Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Sygh. akt I C 87/1'2 %WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 301ist0pada 2012 r. Sqd Okrqgowy we Wrociawiu, Wydzial I Cywilny w skladzie : Przewodniczqcyz SSO Monika Kuiniar Protokoiant: Robert Purchalak ' po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. we Wroclawiu na rozprawie sprawy z powédztwa B. B. przeciwko Skarbowi Paristwa (...) w K. 0 zaplatg _ I. powédztwo oddala; ll. / zasqdza 0d powoda na rzecz strony pozwanej kwotr; 3.600 Z1 tytu}em zwrotu kosztéw zastgpstwa procesowego. UZASADNIENIE Powéd B. B. w pozwie wniesionym przeciwko Skarbowi Pafistwa — (...) w K. domagai sis; zasqdzenia kwoty 80 000 21 tytulem zadoééucwnienia. Ponadto powéd domagal sig zasqdzenia kosztéw procesu wedlug norm przepisanych. W uzasadnieniu wskaza}, is w okresie od kwietnia do sierpnia 20111‘. przebywal W pozwanej jednostce penitencjarnej. Wraz z nim w celi 0 pow. 13 m2 przebywalo piegciu osadzonych, w tym jeden osadzony zakaiony (...). Powéd twierdzil, ie wspélosadzony, ktéry by} (...), mial z powodu choroby wiele ran otwartych na ciele, co przy korzystaniu ze wspélnej toalety i wspélnych misek powodowalo niebezpieczefistwo zakaézenia (...) innych osadzonych. Dodal, fie warunki osadzenia nie zapewnia}y wynikajqcej z kodeksu karnego wykonawczego normy IH€U'3ZOW6j, gdyi W celi mieszkalnej 0 zaniionym metraiu przebywaio 5 osadzonych. Twierdzi}, fie powyisze skutkowalo stresem, urazami psychicznymi, a ponadto nara:ia}0 go na niebezpieczefistwo zakaienia groinq i nieuleczalna chorobzg, tym samym naruszakn jego dobra osobiste: godnoéé, zdrowie. W odpowiedzi na pozew strona pozwana wniosia 0 oddalenie powédztwa w caloéci. Ponadto, domagala sic; zasqdzenia kosztéw postqpowania wedhlg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazzfla, ie okolicznoéci wskazywane przez powoda w pozwie sq szczegélowo regulowane przez kodeks karny wykonawczy i przepisy wykonawcze, zaé jednostki organizacyjne sluiby wilgziennej w Zadnym wypadku nie mogq odpowiadaé za sferq legislacji, a sq jedynie wykonawcami obowiqzujqcych przepiséw w zakresie posiadanych moiliwoéci. Jak twierdzila, zarzut powoda, ii by} osadzony W celi 0 powierzchni przypadajqcej na jednego osadzonego mniejszej nit 3m2 by} nieprawdziwy. Powéd zakwaterowany by} bowiern w ceii nr (. ..) na oddziale (...) 0 powierzchni 15,16 m2, ktérej powierzchnia przypadaj qca najednego osadzonego wynosila 3 m2. Dalej wskazaia, ie bezpodstawny by} zarzut powoda, ii by} zakwaterowany w jednej celi mieszkainej z osadzonyrn, bqdqcym (...). Fakt (...) nie stanowi bowiem postawy wskazania szczegélnego sposobu osadzenia. W szczegélnoéci ustawa z dnia 5 grudnia 2008r. 0 zapobieganiu oraz zwalczaniu choréb (...), nie wymaga izolacji oséb zaraionych (...). Ponadto, w (...]nie sq tworzone spebjalne cele czy oddzialy, w ktérych umieszczani sq (...} albo osadzeni chorzy na t¢ same} jednostkq; chorobowq. O ile istnieje koniecznoéé izolacji osadzonego chorego, decyzje; W tym przedmiocie podejrnuje lekarz i jest ona w kaidym wypadku reaiizowana. Dodala, fie dane dotyczqce stanu zdrowia osadzonych sq objqte tajemnicq lekarskq i sq znane jedynie pracownikom medycznym. Praktycznie, réwniei funkcjonariusze siuiby wiqziennej, poza personelem medycznym, nie sq informowani 0 tym, ktéry z osadzonych jest [...). Podniosla, fie osadzeni, ktérzy sq nosicielami choréb, p0 stwierdzeniu nosicielstwa, sq inforrnowani przez lekarza 0 regulach bezpiecznego zachowania oraz 0 fakcie, 2e éwiadorne naraienie
