Teza / krótkie omówienie
zapłatę
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
Q“: ..>_ ~. <;_f Q3 ;. 1 /" \. E./*4 ...' 11;, ktIAC':1198/11 Sygn. a Sa,d Apelacyjny W Lo —@N%fi; =1 /‘lgeéflfi;§ 14!; $3 / ‘* 1“ . ' 1|“"*~. t 73?‘, I. “Q WYROK L ZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ A W IMIENIU R ' ' 2011fi ' Dnla 5 mega dzi I Wydzial Cywilny W skladzie: . _ k _ _ p0 I18. Przewodniczqcyz SSA L111a Mateuszczy ' k Sqzdziowier SSA Hau'1naROJeWs a SSA Wieslawa Kuberska (spraW.) al; orzata Galiflska M st.s.ek1".sa;doWy M g rozpoznaniu W dniu 5 rnaja 2011 r. W Lodzi rozprawie . védztwa M: P: H ' _ Protokolantz sprawy z pox ' ' twa Aresztowi Sledczemu w Przeciwko Skarbowz Pans 0 zaplateg zadoééuczynienia na skutek apelacji powoda 0 W Lodzi k Sa,du Okregovveg od Wyro u Z dnia 7 grudnia 2010 r. aktIIC3342/O9 S " v ten sposéb, sygn. I. zmienia Zaskariony Wyrok W punkcie 1 sentencp \ ' ztu Sledczego W d 0d pozwanego Skarbu Panstwa — Ares _ .OOO [dwa Z6 zasq za ‘A P? ' ' H kwotz32 na rzecz powoda M‘ __ _ _ ' '7 rudnia 2010 ' A i odsetkarni od drna g zlotych Z ustawowym zakresie; tysiacce) ' A 'dztw0 W pozostalym roku do dnia zaplaty 1 oddala powo ' ' ' Z éci; ' H. oddala apelacjzi w pozostaiej c Q ŠJ`› ..>_. '_ <:_f Q3 ,~'. ¬ f '~, E24 ...' <;;:„ kt I ACa 198/11 Sygn. a Sąd Apelacyjny W Ło -awäńz =1" /*läœøélfi-;Ę ,¿ #1 ,'.\ / `* 1* . ' '\|“"¬. ' Í `fäTê',' 1. _Q WYROK Ĺ zEczYPosPoL1'1¬EJ POLSKIEJ i W IMIENIU R ' ` 2011fi ' Dnia 5 maja dzi I Wydział Cywilny W składzie: _ _ k _ _ pO I18. Przewodniczący: SSA L111a Mateuszczy ' k Sędziowie: SSA Hanna Rojews a SSA Wiesława Kuberska (spraw.) ał orzata Galinska “_ st.s.ek1".sądoWy M g rozpoznaniu w dniu 5 maja 2011 r. W Łodzi rozprawie _ vództwa M: P: H ' _ Protokolantz sprawy z poi ' ' twa - Aresztowi Śledczemu W Przeeiwko Skarbowz Pans o zapłatę zadośćuczynienia na skutek apelacji powoda 0 W Łodzi k Sądu Okregovveg od wyro u Z dnia 7 grudnia 2010 r. ak±11c:842/09 S " V ten sposób, sygn. I. zmienia zaskarżony wyrok W punkcie 1 sentencji \ ' ztu Śledczego W d od pozwanego Skarbu Panstwa - Ares _ .O00 [dwa - ze zasa za `i P* ' ' _ kwote2 na rzecz powoda M' __ _ _ _ ' '7 rudnia 2010 ' Ą i odsetkami od dnia g złotych z ustawowym zakresie; tysiące) ` Ą 'dztwo W pozostałym roku do dnia zapłaty 1 oddala powo ` " ' z ści; ' - H. oddala apelację w pozostałe] c ę
--- STRONA 2 ---
III. nie obciaia powoda nieuiszczonymi kosztami saadowymi od oddalonej czrgéci apelacji; ‘ IV. przyznaje adwokatowi "_W0jciech0Wi Krzysztoflmwi pr0Wadza,cen1u Kancelarieg Adwokackag W iaodzi przy A1. Mickiewicza 15 111.10 kW0t<,_': 6.642 (szeéé tysigcy szeééset Czterdzieéci dwa.) zlote brutto z tytulu zwrotu kosztéw nieoplaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzedu W postgpowaniu apelacyjnym i nakazuje kWot<; t¢ Wyp%acié 2; funduszu Skarbu Pafistwa — Sa,du Okrggowego W Lodzi. 1 ' .> ‘. :3 1 5; ;I. ;._1 _ f _ fl,___.__]'q_ III. nie obciąża powoda nieuiszczonymi kosztami sadowymi od oddalonej części apelacji; ` IV. przyznaje adwokatowi '_Wojciechowí Krzysztolkowi prowadzacernu Kancelarie Adwokacka w Łodzi przy Al. Mickiewicza 15 m.10 kwotę 6.642 (sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa) złote brutto z tytułu zwrotu kosztów nieopłaconej »pomocy prawnej udzielonej powodowí z urzędu W postępowaniu apelacyjnym i nakazuje kwotę tę wypłacić 2; funduszu Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Łodzi. - 1 '- .› 2 :Ł I' „tz ;L ¿._1 _- j. _ fi,___.__j'ş_
--- STRONA 3 ---
Sygn. akt r ACa 198/11 W UZASADNIENIE Zaskarzonym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r. Sqd Okrggowy W Lodz; oddalif powédzwvo M: P‘ ' przeciwko Skarbowi Palfistwa Aresztowi Sledczemu W 0 zap%atQ 500.000 2% z tytu%u zadoééuczynienia W zwiqzku znaruszeniem norm prawnyoh dotyczapiych warunkéw bytowych, éWia‘dcze_r:1 4 4 \ zdrowotnych i Warunkéw higieny w pozwanyrn areszcie (punkt 1) oraz orzekf 0 kosztach procesu W ten sposéb, 2e zasqdzii od powoda na rzecz pozwanego 1.000 zi z tytum czgéciowego zwrotu kosztéw zastgpstwa procesowego (punkt 2) jednoczeénie nie obcialzajqc powoda pozosta%ymi kosztami procesu (punkt 3), a takze przyzna+ Wynagrodzenie pemomocnikowi z urzegdu powoda (punkt 4 i 5) — (wyrok k. 329). . Powyzszy Wyrok zapacfi na podstawie poczynionych przez Sad Okregowy ustalefi faktycznych, ktére Sqd Apelacyjny p0dzieIi% i przyjqi za W'TEiSI'l8. W ich éwietle Sad pierwszej instancji doszedq‘ do przekonanig, Ze powédztwo jest niezasadne. Choé W celach, W ktérych przebywai powéd istniaho zjawisko przeludnienia, to zdaniem Sadu Okrqagowego samo pozbawienie powoda dodatkowej powierzchni Wceli nie narusza jego godnoéci, czy prawa do intymnoéci, gdyz nie zmienflo radykalnie Warunkéw osadzenia, a takze dyrekcja aresztu Wypemiajegc dyspozycje art. 248 § 2 kkw systematycznie zawiadamiefla 0 tym _fakcie sgciziego penitencjarnego. V _ W oéenie tego Sqdu nie zna|az%y potwierdzenia réwniei Inne zarzuty stawiane pozwanemu, a dotyczqcev niewiaéciwego funkcjonowania opieki zldrowotnej, niéodpowiédniego Zywienia, czy tez przedmiotowego traktowania osadzonych przez funkcjonariuszy, V _ Sad I instancji uzna+ za nieudowodnione zarzuty braku nalezytego Wyposazenia cel ‘W fafiykuiy higieniczné, odpowiednich warunkéw do utrzymania higieny osobistej, adekwatnych paczek higienicznych i nieodpowiedniego oéwietienia eel, a takze braku dostepu do aiktéw prawnych, utrudniania kontaktéw zrodzmeg poprzez skracanie czasu Widzefi, zagrozenia bezpieczefistwa osobistego poprzez umieszczenie W jecinej celi oséb 0 réznym stopniu demorafizacji oraz bezprawnego cenzurowania korespondencji urzgdowej. ' 1 sygn. an r Aca 188111 -1 UZASADNIENIE Zaskarzonym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił powództwo M: P' ' przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Sledczemu w - o zapłatę 500.000 zł z tytułu zadośćuczynienia w związku znaruszeniem norm prawnych dotyczących warunków bytowych, świadczen Ą Ą '.‹ zdrowotnych i warunków higieny W pozwanyrn areszcie (punkt 1) oraz orzekł o kosztach procesu w ten sposób, że zasądził od powoda na rzecz pozwanego 1.000 zł z tytułu częściowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (punkt 2) jednocześnie nie obciążając powoda pozostałymi kosztami procesu (punkt 3), a takze przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu powoda (punkt 4 ž 5) - (wyrok - k. 329). . Powyższy wyrok zapadł na podstawie poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych, które Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne. W ich świetle Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że powództwo jest niezasadne. Choć w celach, w których przebywał powód istniało zjawisko przeludníenia, to zdaniem Sadu Okręgowego samo pozbawienie powoda dodatkowej powierzchni wceli nie narusza jego godności, czy prawa do intymności, gdyz nie zmieniło radykalnie warunków osadzenia, a także dyrekcja aresztu wypełniając dyspozycję art. 248 § 2 kkw systematycznie zawiadamiała o tym _fakcie sędziego penitencjarnego. j _ W ocenie tego Sądu nie znalazły potwierdzenia również inne zarzuty stawiane pozwanemu, a dotyczącej niewłaściwego funkcjonowania opieki zdrowotnej, nieodpowledniego żywienia, czy też przedmiotowego traktowania osadzonych przez funkcjonariuszy, V _ Sąd l instancji uznał za nieudowodnione zarzuty braku należytego wyposażenia cel ~w artykuły higieniczne, odpowiednich warunków do utrzymania higieny osobistej, adekwatnych paczek higienicznych i nieodpowiedniego oświetlenia ceł, a takze braku dostępu do aktów prawnych, utrudnžania kontaktów zrodziną poprzez skracanie czasu widzeń, zagrożenia bezpieczeństwa osobistego poprzez umieszczenie w jednej celi osób o różnym stopniu demoraiizacji oraz bezprawnego cenzurowania korespondencji urzędowej. " 1
--- STRONA 4 ---
Said I instanoji podi<reéii1te2, 2e brak mozliwoéci posiadania sprzotu Audio Video i gier telewizyjnych oraz brak dostegpu do teiewizji kablowej nie daje podstaw do przyjocia istnienia zaniedbafi WfLtl'1kCj0I'lOWafliU Aresztu. _ Sad Okrogowy nie dopatrzyi sic; takze jakichkoiwiek uchybierfi ze strony pozwanego W zakresie zajoé kulturalno oéwiatowych oraz §|Os’£$pLl do prasy codziennej. . O kosztach procesu orzeczono na podstawie przepisu art. 102 kpc i z uwagi na trudng sytuacjo majqtkowq powoda, Sad I instancji obciqzyi go obowiqzkiein zwrotu na rzecz pozwanego jedynie kwoty 1.000 zi tytuiem kosztow zastopstwa procesowego. _ __ Powyzszy Wyrok powodzaskarzyi apelacjq W czegéci oddalajacej powodztwo (punkt 1 Wyroku) oraz obciegzajqcej powoda kosztami zastopstwa procesowego (punkt 2 Wyroku) i zarzuciiz 1. naruszenie przepisow prawa materiainego a to: . a) art. 23 kc: oraz 24 kc W zw. z ad. 448 kc poprzez przyjegcie, 12 uchybienia ze strony Aresztu Sledczego, polegajqce na narazeniu M: 1‘: _ _ _ na przebywanie W ceii, W ktorej na jednego osadzonego pizypadaio mniej niz Smz nie Si<U’[i(OWEi1’O naruszeniem jego dobr osobistych, W szczegoinoéci nie godzi%o W jego poczucie g0dnoécL _ b) art. 110 § 2 kkw poprzez jego biodnag Wyidadnio i przyjocie, Ze umieszczenie powoda przez okres Wielu miesiocy W celi, W ktorej powierzohnia na jednego osadzonego byia mniejsza niz 3m2 nie byio dziaianiem niezgodnym 2 prawem, podczas gdy z przedmiotowej normy wyrainie Wynika, i2 na kaidego osadzonego musi przypadaé powierzchnia nie mniejs;z_a niz 3m2, 0) art. 248 § 1 kkw poprzez jego nievdaéciwq wykiadnie i przyiecie, ze na podstawie Wskazgmego przepisu mozliwe byio umieszczanie osadzonych na diugie, kilkumiesiegczne okresy W oelach, W ktorych powierzchnia przypadajqca na jednego skazanego byia mniejsza anizeli 3mg, podozas gdy przepis ten co najwyzej zezwaiai na umieszczanie osadzonych W przeludnionych ceiach