Wyrok 21c319/11/

--- STRONA 1 --- sygn21c319/11 /'r 'Y-". `/' Dnia 30 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy W Słupsku I Wydział Cywilny W składzie następującym: Przewodniczący: 2 SSO sl\/IałgorzataBanaś 22 2 2 2 2 Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Bugiel 2 po rozpoznaniu W dniu 30 listopada 2012 r. W Słupsku 2 2 na rozprawie sprawy z powództwa 1 przeciwko : ii 2 o nakazanie “ifewentualnie zapłatę l._oddalapoWództWo; a 2. zasądza solidarnie od-powodówv zna rzecz pozwanego kwotę 3.617 zł (słownie: trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zWrotu kosztów procesu. Na oryginale Właściwy podpis. --- STRONA 2 --- Sygn. aktl C 319/11 UZASADNÍEÍVIE Powodowíe i W P0ZWí@ S1<í@1'0W&1'1Ym C10 Sądu Okręgowego W Słupsku jako właściwemu rzeczowo i miejscowo, wnosili g o nakazanie pozwanej na podstawie art. 222 § 2 kc przywrócenia stanu zgodnego z prawem, tj; 1) nakazanie pozwanej usunięcia urządzeń elektroenergetycznych W postaci napowietrznej linii wysokiego napięcia 110 kV przebiegającej przez środek nieruchomości należącej do powodów o numerze księgi wieczystej , położonej W miejscowości powiat , działka nr ewentualnie 2) nakazanie pozwanej przesunięcia WW. linii na obrzeża działki nr W taki sposób, aby mogła ona spełniać przypisane jej funkcje z preferencją dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, ewentualnie 3) gdyby żądania z pkt. 2,1 . lub 22 „powyżej okazały się niemożliwe do zrealizowania bądż ekonomicznie nieuzasadnione, wnosili o zasądzenie na podstawie art. 225 kc kwoty 141.300,00zł tytułem odszkodowania za zmniejszenie Wartości rynkowej działki nr z tytułu lokalizacji napowietrznej linii wycsokiegozznapięcia 21 10 M W uzasadnieniu1-'fswoichišżądań»;I>0Wod0Wíe=¿¬1PodnQ.SÍ1í, z uwagi na posadowienie urządzeń elektroenergetycznych nadziałce , nie mają oni możliwości dalszego inwestowania W nieruchomość. W szczególności z uwagi na przebieg linii przez sam środek działki, jak również otaczający ją ,-pas „ochronny szerokościflo. m, W którym nie Wolno lokalizować 2„budynjkówfíifrnieszkalnychf:;lubgşindnych,2. przeznaczonych na stały pobyt ludzi, dalszy podział tej nieruchomości, zgodnie .z wolą powodów jest W chwili obecnej niewykonalny, tym samym powodowie nie mają fizycznej możliwości wykorzystania tej nieruchomości zgodnie z jej majątkowym potencjałem. --- STRONA 3 --- W odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa. Ustosunkowując się do żądania powodów o nakazanie przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zakazanie dalszych naruszeń pozwana wskazała, że roszczenie powodów nie znajduje uzasadnienia W przepisach dotyczących ochrony własności, i sprzeczne jest z zasadami współżycia.„,Nadto_„W,_,1¿1zasa:dnieniu_swojego stanowiska,»pozwana argumentowała, ,że linia jktóra przebiega przez nieruchomość ,powodów jestpgłówną _liniąugzasilającą miasta przez co jest linią strategiczna z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego. Konieczność .zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii do tych miast uniemożliwia zarówno usunięcie jak i przesunięcie linii, obie czynności powodowałby bowiem pozbawienie dostaw energii do gospodarstw domowych mieszkańców obu miejscowości. Zadośćuczynienie żądaniu powodów stanowiłobyzzw„aşąocenie „pozwanej niewątpliwie nadużycie prawa. Odnosząc się natomiast „do żądania ggpowodówggpco „zapłgaty_tytułem odszkodowania zazmniejszenie wartości rynkowej .działki nr na skutek lokalizacji na .niej napowietrznej 2 linii ; kV, pozwana odwołała się do stanowiska Sądu Najwyższego .wyrażonego W treści g uchwały z dnia 8 września 2011 oku sygn. akt Ill CZP 43/ 1 1. gg I Niezależnie od powyższego pozwana wywodziła również, iż linia napowietrzna wybudowana została zgodnie z przepisami obowiązującymi W latach ich budowy, bowiem W oparciu o przeprowadzone postępowanie administracyjne uprawniające ją do posadowienia linii na nieruchomości należącej obecnie do powodów. g g Obie strony wnosiły o zasądzenie od stronyprzeciwnej na swoją rzecz kosztówipostępowania, W tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. 