Postanowienie 2 ACa 347103

--- STRONA 1 --- Sygn. akt 2 ACa 347103 _3&1‘. '3‘5 .'3':  “[» :‘‘~ " \w\ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 sierpnia 2008 r. Sad Apeiacyjny w Lublinie, I Wydziat Cywilny w sktadziez Przewodniczagy  Sedzia SA Jerzy Nawrocki (spr.) Sedziaz SA Alicja Surdy Sedzia: SA Ryszard Zmigrodzki Protokoiant seknsqdowy Marcin Zbafiski po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2008 r. w Lublinie na rozprawie '0 przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Areszt filedczy w L ' sprawy z powédztwa A 0 odszkodowanie ' . na skutek apelacji powoda od wyroku Sqdu Okregowego w Lublinie z dnia 13 iutego zoos r. sygn. akt 1 c 199/07 uchyla zaskariony wyrokv i sprawe przekazuje Sqdowi Okregowemu w Lubiénie postepowama odwotawczego. do ponownego rozpoznania pozostawiajqc temu Sqdowi rozstrzygniecie u kosztach ‘ J 3, ' 1. ?. ~ _"‘:/ r' .,~ ‘ng’ , \} :‘$5. '.;'Q, __ g’_.~r.;\:=5s ‘ .. , . . _ . 5' = __V,,........_, 2» S,4 Ah 1 .*».vr,~~»=.?5‘41'~.=..'\= .. ,. i ~’.’.=.‘iv..¢".~I*=‘»:~e‘" ‘x ‘i=“.‘§{¢~‘~'Z , /' \ .\'\> ‘ ; 1 ‘\“_“._”A,/‘ __  O "T\ ,.. YA:< <~:\ \ \<iI I \ Q. ‘F’ '¢~,..,.....w"'o "'!‘' .1‘3'123; ‘ vi‘ I; ""—\. _ L; 3 °_> ‘"»...,,.,.=... . ‘ Za‘zgcdnoé§,z ory imam» swaadczyz L/f1 " L 53?=1'5l}’ 59*‘ lezarz sar:Tawz= : ~.. 5 ' "‘ *’*"—"'1'1:r:r2.¢ . Grzeszczuk sygn. ak: i Aca 347108 .-ś`“:¿:¬l `:`-_`¬¿ .-':?.'¿ ‹ Hp- :*-,¬'~ _- \i\ WYROK W iMłENlU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 sierpnia 2GÜ8 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Jerzy Nawrocki (spr.) Sędzia: SA Alicja Surdy Sędzia: SA Ryszard Żmigrodzki Protokolant sekr.sądowy Marcin Zbański po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2008 r. w Lublinie na rozprawie 'O przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Areszt Śledczy w Ł ' sprawy z powództwa A o odszkodowanie ' _ na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 13 lutego 2008 r. sygn. ak: 1 c 199/07 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w àublinie postępowania odwoławczego. do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach ' J 3, " .. *_ ~ _"°Í/ r'- „~ `-ug' , x) :-53. '.;'-ŸĘ, „_ ,"..~:.;„`x=-„3-s „ .. , . . _ . s' = __„,,.....„__„, zł S,zr Åk 1 .'›.'v,'-›='.?š"'1'~.'..'-\~'= .'. „_ Ł ~'.'.=.-"?='-...¿:~2-'=`›:-~›"' Ę --`1=".*Ê'{i›'~'~'Ź~ f /' \ .`:'\> ^ 1 1 `\`„„_*._„Ą,M` __ ¬- O ‹'T\ „_ 1'.'›¬ ‹':› `\ \'.¿' I "X Ę.. \Ĺ-'_' "-,„.,..-..„w"'ø '*`l`-' .1^-,tÍI'å¿= ' af I; "'¬. _ L; ;J °_› `¬¬-...,,..¬....- 4 ` 'Zazgodnośgz ery lnałeff swiadczy: UÍ1 " „ ÊÊÊYSÊY SS” Ĺeāarz sar:Taw¬.= = '_ Ê ` "‹ 44'-"'1"':‹.=rz.. _ Grzeszczak --- STRONA 2 --- I ACa 347/08 UZASADNIENIE e Wyrokiem z dnia 13 }utego 20081". SQd Okregowy W Lublinie po rozpoznaniu sprawy z powédztwa A Q O . '_ przeciwko Skarbowi Pafistwa reprezentowanemu przez Areszt §1edczy W L‘ 0 zadoééuczynienie  oddalil powédztwo , zasqdzii od powoda na rzecz pozwanego 3 60021 tytulem kosztéw procesu , a nieuiszczone koszty sagiowe przejaj na rachunek Skarbu Pafistwa.  