--- STRONA 2 ---
na zschorowanie innych oséb stanowi przestepstwo. Twierdzila przy tym, fie kaidy z osadzonych jest informowany przez lekarza 0 regulach bezpiecznego zachowania, ewentualnych zagrofieniach, jakie mote napotkaé i sytuacjach, ktérych winien unikaé. Jak podala, przy zachowaniu higieny, pobyt w jednej celi osadzonego zdrowego z (...), nie stanowi najmniejszego zagroienia. Ponadto, najwieksze ryzyko zaraéenia (...) istnieje przy wykonywaniu w nieprofesjonalny sposéb tatuaiy w warunkach wieziennych. ' Podkreslila przy tym, ie powéd nie postawil zarzutu zaraienia go (...). Zdaniem pozwanego, powéd w czasie swojego pobytu w (...) w K. nie by} naraiony na iadne dodatkowe nieuzasadnione dolegliwosci, ktére nie wynikaly z samej istoty wykonywaniakary pozbawienia wolnoéci. Sposéb osadzenia powoda nie narusza} przyslugujqcych mu praw i by} zgodny z obowiqzujscymi w tym zakresie przepisami. W szczegélnoéci, cela w ktérej by} osadzony speiniala norms 3 m2 na jednego osadzonego. Podnios}a, is powod nie wykaza} przes}anek zasqdzenia zadoééuczynienia z tytu}u krzywdy wyrzqdzonej naruszeniem jego dobr osobistych. Nie wykaza} bowiem dzialania lub zaniechania sprawcy krzywdy, istnienia krzywdy wynikajqcej z naruszenia przez pozwanego dobra osobistego powoda, zwiqzku przyczynowego pomisdzy krzywdq a dzialaniem iub zaniechaniem sprawcy krzywdy oraz winy sprawcy. Dalej twierdzila, fie przyznanie powodowi jakiegokolwiek zadoééuczynienia pienieinego naruszaloby elementarne zasady wspéliycia spolecznego okreslone w art. 5 k.c.' oraz elementarne poczueie sprawiedliwoéci spoiecznej. Wskazala, ie powéd nie poniésl iadnej szkody, nie by} naraiony na iadne niedogodnoéci, niewygody, uciqfiliwoéci czy tei naruszenia prawa. Subiektywne odczucia powoda ss wyiqcznie konsekwencjq odbywania kary pozbawienia wolnoéci. Sqd ustafif w sprawie nastepujqoy stan faktyczny: Powéd B. B., syn J. i S., ur. [...) jest recydywistq wielokrotnie karanym za réine przestepstwa. W warunkach izolacji przebywa od 30 lat, w wielu jednostkach penitencjarnych. W trakcie pobytu w (...) wielokrotnie uczestniezyi w podkulturze wieziennej, dokonywai autoagresji, stosowai (...) i srodki odurzajqce, za co by} karany dyscyplinarnie. Jest By} leczony (...), hospitalizowany W szpitalu (...). Wielokrotnie uzyskiwa} negatywne opinie z powodu uczestnictwa w subkulturze wieziennej i demoraiizacji wspélwieéniéw. Z uwagi na czyny autoagresywne wielokrotnie w stosunku do powoda byiy stosowane oddzialywania profilaktyczne, a takie pomoc (.. .). Dowéd: akta osobowe powoda Ai B. ' Powéd przebywa} w (...) w K. od dnia 5 kwietnia 20111‘. do dnia 14 paédziernika 2011r. (6 miesiecy). Powéd trafi} tam z (...) w S. na wlasnq prosbe w celu umoiliwienia kontaktu z rodzinq i z uwagi na moiliwoéé zastosowania terapii. Przez caiy okres swojego pobytu W [...) w K. przebywa} w ceii nr (...] na oddziale (...) 0 powierzchni 15,16 1112. ‘W celi tej osadzonych by}o do 5 skazanych. Powierzchnia celi przypadajqca na jednego osadzonego wynosfla 3, 03 m2. Cela wyposafiona by}a w standardowe sprzety. W celi znajdowal sie kqcik sanitarny oddzielony od reszty celi murowanq éciang. Dowodr przesiuchanie powoda k. 8687, przeshlchanie strony pozwanej — G. W. k. 117, zaswiadczenie z cy Dyrektora (...) W K., k. 2930, zestawienie zakwaterowania w celi nr (...), k. 31, akta osobowe powoda A i B. W okresie od dnia 5 kwietnia 2011 1'. do dnia 20 sierpnia 2011:‘. w celi nr (...) na ocidziale (...) wspélnie z powodem