Postanowienie akt. I A Ca 864/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt. I A Ca 864/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Lilia Mateuszczyk [spr.] Sędziowie:SA Wiesława Kuberska SO [ciel.] M. W. Protokolant:Sekr. sądowy Monika Wrzesień po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na rozprawie sprawy z powództwa: P. K. przeciwko: M. S., (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i A. W. o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie na skutek apelacji pozwanych od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 9 czerwca 2009 r. i zażalenia pozwanych na postanowienie Sądu Okręgowego w Płocku z dnia 23 sierpnia 2010 r., sygn. akt I C 541/09 z apelacji pozwanych : I. zmienia zaskarżony wyrok na następujący: „1. nakazuje pozwanemu M. S. - byłemu Redaktorowi Naczelnemu Tygodnika (...) przeproszenie na łamach (...), który ukaże się w ciągu 30 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, powoda - P. K. w sposób następujący: „Redakcja Tygodnika (...) przeprasza P. K. za umieszczenie jego nazwiska w artykule pt. „ (...) Sąd chce przesłuchać C. [C.]"; 2. oddala powództwo w pozostałej części; 3. zasądza od P. K. solidarnie na rzecz M. S., (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i A. W. kwotę 1.800 [jeden tysiąc osiemset] zł. tytułem zwrotu kosztów procesu." II. oddala apelację w pozostałej części; III. zasądza od P. K. solidarnie na rzecz M. S., (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i A. W. kwotę 1.040 [jeden tysiąc czterdzieści] zł. tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym; z zażalenia pozwanych: I. zmienia zaskarżone postanowienie w ten sposób, że oddala wniosek powoda o sprostowanie wyroku; II. --- STRONA 2 --- zasądza od P. K. na rzecz M. S., (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i A. W. kwotę 700 [siedemset] zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. I A Ca 864/10 I A Cz 947/10 UZASADNIENIE Powód - P. K. wystąpił przeciwko M. S. - byłemu redaktorowi naczelnemu tygodnika (...), (...) Spółce z o.o. w W. - wydawcy tego tygodnika i A. W. - autorowi artykułu opublikowanego w (...) z żądaniem opublikowania sprostowania i przeproszenia go za umieszczenie w artykule pt. „ (...) Sąd chce przesłuchać C." jego danych osobowych oraz za zawarcie w nim, naruszających jego cześć i dobre imię, nieprawdziwych treści na jego temat. Prócz tego powód żądał zasądzenia solidarnie od pozwanych kwoty 10.000 zł. na wskazany przez niego cel społeczny i kolejnej kwoty 10.000 zł. tytułem zadośćuczynienia na jego rzecz za krzywdę wyrządzoną mu opublikowanym artykułem. Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy nakazał pozwanemu M. S. zamieszczenie na łamach (...) [tygodnik (...) został zlikwidowany] przeprosin o treści: „Redakcja tygodnika (...) przeprasza P. K. za umieszczenie w artykule pt. „ (...) Sąd chce przesłuchać C." jego danych osobowych oraz zawarcie w nim nieprawdziwych treści na jego temat, czym naruszyliśmy jego cześć i dobre imię. Informacje zawarte w tym artykule były osobistymi opiniami i poglądami jego autora i nie wynikały z ustaleń Sądu. który prowadził postępowanie w procesie karnym", zasądził od pozwanych in solidum na rzecz powoda kwotę 10.000 zł. tytułem-zadośćuczynienia oraz kwotę 1157 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu, w pozostałej zaś części powództwo oddalił. Rozstrzygnięcie powyższe Sąd Okręgowy oparł na ustaleniach opisanych w uzasadnieniu wyroku. Ustalenia te Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne, za wyjątkiem ustalenia, że w dopiero wyniku publikacji objętego sporem artykułu powód jest kojarzony ze sprawą porwania K. O., a w środowisku dziennikarskim panuje przekonanie o tym, że wziął on pieniądze od W. O. (1) zą przekazywanie informacji o porwanym synu i że w wyniku publikacji artykułu, jego pracodawca - Telewizja (...) rozwiązał z nim umowę o pracę. Jako podstawę prawną żądań pozwu Sąd powołał art. 23 i 24 kc oraz art. 38 prawa prasowego, ustanawiający odpowiedzialność cywilną autora, redaktora, a