - cytują S R wysyła do różnych redakcji różne listy, ale o jednym temacie: dyskredytowania " ", uprzej mie i n f o r m u j ą , że w ciągu minionych 12 miesiący 6 redakcji z e c h c i a ł o opublikować 10 swoich listów, z czego " " dotyczył tyko jeden jedyny - właśnie ten ostatni do •I II S R P .S. Wbrew przypuszczeniom Redakcji " " nigdy nie m i a ł a m , nie mam i nie chcą m i e c z " " żadnych "osobistych porachunków"." 2 / . o d d a l a powództwo w pozostałej cząści; 3/ . n a k a z u j e pobranie kwoty 100 złotych od Redaktora Naczel- nego " " na rzecz Skarbu Państwa Kasa Sądu W o j e w ó d z k i e g o w Warszawie tytułem wpisu sądowego, -oddala r e w i z j ą w pozostałej cząści. --- STRONA 3 --- - 3 - U Z A S A D N I E N I E S' Rt w n i ó s ł o n a k a z a n i e R e d a k t o r o w i N a c z e l - nemu " " o p u b l i k o w a n i a sprostowania , o r a z o z a s ą d z e n i e n a w i ą z k i w k w o c i e 1 0 . 0 0 0 zł z p r z e z n a c z e n i e m na I n s t y t u t w A P o z w a n y nie u z n a ł p o w ó d z t w a . Sąd W o j e w ó d z k i w W a r s z a w i e p o w ó d z t w o o d d a l i ł . U s t a l i ł , że w 11 z d n . 2 0 . X . 9 3 r w r u b r y c e " i" z o s t a ł z a m i e s z c z o n y list S .R z a t y t u ł o w a n y 11 . • " , który z a w i e r a roz- w a ż a n i a na t e m a t p u b l i k a c j i " v " d o t y c z ą - cych " " i r o l i p o s ł a M . Z oraz s p r a w y K.D . St.R z a r z u c a " ", że uży- w a j ą c d w ó c h m i a r w o b e c o s ó b o s k a r ż o n y c h o to s a m o , p o s t ę - puje w e d ł u g z a l e c e ń e t y c z n y c h K a l e g o . Trzy dni p ó ź n i e j w tej s a m e j r u b r y c e u k a z a ł s i ę list r e d a k t o r k i 11 1 ." - A B . pt." który z o s t a ł o p u b l i k o w a n y j a k o s p r o s t o w a n i e w/w listu p o w o d a . Pod l i s t e m z o s t a ł a z a m i e s z c z o n a i n f o r m a c j a r e d a k c j i iż u m o ż l i w i ł a ona w y p o w i e d ź o b u s t r o n o m i na tym zamyka s p r a w ę . Powód w y s t ą p i ł do R e d a k t o r a N a c z e l n e g o " " o z a m i e s z c z e n i e s p r o s t o w a n i a , t e k s t z a t y t u ł o - wany " " d w u k r o t n i e p r z e s y ł a ł faxem do " ", oraz z ł o ż y ł go o s o b i ś c i e w r e d a k c j i . R e d a k t o r N a c z e l n y nie o p u b l i k o w a ł s p r o s t o w a n i a i" nie p o w i a d o m i ł p o w o d a o o d m o w i e i jej p r z y c z y n a c h . --- STRONA 4 --- Sąd m e r i t i w s k a z a ł , że p o w ó d o p i e r a swe r o s z c z e n i e na a r t . 39 p r a w a p r a s o w e g o t w i e r d z ą c , że t e k s t p t . " " j e s t s p r o s t o w a n i e m w r o z u m i e n i u art.31 p r a w a p r a s o w e g o , w o b e c c z e g o R e d a k t o r N a c z e l n y w i n i e n go o p u b l i k o w a ć s t o s o w - n i e do w y m o g ó w a r t . 3 2 . J e d n a k ż e w o c e n i e S ą d u W o j e w ó d z k i e g o p o d z i e l i ć n a l e ż y s t a n o w i s k o s t r o n y p o z w a n e j , że list ten n i e j e s t s p r o s t o w a n i e m , c h o ć z a w i e r a j e g o p e w n e e l e m e n t y , a e m o c j o n a l n ą p o l e m i k ą . U s t a w a " P r a w o P r a s o w e " n i e d e f i - n i u j e p o j ą ć " s p r o s t o w a n i a " , " o d p o w i e d z i " i " p o l e m i k i " . W ś w i e t l e p o g l ą d ó w d o k t r y n y s p r o s t o w a n i e j e s t to r z e c z o w a , o d n o s z ą c a sią do f a k t ó w w y p o w i e d ź , z a w i e r a j ą c a k o r e k t ą w i