osadzony by} skazany, ktéry by} (...). Powod, ciowiedziawszy sie 0 fakcie, ii wspéiosadzony jest (...), wnioskowal 0 przeniesienie go do innej celi. Jego Wniosek nie zosta} uwzgledniony. Dowod: przes}uchanie powoda k. 8687. Powéd jeszcze przed osadzeniem w warunkach izolacji wieziennej lecwi sie (...). Obecnie kontynuuje to leczenie, zaiywa leki. ' Dowdd: przesiuchanie powoda k. 8687. ' Sqd zwaiyf, co nastepuje: Powodztwo podlegalo oddaleniu w caloéci. Ustalefi stanu faktycznego w sprawie Sqd dokonal w oparciu 0 akta osobowe powoda, przesluchanie stron, w wiec w drodze pomocy prawnej~ powoda i strony pozwanej, za ktérq sluchany by} Dyrektor {...) w K. G. W.. W duiym zakresie stan faktyczny sprawy by} bezsporny. W szczegélnosei, okolicznoéciq niekwestionowanq przez Skarb Pafistwa bylo to, ii powéd w trakcie swojego pobytu w pozwanym [...) przebywa} czasowo w jednej ceii z osadzonym (...]. Z ttwagi na brak sporu co do tej kwestii Said oddalil wniosek powoda 0 przesluchanie w charakterze swiadka osadzonego (...) L. S.. _ Na podstawie dowodow W postaci dokumentéw oraz przesluchania strony pozwanej Sgd ustali}, ie powierzehnia celi, w ktérej powod przebywa} przez ca}y okres swoj ego pobytu w (...) w K. byia zgodna z przepisami prawa i wynosfla 3,03n12 na jednego osadzonego. W tej mierze Sqd nie uwzgledni} twierdzefi powoda, fie w pozwanym [...) przebywa} W przeludnionej ceii. Zdaniem Sgdu, twierdzenia powoda w tej czesci stanowiiy jedynie wyraz jego subiektywnej oceny i nie byly poparte Zadnymi innymi obiektywnymi dowodami. 2
--- STRONA 3 ---
Powod domaga} sie zado:Zéuczynienia za naruszenie dobr osobistyeh, ktore to fisdanie wywodzi} 2; tlregulowafl art. 23 W zW. Z art. 24 W zw. Z art. 448 k.c. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste cz}oWieka, jak W szczegolnosci zdrowie, Wolnosé, czeéé, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, Wizerunek, tajemnica. korespondencji, nietykainoéé mieszkania, tworczosé naukowa, artystyczna, Wynalazcza i racjonalizatorska, pozostajs pod ochronq prawa cywilnego niezalefinie od ochrony przewidzianej W innych przepisach. Przepis art. 24 k.c. okresla 'z kolei srodki ochrony débr osobistych, Wskazujqe fie ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrofione cudzym dzia}aniem, mofie fiqdaé zaniechania tego dzia}snia, chyba fie nie jest ono i)eZpPflWI18."W razie dokonanego naruszenia mofie on takfie fizgdaé, afieby osoba, ktéra dopuscila sie naruszenia, d0pe}ni}a czynnoéci potrzebnych do usuniecia jego skutkéw, W szczegolnosci afieby z}ofiy}a oéwiadczenie odpowiedniej tresci i W odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie mofie on réwniefi fiqdaé zadoséuczynienia pieniefinego lub zap}aty odpowiedniej sumy pieniefinej na wskazany cel spoleczny. W zakresie fiqdania zadoééuczynienia z tytu}u naruszenia dobr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyla Wiec do przepisow o czynach niedozwolonych, w szczegolnoéci do art. 448 k.c., w myél ktérego W razie naruszenia dobra osobistego sqd mofie przyznaé temu, czyje dobro osobiste zostalo naruszone, m.in. odpowiedniq sume; tytu}em zadoééuczynienia pieniefinego za doznan::1 krzywde, a podstawe odpowiedzialnosci Skarbu Pafistwa stanowi W tym zakresie art. 417 k.c. ’ Zgodnie z uregulowaniem przepisu art. 417 § 1 k.c. za szkode wyrzqdzonq przez niezgodne z prawern dfiiahinie lub zaniechanie przy Wykonywaniu Wladzy publicznej ponosi odpowiedziainoéé Skarb Pafistwa lub jednostka samorzsdu terytorialnego lub inna osoba prawna