także wydawcy za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego, solidarną w zakresie odpowiedzialności majątkowej. Sąd przyjął, że dobra osobiste powoda zostały naruszone treścią artykułu, przede wszystkim - poprzez opublikowanie jego nazwiska, a także informacji o wykonywanym przez niego zawodzie. Treść artykułu więc, bez żadnych wątpliwości, pozwalała na identyfikację powoda. Tymczasem - art. 13 ust. 2 prawa prasowego ustanawia zakaz publikowania w prasie danych osobowych osób, przeciwko którym toczy się postępowanie sądowe, bez ich zgody. Prócz tego - naruszona została tą publikacją również cześć powoda przez to, że zawierała sugestię, iż powód otrzymał od W. O. (1) ok. 30.000 zł. za przekazywanie informacji o porwanym synu, a nie może budzić wątpliwości, że przekazywanie takich informacji, zwłaszcza dla pieniędzy, związanych z prowadzonym postępowaniem karnym w sprawie porwania i zabójstwa, jest uważane za niegodziwe, niezależnie od tego, że jest zabronione ustawą. Co więcej, zawarte w publikacji informacje okazały się nieprawdziwe, powód bowiem został uniewinniony od zarzutu, że działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził W. O. (1) w błąd co do możliwości uzyskania informacji na temat porwanego syna, doprowadzając go do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 30.000 zł. Z tych przyczyn Sąd Okręgowy powództwo uwzględnił wobec wszystkich pozwanych, orzekając jak w sentencji. Do opublikowania przeprosin Sąd zobowiązał redaktora naczelnego, który odpowiadał za ostateczną wersję artykułu. Żądaną z tytułu zadośćuczynienia [art.448 kc] kwotę 10.000 zł. Sąd uznał za niewygórowaną zważywszy, że naruszająca dobre imię i cześć powoda treść artykułu dotarła do szerokiej rzeszy adresatów, a ponadto - szczególnie dotkliwe, a przy tym bezpodstawne było naruszenie dóbr osobistych powoda przez to, że zawierało sugestię, iż działał on z niskich pobudek, dla pieniędzy. --- STRONA 3 --- Oddalenie żądania zamieszczenia sprostowania Sąd Okręgowy uzasadnił tym, że publikacja przeprosin wystarczająco uwzględnia interes powoda oraz tym, że od końca kwietnia 2009 r. tygodnik (...) już nie ukazuje się, a nie ma uzasadnienia dla zamieszczania sprostowania w innym tygodniku. Za nieuzasadnione uznał Sąd żądanie zasądzenia kwoty 10.000 zł. na cel społeczny wyjaśniając, że przesłanką tego roszczenia jest wina kwalifikowana sprawcy naruszenia dobra osobistego, tj. wina umyślna lub rażące niedbalstwo. Tymczasem, jak z materiału sprawy wynika, pozwanym można przypisać co najwyżej niedbalstwo. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2010 r. Sąd Okręgowy dokonał na wniosek powoda sprostowania zawartego w wyroku błędu pisarskiego w ten sposób, że w miejsce użytego w wyroku określenia rodzaju odpowiedzialności majątkowej pozwanych „in solidum", wpisał „solidarnie". Od wyroku Sądu Okręgowego pozwani złożyli apelację zaskarżając go w części uwzględniającej powództwo, a na postanowienie z dnia 23 sierpnia 2010 r. złożyli zażalenie. W apelacji pozwani zarzucili naruszenie: • art. 24 § 1 kc w zw. z art. 6 ustawy prawo prasowe przez ustalenie, że publikacja spornego artykułu skutkowała naruszeniem dóbr osobistych powoda, • art. 12 ust. 1 prawa prasowego w zw. z art. 24 § 1 kc przez ustalenie, że publikacja ta dokonana została w sposób bezprawny, • art. 6 w zw. z art. 24 § 1, art. 361 i 448 kc przez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji ustalenie stanu faktycznego sprawy w oparciu o okoliczności, które nie zostały udowodnione przez powoda zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu, • art. 24 i 448 kc przez zasądzenie zadośćuczynienia od pozwanych in solidum bez podstawy prawnej, • art. 233 § 1 kpc przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegającej na bezkrytycznym przyjęciu zeznań powoda za prawdziwe, czego skutkiem jest sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału i w konsekwencji błędne stwierdzenie, że doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w wyniku publikacji w (...), • art. 328 § 2 