2 2. Sąd us1:ą,líz..n,ąstępujący stan faktyczny; Decyzjązlokalizacyjną z dnia 10 grudnia 1886r. wydana na podstawie z art.45 ustawy z dnia 20 lipca 1983r, o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (Dz.U.Nr 41 z 1983r. poz.185, rozdz.6), ustawy dnia 12 lipca 1984r. o planowaniu przestrzennym (Dz.U.Nr 35 z 1984r. poz.185, rozdz.6), --- STRONA 4 --- 27 985r, „fspprawíe podziału inwestycji, oraz zakresu, zasad i trybu ustalania ich lokalizacji (Dz.U.Nr31 z 1985r. W-›1poz.40), oraz uchwały Nr XIV/102/86 Wojewódzkiej. Rady Narodowej W Słupsku z dnia 27 czerwca 1986r. W sprawie lokalizacji inwestycji o znaczeniu wojewódzkim ustalono lokalizacje inwestycji dla W polegającą na budowie elektroenergetycznej linii napowietrznej 110 KV na trasie - iĹ"O)dbiór inwestycji i przekazanie do eksploatacji nastąpił W dniu 31 marca 1989r. i od tego czasu była i jest onawykorzystywana do ;przesyłu energii dla szerokiego kręguodbiorców znajdujących się W miejscowości i. Bezsporne, nadto” decyzja lokalizacyjna k. 137-139, protokół odbioru 140-142, W dniu )28”rnajai"200'71*.“~powodowie 1 nabyli Od “działającegosrównież W imieniu swojej żony prawoijijiiiiwłasności niezabudowanej.nieruchomości stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym , powierzchni ha, dla której Sąd Rejonowy W Człuchowie Wydział ~ Ksiąg sWieczystych prowadził księgę wieczystą nr KW . Działka ta była zakwalifikowana jako działka rolna. Cena sprzedaży określona została na kwotę 20.000zł, i była uwarunkowana między innymi tym, iż na części nieruchomości znajdowały się urządzenia i linia wysokiego napięcia- na zakupionym terenie powodowie zamierzali wybudować dom, a na pozostałej jego części zorganizować i prowadzić hodowle koni. Ostatecznie jednak od tego odstąpili. W Bezsporne, nadto aktnotarialny Rep. A nr 2096/2007 Ic.7-9, wypis z rejestru gruntów z dnia~17.06.2009r. k.10, zeznania św. ,- k.149v, W dniu 23 listopada 2009r. decyzją nr podjętą przez po rozpatrzeniu wniosku z dnia 2 lipca 2009r. zmieniony został sposób użytkowania działki nr położonej w przy ul. ,fi została ona przekwalifikowana pod zabudowę mieszkalną W zabudowie jednorodzinnej. --- STRONA 5 --- Decyzją z dnia 8 września 2010r. Burmistrza Gminy Zatwíćrdzíł podział nieruchomości gruntowej oznaczonej jako „działka nr o pow. ha położonej W obrębie ewidencyjnym miasta przy ul. dla której prowadzona jest W Sądzie Rejonowym W Człuchowie - Wydział Ksiąg Wieczystych, księga wieczysta nr a której Właścicielem jest i . -W wyniku podziału powstały następujące działki: a) działka nr o powierzchni 0,1112 ha, b] działka nr o powierzchni 0,0976 ha, c] działka nr o powierzchni 0,0978 ha, dj działka nr o powierzchni 0,0978, e) ha działka nr o powierzchni 0,0977 ha, . I Í) działka nr o powierzchni 0,1053 ha, g) działka nr o powierzchni 0,1 155 ha ( droga wewnętrzna), h) działka nr o powierzchni 1,2337 ha g g g O Bezsporne, nadto decyzje Burmistrza Gminy k.1 1-26, Pismem z dnia-4 lutego 2011r. powodowie wezwali pozwana jako właściciela urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na ich nieruchomości do podjęcia negocjacji dotyczących uregulowania sytuacji prawnej korzystania lz tych urządzeń. Wobec braku satysfakcjonujacej odpowiedzi pismem z dnia 3 pażdziernika 2011r. powodowie wezwali pozwana o zaprzestania dalszych naruszeń ich własności poprzez nieuprawnione