jedynie Wszczegolnie uzasadnionych wypadkach i nie stanowii podstawy _ 2 Sąd I instancji podkrestil' tez, że brak mozliwosci posiadania sprzętu Audio - Video i gier telewizyjnych oraz brak dostępu do telewizji kablowej nie daje podstaw do przyjęcia istnienia zaniedbań W funkcjonowaniu Aresztu. _ Sąd Okręgowy nie dopatrzył się także jakichkoiwłek uchybień ze strony pozwanego W zakresie zajęć kulturalno - oświatowych oraz dostępu do prasy codziennej. . O kosztach procesu orzeczono na podstawie przepisu art. 102 kpc i z uwagi na trudną sytuację majątkową powoda, Sąd I instancji obciążył go obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanego jedynie kwoty 1.000 zł tytułem kosztow zastępstwa procesowego. _ __ Powyższy wyrok powódzaskarżył apelacją W części oddalającej powództwo (punkt 'I wyroku) oraz obciążającej powoda kosztami zastępstwa procesowego (punkt 2 wyroku) i zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego a to: _ a) art. 23 kc oraz 24 kc W zw. z ad. 448 kc - poprzez przyjęcie, iż uchybienia ze strony Aresztu Śledczego, polegające na narażeniu M: Di _ _ _ na przebywanie w celi, w ktorej na jednego osadzonego przypadało mniej niż 3m2 nie skutkowało naruszeniem jego dóbr osobistych, w szczegoiności nie godziło w jego poczucie godnoścL _ b) art. 110 § 2 kkw - poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że umieszczenie powoda przez okres wielu miesięcy w celi, w której powierzchnia na jednego osadzonego była mniejsza niż 3m2 nie było działaniem niezgodnym 2 prawem, podczas -gdy z przedmiotowej normy wyraźnie wynika, iz na każdego osadzonego musi przypadać powierzchnia nie mniejsza niż 3m2, c) art. 248 § 1 kkw - poprzez jego niewłaściwą wykładníę í przyjęcie, że na podstawše wskazanego przepisu możliwe było umieszczanie osadzonych na długie, kilkumiesięczne okresy W celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego skazanego była mniejsza aniżeli 3m2, podczas gdy przepis ten co najwyżej zezwaiał na umieszczanie osadzonych W przeludnionych -celach jedynie wszczególnie uzasadnionych wypadkach i nie stanowił podstawy _ 2
--- STRONA 5 ---
odstapstwa od generainej zasady wyraionej W art. 110 § 2 kkW, a przede wszystkim pominiacie utrwalonego jufi: stanowiska orzecznictwa, Ze od czerwca 2008 roku jego stosowanie przez Zaldady Karne byio bezprawne z uwagi na diezgodnoéé tego przepisu z Konstytucja RP, 2 naruszenie przepiséw procedury majace istotny Wpiyw na Wynik sprawy, 0 art. 233 kpc poprzez przeprowadzenie dowoinej, W miejscé swobodnej, oceny dowodéw, W szozegélnoéci odmowienie przymiotu Wiarygodnoéci zeznaniom éwiadkow W oaobach Wspowviainiow powoda z jednoczesnym przyznaniem przymiotu Wiarygodnoéci zeznaniom éwiadkow ' pracownikow pozwanego Aresztu Sledczego, co doproWadzi1o do sprzecznoéci pomiadzy zebranym W sprawie materiaiem dowodowym a ustaleniami Sadu meriti, a to W szczegolnoéci poprzez: ' e dowoine przyjacie przez Sad, jakoby powod nie zostai pobity przez Wychowawca T R_ _ mimo, I I2 lokolicznoéé .ta Wskazywai zarowno powdd jak i przesiuchani W charakterze éwiadkow J K ‘ P 1N H1! M — dowolne przyjacie przez Sad, if: powod nie spofkak sie, ze strony Wychowawcéw ze skierowanymi pod jego adresem groibami mimo, ‘i2’: na okolioznoéé ta Ws_kazyWa1y twierdzenia samego powoda, jak i zeznania przesiuchanego W sprawie éwiadka J_ < F .. a takze T R= ' 4 " dowolne przyiacie przez Sad pieiwszej instancii, 12 osadzeni nie naleiacy do subkultury Wia2nioW' grypsujacych, W iym T P; _ _ nie otrzymywali inie otrzymuja zanizonych porcji Zywnoéciowych 1 maja moiliwoéé zmierzenia gramatury posilkow, podczas gdy z zeznafi éwiadkow, a to F’ W _ _' J N1 H i J ‘> K ' ‘ Wynika, i2 osadzeni '1 3 odstępstwa od generalnej zasady wyrażonej w art. 110 § 2 kkw, a przede wszystkim pominięcie utrwalonego już stanowiska orzecznictwa, że od czerwca 2008 roku jego stosowanie przez Zakłady Karne było bezprawne z uwagi na niezgodność tego przepisu z Konstytucją RP, 2 naruszenie przepisów procedury mające istotny wpływ na wynik sprawy, -1 art. 233 kpc - poprzez przeprowadzenie dowoinej, w miejsce swobodnej, oceny dowodów, W szczególności odmówienie przymiotu wiarygodności zeznaniom świadków W osobach współwięźniów powoda z jednoczesnym przyznaniern przymiotu wiarygodności zeznaniom świadków -` pracowników pozwanego Aresztu Śledczego, co doprowadziło do sprzeczności pomiędzy zebranym w sprawie materiałem dowodowym a ustaleniami Sądu meriti, a to w szczególności poprzez: ` _~ dowoine przyjęcie przez Sąd, jakoby powód nie został pobity przez wychowawcę T R_ _ mimo, I iż .okoliczność .tą wskazywał zarówno powód jak i przesłuchani W charakterze świadków .J K ' P i/V ÍŁE M - dowołne przyjęcie przez Sąd, iż powód nie spotkał się ze strony wychowawców ze skierowanymi pod jego adresem groźbami mimo, 'iż na okoliczność tą wskazywały twierdzenia samego powoda, jak i zeznania przesłuchanego W sprawie świadka J_ = F .. a także T R= ' . " - dowolne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż osadzeni nie należący do subkultury więźniów' grypsujących, w tym T Pf _ _ nie otrzymywali inie otrzymują zaniżonych porcji żywnościowych i mają możliwośc zmierzenia gramatury posiłków, podczas gdy z zeznań świadków, a to P' W _ _" J Ni H i J A. K ` ` wynika, iż osadzeni fi J