Powéd. w sprawie dochodzik zasqdzenia od Skarbu Paflstwa 100 00021‘ tytulem zadoééuczynienia za zbyt uciagliwe warunki odbywania 1<:ary pqzbawienia wolnoéci , ze wzgledu na przeludnienie W celach. Sqd Okregowy ustalil , Ze powéd od 10 maja 2006r. W Areszcie §ledczym odbywa kare pozbawienia wolnoéci . W jednostce tej przekroczona zostaia norma metrazowa przypadajapa na jednego skazanego wynoszapa 3 m 2. Administracja wiezienna czyni starania w celu znmiej szenia przeludnienia adaptuj qc nowe pomieszczenia na cele. Cele sq wyposazone w odpowiedniq do liczby skazanych iloéé lézek, W razie Wydania zarzqdzenia 0 czasowym zmniejszeniu normy metrazowej w celach dostawiane sq nowe Iéika. Deeyzje 0 zageszczeniu celi podejmuje kolmisja, oddelegowana przez Dyrektora Aresztu, po zapoznaniu sie z warunkami panujqcymi W celi. Czeéé 162:ak mote byé Skladana na. dziefi (zeznaniaM K. . ' Y k.98 98v). Osadzonym zapewniono dostep do prasy, radiowezla, biblioteki (zeznania Z1 . D ' . , k.101103). Byly organizowane spotkania z arrystami, sportowcami (zeznania VAZ ' ‘ D: ‘ T2101103). Osadzonych pobudza sie; do aktywnoéci fizycznej poprzez codzienne spacery. W razie probleméw zapewniana jest konsultacja psychologa (zeznania siwiadkéw M ‘ K . k.98 98v, K . K ‘ k. 99 i przedstawiciela pozwanego Z ‘ D ' ' , k.101103). Stan przeludnienia nie ma wplywu na warunki sanitarne panujape W areszcie. Toaleta i umywalka sq wydzielone z celi poprzez zabudowanie (zeznania éwiadkéw M . . " K . ' k.98 98v, K . K l . k. 99 i przedstawiciela pozwanego Z D: " ‘A ’ ,»k.l0l103). ~ A Stan przeludnienia cel wywolyvvai u powoda okresowe zle samopoczucie (zeznania é.wiadk6wM . . K [ _, k.98 98v,K _ '. K . k.99, W. Z . k. 100100v), Bqdi pozostawai bez zauwaialnego Wplywu na jego nastréj (zeznaniaR . M ' 1 " k. 99v). '  I ACa 347/08 UZASADNIENLE s Wyrokiem z dnia 13 lutego 2008r. Sąd Okręgowy W Lublinie po rozpoznaniu sprawy z powództwa A _ O _ '_ przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Areszt Śledczy W L* o zadośćuczynienie - oddalił powództwo , zasądził od powoda na rzecz pozwanego 3 600zł tytułem kosztów procesu , a nieuiszczone koszty sądowe przejął na rachunek Skarbu Państwa. . Powód W sprawie dochodził zasądzenia od Skarbu Państwa 100 000zł tytułem zadośćuczynienia za zbyt uciążliwe warunki odbywania kary pozbawienia wolności , ze względu na przeludnienie w celach. Sąd Okręgowy ustalił , ze powód od 10 maja 2006r. W Areszcie Śledczym odbywa karę pozbawienia wolności . W jednostce tej przekroczona została norma metrazowa przypadająca na jednego skazanego wynosząca 3 m 2. Administracja _Więzienna czyni starania W celu zmniejszenia przeludnienia adaptuj ąc nowe pomieszczenia na cele. Cele są wyposażone W odpowiednią do liczby skazanych ilość łóżek, w razie wydania zarządzenia o czasowym zmniejszeniu normy metrazowej W celach dostawiane są nowe łóżka. Decyzję o zagęszczeniu celi podejmuje komisja, oddelegowana przez Dyrektora Aresztu, po zapoznaniu się z warunkami panującymi W celi. Część łóżek może być 'składana na dzień- (zeznaniaM K. . ` _ k.98- 98v). Osadzonym zapewnione dostęp do prasy, radiowęzła, biblioteki (zeznania Z. . D ` _ , k.l01-103). Były organizowane spotkania z artystami, sportowcami (zeznania j_Z ` “ D: ` T2101-103). Osadzonych pobudza się do aktywności fizycznej poprzez codzienne spacery. W razie problemów zapewniana jest konsultacja psychologa (zeznania świadków M ' K . k.98- 98v, K. . K ` k. 99 i przedstawiciela pozwanego Z ` D' ' ` , k.10l-103). Stan przeludnienia nie ma wpływu na warunki sanitarne panujące W