Wyrok akt. I A Ca 434/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 sierpnia 2010 r. Sąd Apelacyjny

--- STRONA 1 --- Sygn. akt. I A Ca 434/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 sierpnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Wiesława Kuberska Sędziowie:SA Lilia Mateuszczyk [spr ] SA Krzysztof Depczyński Protokolant:st. sekr. sądowy Małgorzata Galińska po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2010 r. na rozprawie sprawy z powództwa: Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej im. J. K. w B. przeciwko: A. R. Naczelnej Tygodnika (...)Fakty, Informacje, Komentarze" z/s w B. o nakazanie opublikowania sprostowania, ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie, na skutek apelacji obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 grudnia 2009 r., sygn. akt IC 321/09 I. z apelacji pozwanej zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2. sentencji w ten tylko sposób, że tekstowi przeprosin nadaje brzmienie: „ PRZEPROSINY A. R. Naczelna Tygodnika (...)Fakty, Informacje, Komentarze" przeprasza Miejską i Powiatową Bibliotekę Publiczną w B. za podanie informacji nieprawdziwych, a także za naruszenie jej dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, wizerunku i renomy, w następujących artykułach Tygodnika (...)Fakty, Informacje, Komentarze": pod tytułem „Zaklinanie rzeczywistości" - zamieszczonym w numerze 28 z 2007 r., pod tytułem „Bardzo sławny B." - zamieszczonym w numerze 30 z 2007 r., pod tytułem: „D. na indeksie" - zamieszczonym w numerze 33 z 2007 r. i pod tytułem „Poezja do podziemia" - zamieszczonym w numerze 35 z 2006 r."; II. oddala apelację pozwanej w pozostałej części i apelację strony powodowej w całości; III. znosi wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego. I A Ca 434/10 UZASADNIENIE Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. J. K. w B. wystąpiła przeciwko A. R. Naczelnej tygodnika „Fakty, Informacje, Komentarze" z pozwem o zobowiązanie pozwanej, na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe, do opublikowania na łamach tego tygodnika sprostowania, o treści wskazanej w pozwie, nieścisłej informacji o dodatkowym wynagrodzeniu dyrektora Biblioteki, podanej w artykule pt. „Biblioteka obok biblioteki", zamieszczonym w numerze 1 z dnia 7 stycznia 2009 r. tygodnika „Fakty, Informacje, Komentarze" oraz --- STRONA 2 --- o zobowiązanie pozwanej do opublikowania w tygodniku „Fakty, Informacje, Komentarze" i w dzienniku (...), na podstawie art. 24 § 1 w zw. z art. 23 kc i art. 39 ustawy Prawo prasowe, przeprosin o treści wskazanej w pozwie, za naruszenie dóbr osobistych strony powodowej, tj. jej dobrego imienia i wizerunku i podanie nieprawdy w artykułach: „W. - anatomia uwiądu", „Poezja do podziemia", „Zaklinanie rzeczywistości", „Bardzo sławny B.", „D. na indeksie", „Czyj jest papież?", „O. w konspiracji", „Wojna miejsko-powiatowa", „Biblioteka obok biblioteki" i „Prezydent zakazuje współpracy", opublikowanych w tygodniku „Fakty, Informacje, Komentarze" w latach 2006-2009. Pozwem objęte zostało także żądanie zasądzenia na rzecz strony powodowej zadośćuczynienia w wysokości 5.000 zł., na podstawie art. 448 kc i art. 37 ustawy Prawo prasowe. Sąd Okręgowy uznał żądania pozwu za uzasadnione w części i wyrokiem z dnia 30 grudnia 2009 r. zobowiązał pozwaną do opublikowania, po uprawomocnieniu się orzeczenia, sprostowania o podanej w sentencji wyroku treści, nieścisłej informacji zawartej w artykule „Biblioteka obok biblioteki" zamieszczonym w numerze (...) tygodnika „Fakty, Informacje, Komentarze", zobowiązał pozwaną do zamieszczenia w tym tygodniku tekstu przeprosin, o podanej w sentencji treści, za naruszenie dóbr osobistych strony powodowej w artykułach: „Zaklinanie rzeczywistości", „Bardzo