kpc przez nie wyjaśnienie podstawy prawnej zasądzenia zadośćuczynienia in solidum oraz w zakresie dotyczącym przesłanek bezprawności i winy w działaniu pozwanych. W konkluzji pozwani wnieśli o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu za obie instancje. W zażaleniu na postanowienie z dnia 23 sierpnia 2010 r. pozwani zarzucili naruszenie art. 350 § 1 kpc przez dokonanie sprostowania wyroku, choć nie zachodziła żadna z przesłanek uprawniających do sprostowania. Wnieśli o zmianę postanowienia przez oddalenie wniosku powoda o sprostowanie wyroku i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja pozwanych jest nieuzasadniona jedynie w części, w której kwestionuje fakt naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez podanie jego nazwiska w treści artykułu. --- STRONA 4 --- Publikacja danych osobowych osób, przeciwko którym toczy się postępowanie sądowe jest zabroniona art. 13 ust. 2 prawa prasowego i bez znaczenia dla tego zakazu pozostaje okoliczność, czy możliwa jest identyfikacja opisywanej osoby na podstawie jej udziału w opisywanych zdarzeniach, znanego powszechnie z wcześniejszych publikacji. Nazwisko jako dobro osobiste człowieka, pozostające pod ochroną prawa cywilnego, jest wprost wymienione w treści art. 23 kc, zatem opublikowanie nazwiska powoda, zwłaszcza w kontekście toczącego się procesu karnego, jest naruszeniem dobra osobistego. Prócz tego - podanie w treści artykułu imienia i pierwszej litery nazwiska powoda oraz jego zawodu w zestawieniu z pełnym brzmieniem nazwiska w dalszej części, ale wszak tego samego artykułu, bezsprzecznie umożliwiało identyfikację powoda. Powyższe okoliczności są wystarczającą podstawą do przyjęcia, że skuteczne jest, oparte na art. 24 § 1 kc, żądanie pozwu przeproszenia powoda za umieszczenie jego nazwiska w treści artykułu. Apelację pozwanych w pozostałej części uznać należało za uzasadnioną. Zasadnie w szczególności pozwani podnoszą w apelacji, że objęty sporem artykuł był relacją z przebiegu posiedzenia sądu i opisywał zeznania stających tego dnia przed sądem świadków. Z tej przyczyny treść artykułu nie może być oceniana w kategoriach prawdy i fałszu w odniesieniu do będących przedmiotem zeznań - zachowań, czy działań powoda, w tym do przyjęcia przez powoda od W. O. (2) wnika kwoty 30.000 zł. - ta okoliczność, bez żadnych wątpliwości, została w artykule opisana jako zeznania G. K. i policjanta M. L.. [„G. K. potwierdził po raz kolejny...", „Zdaniem M. L.., r % policjanta...", „Świadek przyznał również..."], a nie jako fakty ustalone przez autora artykułu, bądź będące jego oceną zdarzeń. Nie można zatem przyjąć, by - w ten sposób relacjonując w artykule przebieg rozprawy sądowej - pozwani mogli naruszyć dobra osobiste powoda w postaci jego dobrego imienia lub czci. Istotną przy tym okolicznością jest to, że w objętym sporem artykule, jego autor nie wykroczył poza zwykłą relację z procesu, zachowując szczególną staranność i rzetelność przy zbieraniu materiałów prasowych, wymaganą przez art. 12 pkt 1 ustawy prawo prasowe. Nawet jednak gdyby przyjąć, że zawarty w artykule opis zeznań świadków naruszył dobra osobiste powoda, to podnieść też w tym miejscu trzeba, że wszelkie sprawy i procesy towarzyszące sprawie porwania i zabójstwa K. O. były i nadal są przedmiotem dużego zainteresowania opinii publicznej, zwłaszcza mieszkańców P., który był areną tych zdarzeń, stąd też w interesie społecznym leżało publikowanie informacji o toczących się postępowaniach, jeśli nie były objęte tajemnicą śledztwa, a taki charakter mogły mieć np. relacje z jawnych posiedzeń sądowych. W od lat utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się m.in. działanie w obronie uzasadnionego interesu [vide: wyrok SN z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, Lex nr 8996]. W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwani, na których ciążył obowiązek wykazania okoliczności wyłączających bezprawność z racji ustanowienia w art. 24 kc zasady domniemania bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, z obowiązku