areszcie. Toaleta i umywalka są wydzielone z celi poprzez zabudowanie (zeznania świadków M . _ ' K _ " k.98- 98v, K . K ` . k. 99 i przedstawiciela pozwanego Z' D: ` _. j ,.k.lOl-103). ~ A Stan przeludnienia cel wywoływał u powoda okresowe złe samopoczucie (zeznania świadkówM _ _ K .i _„ k.98- 98v,K _ '_ K _ k.99, W. Z _ k. 100-100V), bądź pozostawał bez zauważalnego wpływu na jego nastrój (zeznaniaR . M ` 1 " k. 99v). ' - --- STRONA 3 --- 2 Powéd nie domagal sie konsultacji z psychologiem lub psychiatrq (bezsporne). Ustalefi faktycznych Sqd dokonal w oparciu 0 zeznania éwiadkéw i stron. Dalsze wnioski dowodowe 0 przesluchanie éwiadkéw Sqd oddalii z uwagi na wyjaénienie okoficznoéci spornych i trudnoéciami zwia;aa1ymi 2 przesluchaniem pozostaiych éwiadkéw przebywajapych W innych zaidadaeiu karnych. ._‘ Powéd dochodzil zasqdzenia zadoééuczynienia na podstawie art. 448 kc . Wynika to ze sprecyzowania uzasadnienia Zqdmfia , 2e chodzi 0 naruszenie ,,praw osobistej godnoéci”. Sqd Okregowy zwa:Zy1 co nastepuje: Zarzut powoda , Ze podstawq roszczenia jest lamanje prawa europejskiego jakim jest Rekomendacja Rec (2006) 2 Komitetu Ministréw <10 Pa1'1stw_ Czlonkowskich w sprawie Europejskich Regal Wieziennych. jest bezzasadny gdyz akt ten nie jest aktem prawnym Unii Europej skiej . Wprawdzie w pozwanej placéwce nie z0sta1a zachowana nerma metrazowa wyznaczona W art. 110 § 2 kkw , to jednak nie l._1Z{1S&1dI1i& roszezenia powoda gdyz nie powoduje stanu bezprawnoéci , ze wzgledu na treéé art. 248 § 1 kkw. Przepis ten przewiduje koniecznoéé poinformowania sedziego penitencjamego 0 umieszczeniu osadzonych na czas okreélony W warunkach , W ktérych powierzchnia W celi_ na jednego osadzonego jest mniejsza. Warunek ten W sprawie zosta1 zachowany. W zwiqzku z czym nie mozna zarzucié pozwanemu W tym zakresie dzialania bezprawnego. Wymég zapewnienia przez Rzeczpospolitq Polskq godziwyeh warunkéw odbywania kary pozbawienia wolnoéci jest jednym z podstawowych obowiqzkéw pafistwa prawa. Stanowi 0 tym wprost am 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Po1ske Miedzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznyeh z dnia 19 grudnia 1966 r. O32. U. z 1977 r., Nr 38, péz. 167 i 169) gloszapy, Ze kazcia osoba pozbawiona woinoéci bedzie traktowana W sposéb hmnanitamy i z poszanowzmiem przyrodzonej godnoéci czlowieka. Takze art. 3 Europej skiej Konwencji Praw Czlowieka i Podstawowych Wolnoéci z dnia 4 grudnia 1950 r., ratyfikowanej przez Poiske w 1993 r. (Dz. U z 1993 r. N1‘ 61, péz. 284 ze zm.) stan0wi_apy, Ze nikt nie moze byé poddany torturom ani nieludzkiemu Iub ponizajqcemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiqzek wiadzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym W zakladach karnych godziwyeh i humanitarnych warun1<6w odbywania kary pozbawienia wolnoéci, nie nanlszajapych godnoéci ludzkiej. Lapzy sie z tym wynikajapy z art. '8 usti Konwencji nakaz poszanowania Zycia prywatnego obywateli i ich prawa do 2 Powód nie domagał się konsultacji z psychologiem lub psychiatrą (bezsporne). Ustaleń faktycznych Sąd dokonał W oparciu o zeznania świadków i stron. Dalsze wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków Sąd oddalił z uwagi na wyjaśnienie okoliczności spornych i trudnościami związanymi z przesłuchaniem