sławny B.", „D. na indeksie" i „Poezja do podziemia" oraz zasądził od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 1.600 zł. tytułem zadośćuczynienia, w pozostałej zaś części powództwo jako nieuzasadnione oddalił i zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu. Rozstrzygnięcie powyższe Sąd Okręgowy oparł na ustaleniach szczegółowo opisanych w uzasadnieniu wyroku. Ustalenia te Sąd Apelacyjny akceptuje i przyjmuje za własne. Odnosząc się do żądania sprostowania nieścisłej informacji podanej w artykule „(...)", Sąd podniósł, że w artykule tym zawarta została sugestia, iż wynagrodzenie dyrektora Biblioteki ma zostać zwiększone o 3.600 zł. za koordynowanie zadań powiatowych, choć w rzeczywistości wynagrodzenie to nie ulegało zmianie, a jedynie część tego wynagrodzenia [300 zł./mies.] miała być finansowana z dotacji Starostwa, a nie jak wcześniej - w całości z dotacji Gminy. Zmiana dotyczyła więc nie wysokości wynagrodzenia dyrektora, a źródeł finansowania tego wynagrodzenia. Strona powodowa w dwa dni po opublikowaniu tego artykułu, tj. pismem z dnia 9 stycznia 2009 r. skierowanym do pozwanej, żądała sprostowania podanych informacji rzeczowo odnosząc się do treści artykułu, zgodnie z wymaganiami art. 31 ustawy Prawo prasowe, zatem za pozbawioną podstaw prawnych uznał Sąd odmowę jego opublikowania. Formułując w wyroku treść sprostowania, Sąd dokonał korekty treści żądanej przez stronę powodową powołując się na art. 39 ustawy Prawo prasowe i wyjaśniając, że dokonane zmiany nie zniekształcały intencji strony powodowej ani nie wykraczały poza jej żądania, a jedynie uwzględniały odczucia i potrzeby potencjalnego czytelnika. Ponadto Sąd ograniczył treść sprostowania o tą jego część, która odnosiła się do krytycznej wypowiedzi wicestarosty S. C., zacytowanej w artykule, że Starostwo nie miało wpływu na działalność Biblioteki i w tym zakresie Sąd powództwo oddalił. Sąd wyjaśnił, że do tego typu wypowiedzi stronie powodowej służyło prawo żądania zamieszczenia rzeczowej odpowiedzi, tego wymogu treść żądanego sprostowania jednak nie spełniała ze względu na polemiczny, nie poparty dowodami, charakter. Sprostowanie nie może dotyczyć wypowiedzi osób trzecich, a jedynie dotyczyć winno określonych faktów. Sąd Okręgowy przyjął, że naruszone zostały dobra osobiste strony powodowej w postaci dobrego imienia, wizerunku i renomy treścią artykułów pt.: „Zaklinanie rzeczywistości" i „Bardzo sławny B." poprzez powołanie się w nich na informacje nieprawdziwe, a dotyczące zaprzestania przez stronę powodową prenumerowania tygodnika „Fakty, Informacje, Komentarze", przy jednoczesnym zaznaczeniu, że jest to jedyna lokalna gazeta krytykująca działalność Biblioteki i jej dyrektorki. Ten kontekst zawierał sugestię, że strona powodowa świadomie i z niskich pobudek utrudniała czytelnikom B. dostęp do krytykującej ją gazety. Tymczasem strona powodowa wykazała kserokopiami faktur z lat 2006-2009 kontynuowanie prenumeraty. Zrezygnowała jedynie, z braku zainteresowania czytelników, z odbioru bezpłatnych egzemplarzy tygodnika. Dlatego też Sąd, opierając się na art. 24 kc i stwierdzając, że zachowanie pozwanej naruszało zasady współżycia społecznego, było więc bezprawne, nakazał przeproszenie strony powodowej za podanie tej nieprawdziwej informacji. --- STRONA 3 --- W artykule pt. „Poezja do podziemia" przekroczone zostały - zdaniem Sądu - granice dozwolonej krytyki dziennikarskiej, określone w art. 12 ustawy Prawo prasowe, przez podanie informacji niesprawdzonych i jak się okazało - nieprawdziwych, dotyczących uzyskiwania przez stronę powodową dotacji celowych na działalność grupy poetyckiej „18.05" i wykorzystywania tych dotacji na inne cele. Publikacja ta ma szczególnie negatywny oddźwięk społeczny, dotyczy bowiem newralgicznej