Wykonuj sea te Wiadze z mocy prawa. W swietle dyspozycji art. 417 k.c. przeslankq ochrony dobr osobistych za pomocq srodkow majqtkowych oprooz bezprawnosci naruszenia dobra osobistego pokrzywdzonego jest takfie skutek W postaci szkody niematerialnej (krzywdy). Reasumujqc, do Warunkow ochrony dobr osobistych za pomocq srodkéw majqtkowych nalefis: naruszenie dobra osobistego pokrzywdzonego spowodowane befiprawnym zawinionym dziahaniem sprawcy Wyczerpujqcym przeslanki odpowiedziainoéci deliktowej zawarte W przepisaeh kodeksu cywilnego. Tylko wystqpienie Wszystkich tych przesianek iqcfinie rodzi obowiqzek zaplaty zadoséuczynienia pieniefinego fia naruszenie dobr osobistych. W swietle okolicznosci przedmiotowej sprawy Sqd uzna} jednak, fie nie ziéciia sie fiadna z przesianek odgowiedzialnosci strony pozwanej z tytuhl naruszenia dobr osobistych powoda. W szcfiegolnoéci, zd niem Ssdu, strona pozwana W ogole nie dopuscfla sis; naruszenia dobr osobistych powoda, a tym samym jego pokrzywdfienia z powodu naruszenia tych débr, a ponadto, zachowanie strony pozwanej nie mia}o cech bezprawnosci. W pozwie powocl podnosi}, fie jego dobra osobiste [m.in. godnosé, zdrowie) zostaiy naruszone przez strone pofiwanq poprzez umieszczenie go W celi przeludnionej, a ponadto, Wspolnie z osadzonym {...). Caloksztalt zgromadfionego W sprawie materialu dowodowego jednoznacznie Wskazywa} jednak, fie powod przefi caly okres swojego pobytu W pozwanym (...) przebywa} Wrafi z czterema innymi osadfionymi W piecioosobowej celi 0 powierzchni 15,16 m2. Powierzchnia eel} mieszkalnej przypadajqca na jednego osadzonego Wynosiia Wiec 3,o3m2. Taka powierzchnia celi by}a zas zgodna z przepisami prswa kamego Wykonawczego, okreslajqcymi normy W tym Wfigledzie, gwarantujscymi Wiefiniom poszanowanie ich godnosci (przepis art. 110 § 2 k.l<.w. przewiduje, fie powierzchnia W celi Wieziennej powinna Wynosié nie mniej nifi 3 In 2 na jednq osobe). Tym samym, umieszczenie powoda W celi, W ktérej powierzchnia przypadajgca na jednego osadzonego byia zgodna z wymogarni, nie mogio byé przez Sa,d uznane za bezprawne i naruszajqce dobra osobiste powoda dziaianie strony pozwanej . Dalej Wskazaé na1efia}0, Ze poza sporem W sprawie poz0staWa}0 to, ifi powod przebywai W pozwanyrn (...) W jednej celi z osadzonym (...). Powyfisze, zdaniem Satdu, nie stanoWi}o jednak zagrofienia dla dobr osobistych powoda, w szczegolnosci jego zdrowia, a tym bardziej débr tych nie naruszalo. Obowiqzujqce przepisy, a w szczegolnosci przepisy kodeksu karnego wykonawczego, jak i przepisy wykonawcze dotyczsce wykonania kary pozbawienia Wolnoéci, nie przewidujq mofiliwosci rofinicowania skazanych z uwagi na stan ich zdrowia, w tym fakt, ifi sq (...], i osadzania ich oddzielnie nifi wiefiniow zdrowych (nie dotyczy to wszakfie koniecznoéci izolacji osadzonego, gdy istniejs takie bezwzgledne zalecenia Iekarskie). W istocie, przy zachowaniu elementarnych zasad i wymogéw higieny pobyt W jednej celi osadzonego zdrowego z osadzonym, ktéry jest (...), nie stan0Wi zagrofienia. Ponadto, rowniefi W Warunkach Wolnoéciowych zachodzi nieustannie ryzyko stycznoéci osoby zdrowej z chora, czy zarafionap W érodkach komunikacji, itd. W tych wypadkach réwniefi konieczne jest zaehowanie podstawowych zasad higieny. Prfiepisy ustawy z dnia 5 grudnia 200812 0 zapobieganiu oraz zwalczaniu choréb zakafinych nie Wymagajq izolacji oséb {...). Podkreélenia przy tym Wymagalo, fie pozwany (...) zrealizowa} cisfigcy na nim obowiqzek zapewnienia p0W'Od0Wi,»j8kiiI1IlYI1‘1 osadzonym, bezpieczefistwa W trakeie odbywania kary pozbawienia Wolnoéci, poprzez informowanie skazanych przy przyjeciu do jednostki penitenejarnej o reguiach bezpiecznego zachowania, ewentuainych zagrofieniach jakie mogq zaistnieé i 3