pozostałych świadków przebywających w innych zakładach karnych. „A Powód dochodził zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc . Wynika to ze sprecyzowania uzasadnienia żądania , że chodzi o naruszenie „praw osobistej godności”. Sąd Okręgowy zwazył co następuje: Zarzut powoda , że podstawą roszczenia jest łamanie prawa europejskiego jakim jest Rekomendacja Rec (2006) 2 Komitetu Ministrów do Państw Członkowskich w sprawie Europejskich Reguł -Więziennych, jest bezzasadny gdyż akt ten nie jest aktem prawnym Unii Europejskiej _ Wprawdzie w pozwanej placówce nie została- zachowana norma metrażowa wyznaczona w art. 110 § 2 kkw , to jednak nie uzasadnia roszczenia powoda gdyż nie powoduje stanu bezprawności , ze względu na treść art. 248 § 1 kkw. Przepis ten przewiduje konieczność poinformowania sędziego penitencjamego 0 umieszczeniu osadzonych na czas określony w warunkach , w których powierzchnia w celi na jednego osadzonego jest mniejsza. Warunek ten w sprawie został zachowany. W związku z czym nie mozna zarzucić pozwanemu W tym zakresie działania bezprawnego. Wymóg zapewnienia przez Rzeczpospolitą Polską godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych obowiązków państwa prawa. Stanowi 0 tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. U32. U. z 1977 r., Nr 38, póz. 167 i 169) głoszący, ze kazda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana W sposób humanitarny i z poszanowaniern przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., ratyfikowanej przez Polskę W 1993 r. (Dz. U z 1993 r. Nr 61, póz. 284 ze zm.) stanowiący, ze nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub ponizającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym W zakładach karnych godziwycb i humanitarnych warunków- odbywania kary pozbawienia wolności, nie naruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. "8 ust.l Konwencji nakaz poszanowania zycia prywatnego obywateli i ich prawa do --- STRONA 4 --- 3 intynmoéci, co W odniesieniu do osob osadzonych W zaldadach kamych oznacza obowiqzek zapewnienia takich Wa1'l1l'lk6W bytowych i sanitamych, w ktoryeh godnoéé ludzka i prawo do intymnosci nie doznajq istotnego uszezerbku. Odpowiednjkami powyzszych norm prawa miedzyriarodowego sat art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzajape Wyzej Wskazane “zasady na grunt prawa polskiego. ' Zgodnie z art. 448 W zw. Z art. 24 k.c. powéd by} oboyviqzany do wykazania, ze dzialania pozwanego  Skaxbu Pafistwa Aresztu Sledczego W L doprowadzily do naruszenia jego dobra osobistego w postaci godnoéci...__ Godnoéé osobista czlowieka czyli poczucie wiasnej Wartosci jest tyrn elementem osobowoéci czlowieka, ktéry ksztaltowany jest nie tylko przez samego cziowieka, ale takze przez okolicznoéci zewnetrzne. Subiektywne odczucia naruszenia wlasnej godnoéci mogzt byé ozasern nieuzasadnione, Widoczne bedzie to szozegélnie u osob nadrniernie Wyczulonych na punkcie Wkasnej Wartosci. . Deoydujape, W ocenie czy nastqpiio naruszenie godnoéci osobistej, powinny byé kryteria obiektywne. W przedmiotowej sprawie dia ooeny czy godnoéé powoda zostala naruszona bedzie miai caloksztaiit dziaiainoéoi pozwanego W zakresie zapewnienia godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia wolnosci. Nalezy stwierdzié, i2 W przedmiotowej