kwestii nieuczciwości strony powodowej w zakresie rozliczeń finansowych, a w podtekście - zawłaszczenia tych środków. Jeśli zważyć, że Biblioteka nie uzyskiwała dotacji celowych, to zachowanie pozwanej uznać należy za bezprawne, sprzeczne z zasadą odpowiedzialności za słowa i naruszające dobra osobiste strony powodowej, uzasadniające więc żądanie przeproszenia. Podobnie bezprawne, naruszające dobra osobiste strony powodowej, były stwierdzenia pozwanej zawarte w artykule „D. na indeksie". Nieprawdą było bowiem stwierdzenie, że dyrektorka Biblioteki z własnej inicjatywy przedstawiła do zaopiniowania wiceprezydent D. listę zakupów Biblioteki, jak i nieprawdą okazało się stwierdzenie, że książki objęte listą zakupów sporządzoną przez wiceprezydent D. były niedostępne czytelnikom. Strona powodowa w toku procesu wykazała, że to wiceprezydent D. zażądała przedstawienia jej listy książek proponowanych do zakupu, a następnie dokonała, z własnej inicjatywy, weryfikacji tej listy i nakazała zakupienie książek według jej wyboru. W takim stanie faktycznym użycie przez pozwaną sformułowania o „wpuszczeniu w kanał" przez stronę powodową wiceprezydent D., stanowi manipulowanie faktami i sugeruje podstępne działania strony powodowej, a te musiały być negatywnie oceniane w ogólnym społecznym odbiorze. Formułując w sentencji wyroku treść przeprosin Sąd Okręgowy dokonał językowej korekty żądanej przez stronę powodową ich treści, w taki sposób, by stały się one jasne i czytelne dla odbiorcy. Sąd uznał, że tekst przeprosin winien być zamieszczony w tygodniku „Fakty, Informacje, Komentarze", gdzie nastąpiły naruszenia dóbr osobistych strony powodowej, nieuzasadnione jest natomiast żądanie zamieszczenia przeprosin w (...), przekraczałoby to bowiem zakres niezbędny do usunięcia skutków dokonanych naruszeń. Uznając, że art. 448 kc ma zastosowanie, w związku z art. 24 § 1 i 43 kc, także do osób prawnych, ponoszą one bowiem szkodę 0 charakterze niemajątkowym na skutek naruszenia ich dóbr osobistych, Sąd Okręgowy rozważył zasadność żądania strony powodowej zasądzenia na jej rzecz zadośćuczynienia w oparciu o ten przepis. Uwzględniając rodzaj i rozmiar doznanych naruszeń, ich wydźwięk społeczny, sytuację materialną obu podmiotów oraz wynik sprawy, Sąd uznał za uzasadnione to żądanie do wysokości 1.600 zł. Za nieuzasadnione uznał Sąd objęte pozwem żądanie przeprosin za treści i informacje zamieszczone w pozostałych artykułach i w tej części powództwo oddalił. Opierając się na zeznaniach świadków R. R. 1 S. C. Sąd przyjął, że prawdziwa jest informacja zamieszczona w artykule pt. „Prezydent zakazuje współpracy" o tym, iż dyrektorka Biblioteki otrzymała zakaz uczestniczenia w posiedzeniu zarządu Starostwa w dniu 15 kwietnia 2009 r. Potwierdza tą okoliczność także nieobecność dyrektorki na tym posiedzeniu. Niezależnie od tego Sąd podniósł, że opisana w tym artykule informacja przedstawia w niekorzystnym świetle nie dyrektorkę Biblioteki, a władze samorządowe B.. Nie można więc w tym przypadku mówić o naruszeniu dóbr osobistych strony powodowej. Nie naruszał dóbr osobistych strony powodowej - jej dobrej sławy także artykuł pt. „Wojna miejsko-powiatowa". Nie stanowi takiego naruszenia informacja o podwyższeniu dotacji powiatowych m.in. na podwyżkę pensji dla --- STRONA 4 --- dyrektorki Biblioteki, zwłaszcza jeśli zważyć, że powszechna jest wiedza o niedoinwestowaniu działalności kulturalno- oświatowej. Nie dopatrzył się Sąd naruszenia dóbr osobistych strony powodowej także w artykule pt. „O. w konspiracji". Artykuł ten zawiera krytyczną ocenę rozpropagowania i przebiegu konkursu poetyckiego przeprowadzanego przez stronę powodową, a użyte w nim sformułowania mieszczą się w zagwarantowanym prasie prawie do krytyki i nie noszą znamion