--- STRONA 6 ---
dostawali zaniione porcje Zywnoéciowe W Wyniku dziatania kaiifaktoréwinateiacych do subkuitury grypsujaoych, — dowolne przyjacie przez Sad, E2 Mt Pl _ _ miaijako osadzony nie nalezacy do subkuitury ,,grypsujacych" dost:gap do prasy znajdujacej sic; na oddzia1e, podczas gdy z twierdzefi powoda jak i zeznafi P N1 Wynika, 12 ogéiny dostap do prasy maja Wytacznie osadzeni QWPSUJQCY, , b) art. 102 kpo poprzez jego niewtaéciwe zastosowanie 1 zasadzenie od powoda, W oparciu 0 wskazana norma, tytutem zwrotu kosztéw zastapstwa procesowego kwoty 1000 ztotych, podczas gldy stan majatkowy oraz sytuacja zyciowa powoda przemawiaiy za oatkowitym odstapieniem Sadu od obciaiania M P! _ _ _ kosztami procasu W niniejszej spraWie, nawet W przypad ku odd alenia powodztwa W catoéci. W konkluzji skarzacy Wniost o zmiana zaskarzonego orzeczenia poprzez zasadzenie od pozwanego Aresztu Siedczego W narzecz powoda kWoty 500.000 ztotych (apelacja — k. 358362). . Sad Apelacyjny zwaiyt, co nastapuje. . _ Apalacja powoda jest czegéciowo zasadna, co skutkuje zmiana Wyroku poprzez zasadzenia na jego rzecz zadoééuczynienia W kwocie 2.000 z+. Sad Okreggowy ustalii, Ze W pozwanym Areszcie istniato zjawisko przefudnienia, co oznacza, Ze Warunki, Wjakich powod przebywat W Areszcie Sledczym W . byiy niewtaéciwe, sprzeczne z przewidzianymi przepisamt (art. 110 § 1, 2 i 3 kkw) W odniesieniu do Wymagane}, minimalnej powiarzohni na jednego aresztowanego tub skazanego. Takie okreéienie powierzohni W wymienionym przepisie wskazuje, 2e obnizenie jej jest niedopuszczalne, co _tak2e zostato podkreélone W art. 248 § 1 kkW, ktory zezwalat jedynie na umieszczenie osoby pozbawionej Woinoéci "W Warunkach, W ktorych powierzchnia celi na 1 osoba wynosi rnniej niz 3 mg Wszczegotnie uzasadnionych Wypadkach, na czas okreélony". Tylko zatem W szczegolnie uzasadnionyoh Wypadkach okreélonych W art. 248 kkw (ktory utracit moo obowiazujaca dopiero W dniu 6 grudnia 2009 r.) iprzy ' 4 - dostawali zaniżone porcje zywnoścžowe W wyniku działania kaiifaktorównaieżących do subkultury grypsujących, - - dowolne przyjęcie przez Sąd, iz Mr ' Pr _ _ miałjako osadzony nie należący do subkuitury ,,grypsujących" dostęp do prasy znajdującej się na oddziale, podczas gdy z twierdzeń powoda jak i zeznań P Nj wynika, iż ogólny dostęp do prasy mają wyłącznie osadzeni QWPSUÃQCY, , b) art. 102 kpc - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie od powoda, W oparciu o wskazaną normę, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwoty 1000 złotych, podczas -gdy stan majątkowy oraz sytuacja życiowa powoda przemawiały za całkowitym odstąpieniem Sądu od obciążenia Ni Pi _ _ _ kosztami procesu W niniejszej sprawie, nawet W przypadku oddalenia powództwa W całości. W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zasądzenie od pozwanego Aresztu Siedczego W narzecz powoda kwoty 500.000 złotych (apelacja - k. 358-362), _ Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. _ _ Apelacja powoda jest częściowo zasadna, co skutkuje zmianą wyroku poprzez zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia W kwocie 2.000 zł. Sąd Okręgowy ustalił, że W pozwanym Areszcie istniało zjawisko przeiudnienia, co oznacza, że warunki. wjakich powód przebywał W Areszcie Śledczym W _ były niewłaściwe, sprzeczne z przewidzianyrni przepisami (art. 110 § 1, 2 i 3 kkw) W odniesieniu do wymaganej, minimalnej powierzchni na jednego aresztowanego iub skazanego. Takie okreśienie powierzchni W wymienionym przepisie wskazuje, że obniżenie jej jest niedopuszczalne, co _także zostało podkreślone W art. 248 § 1 kkw, który zezwalał jedynie na umieszczenie osoby pozbawionej Wolności "W warunkach, W których powierzchnia celi na 1 osobę wynosi mniej niż 3 mz wszczegóinie uzasadnionych wypadkach, na czas określony". Tylko zatem W szczególnie uzasadnionych wypadkach określonych W art. 248 kkw (który utracił moc obowiązującą dopiero W dniu 6 grudnia 2009 r.) iprzy " 4
--- STRONA 7 ---