sprawie WW. przepisy Konstytucji RP, k.c. i aktow prawa miedzynarodowego zosta1y zachowane. _ Godziwe werunki odbywania kary pozbawienia wolnoéci to nie‘ tylko zapewnienie odpowiedniej powierzchni Zyciowej osadzonym. Jest to Wanmeii istotny, acz nie rozstrzygajapy. Rownie wazne sq pozostale Warunki jakie panuje w jednostoe penitencj aniej. §wiadkoWie oraz przedstawiciel pozwanego zgodnie twierdziii, ii: tzw. ka5:fl< sanitarny tj. umywaika i toaleta sqw celach Aresztu gledczego W L ' zabudowane. Tym samym zapewnione jest poszanowanie prawa obywateii do intymnoéci i prywatnoéci. ,. Cele wyposazone byly w odpowiedniq iloéé iézek. W zakiadzie prowadzona byia dzialalnoéé kulturalno — oéwiatowa i sportowa z ograniczeniami Wynikajqcyiiii z istoty wartmkow izolacji. Sam fakt pobytu powoda w celi nadrniemie zageszczonej nie jest Wyiapzng i samoisma podstawq roszczenia 0 zasagizeitie zadoséuczynienia [ taki Wniosek wynika z wyroku SN z dnia 28 lutego 2007r. VCSK 431/06 , LEX 255593]. Z tych wzgledéw Sqd Okregowy oddalii powodztwo i na podstawie art. 98 § 1 kpc zasqdzil od powoda na rzecz pozwanego koszty procesu. 3 intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich wmmków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednjkami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i 47 Konstytucji RP wprowadzające wyżej wskazane "zasady na grunt prawa polskiego. ` Zgodnie z art. 448 W zw. z art. 24 k.c. powód był obowiązany do wykazania, że działania pozwanego - Skarbu Państwa- Aresztu Sledczego w L doprowadziły do naruszenia jego dobra osobistego W postaci godności...__ Godność osobista człowieka czyli poczucie własnej wartości jest tym elementem osobowości człowieka, który kształtowany jest nie tylko przez samego człowieka, ale także przez okoliczności zewnętrzne. Subiektywne odczucia naruszenia własnej godności mogą być _czasem nieuzasadnione, widoczne będzie to szczególnie u osób nadmiernie wyczulonych na punkcie własnej wartości. _ Decydujące, w ocenie czy nastąpiło naruszenie godności osobistej, powinny być kryteria obiektywne. W przedmiotowej sprawie dia oceny czy godność powoda została naruszona będzie miał całokształt działalności pozwanego W zakresie zapewnienia godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Należy stwierdzić, iz W przedmiotowej sprawie ww. przepisy Konstytucji RP, k.c. i aktów prawa międzynarodowego zostały zachowane. _ Godziwe warunki odbywania kary pozbawienia wolności to nie tylko zapewnienie odpowiedniej powierzchni życiowej osadzonym. Jest to wanmek istotny, acz nie rozstrzygający. Równie ważne są pozostałe warunki jakie panują w jednostce penitencj arnej. Świadkowie oraz przedstawiciel pozwanego zgodnie twierdziii, iż tzw. kącik sanitarny tj. umywalka i toaleta sąw celach Aresztu Śledczego w L ' zabudowane. Tym samym zapewnione jest poszanowanie prawa obywateli do intymności i prywatności. ,. Cele wyposażone były W odpowiednią ilość łóżek. W zakładzie prowadzona była działalność kulturalne - oświatowa i sportowa z ograniczeniami Wynikającyrni z istoty wartmków izolacji. Sam fakt pobytu powoda W celi nadmiernie zagęszczonej nie jest wyłączną i samoistna podstawą roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia [ taki wniosek wynika z wyroku SN z dnia 28 lutego 2007r. VCSK 431/06 , LEX 