bezprawności, zwłaszcza że kwestie ocenne nie podlegają sztywnym zasadom odpowiedzialności. Nie podzielił także Sąd Okręgowy zarzutów strony powodowej co do naruszenia jej dóbr osobistych w artykule pt. „Czyj jest papież?" Artykuł ten opisywał konflikt pomiędzy Starostwem a Biblioteką powstały w związku z odmową zorganizowania wystawy, poświęconej J. P. II, w holu biblioteki i zorganizowanie jej w wypożyczalni dla dorosłych, ponieważ w holu była uzgodniona już wcześniej wystawa jaj wielkanocnych. Istnienie tego konfliktu potwierdza fakt, że ostatecznie Starostwo zorganizowało własną wystawę w kompleksie szkolnym. Koszty procesu Sąd zniósł wzajemnie między stronami na podstawie art. 100 kpc, uwzględniając w ten sposób wynik procesu. Od wyroku Sądu Okręgowego apelację wniosły obie strony. Strona powodowa zaskarżyła wyrok w części oddalającej powództwo zarzucając naruszenie: • art. 23 i 24 § 1 w zw. z art. 43 kc przez przyjęcie, że nie doszło do naruszenia jej dóbr osobistych w artykułach: „Prezydent zakazuje współpracy", „Wojna miejsko-powiatowa", „Biblioteka obok biblioteki", „O. w konspiracji" i „Czyj jest papież?", • art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo prasowe przez przyjęcie, że pozwana nie naruszyła w w/w publikacjach obowiązku zachowania szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystywaniu materiałów prasowych i sprawdzania zgodności z prawdą uzyskanych wiadomości, • art. 6 ust. 1 ustawy Prawo prasowe przez jego niezastosowanie, • art. 1 ustawy Prawo prasowe przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że niezgodne z prawdą stwierdzenia mogą być uznane za krytyczną ocenę działalności strony powodowej, • art. 41 ustawy Prawo prasowe przez nie przyjęcie, że krytyczna ocena działalności winna być rzetelna i zgodna z zasadami współżycia społecznego, • art. 233 § 1 kpc przez dowolne przyjęcie, że zawarte we wskazanych artykułach informacje nie naruszają dóbr osobistych strony powodowej, • art. 328 § 2 kpc przez nie wskazanie przyczyn, dla których Sąd odmówił wiary zeznaniom strony powodowej i przedstawionych przez nią świadków i dokumentów. W konkluzji strona powodowa wniosła o zmianę wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu za obie instancje. Pozwana zaskarżyła wyrok w części uwzględniającej powództwo zarzucając naruszenie: • art. 31 pkt 1 ustawy Prawo prasowe przez uznanie, że pismo strony powodowej z dnia 9 stycznia 2009 r. jest rzeczowym i odnoszącym się do faktów sprostowaniem wiadomości nieprawdziwej lub nieścisłej, • art. 32 ust. 6 tej ustawy przez wprowadzenie zmian w treści żądanego w pozwie sprostowania, wypaczających jego pierwotne znaczenie, --- STRONA 5 --- • art. 39 ust. 1 tej ustawy przez uznanie, że stanowi on podstawę do ingerowania w treść i formę sprostowania, • art. 23 i 24 § 1 kc w zw. z art. 43 kc przez przyjęcie, że w artykułach: „Zaklinanie rzeczywistości", „Bardzo sławny B.", „D. na indeksie" i „Poezja do podziemia" zawarte zostały stwierdzenia o cechach bezprawności, oraz że stwierdzenia te naruszały dobra osobiste strony powodowej, choć nie określiła ona o ochronę jakich jej dóbr osobistych chodzi, art. 448 kc przez przyznanie stronie powodowej zadośćuczynienia pomimo braku bezprawności działania pozwanej, • art. 321 § 1 kpc przez wyrokowanie w zakresie nie objętym żądaniem pozwu, tj. żądaniem ochrony konkretnych dóbr osobistych oraz opublikowaniem sprostowania o treści zasadniczo różnej od żądanej przez stronę powodową, • art. 233 kpc przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego sprawy. W konkluzji pozwana wniosła o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i stosowne rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Sąd Apelacyjny zważył: Za uzasadnioną uznać należało jedynie apelację pozwanej w części