zaohowaniu trybu postapowania Wskazanego W tym przepisie oraz W przewidzianyoh W nim przepisach Wykonawczyoh, mogio dojéo do ograniczenia Wielkoéoi powierzohni celi na jednego skazanego ponizej 3 m2, jednakze jedynie na czas okreéiony. Musiat to byé przy tym ozas éoiéte okreélony i nie nadmiernie dtugi, chodzi bowiem o Wyjatek od zasady. Tyrnozasem W Areszcie Sledozym W z I stan przetudnienia oel istniat W zasadzie permanentnie. ' Powod przebywai W przeludnionych celach przez znaczna ozeéé pobytu WAreszcie Sledozym, a zatem przeiudnienie nie miato charakteru krotkotrwatego. Wietokrotne przenoszenie powoda pomiodzy celami nie moze mieé bowiem Wpiywu na taka ooena, skoro pomimo zmian zjawisko przeiudnienia Wciaz Wystapowato. Sad Apeiacyjny podziela stanowisko Sadu Najwyzszego, ze prawo do godnego odbywania kary pozbawienia Wolnoéoi niewatpliwie naiezy zaiiczyé do kataiogu doorosobistyoh podlegajacych ochronie, zaé nadmiarne zagoszozenie oeli moze samo W sobie byo kwatifikowane jako traktowanie niehumanitarne (tak Sad Najwyzszy W Wyroku z dnia 17 rnarca 2010 r., ll CSK 486f09, LEX nr 599534). Zdaniem Sadu Apelaoyjnego, sam fakt przebywania powoda W przeludnionych celaoh naruszyt jego dobra osobiste, gdyét Wykraozat ponad normaina dolegliwoéé zwiazana z odbywaniom kary pozbawienia Wolnoéoi. God:zi ‘sit; nadto zauwazyo, Zed przepis art. 24 ko, sianowiaoy podstawo roszczefi z tytutu naruszenia dobr osobistych, nie Wymaga dia odpowiedzialnoéoi ustafenia Winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawnoéoi jego dziatania naruszajaoego dobra osobiste, co powoduje, ze doohodzacy ochrony nie musi tej przestanki udowadniaé, natomiast na sprawcy ciazy obowiazek Wykazania, ze jego dziatanie byto zgodne z prawem. W ooenie Sadu Apelacyjnego, pozwany nie zdotat skuteoznie obalio domniemania bezprawnoéci. Samo powotanie sis; na treéé art. 248 kkw nie jest Wystarczajace, zwtaszcza, ze nie zostaly spetnione Wymogi okreélone W tym przepisie, powod przebywat bowiem W przeiudnionych celach prawie przez caty czas odbywania Katy pozbawienia Wolnoéci. A ‘ " Niewystarozajace jest takze powotanie sis; na obowiazek przyjooia kazdej osoby kierowanej do jednostki oraz przekazywanie informaoji o przekroozeniu najnizszej normy sadziemu penitencjarnemu. Nie uohyla to niezgodnego z prawem umieszczanta osob pozbawionychiwolnoéci w celach niespetniaiaoych minimainych ' 4 J zachowaniu trybu postępowania wskazanego W tym przepisie oraz W przewidzianych W nim przepisach wykonawczych, mogło dojść do ograniczenia wielkości powierzchni celi na jednego skazanego poniżej 3 mz, jednakże jedynie na czas określony. Musiał to być przy tym czas ściśie określony i nie nadmiernie długi, chodzi bowiem o Wyjątek od zasady. Tymczasem W Areszcie Sledczym W ' I stan przeiudnienia cel istniał W zasadzie permanentnie. ' Powód przebywał W przeiudnionych celach przez znaczną cześć pobytu wAreszcie Sledczym, a zatem przeiudnienie nie miało charakteru krótkotrwałego. Wielokrotne przenoszenie powoda pomiędzy celami nie może mieć bowiem wpływu na taką ocenę, skoro pomimo zmian zjawisko przełudnienia wciąż występowało. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Najwyższego, że prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności niewątpliwie nalezy zaiiczyć do kataiogu dóbr-osobistych podlegających ochronie, zaś nadmierne zagęszczenie celi może samo W sobie być _kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 marca 2010 r., ll CSK 486f09, LEX nr 599534). Zdaniem Sądu Apelacyjnego, sam fakt przebywania powoda W przeludnionych celach naruszył jego dobra osobiste, gdyż wykraczał ponad normalną dolegliwość związaną z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Godzi 'się nadto zauważyć, ze przepis art. 24 k_c, stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymaga dia odpowiedzialności ustaienia winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawnoścí jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem. W ocenie Sądu Apelacyjnego, pozwany nie zdołał skutecznie obalić domniemania bezprawności. Samo powołanie się na treść art. 248 kkw nie jest wystarczające, zwłaszcza, że nie zostały spełnione wymogi określone W tym przepisie, powód przebywał bowiem W przełudníonych celach prawie przez cały czas odbywania kary pozbawienia wolności. 2 ` ' Niewystarczające jest także powołanie się na obowiązek przyjęcia każdej osoby kierowanej do jednostki oraz przekazywanie informacji o przekroczeniu najniższej normy sędziemu penitencjarnemu. Nie uchyla to niezgodnego z prawem umieszczania osób pozbawionychiwolności W celach niespełniających minimainych " -2 J ~
--- STRONA 8 ---