a d o m o ś c i p o d a n e j p r z e z p r a s ą , k t ó r ą p r o s t u j ą c y u z n a j e za n i e p r a w d z i w ą lub n i e ś c i s ł ą . O d p o w i e d z i ą j e s t r z e c z o w a w y p o w i e d ź d o t y c z ą c a w y ł ą c z n i e tych s t w i e r d z e ń , k t ó r e z a g r a ż a j ą d o b r o m o s o b i s t y m . W y p o w i e d z i , k t ó r e nie są s p r o s t o w a n i e m i nie s t a n o w i ą o d p o w i e d z i , l e c z p r z e c z ą t e z o m lub a r g u m e n t a c j i m a t e r i a ł u p r a s o w e g o , m a j ą c h a r a k t e r p o l e m i k i . T a k i c h a r a k t e r , w o c e n i e Sądu I i n s t a n c j i , ma l i s t p o w o d a z a w i e r a j ą c y e m o c j o n a l n e s f o r m u ł o w a n i a typu " w o b e c tak e k s t r a o r d y n a r y j n e j c z e l n o ś c i " o r a z "teza ta i i w i e l e m ó w i o s t a n i e d u c h a a u t o r k i " . W t e k ś c i e " z n a j d u j ą sią e l e m e n t y s p r o s t o w a n i a - a u t o r p o w o ł u j e s i ą n a k o n k r e t n e n u m e r y " " , w k t ó r y c h n a z w i s k o M . Z w y d r u k o w a n e j e s t w p e ł n y m b r z m i e - n i u . P r a w o p r a s o w e n i e p r e c y z u j e z a s a d z a m i e s z c z a n i a p o l e m i k i n i e n a k ł a d a na R e d a k t o r a N a c z e l n e g o o b o w i ą z k u ich z a m i e s z c z a n i a . R e d a k t o r N a c z e l n y " ' " n i e d o p e ł n i ł o b o w i ą z k u w y n i k a j ą c e g o z a r t . 3 3 u s t . 3 prawa --- STRONA 5 --- - 5 - p r a s o w e g o , j e d n a k ż e n a r u s z e n i e t e g o p r z e p i s u nie m o ż e a u t o m a t y c z n i e u z a s a d n i a ć r o s z c z e n i a o o p u b l i k o w a n i u s p r o s - t o w a n i a . P o w y ż s z y w y r o k z a s k a r ż y ł p o w ó d S f Ri i z a r z u c a j ą c n i e w y j a ś n i e n i e w s z y s t k i c h o k o l i c z n o ś c i i s t o t - nych dla r o z s t r z y g n i ę c i a s p r a w y , n a r u s z e n i a p r a w a p r o c e - s o w e g o p o p r z e z n a r u s z e n i e a r t . 3 2 8 k . p . c . / z a r z u t y 2,3 i 4 / , w n i ó s ł o z m i a n ą z a s k a r ż o n e g o w y r o k u i n a k a z a n i e p o z w a n e m u , by o p u b l i k o w a ł s p r o s t o w a n i e . Sąd Apelacyjny zważył: R e w i z j a j e s t u z a s a d n i o n a , a c z k o l w i e k nie w s z y s t k i e p o d n i e - s i o n e z a r z u t y są s ł u s z n e . Stan f a k t y c z n y u s t a l o n y p r z e z Sąd I i n s t a n c j i j e s t w y s t a r c z a j ą c y do o c e n y czy t e k s t p t . i * " s t a n o w i w swej i s t o c i e s p r o s t o w a n i e w r o z u m i e n i u a r t . 31 p r a w a • p r a s o w e g o , czy j e s t inną f o r m ą w y p o w i e d z i . Sąd m e r i t i p r a w i d ł o w o w s k a z a ł , na c z y m p o l e g a istota s p r o s t o w a n i a - jest to r z e c z o w a , o d n o s z ą c a się do f a k t ó w w y p o w i e d ź , z a w i e r a j ą c a k o r e k t ą w i a d o m o ś c i p o d a n e j p r z e z p r a s ą . A n a l i z a tego t e k s t u w s k a z u j e , że a u t o r o d n o s i sią do d w ó c h k w e s t i i - t w i e r d z e n i a A.B , że "( 11 t y l k o r a z podała o o s k a r ż e n i u M.Z Ć O o s t r z e ż e n i e w ł a ś c i c i e l i " " o g r o ż ą c y m im a r e s z t o w a n i u , i to z u ż y c i e m n i e n a z w i s k a , a litery " 11 , oraz do t w i e r - d z e n i a , że S t . R w y s y ł a do r ó ż n y c h r e d a k c j i listy d y s k r e d y t u j ą c e " ". A u