kwestionującej treść przeprosin, których opublikowanie Sąd nakazał. Słusznie pozwana podnosi, że treść przeprosin winna zawierać określenie dóbr osobistych naruszonych bezprawnym działaniem pozwanej, a nie opis rodzajów naruszeń. Zdaniem Sądu Apelacyjnego nie jest celowe ani właściwe powtarzanie w treści przeprosin sformułowań uznanych za naruszające dobra osobiste strony powodowej. Jednocześnie podkreślić trzeba, że bezpodstawnie pozwana zarzuca, iż strona powodowa nie określiła rodzaju dóbr, których ochrony żąda w pozwie. W toku procesu strona powodowa wielokrotnie, poczynając od pozwu, podnosiła, że w wymienionych artykułach naruszone zostało jej dobre imię, wizerunek i renoma. Żądana pozwem treść przeprosin nie wymienia wprawdzie rodzaju tych dóbr, ale nic nie stało na przeszkodzie, by - nie wypaczając intencji strony powodowej - Sąd Okręgowy, uwzględniając wyjaśnienia strony powodowej zwarte w pozwie i dalszych pismach procesowych, określił w treści przeprosin rodzaj naruszonych jej dóbr osobistych. Z tej przyczyny Sąd Apelacyjny zmienił, na podstawie art. 386 § 1 kpc, zaskarżony wyrok w punkcie 2 sentencji poprzez nadanie treści przeprosin brzmienia odpowiadającego żądanemu w pozwie, rozszerzając go o określenie rodzaju naruszonych dóbr osobistych i ograniczając go o sformułowania uznane za naruszające dobra osobiste strony powodowej. Apelację pozwanej w pozostałej części i strony powodowej w całości uznać należało za nieuzasadnione. Pozostając przy apelacji pozwanej podnieść trzeba, że: Niezasadnie pozwana twierdzi, że pismo strony powodowej z dnia 9 stycznia 2009 r., zawierające żądanie sprostowania nieprawdziwej lub nieścisłej informacji dotyczącej wynagrodzenia dyrektorki Biblioteki [„Biblioteka obok biblioteki"], nie miało rzeczowego charakteru, a było polemiką z podaną w artykule treścią. Polemika prowadzona jest wobec tekstów ocennych, a jej zadaniem jest przedstawianie własnych ocen i ich argumentowanie. Tymczasem w piśmie z dnia 9 stycznia 2009 r. strona powodowa przeciwstawiła nieprawdziwym faktom podanym w artykule [o przyznaniu dyrektorce Biblioteki wynagrodzenia za koordynację zadań powiatowych], fakty rzeczywiste [o finansowaniu koordynacji zadań powiatowych z innego źródła, przy zachowaniu dotychczasowej wysokości wynagrodzenia dyrektorki]. Tego rodzaju wyjaśnienie nie może być uznane za polemikę, spełnia wymaganie rzeczowości i odniesienia się do faktów oczekiwane od sprostowania w rozumieniu art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo prasowe. Części polemicznej tego pisma, odnoszącej się do oceny, czy Starostwo miało, czy też nie wpływ na działalność powiatową Biblioteki, Sąd w treści sprostowania słusznie nie uwzględnił podnosząc, że w tym przypadku służyło --- STRONA 6 --- stronie powodowej nie prawo żądania sprostowania nieprawdziwego faktu, a żądanie opublikowania rzeczowej odpowiedzi, tego wymagania zaś podana treść sprostowania nie spełniała. Zasadnie również w odniesieniu do tej kwestii Sąd Okręgowy podniósł, że przytoczona w artykule ocenna wypowiedź Starosty nie zawierała treści naruszających dobra osobiste strony powodowej. Za nieuzasadniony uznać należało także zarzut apelacji pozwanej dotyczący wprowadzenia przez Sąd zasadniczych zmian w treść sprostowania, wypaczających jego pierwotne znaczenie [art. 32 ust. 6 i 39 ust. 1 ustawy Prawo prasowe oraz art. 321 § 1 kpc]. Sformułowana przez Sąd w sentencji wyroku treść sprostowania nie wypacza intencji strony powodowej: ingerencja Sądu polegała na skonkretyzowaniu artykułu zawierającego nieścisłe informacje oraz, przy zachowaniu sensu sprostowania sformułowanego przez stronę powodową, nadaniu mu formy adekwatnej do odczuć i rozumienia potencjalnego czytelnika. Zarówno treść sprostowania wskazana przez stronę