. _,_ Wyrnagafi na ozas nieokreslony, bo W istocie doprowadza do tego, ze Wyjatek przeksztatoa sie W regute, ktora nie zastuguje na akoeptacje. Sad Apelaoyjny okreslit Wysokoso zasadzonego zadoséuczynienia biorac pod uwage jego kompensaoyjny oharakter. Zadoséuozynienie stanowi sposob naprawienia krzywdy, W postaci doznanyoh oierpieri fizyoznych i ujemnych przezyo psychicznych, zarowno istniejacej W chwili orzekania jak i takiej, ktora‘ poszkodowany bedzie W przysztoéci na pewno tub z dajacym sie przewidzieé duzym stopniern prawdopodobieristwa odczuwaé. Zasadnioza przestanke okreslajaca jego Wysokoé.ci stanowi Wieo stopied natezenia doznanej krzywdy. Skarzaoy tymczasem nie Wykazat by doznana krzywda spowodowata jakiekolwiek konsekwencje W zyoiu powoda. Rozmiarszkody niemajatkowej nie by’: zatem znaczny. l Okresiajao Wysokosé zadoééuczynienia nie mozna rowniez abstrahowao od osoby pokrzywdzonego i sposobu jego zyoia. Powod jest osadzony W zaktadzie karnym W zwiazku z popetnionym przez niego przestepstwem. Co Wiecej, na Wolnoéci Warunki zyoia M: P" _ _ ' byty doéo skromne. Powod mieszkat W jednopokojowym mieszkaniu o powierzohni 21 mg, bez Wody, zas toaleta znajdowata sie na korytarzu. ' Wreszcie Sad Apeiacyjny ustalajac kwote zadosouczynienia positkowat sie innymi rozstrzygnieoiami sadow W sprawach dotyozaoyoh naruszenia door osobistych W zwiazku z przeiudnieniem W zakiadaoh karnych. Majao éwiadomoéé, ze z uwagi na subiektywny oharakter krzywdy przydatnoéo kierowania sie przy ustalaniu Wysokosci zadoséuozynienia sumami zasadzonymi z tego tytutu W innyoh przypadkaoh jest ograniczona, to jednak, zdaniem Sadu, przestanka ta nie jest jednak catkowioie pozbawiona znaozenia. PozWa1a_ bowiem ooenié, ozy na tie innych podobnych przypadkow zadoséuczynienie nie jest nadmiernie Wygorowane. Jednotitoéé orzecznictwa sadowego W Qtym zakresie odpowiada poczuciu sprawiediiwoéoi i rownoéci Wobec prawa. Postulat ten moze byé jednak uznany za stuszny, jezeli daje sie pogodzio z zasada indywidualizaoji okolicznosoi okreslajaoyoh rozmiar krzywdy W odniesieniu do konkretnej osoby poszkodowanego i pozwala uwzglednio przy orzekaniu specyfike poszczegolnych przypadkow (tak Sad Najwyzszy W Wyroku z dnia 26 listopada 2009 r., Hl CSK 62/09, LEX nr 738354). Sad Apelacyjny podziela takze poglad zapoczatkowany Wyrokiern Sadu Najwyzszego z dnia 24 czerwca 1965 r., I PR 203/65, [OSPiKA 1968, nr 4, poz. 92), l 6 _ _,_ wymagań na czas nieokreślony, bo W istocie doprowadza do tego, że wyjątek przekształca się W regułę-, która nie zasługuje na akceptację. - Sąd Apelacyjny określił wysokość zasądzonego zadośćuczynienia biorąc pod uwagę jego kompensacyjny charakter. Zadośćuczynienie stanowi sposób naprawienia krzywdy, W postaci doznanych cierpień fizycznych i ujemnych przeżyć psychicznych, zarówno istniejącej W chwiii orzekania jak i takiej, którą poszkodowany będzie W przyszłości na pewno lub z dającym się przewidzieć dużym stopniem prawdopodobieństwa odczuwać. Zasadniczą przesłankę określającą jego wysokości. stanowi więc stopień natężenia doznanej krzywdy. Skarżący tymczasem nie wykazał by doznana krzywda spowodowała jakiekolwiek konsekwencje w życiu powoda. Rozmiarszkody niemajątkowej nie był zatem znaczny. I Określając Wysokość zadośćuczynienia nie można również abstrahować od osoby pokrzywdzonego i sposobu jego zycia. Powód jest osadzony W zakładzie karnym W związku z popełnionym przez niego przestępstwem. Co Więcej, na wolności warunki życia M: P' _ _ ` były dość skromne. Powód mieszkał W jednopokojowym mieszkaniu o powierzchni 21 m2, bez wody, zaś toaleta znajdowała się na korytarzu. " Wreszcie Sąd Apelacyjny ustalając kwotę zadośćuczynienia posiłkował się innymi rozstrzygnięciami sądów W sprawach dotyczących naruszenia dóbr osobistych W związku z przeiudnieniem W zakładach karnych. Mając świadomość, że z uwagi na subiektywny charakter krzywdy przydatność kierowania się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia sumami zasądzonymi z tego tytułu W innych przypadkach jest ograniczona, to jednak, zdaniem Sądu, przesłanką ta nie jest jednak całkowicie pozbawiona znaczenia. Pozwała bowiem ocenić, czy na tle innych podobnych przypadków zadośćuczynienie nie jest nadmiernie Wygórowane. Jednoiitość orzecznictwa sądowego W tym zakresie odpowiada poczuciu sprawiedliwości i równości wobec prawa. Postulat ten może być jednak uznany za słuszny, jeżeli daje się pogodzić z zasadą indywidualizacji okoliczności określających rozmiar krzywdy W odniesieniu do konkretnej osoby poszkodowanego i pozwala uwzględnić przy orzekaniu specyfikę poszczególnych przypadków (tak Sąd Najwyższy W wyroku z dnia 26 listopada 2009 r., łil CSK 62/09, LEX nr 738354). Sąd Apelacyjny podziela także pogląd zapoczątkowany- wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1965 r., I PR 203/65, (OSPiKA 1966, nr 4, poz. 92), I 6
--- STRONA 9 ---