tego wywiązali się. Nie można też zgodzić się z oceną Sądu Okręgowego, że powód doznał szczególnej krzywdy w wyniku opublikowania objętego sporem artykułu. Zwrócić uwagę trzeba na to, że artykuł ukazał się w dniu 7 marca 2008 r., powód zaś, zeznając jako strona na rozprawie przed Sądem Okręgowym, twierdził, że już we wrześniu 2007 r. i wiosną 2008 r., na skutek różnych anonimów, telefonów, poczty elektronicznej i nierzetelnych artykułów, utracił pracę najpierw w TV Polskiej, potem w T. P.. Zeznania powoda potwierdzają złożone do akt przez pozwanych, publikowane w Internecie artykuły : z dnia 27 grudnia 2007 r. na stronie S. online, opisujący sprawę karną toczącą się przed Sądem w Sierpcu przeciwko „dziennikarzowi P. K." oskarżonemu o wyłudzenie pieniędzy za informacje o porwanym K. O. [k. 148] i z dnia 17 grudnia 2005 r. na stronie (...) opisujący udział „ (...) dziennikarza P. K." w przekazywaniu informacji o K. O. [k. 151]. Pracodawcy powoda mogli więc czerpać wiedzę o podejrzewaniu powoda o przekazywanie informacji o K. O. z publikacji wcześniejszych. W takiej sytuacji nie jest uprawnione twierdzenie, że dopiero artykuł, którego spór dotyczy, wywołał niekorzystne dla powoda skutki. Dalej - twierdzeniu powoda, że stracił pracę w T. P. na skutek tego --- STRONA 5 --- artykułu przeczą publikowane w Internecie reportaże powoda, realizowane dla T. P., z dat: 8 kwietnia 2008 r., 26 maja 2008 r„ 2 czerwca 2008 r., 11 lipca 2008 r., 10 i 17 października 2008 r. i 17 listopada 2008 r. [k. 152 - 159]. Przyjąć zatem trzeba, że w toku postępowania powód ani nie wykazał, by publikacja w (...) odbiła się na jego karierze zawodowej, ani też, by wskutek tej właśnie publikacji, jego nazwisko było kojarzone ze sprawą porwania K. O.. Tym samym powód nie wykazał, by zaistniała konieczna przesłanka art. 448 kc uzasadniająca żądanie zadośćuczynienia, tj. wyrządzenie mu krzywdy. Na marginesie powyższych rozważań należy w tym miejscu zwrócić uwagę na niekonsekwencję Sądu Okręgowego, który - przeoczywszy, że powód cofnął pozew o zasądzenie kwoty 10.000 zł. na rzecz organizacji społecznej [k. 239] - wyjaśnia niezasadność tego żądania brakiem winy umyślnej po stronie pozwanych, nie dostrzegając przy tym, że spełnienie tej samej przesłanki jest konieczne dla skuteczności żądania zadośćuczynienia na rzecz osoby, której dobra osobiste zostały naruszone i ostatecznie na podstawie art. 448 kc zasądza Sąd Okręgowy zadośćuczynienie na rzecz powoda, wbrew własnej argumentacji. Z przytoczonych wyżej przyczyn Sąd Apelacyjny zmienił, na podstawie art. 386 § 1 kpc, zaskarżony wyrok w ten sposób, że w oparciu 0 art. 24 § 1 zd. drugie kc, ograniczył żądany przez powoda tekst przeprosin jedynie do nakazania pozwanemu M. S. przeproszenia powoda za umieszczenie w objętym sporem artykule jego nazwiska, w pozostałej zaś części powództwo jako nieuzasadnione oddalił 1 zasądził od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 1.800 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu. Apelację pozwanych w części kwestionującej naruszenie dóbr osobistych powoda poprzez publikację jego nazwiska należało oddalić jako bezzasadną [art. 385 kpc]. Wobec wygrania apelacji przez pozwanych w znacznej części, zasądzona została solidarnie na rzecz pozwanych od powoda kwota 1.040 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym [art. 98 kpc]. Za uzasadnione uznać należało zażalenie pozwanych na postanowienie Sądu Okręgowego o sprostowaniu wyroku. Nie można przyjąć, by określenie rodzaju odpowiedzialności: in solidum lub solidarnie, było błędem pisarskim Sądu, skoro wybór ten należy do merytorycznych rozstrzygnięć. Dokonana w sprostowaniu zmiana jest w istocie zmianą kierunku rozstrzygnięcia, niedopuszczalną do zrealizowania w trybie sprostowania. Z tej przyczyny, uznając zażalenie za uzasadnione, należało je zmienić na podstawie art. 386 § 1 w zw. z art. 397 § 2 kpc, oddalając wniosek powoda o sprostowanie. Poniesione przez pozwanych koszty postępowania zażaleniowego należało zasądzić na ich rzecz na podstawie art. 98 kpc.