powodową, jak i wskazana w wyroku prostowały nieścisłą informację zawartą w artykule „Biblioteka obok biblioteki" o przyznaniu dyrektorce Biblioteki wynagrodzenia za koordynację zadań powiatowych, podczas gdy w rzeczywistości zmiana dotyczyła jedynie źródła finansowania jej wynagrodzenia, bez zmiany jego wysokości, co sugerował artykuł. Tego rodzaju ingerencja w treść sprostowania nie zniekształcała intencji strony powodowej [art. 31 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo prasowe], nie wykraczała poza jej żądania, nie dotykała kwestii nie objętych żądaniem pozwu. Nie można zaprzeczyć argumentom Sądu, że krytyka działalności strony powodowej, opisana w artykułach „Zaklinanie rzeczywistości", „Bardzo sławny B.", „D. na indeksie" i „Poezja do podziemia", oparta na nieprawdziwych faktach, naruszała dobre imię i wizerunek strony powodowej poprzez sugerowanie działań nieuczciwych [skierowanie dotacji celowych na potrzeby inne niż potrzeby grupy poetyckiej, dla której były przeznaczone], działań podejmowanych z niskich pobudek [zaprzestanie prenumerowania krytycznego wobec Biblioteki tygodnika „Fakty, Informacje, Komentarze"], wywołanie kampanii przeciwko wiceprezydent B. B. D. przez „wpuszczenie jej w kanał". Tego rodzaju krytyka, realizowana przez manipulowanie faktami, powołująca się fakty nie sprawdzone lub wręcz nieprawdziwe, pozostaje w sprzeczności z etyką dziennikarską i nie mieści się w wymaganiach art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo prasowe, żądającego od dziennikarza szczególnej staranności i rzetelności przy zbieraniu i wykorzystywaniu informacji. Pozwana nie uwolniła się od założonej w art. 24 § 1 kc bezprawności naruszenia dóbr osobistych strony powodowej krytyką podejmowaną w opisanych wyżej warunkach. Nie można przyjąć, by w interesie społecznym leżało dziennikarskie relacjonowanie zdarzeń, bądź podejmowanie jakichkolwiek ocen w oparciu o nieprawdziwe fakty. W kontekście powyższych wyjaśnień nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 448 kc przez przyznanie stronie powodowej zadośćuczynienia pomimo braku bezprawności działania pozwanej. Z tych przyczyn apelację pozwanej w pozostałej części Sąd Apelacyjny oddalił na podstawie art. 385 kpc. Apelacja strony powodowej jest nieuzasadniona w całości. W swojej apelacji strona powodowa zmierza do wykazania, że również w artykułach „Prezydent zakazuje współpracy", „Wojna miejsko- powiatowa", „Biblioteka obok biblioteki" [w odniesieniu do konfliktu istniejącego pomiędzy Starostwem a Miastem co do sposobu finansowania Biblioteki i jej statusu prawnego], „Czyj jest papież?" i „O. w konspiracji", pozwana naruszyła jej dobra osobiste poprzez podanie informacji niepełnych, bądź nieprawdziwych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego jednak, Sąd Okręgowy dokonał wnikliwej analizy tych artykułów i przedstawionych przez strony dowodów i wyciągnął z nich prawidłowe wnioski. Artykuły „Prezydent zakazuje współpracy" i „Wojna miejsko- powiatowa" dotyczyły ogólnie konfliktu istniejącego pomiędzy --- STRONA 7 --- Starostwem i Miastem. Pojawiająca się w nich kwestia Biblioteki, jako jednostki podległej obu instytucjom, obrazowała jedynie jeden z punktów zapalnych tego konfliktu, stawiając w złym świetle nie Bibliotekę, a władze miejskie i powiatowe, na co Sąd Okręgowy słusznie zwrócił uwagę. W artykule „Prezydent zakazuje współpracy" pozwana przytaczała nie wypowiedź dyrektorki Biblioteki - o otrzymaniu pisemnego zakazu uczestniczenia w posiedzeniu zarządu Powiatu, a wypowiedź pracownika Starostwa powołującego się na rozmowę z dyrektorką Biblioteki. Nawet pomijając to, że pracownik Starostwa - R. R., zeznając jako świadek, potwierdził, iż w rozmowie z dyrektorką usłyszał takie jej oświadczenie, to nie sposób przyjąć, by relacja o konflikcie pomiędzy Miastem i Starostwem, odwołująca się m.in. do rozmowy autorki artykułu z pracownikiem Starostwa, mogła naruszyć dobre imię Biblioteki. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że stroną powodową jest Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna, a nie jej dyrektorka - M. F.. Podobnie - przedmiotem artykułu „Wojna miejsko-powiatowa" jest konflikt między Miastem i Starostwem, a finansowanie Biblioteki, w tym wynagrodzenia dyrektorki, zaprezentowane zostało jako jedno ze źródeł tego konfliktu. I w tym przypadku nie można dopatrzyć się naruszenia dobrego imienia czy wizerunku Biblioteki. Podana przy tej okazji nieprawdziwa informacja o osobnym wynagrodzeniu dyrektorki za koordynację zadań powiatowych, jest przedmiotem sprostowania. Artykuły „Biblioteka obok biblioteki" i „Czyj jest papież?" dotyczą tej samej, ogólnej kwestii: wpływu Starostwa na działalność Biblioteki. W obu przypadkach autorka artykułu, dla zobrazowania głoszonej przez Starostwo tezy, że na działalność biblioteki nie ma ono wpływu, odwoływała się do wypowiedzi jego pracowników: J. B. i wicestarosty S. C. twierdzących, że mimo zgłoszonej przez Starostwo prośby, w holu Biblioteki nie można było zorganizować wystawy poświęconej J. P. II. W artykule „Czyj jest papież?" została dodatkowo zawarta informacja, że Biblioteka zaproponowała na miejsce wystawy „kącik" w wypożyczalni dla dorosłych. Oba artykuły, zawierając przedstawianą przez Starostwo negatywną ocenę współpracy z Biblioteką, mieszczą się w dopuszczalnym prawie do krytyki i wyrażaniu swego stanowiska. Nieuprawnione jest oczekiwanie strony powodowej, że każda krytyka potraktowana być musi jako naruszenie dóbr osobistych. W żadnym z opisywanych artykułów nie znalazły się sformułowania, które mogłyby narazić na szwank dobre imię Biblioteki, wymagające opublikowania przeproszenia. Jak słusznie zauważył Sąd Okręgowy - stroną powodowa, kwestionując przedstawioną przez Starostwo ocenę współpracy i upatrując w niej zagrożenie swego dobrego imienia, mogła jedynie żądać zamieszczenia w tygodniku odpowiedzi, rzeczowo ustosunkowującej się do przedstawionych stwierdzeń [art. 31 pkt 2 ustawy Prawo prasowe], O. charakter miał także artykuł „O. w konspiracji", prezentujący krytyczną ocenę pracy Biblioteki przy organizacji konkursu poetyckiego. Wypowiedzi ocenne nie podlegają weryfikacji według kryterium prawdy i fałszu. Jak podniesiono wyżej - nie można kwestionować prawa kogokolwiek do wyrażania krytycznych ocen i co za tym idzie - nie każda krytyczna ocena jest naruszeniem dóbr osobistych. W artykule tym zakres dopuszczalnej krytyki nie został przekroczony. Autor artykułu, zarzucając niesprawność organizacji imprezy i jej słabe rozpropagowanie, działał w interesie uczestników i słuchaczy następnych konkursów. Nie używał przy tym sformułowań obraźliwych i prowokujących, zaś ostry ton wypowiedzi, właściwy relacjom dziennikarskim, nie jest wystarczający do stwierdzenia, że naruszone zostały dobra osobiste strony powodowej. Nie kwestionując wysiłków strony powodowej włożonych w organizację konkursu poetyckiego, zgodzić trzeba się z tym, że niezaangażowany w organizację imprezy obserwator może ją oceniać po końcowych efektach, a nie według nakładu pracy organizatora. Ostatecznie Sąd Apelacyjny uznał, że nie są uzasadnione zarzuty apelacji strony powodowej zgłoszone wobec rozstrzygnięcia o roszczeniach niematerialnych i z tej też przyczyny Sąd Apelacyjny akceptuje rozstrzygnięcie co do wysokości zadośćuczynienia, odpowiadające wynikowi sporu oraz zakresowi i rodzajowi naruszeń. Apelację strony powodowej należało więc oddalić na podstawie art. 385 kpc. Na postawie art. 100 kpc zniesione zostały wzajemnie między stronami koszty postępowania apelacyjnego.