t o r p r o s t u j e i n f o r m a c j ą w y n i k a j ą c ą z p i e r w s z e g o t w i e r d z e n i a p o d a j ą c , że p r z e j r z a ł p i e r w s z e trzy s t r o n y " ' " z d r u g i e j p o ł o w y u b . r . i z n a l a z ł o s k a r ż e n i e pod a d r e s e m nie " ",a --- STRONA 6 --- - 6 - «" w y d r u k o w a n e 5 r a z y bez ż a d n y c h o d r e d a k c y j n y c h w y j a ś n i e ń o m a ł e j w i a r y g o d n o ś c i z a r z u t u i k a ż d y m o ż e te f a k t y s p r a w d z i ć w p o d a n y c h 5 n u m e r a c h " D r u g i e t w i e r d z e n i e a u t o r p r o s t u j e w s k a z u j ą c , że w c i ą g u m i n i o n y c h 12 m i e s i ę c y 6 r e d a k c j i o p u b l i k o w a ł o 10 H j e g o l i s t ó w , z c z e g o " d o t y c z y t y l k o j e d e n - ten o s t a t n i . W s z y s t k i e te s f o r m u ł o w a n i a n i e w ą t p l i w i e n o s z ą c e c h y s p r o s t o w a n i a . L i s t p o w o d a z a w i e r a r ó w n i e ż e l e m e n t y e m o c j o n a l n e , k t ó r e n a l e ż y o c e n i ć j a k o p o l e m i k ą np." j * 0 c e n a , czy dany t e k s t n o s i z n a m i o n a s p r o s t o w a n i a , o d p o - w i e d z i , czy p o l e m i k i , m u s i być o p a r t a o a n a l i z ą k o n k r e t - n y c h s f o r m u ł o w a ń i m u s i p o z o s t a w a ć w z w i ą z k u z t e k s t e m , do k t ó r e g o sią o d n o s i . S p r o s t o w a n i e z a m i e s z c z a n e w p r a s i e m o ż e m i e ć r ó w n i e ż s z e r s z ą f o r m ą i m n i e j s f o r m a l i z o w a n ą | n i ż n p . s p r o s t o w a n i e p r z e w i d z i a n e p r z e p i s a m i k o d e k s u p o s t ę p o - w a n i a c y w i l n e g o . P r z e d m i o t o w y t e k s t , n o s i , w o c e n i e Sądu A p e l a c y j n e g o , w p r z e w a ż a j ą c e j w i ę k s z o ś c i c e c h y s p r o s t o - w a n i a , a o d n o ś n i e k i l k u k o n k r e t n i e w y m i e n i o n y c h w y ż e j s f o r m u ł o w a ń c e c h y p o l e m i k i z u w a g i na ich f u n k c j ę . Z a w a r c i e j e d n a k tych s f o r m u ł o w a ń nie p o z b a w i a c a ł e g o t e k s t u c h a r a k t e r u s p r o s t o w a n i a . Z a c h o d z i p y t a n i e , czy w t a k i m b r z m i e n i u , w jakim p r z e d s t a w i ł t e n t e k s t p o w ó d R e d a k t o r o w i N a c z e l n e m u /k 7 / , i s t n i a ł o b o w i ą z e k p u b l i k a c j i , z w a ż y w s z y --- STRONA 7 --- - 7 - z a s t r z e ż e n i e z a m i e s z c z o n e p r z e z p o w o d a w ż ą d a n i u o p u b l i - k o w a n i a z d n . 2 0 . X I . 9 3 r . S t w i e r d z i ć n a l e ż y , że t e k s t w t a k i m b r z m i e n i u , w j a k i m z o s t a ł n a d e s ł a n y nie s p e ł n i a ł w c a ł o ś c i w y m o g ó w z a r t . 3 1 p r a w a p r a s o w e g o . Z w a ż y ć j e d n a k n a l e ż y , że R e d a k t o r N a c z e l n y miał o b o w i ą z e k w y n i k a j ą c y z a r t . 3 3 u s t . 3 p r a w a p r a s o w e g o j t j . p o w i a d o m i e n i e p o w o d a o o d m o w i e i p r z y c z y n a c h . T e g o r o d z a j u p o s t ę p o w a n i e , j e ż e l i jako p r z y c z y n ą o d m o w y wskazano--by u m i e s z c z o n e w t e k ś c i e f r a g m e n t y nie s p e ł n i a j ą c e w a r u ^ n k ó w s p r o s t o w a n i a , d a w a ł o b y p o d s t a w ą p o w o d o w i do p o d j ę c i a r o z m ó w w celu u z g o d n i e n i a t e k s t u . P r a w i d ł o w o w s k a z a ł Sąd W o j e w ó d z k i , że n a r u s z e n i e a r t . 