2555931. Z tych względów Sąd Okręgowy oddalił powództwo i na podstawie art. 98 § 1 kpc zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty procesu; --- STRONA 5 --- 4 Apelacje od tego Wyroku Wniési powod zaskarzajap wyrok W caiosci i Wnoszac o jego uohylenie i przekazanie sprawy Sadowi Okregowemu W Lubiinie do ponownego rozpoznania. W apelacji powéd powoiywal sie na fakt ogélnego przeludnienia W jednostkach penitenojarnych i iamanie praw przez urzedy . Powéd kwestionuje ustalenia Sadu dotyczape powierzchni celi , jak i sposobu Wykonywania kary W pozwanym zakladzie , przedstawiajap swoja ocene nie poparta jednak Zadnymi dowodami. Kwestionuje ocene zeznafi éwiadka Z '  dokonana przez Sad Okregowy jako niewiarygodnego, stv/ierdzajatc , 2e nie byi podczas‘ przesluchania swiadka obecny mimo 2e zeznania te byiy odebrane na sesji wyjazdowej W A§ gdzie powod przebywal . Podnosii , Ze nie uezestniczy1 W Zadnym przesluchaniui zawnioskowanych éwiadkow, mimo Ze przes1ueh.a11ia odbyiy sie W A§ , gdzie przebywal , iecz na przesluchanie nie. zostai doprowadzony. Pomtany Wnosiio oddalenie apelacji. Sad Apelaeyjny zwazyi co nastepujez Najdalej idacym zarzutem powoda podniesionym W apelaoji byl zarzut pozbawienia go mozliwosci obrony swych praw na skutek pozbawienia go prawa uczestniczenia W rozprawie , na ktorej przesluchiwano swiadkow, mime 2e czynnosci dokonano na sesji Wyjazdowej W Areszcie Sgledczym, W ktérym powéd odbywal kare pozbawienia Wolnosci. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 26 paidziernika 20071". Sad dopuscit dowéd z przestuohania powoda i éwiadkdw W miej scu ieh aktualnego pobytu — W Areszcie Sledczym W L . [ k.74]. Z oryginahl protokolu z przesiuchania W miejscu pobytu [ 14.97  103] wynika , Ze Sedzia delegowany przesiuchal W pierwszej kolejnosci powoda W charakterze strony W trybie art. 299 kpc , a nastepnie przesiuchal swiadkow. Powod po przesluchaniu go W charakterze strony podpisai protokél [ k. 98 1 . Z dalszych zapiséw w protokole nie wynika czy powéd uczestniczyi W charakterze strony W przesluchaniu swiadkow. Brak jest adnotacji W protokole czy po przesluchaniu W charakterze strony powéd pozostai na sali , czy nakazano mu opuszczenie saii i z jakioh przyczyn. Podobrtie nie ma takiej adnotaoji W protokole po przesluchaniu swiadkow , ktérzy po pizesluchaniu ‘oyii odprowadzani do eel [ oswiadczenie pehiomocnika pozwanego na rozprawie przed Sadem Apelacyjnym], co wskazywaloby na fakt opuszczenia przez pozwanego Saii po przeshichaniu , podobnie jak miaio to miej see W wypadku swiadkow. Twierdzenie to jest Lizasadnione tym bardziej , Ze po zakoficzeniu 4 Apelację od tego wyroku wniósł powód zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowernu w Lublinie' do ponownego rozpoznania. W apelacji powód powoływał się na fakt ogólnego przeludnienia w jednostkach penitencjarnych i łamanie praw przez urzędy . Powód kwestionuje ustalenia Sądu dotyczące powierzchni celi ,jak i sposobu wykonywania kary w pozwanym zakładzie , przedstawiając swoją ocenę nie popartą jednak żadnymi dowodami. Kwestionuje ocenę zeznań świadka Z ` ' dokonaną przez Sąd Okręgowy jako niewiarygodnego, stwierdzając , że nie był podczas przesłuchania świadka obecny mimo że zeznania te były odebrane na sesji wyjazdowej w AŚ gdzie powód przebywał _ Podnosił , że nie uczestniczył w żadnym przesłuchaniu zawnioskowanych świadków, mimo że przesłuchania odbyły się w AŚ , gdzie przebywał , lecz na przesłuchanie nie został doprowadzony. Pomfany wnosiło oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Najdalej idącyrn zarzutem powoda podniesionym w apelacji był zarzut pozbawienia go możliwości obrony swych praw na skutek pozbawienia go prawa uczestniczenia w rozprawie , na której przesłuchiwano świadków, mimo że czynności dokonano na sesji wyjazdowej w Areszcie Śledczym, W którym powód odbywał karę pozbawienia wolności. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 26 października 2007r. Sąd dopuścił dowód z przesłuchania powoda i świadków w miejscu ich aktualnego pobytu - w Areszcie Sledczym w L . [ k.74]. Z oryginału protokołu z przesłuchania W miejscu pobytu [ k.97 - 1{}3j wynika , że Sędzia delegowany przesłuchał w pierwszej kolejności powoda w charakterze, strony W trybie art. 299 kpc , a następnie przesłuchał świadków. Powód po przesłuchaniu go W charakterze strony podpisał protokół [ k. 98 ] . Z dalszych zapisów W protokole nie wynika czy powód uczestniczył w charakterze strony w przesłuchaniu świadków. Brak jest adnotacji W protokole czy po przesłuchaniu W charakterze strony powód pozostał na sali , czy nakazano 'mu opuszczenie sali i z jakich przyczyn. Podobnie nie ma takiej adnotacji W protokole po przesłuchaniu świadków , którzy po przesłuchaniu byli odprowadzani do cel [ oświadczenie pełnomocnika pozwanego na rozprawie przed Sądem Apelacyjnymj, co wskazywałoby na fakt opuszczenia przez pozwanego Sali po przesłuchaniu , podobnie jak miało to miejsce w wypadku świadków. Twierdzenie to jest uzasadnione tym bardziej , że po zakończeniu --- STRONA 6 --- S czynnosci i przesluchaniu ostatniego swiadka protokdi podpisai Wytaeznie pehiomocnik strony pozwanej r.pr. C " W. '. , natomiast brak jest podpisu powoda [ k. 103] . Ponadto protokoi popisali przewodniczaey i protokolant. Protokét nie zawiera adnotacji o odmowie badi niemoznosei podpisania protokolru przez powoda. Zgodnie z art. 238 § 1 lcpc protokél zawierajacy przebieg postepowania dowodowego przed sedzia Wyznaczonym podpisuja takze strony , jezeii sa obecne . Odmowe lub niemoznosé podpisania stwierdza sie W protokole. Br$ podpisu powoda wskazuje , Ze nie byl on obecny podezas przeshtchanéa swiadkéw , tym bardziej , 2e protokél nie stwierdza odmowy czy niemoznosci podpisania protokolu przez powoda. Zgodnie z art. 157 § 1 kpc i art. 158 kpc protokét po podpisaniu goprzez protokolanta i‘ przewodniczacego nabiera mocy dokumentu urzedowego i zgodnie z art. 244 § 1 kpc jest dowodem na okolicznosci , ktore zostaty W nim stwierdzone. Jednakze W wypadku protokoiu sporzadzonego przed se&ia wyznaczonym Waloru dokumentu urzedowego protokot nabiera po spehtieaiu dodatkowych Wymogow przewidzianych W art. 238 § 1 kpo , a Wiee po podpisaniu go przez strony o ile uczestnicza W czyimosei. W swietle tresci protokotu brak jest podstaw do przyjecia , Ze powod nie uozestniczyt W ezynnosoi gdyi by} przesluchany W oharakterze strony . Jednakze nie podpisai p1'0t0k01'l.1. Protokoi nie zawiera ani stwierdzenia , Ze poW6d opuscii sale , badré nakazano mu opuszozenie sali , ani nie zawiera przyozyn odmowy badz’ niemoznosci podpisania