posadowienie urządzeń elektroenergetycznych w tym linii o napięciu 100 kV przebiegajacej przez środek działki nr poprzez usunięcie tych urządzeń bądż przesunięcie ich na obrzeża dzialki W taki sposób, aby mogła ona spełniać przypisane jej funkcje z preferencją dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. g H W dniu 19 maja 2011r. powodowie sprzedali działkę oznaczona nr cena transakcji wyniosła 35.000zł. g W dniu 17 listopada 2011r. powodowie sprzedali działkę oznaczoną nr cena transakcji wyniosła 20.000zł. 1 1 W dniu 27 marca 2012r. powodowie sprzedali kolejną działkę oznaczona nr za cenę 21.000zł. g --- STRONA 6 --- Kolejną'iiiiiiiioiistatnia transakcja miała miejsce W sierpniu 2012r. i dotyczyła idziałki nr , z tytułu której powodowie uzyskali korzyść W wysokości 20.000zł."” , _ Bezsporne, nadto pismo z dnia 4. 02.201 lr. k.27, pismo z dnia 3.10.2011r. k.30, akt notarialny -Rep. A nr 8976/2010, akt notarialny Rep. A nr 3642/2011 akt notarialny Rep. A nr 2230/2012 k. 120-,±128, 2 2 Sąd zważył; Powództwo podlegało oddaleniu. 2 A Nie ulega wątpliwości, że dostarczanie_„przez państwowe przedsiębiorstwa energetyczne energii elektrycznej oraz budowa i konserwacja urządzeń do tego służących było wykonywane W ramach działalności gospodarczej państwa, a więc W ramach,-adominium, aniew ramach Władczych uprawnień. . Treść i granice prawiařiiwłasności określa art. 140 kc stanowiąc, że W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób,„korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, W szczególności może pobierać pożytki i inne dochodyz rzeczy. W tych samych granicach może rozporzadzać rzeczą. Oznacza to, że własność będąc prawem podmiotowym, nie jest prawem absolutnym, gdyż granice prawa własności wyznaczają ustawy (normy prawne) i klauzula generalna zasad współżycia społecznego (normy społieczne, moralne) - (por. J. Nadler, Kodeks cywilny. Komentarz pod red. E. Gniewka, C. H. Beck, Warszawa 2006, str. 285-286). Granice prawa Własności wyznaczająnormy prawne zawarte W ustawach zarówno ze sfery prawa prywatnego (cywilnego), jak i prawa publicznego (administracyjnego). Na gruncie prawa cywilnego granice własności wyznaczają przede wszystkim przepisy nakazujace właścicielowi uwzględnianie przy wykonywaniu prawa własności jego społeczno-gospodarczego przeznaczenia oraz zasad współżycia społecznego, a także przepisy tzw. prawa sąsiedzkiego. Normy ograniczające prawo własności wprowadzają także przepisy dotyczace budowy na cudzym gruncie (art. 231 § 1 kc), art. 166 ;kcoraz przepisy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Prawo --- STRONA 7 --- administracyjne Wprowadza o wiele więcej niż prawo cywilne ustawowych ograniczeń prawa Własności. Ograniczenia te wynikają m.in. z ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy z dnia 27 kWietnia200l r. Prawo ochrony środowiska, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, ustawyz dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo Wodne, czy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne igórnicze. Wyżej powołane ograniczenia mają charakter ustawowy i odnoszą się do treści (granic) oraz zakresu ochrony prawa własności, (2 nie pozbawiajac właściciela możliwości korzystania z rzeczy. Właściciel zostaje wprawdzie ograniczony W możliwości swobodnego wyboru sposobu korzystania z rzeczy, lecz może z niej korzystać W sposób i zakresie nie wyłączonym przez ustawę. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że pozwany nie przedłożył ostatecznych decyzji administracyjnych, z których treści wynikałoby W oparciu o jaki akt prawny ( np. decyzję Naczelnika Gminy) nastąpiło objęcie W posiadanie nieruchomości stanowiącej ,wówczas własność małżonków przez poprzednikaprawnego pozwanego W celu budowy urządzeń przesyłowych. Poprawność prowadzenia procesu budowlanego nie ma wpływu na kwalifikacje posiadania z punktu dobrej lub złej Wiary. W sytuacji braku zgody właściciela (umowy na podstawie której ustanawiał on określoną służebność) jedynie ostateczna decyzja administracyjna Wydana W trybie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach wywłaszczania nieruchomości uprawniała.przedsiębiorstwo do prowadzenia prac opisanych W tym przepisie na terenie cudzych nieruchomości. W takiej sytuacji właściciel nieruchomości może ,dla ochrony swojej Własności skorzystać z roszczenia negatoryjnego, ¿¿albo z roszczenia przewidzianego W art.3051 § 2 k.c. o ustanowienie za wynagrodzeniem służebności przesyłu. Jednym z roszczeń właściciela przewidzianych W art. 224 § 2 i 225 k.c. jest roszczenie o naprawienie szkody za pogorszenie rzeczy. Występuje ono wtedy, gdy działania lub zaniechania posiadacza .prowadza do obniżenia Wartości użytkowej lub ekonomicznej rzeczy. Roszczenie to - mające --- STRONA 8 --- charakter odszkodowawczy - zostało ukształtowane W sposób szczególny zarówno co do przesłanek powstania, jak i jego zakresu. Odpowiedzialność posiadacza W złej wierze jest odpowiedzialnością niezależną od winy (za sam skutek) i obejmuje przypadkowe uszkodzenie lub utratę rzeczy. Z kolei odrębność uregulowania zakresu obowiązku naprawienia szkody polega W pierwszym rzędzie na tym, że posiadacz W złej Wierze odpowiada tylko do wartości rzeczy, a więc z wyłączeniem utraconych korzyści, co wynika z ogólnych założeń roszczeń uzupełniających oraz z brzmienia art. 224 k.c., W którym mowa o odpowiedzialności ,,za zużycie, pogorszenie lub utratę rzeczy”, a nie o odpowiedzialności ,,w związku ze zużyciem, pogorszeniem lub utrata rzeczy”. W piśmiennictwie podkreśla się jednak, że szkoda W postaci zmniejszenia Wartości nieruchomości występuje wtedy, gdy ma charakter trwały i nieodwracalny. Nie można mówić zatem o takiej szkodzie wówczas, gdy właścicielowi nieruchomości przysługuje roszczenie negatoryjne umożliwiające przywrócenie stanu zgodnego z prawem. Dopóki zatem przysługuje mu to roszczenie,'~dopóty nie może żądać naprawienia szkody W postaci obniżenia Wartości nieruchomości na skutek posadowienia i eksploatacji na nieruchomości urządzeń-Wprzesyłowych~~:fiprzez fsszapłatę odszkodowania. Dla oceny zatem zasadności pierwszychdwóch roszczeń powodów Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu eksploatacji urządzeń elektroenergetycznychis na okoliczność ustalenia z czy W aktualnych uwarunkowaniachdotyczącychprzedmiotowej nieruchomości należącej do powodów możliwe jest usunięcie urządzeń elektroenergetycznych W postaci napowietrznej linii wysokiego- napięcia 110 kV przebiegajacej przez ich nieruchomość, ewentualnie czy ş możliwe jest przesunięcia ww. linii na obrzeża działki nw taki sposób, aby mogła ona spełniać przypisane jej funkcje z preferencja dla zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W ocenie biegłego z uwagi na znaczenie linii elektroenergetycznej jej likwidacja jest niemożliwa. Dążenie natomiast na obecnym etapie przez właściciela działki Nr .W do zmiany trasy napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV niesie za sobą potrzebę dokonania szeregu uzgodnień i ustaleń uwzględniających określone warunki W tym, plan --- STRONA 9 --- perspektywicznego zagospodarowania, warunki techniczne wydane przez pozwanego, zgody właścicieli gruntów przez, które przebiegałaby nowo projektowana trasa linii, pracowaníe projektu. Projektant opracowujący dokumentację mając posiadane ustalenia i uzgodnienia może przewidzieć różne warianty stosując zmiane trasy linii napowietrznej lub jej kablowanie (ułożenie w ziemi), aczkolwiek