podtrzyrnywany W poiniejszym orzecznictwie, ze zadoséuozynienie powinno byé umiarkowane. O odsetkaoh Sad drugiej instancji orzeki podstawie art. 481 § 1 1'2 kc i zgodnie z zadaniem pozwu jako, date poczatkowa okreslit 7 grudnia 2010 r., czyii dzieri Wyroku Sadu Okregowego. Z tych Wzgledow Sad Apelaoyjny dokonujao zmiany zaskarzonego Wyroku na podstawie art. 386 § 1 kpc Qznai, 2e kwota 2.000 21 zasadzona W ramach srodka ochrony z art. 24 jkow ZW. 2 art. 448 kc, jest odpowiednia. _ Apetaoja powoda jest natomiast bezzasadna W pozostaiej czesoi. W szozegoinosci nalezy Wskazaé, Ze ocena zgromadzonego W sprawie materiaiu dowodowego zostata dokonana bez przekroczenia granic Wyznaozonyoh treéoia art. 233 § 1 kpo, co znalazto swoj Wyraz W nalezytym uzasadnieniu Wyroku (art. 328 § 2 kpc). Zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 kpo bytby skuteczny Wowozas, gdyby skarzacy Wykazat uchybienie podstawowym regutom stuzaoym ooenie Wiarygodnlosci i mocy poszczegolnych doWodoW, tj. regutom Iogioznego myslenia, zasadzie doswiadozenia zyciowego i Wiaéoiwego kojarzenia faktow (tak Sad Najwyzszy W Wyroku z dnia 16.12.2005 r., Ill CK 314/05, [ex nr 172178). Ooena mooy iwiarygodnosoi doWodoW, przeprowadzona W pisemnym uzasadnieniu orzeozenia, mogtaby byé skutecznie podwazona W postepowaniu odwotawozym tytito Wowczas, gdyby Wykazano, ze zawiera ona btedy logiozne, Wewnetrzne sprzecznosci, jest niepetna itp., a skarzaoy nawet takiej proby nie podjai. Sad Apelacyjny podzieia ustalenia Sadu I instancjij ice nie znaiaziy potwierdzenia W materiaie dowodowym zarzuty powoda jakoby zostat pobity przez Wyohowawce T 1 R_ Powod nie zdotat przedstawié przekonujaoych dowodow, Ze takie zdarzenie miato miejsce, a samo twierdzenie powoda natezy uznaé za niewystarozajace. Nawet éwiadkowie J: KI _ F W _ . i Li . Mt _ ‘ jedynie styszeii 0 takim incydencie, nie przedstawiajao zad nych szozegotow. Sad I instanoji stusznie przyjat tez, 2e wyohowawoy nie grozili powodowi. Zeznania J FI sa niewiarjigodne, gdyz éwiadek poza ogolnym stwierdzeniem, ze funkojonariusze grozili powodowi nie Wskazatjakiej byiy treéoi, ani W jakioh okolioznosoiach padiy. Co wiecej swiadek nie pamietat nawet ktorzy WyohoWaWoy,poza T R1 : A éjW118"SiQ’{BQOdOpUSCié..Z€Zl"|E1I'1iEit9SQ 7 podtrzyrnywany w późniejszym orzecznictwie, że zadoścuczynienže powinno być umžarkowane. O odsetkadn Sąd drugiej instancji orzekł podstawie art. 48'l § 'l i?.- kc i _zgodnie z żądaniem pozwu jako datę początkową określił 7 grudnia 2010 r., czyii dzien wyroku Sądu Okręgowego. Z tych względów Sąd Apelacyjny dokonując zmiany zaskarżonego wyroku na podstawie art. 386 § 1 kpc uznał, że kwota 2.000 zł zasądzona w ramach środka ochrony z art. 24 kcw zw. z art. 448 kc, jest odpowiednia. _ Apelacja powoda jest natomiast bezzasadna w pozostałej części. W szczególności nalezy wskazać, że ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego została dokonana bez przekroczenia granic wyznaczonych treścią art. -233 § 1 kpc, co znalazło swój wyraz W należytym uzasadnieniu wyroku (art. 328 § 2 kpc). Zarzut naruszenia przepisu art. 233 § 1 kpc byłby skuteczny wówczas, gdyby skarżący wykazał uchybienia podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16.12.2005 r., Ill ĆK 314/O5, lex nr 172178). Ocena mocy iwiarygodności dowodów, przeprowadzona w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia, mogłaby byc skutecznie podważona w postępowaniu odwoławczym tyłko wówczas, gdyby wykazano, że zawiera ona błędy logiczne, 'wewnętrzne sprzeczności, jest niepełne itp., a skarżący nawet takiej próby nie podjął. Sąd Apelacyjny podzieta ustalenia Sądu l instancji, że nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym zarzuty powoda jakoby został pobity przez wychowawcę T 1 R_ Powód nie zdołał przedstawic przekonujących dowodów, że takie zdarzenie miało miejsce, a samo twierdzenie powoda nateży uznać za niewystarczające. Nawet świadkowie J: K' _ F W _ . i Łi _ Mi _ ` jedynie słyszeli o takim incydencte, nie przedstawiając żad nych szczegółów. Sąd l instancji słusznie przyjął też, że wychowawcy nie grozili powodowi. Zeznania J F' są niewiarygodne, gdyż świadek poza ogólnym stwierdzeniem, że funkcjonariusze grozili powodowi nie wskazałjakiej były treści, ani w jakich okolicznościach padły. Co więcej świadek nie pamiętał nawet którzy wychowawcy, poza T' R1 : Ą r, mieli się tego dopuśció.`Zeznania te są 7
--- STRONA 10 ---
zatern Wybioroze i sprzeozne z zeznaniarni innych swiadkow (W tym osadzonego Andrzeja Nowocieniaj i nie moga stanowié podstawy dokonania ustaier: faktycznyoh. Nie ma rowniez podstaw do przyjecia, Ze poWod otrzymywat zanizone poroje zywnosciowe. Zarowno M P _ _ , jak i swiadkowie zeznajaoy na te okoiioznosé opierati zarzuty na Wtasnych spostrzezeniach, nie dokonujac stosownych pomiarow, ant tez nie Wnoszao o sprawdzenie jedzenia. Areszt Siedczy przewiduje odpowiednia procedure kontroli positkow, zas powéd nie Wykazai, ze nie mogi z nie] skorzystaé. _ Nadto M P i ma dostep do ~prasy W pozwanym Areszoie, ohoé mozliwosé ta niewatpiiwie jest ograniczona. Kazdy oddziat posiada jedynie dWa tytutu prasowe, a osadzeni moga je czytaé rotacyjnie. Nie narusza to jednak WIzadnym razie dobr osobistych powoda, gdyz jest jedna z konsekwencji osadzeriia W areszoie siedozym. Reasumujao naieiy stwierdzié, ze na pozbawienie Wotnoéci powoda, poza przeiudnieniern, nie natozyty sie zadne inne dolegliwosci, ktore Wykraczaty poza konieozne etementy zwiazane z osadzeniem. . Nie