--- STRONA 4 ---
sytuaojach, ktorych Winni unikaé, a ponadto, informujqc osadzonyoh, ktorzy sq nosicielami chorob, po stwierdzeniu nosicielstwa, o regulach bezpiecznego zachowania oraz o fakcie, fie swiadome narafienie na zachorowanie innych osob stanowi przestepstwo. Fakt osadzenia powoda W jednej celi fie skazanym (...) nie powodowal Wiec zagrofienia, a tym bardziej naruszenia jego dobra osobistego W postaci zdrowia, jak rowniefi nie by} bezprawny. . Powod twierdzil zas, fie W zwiqzku z tym, fie przybywa} W jednej celi ze skazanym (...), i nieustannie obawiai sie 0 swoje zdrowie ponios} uszczerbek na zdrowiu psychicznym. W kontekécie powyfiszego Wskazaé nalefiaio, fie powod na fiadnym etapie postepowania Wykaza}, fie jego zdrowie fizyezne ucierpialo z powodu przebywania w jednej celi wieziennej z osadzonym (... ). Rowniefi nie twierdfii}, fie przebywajarc W pozwanym (...) zosta} zakafiony (...). Postepowanie dowodowe natomiast Wykaza}o, fie ~ jak to wy11ika}o wprost z przes}uchania powoda na (...) cierpia} zanim zosta} osadzony W Warunlcach izolacji wieziennej i po osadzeniu kontynuowa} leczenie (...). Zdaniem Sqdu, powod nie udowodni} zatem, fie pomiedzy faktem zakwaterowania go w jednej celi ze skazanym (...) a jego stanem zdrowia psychicznego zachodzi zwiqzek przyezynowy. Na marginesie jedynie zasygna1izowaé"naiefia}o, fie powod zosta} osadzony W pozwanym (...) na skutek orzeczenia Wobec niego przez sqd bezwzglednej kary pozbawienia wolnosci, ktéra, jako srodek izolacyjny, stanowi najbardziej dotkliwy rodzaj sankcji przewidziany w polskim kodeksie karnym. Oznacza to, ifi kara ta jufi z samej swojej natury wiqfie sie z okreélonyrni dolegliwosciami i ograniczeniami dla osoby jq odbywajscej (np; brakiem swobody dokonywania wyborow, koniecznosciq przebywania W towarzystwie innych, przypadkowych osob], a stwierdzenie naruszenia dobra osobistego W zwiqzku z Warunkami odbywania oWej kary musi wynikaé z przekroezenia granicy dolegliwosci, jaka z istoty befiwzglednej kary pozbawienia wolnoéci jest do niej przypisana. W ocenie Sqdu, opisane powyfiej Warunki odbywania przez powoda kary pozbawienia Wolnosci nie Wykraczaly poza dopuszczalns granice dolegliwoéci zwiqzanzg z istotq tej postacisankcji karnej. Wohec powyfiszego, powédztwo podlegaio oddaleniu W caiosci. Zgodnie z zasadq odpowiedzialnosci za wynik sprawy wyrafionq W art. 98 k.p.c., Sad zasqdzi} od powoda na rzecz strony pofiwanej kwote 3 600 z} tytulem kosztow zastepstwa procesowego (§ 6 pkt 6 rofiporzsdzenia Ministra Sprawiedliwosci W sprawie op}at za czynnosei radcow prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Pafistwa kosztow nieop}aconej pomocy prawnej udzielonej przez radce prawnego ustanowionego z urzedu, (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) /pkt II Wyro1u1/ . ' Zwolnienie powoda przefi Said od kosztow sqdowych nie zwalniaio go bowiern od obowiszku zwrotu kosztow proeesu przeciwnikowi /art. 108 ustawy z dnia 28 lipea 20o5r. o kosztach sqdowych W sprawach cywilnych (Dz.U. 111" 167, poz. 1398 z pofin. z1'n.). 1 4
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Wrocław#a1izowa#art. 5 k.c.#art. 448 k.c.#art. 23 k.c.#art. 24 k.c.#art. 417 k.c.#art. 417 § 1 k.c.#art. 110 § 2 k.l#art. 98 k.p.c.#art. 108 ustawy