ten ostatni wariant zdaniem biegłego, jest raczej mało realny bowiem stosowany jest wówczas gdy linie napowietrzne przebiegają przez aglomeracje o dużej zabudowie, załudnione i obszary przemysłowe miejskie. Oceniając jednak bardzo ogólnie można przewidzieć, ze koszt tego rodzaju inwestycji może przekroczyć kwote 200 OOO zł. Biegły zwrócił jednak uwage, że działka Nposiada powierzchnie 1,2337 ha, a przebiegająca przez nią linia elektroenergetyczna wymaga pasa ochronnego (przyjmując odległość pracy sprzętu) około 15m licząc od skrajnych przewodów linii. Pozostaje zatem do zagospodarowania i zabudowania odległość bezpieczna-na wykorzystanie jej do ewentualnego inwestowania. Stan taki w ocenie bieglegorstanowi pewne ,ograniczenia jednak nie powoduje dyskwalifikacji w założeniach inwestowania przez właściciela działki Nr / 15. Nie ulega żadnej wątpliwości, iż sporne urządzenia mają strategiczne znaczenie dla t zaopatrzenia „w energie „ jej odbiorców z miast i , stanowiąc źródło podstawowego zasilenia. Jak zaznaczono to już powyżej, własność jest prawem bezwzglednym, ale nie absolutnym, a jego granice wyznacza art. 140 k.c. Dochodzone przez powodów roszczenie negatoryjne stanowi w ocenie Sądu nadużycie prawa. Sama techniczna możliwośćLprzemieszczenia linii nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia: powództwa w tym zakresie (por. wyrok SN z dnia Qlipca 2008r. VCSK 52/O8). p p W stosunku do powództwa negatoryjnego przesłanki zastosowania art. 5 k.c. należy ocenić, zdaniem Sądu bardziej liberalnie, niż w stosunku do powództwa windykacyjnego. Dodatkowo w kontekście całości zgłoszonego roszczenia nie można tracić z pola widzenia bezspornej g okoliczności, iż powodowie nabyli sporną działkę jako grunt rolny o niskiej klasie, a decydując sie na jej zakup mieli pełna świadomość co do istniejących na niej urządzeń i linii elektroenergetycznej. Teoretyczna ,możliwość wyznaczenia --- STRONA 10 --- wywołanego awarią instalacji elektrycznej zniszczeniu uległy części składowe gruntu) Omawiane roszczenie jest jednym z roszczeń uzupełniających, a zatem pierwszeństwo mają roszczenia, których realizacja prowadzi do powstania prawa skutecznego erga omnes. Niewątpliwie zatem uszczerbek właściciela związany z pogorszeniem nieruchomości tylko w następstwie posadowienia na niej urządzeń przesyłowych rekompensowany jest wynagrodzeniem, które może on uzyskać - na podstawie art.3052 k.c. - za obciążenie jego prawa służebnością przesyłu. Nie budzi również wątpliwości w ocenie Sądu, że uszczerbek ten nie ma charakteru trwałego i nieodwracalnego skoro właścicielowi przysługuje roszczenie o ustanowienie służebności przesyłu a odpowiednim wynagrodzeniem. Roszczenie to - na co zwrócił uwagę Sad Najwyższy w uchwale z dnia 8 września 2011r. III CZP 43/ 1 1 pozwala zrealizować ten sam interes, co roszczenie o naprawienie szkody z powodu pogorszenia rzeczy, a ten sam interes nie może być zaspokajany podwójnie. Obowiązek zapłaty właścicielowi odpowiedniego ekwiwalentu za korzystanie z nieruchomości, wyklucza odszkodowanie (por. wyrok SN z dnia 19 września 2011r.II CSK 681/ 10). Z tych 'względów właściciel nieruchomości nie może skutecznie dochodzić od nieuprawnionego posiadacza służebności przesyłu naprawienia szkody z powodu obniżenia wartości tej nieruchomości, związanego z normalnym korzystaniem z nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści takiej służebności (art. 224 § 2 oraz 225 k.c.). O kosztach orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik na podstawie art. 108 § 1 kpc i art. 98 § 1 i § 3 kpc i art. 99 kpc oraz § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu- / Dz. U. z 2002, Nr 163, poz. 1349 ze zm. / _ Na oryginale właściwy podpis.