3 3 u s t . 3 nie u z a s a d n i a a u t o m a t y c z n i e r o s z c z e n i a o o p u b l i k o w a n i e s p r o s t o w a n i a /vide o r z . S N z d n . 1 5 . I I I . 9 1 r . s y g n . I Cr 8 4 9 / 9 0 n i e p u b l . / . R o z w a ż y ć j e d n a k ż e n a l e ż y m o ż l i w o ś ć j jaką d a j e R e d a k t o r o w i a r t . 32 pkt.6 Prawa p r a s o w e g o . A c z k o l w i e k z a s a d ą jest n i e n a r u s z a l n o ś ć n a d e s - oO ł a n e g o t e k s t u i o b o w i ą z e k o p u b l i k o w a n i a ' w c a ł o ś c i j j e ż e l i s p e ł n i a p r z e s ł a n k i z a r t . 3 1 , to a r t . 32 pkt 6 s t a n o w i , że R e d a k t o r N a c z e l n y m o ż e d o k o n a ć k o r e k t y t e k s t u , j e ż e l i , nie b ę d z i e to o s ł a b i a ł o j e g o z n a c z e n i a lub z n i e k s z t a ł - cało i n t e n c j i a u t o r a s p r o s t o w a n i a . Z a k a z d o k o n y w a n i a s k r ó - tów nie j e s t b e z w z g l ę d n y . W takiej s y t u a c j i | t j . gdy R e d a k t o r N a c z e l n y nie p o d j ą ł ż a d n y c h c z y n n o ś c i w y n i k a j ą c y c h z prawć' p r a s o w e g o , a t e k s t n o s i c e c h y s p r o s t o w a n i a , Sąd c y w i l n y r o z s t r z y g a j ą c y sprawę na p o d s t a w i e art.39*. 1 p r a w a prasowego-^ j e s t w ł a d n y do d o k o n a n i a k o r e k t y t e k s t u s p r o s - t o w a n i a w g r a n i c a c h o k r e ś l o n y c h w a r t . 3 2 pkt 6 p r a w a p r a s o w e g o . Sąd c y w i l n y d o k o n u j ą c y o c e n y tekstu pod kątem --- STRONA 8 --- p o s i a d a n i a p r z e z n i e g o cech s p r o s t o w a n i a i o r z e k a j ą c y o z a s a d n o ś c i ż ą d a n i a o p u b l i k o w a n i a s p r o s t o w a n i a n i e m o ż e d z i a ł a ć w g r a n i c a c h w ę ż s z y c h , n i ż n a c z e l n y r e d a k t o r . P o d o b n a s y t u a c j a z a c h o d z i w p r z y p a d k u o c e n y t r e ś c i p r z e p r o - s z e n i a k t ó r e g o na p o d s t a w i e a r t . 2 3 i 24 d o m a g a s i ę o s o b a , k t ó r e j d o b r o o s o b i s t e z o s t a ł o n a r u s z o n e . S t ą d m a j ą c na u w a d z e p o w y ż s z e , a z w ł a s z c z a o c e n ę t e k s t u s p r o s t o w a n i a , w f o r m i e , w k t ó r e j z o s t a ł o p r z e d s t a w i o n e R e d a k t o r o w i N a c z e l - n e m u •" Sąd A p e l a c y j n y p o m i n ą ł te f r a g m e n - t y , k t ó r e z u w a g i na e m o c j o n a l n ą t r e ś ć i f o r m ę p r z e k r a c z a ł y g r a n i c e a r t . 3 1 p r a w a p r a s o w e g o n a t o m i a t n i e m i a ł y w p ł y w u nć j e g o z n a c z e n i e lub i n t e n c j ę a u t o r a s p r o s t o w a n i a . O c e n i e Sądu p o d l e g a ł a t r e ś ć s p r o s t o w a n i a w f o r m i e p r z e d s t a - w i o n e j R e d a k t o r o w i N a c z e l n e m u , n a t o m i a s t n i e m o ż e s t a n o w i ć p o d s t a w y o c e n y ż ą d a n i a p o w o d a t r e ś ć p r z e d s t a w i o n a w t o k u p r o c e s u / k . 2 7 / f r ó ż n i ą c a się z r e s z t ą w n i e z n a c z n y s p o s ó b od t r e ś c i p i e r w o t n e j . Z w a ż y w s z y na p o w y ż s z e o r z e c z o n o jak w s e n t e n c j i na p o d s t a w i e a r t . 3 9 0 § 1 k . p . c . w z w . z a r t . 1 1 u s t . 2 u s t a w y z d n . 1 . 1 1 1 . 9 6 r . o z m i a n i e u s t a w y K o d e k s p o s t ę p o w a n i a c y w i l n e g o / D z . U . N r 43 p o z . 1 8 9 / . Za zgodność: Na oryginale właściwe podpisy d b .