zastuguje na uwzglednienie rowniez zarzut naruszenia art. 102 kpo Przepis ten Wyraza zasade stusznosci W orzekaniu o kosztach, stanowiac Wyjatek od zasady odpowiedzialnosoi za wynik prooesu. Nie konkretyzuje on pojecia "wypadkow szczegofnie uzasadnionych", pozostawiajac ioh kwalifikaoje, przy uwzglednieniu oatoksztattu okoiicznosci danej sprawy, sadowi (tak Sad Najwyzszy m.in. W postanowieniu z dnia 20 grudnia 1973 r., It CZ 210173, lex nr 7386). Szczegoine znaozenie dla mozliwosoi jego zastosowania ma ocena zachowania sie stron z punktu Widzenia zasad wspoizyoia spotecznego. Podstawa do takiej ooeny moze byé zachowanie sie strony W procesie, jak i jej sytuacja oozaprooesowa (stan majatkowy, szczegolna sytuacja zdrowotna i Zyoiowa). l W rozpoznawanej sprawie Sad Okregowy zastosowai art. 102 kpc i z uwagi na trudna sytuacje rnajatkowa zasadzit od powoda jedynie czeséikosztow procesu. Skarzaoy nie Wykazat natomiast by istniata szczegolna sytuacja uniemozliwiajaca pokrycie jakichkolwiek kosztow. A ‘ Z uwagi na powyzsze Sad Apelacyjny, na podstawie art. 385 kpc, oddalit apeIaoje powoda W pozostatej czesci. ' O kosztach postepowania odwotawczego Sad Apelaoyjny orzekt na podstawie art. 102 kpc W zW. z art. 108 kpci art. 391 § 1 kpc." 8 zatem wybiórcze i sprzeczne z zeznaniami innych świadków (w tym osadzonego Andrzeja Nowocienia) i nie mogą stanowić podstawy dokonania ustaleń faktycznych. Nie ma również podstaw do przyjęcia, że powód otrzymywał zaniżone porcje żywnościowe. Zarówno M P _ _ , jak i świadkowie zeznający na tę okoliczność opieraii zarzuty na własnych spostrzeżeniach, nie dokonując stosownych pomiarów, ani też nie wnosząc o sprawdzenie jedzenia. Areszt Śledczy przewiduje odpowiednią procedurę kontroli posiłków, zaś powód nie wykazał, że nie mógł z niej skorzystać. _ Nadto Ni P ' ma dostęp do prasy W pozwanym Areszcie, choć możliwość ta niewątpiiwie jest ograniczona. Każdy oddział posiada jedynie dwa tytutu prasowe, a osadzeni mogą je czytac rotacyjnie. Nie narusza to jednak w-żadnym razie dóbr osobistych powoda, gdyż jest jedną z konsekwencji osadzenia w areszcie śiedczym. - Reasumując należy stwierdzić, że na pozbawienie wolności powoda, poza przeludnieniern, nie naiożyły się żadne inne dolegliwości, które wykraczały poza konieczne eiementy związane z osadzeniem. . Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 102 kpc Przepis ten wyraża zasadę słuszności W orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Nie konkretyzuje on pojęcia "wypadków szczegóinie uzasadnionych", pozostawiając ich kwalifikacje, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (tak Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 20 grudnia 1973 r., li CZ 210173, lex nr T388). Szczególne znaczenie dla możliwości jego zastosowania ma ocena zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Podstawą do takiej oceny może być zachowanie się strony W procesie, jak i jej sytuacja pozaprocesowa (stan majątkowy, szczególna sytuacja zdrowotna i życiowa). I W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy zastosował art. 102 kpc i z uwagi na trudną sytuację majątkową zasądził od powoda jedynie częśćnkosztów procesu. Skarżący nie wykazał natomiast by istniała szczególna sytuacja uniemożliwiające pokrycie jakichkolwiek kosztów. _ - 1 Z uwagi na powyższe Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 385 kpc, oddalił apeiację powoda w pozostałej części. " O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 102 kpc w zw. ż art. 108 kpci art. 391 § 1 kpc; 8
--- STRONA 11 ---
<. Na podstawie § 6 pkt 7 W zW. z § 13 ust 1 pkt 2 W ZW. z § 2 ust. 3 rozporzadzenia Nlinistra Sprawiediiwosoi z dnia 28 Wrzesnia 2002 roku W sprawie optat za czynnoéci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Parfistwa kosztow nieoptaoonej pomooy prawnej udzietonej z urzedu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznano petnomocnikowi powoda zwrot kosztow nieoptaoonej pomocy prawnej udzieionej z urzedu W postepowaniu apelacyjnym. ._. W _ :. ‘H. _,_ : :_,1 9 "‹. Na podstawie § 8 pkt _7 w zw. z § 13 ust 1 pkt 2 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Panstwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzieionej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznano pełnomocnikowi powoda zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzieionej z urzędu w postępowaniu apeiacyjnym. _ _. _ V _ :_ -3-_Ĺ -_ł_- : :_,¿ 9
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Wyrok#Sąd Apelacyjny W Ło -awäńz =1" /*läœøélfi-;Ę#a Sa#art. 248 § 2 kkw#art. 102 kpc#art. 23 kc#art. 110 § 2 kkw#art. 248 § 1 kkw#art. 110 § 2 kkW#art. 233 kpc#art. 102 kpo#art. 248 § 1 kkW#art. 248 kkw#art. 24 ko#art. 386 § 1 kpc#art. 24 jkow#art. 448 kc#art. 328 § 2 kpc#art. 233 § 1 kpo#art. 24 kcw#art. 233 § 1 kpc#art. 385 kpc#art. 108 kpci#art. 391 § 1 kpc.#art. 391 § 1 kpc