protokolu. Brak podpisu powoda W protokole z dnia 27 listopada 2007r., przy jednoczesnym braku adnotaoji o przyczynie tego braku skutkuje uznaniem, ze nie jest on dokumentem urzedowym , a zatem nie mote byé Wykorzystany jako dowod na dokonanie ozynnosci procesowych W dniu 27 iistopada 20081: Tym samym uznaé nalezy , Ze zapisy W protokole dotyczace przeshlchania swiadkéw i tresci ich zeznafi , nie maja Waloru dowodu W rozumieniu przepisow kpc. Skoro zas postepowanie doWodoWe W sprawie ograniczone zostaio do przesiuchania éwiadkéw W dniu 27 listopada 2008r. uznaé nalezy , Ze W sprawie nie zostalo przeprowadzohe j postepowanie dowodowe. Skutkuje to koniecznoécia przeprowadzenia postepowania dowodowego W caiosci , a tym samym koniecznoscia uchylenia wyroku Sadu pierwszej instancji i przekazania Sadowi Okregowemu do ponownego rozpoznania z mocy art. 386 § 4 kpo . Wobec brakow forrnalnych protokolu z dnia 27 iistopada 20082:. rozpoznanie zarzutu niewainosci postepowania bylo niemozliwe, gdyz nie istnieje dowéd na okoliczrioéé ’ sposobu dokonania czynnosci prooesowych przez Sad W dniu 27 listopada 20081:, co uniemozliwia zbadanie zarzuttt 5 czynności i przesłuchaniu ostatniego świadka protokół podpisał wyłącznie pełnomocnik strony pozwanej r.pr. C ' W. '. , natomiast brak jest podpisu powoda [ k. 103] . Ponadto protokół popisali przewodniczący i protokolant. Protokół nie zawiera adnotacji o odmowie bądż niemożności podpisania protokołu przez powoda. Zgodnie z art. 238 § 1 kpc protokół zawierający przebieg postępowania dowodowego przed sędzią wyznaczonym podpisują także strony , jeżeli są obecne . Odmowę lub niemożność podpisania stwierdza się W protokole. Brå podpisu powoda wskazuje , że nie był on obecny podczas przesłucł1ania¬ świadków , tym bardziej , że protokół nie stwierdza odmowy czy niemożności podpisania protokołu przez powoda. Zgodnie z art. 157 § I kpc i art. 158 kpc protokół po podpisaniu go przez protokolanta i' przewodniczącego nabiera mocy dokumentu urzędowego i zgodnie z art. 244 § 1 kpc jest dowodem na okoliczności , które zostały w nim stwierdzone. Jednakże W wypadku protokołu sporządzonego przed sęüią wyznaczonym waloru dokumentu urzędowego protokół nabiera po spebrieniu dodatkowych wymogów przewidzianych W art. 238 § 1 kpc , a więc po podpisaniu go przez strony o ile uczestniczą W czynności. W świetle treści protokołu brak jest podstaw do przyjęcia , że powód nie uczestniczył w czynności gdyż był przesłuchany w charakterze strony . Jednakże nie podpisał protokołu. Protokół nie zawiera ani stwierdzenia , że powód opuścił salę , bądż nakazano mu opuszczenie sali , ani nie zawiera przyczyn odmowy bądz' niemożności podpisania protokołu. Brak podpisu powoda w protokole z dnia 27 listopada 2007r., przy jednoczesnym braku adnotacji o przyczynie tego braku skutkuje uznaniem, że nie jest on dokumentem urzędowym , a zatem nie może być wykorzystany jako dowód na dokonanie czynności procesowych w dniu 27 listopada 20081: Tym samym uznać należy , że zapisy W protokole dotyczące przesłuchania świadków i treści ich zeznań , nie mają Waloru dowodu w rozumieniu przepisów kpc. Skoro zaś postępowanie dowodowe W sprawie ograniczone zostało do przesłuchania świadków W dniu 27 listopada 2008r. uznać należy , że w sprawie nie zostało przeprowadzone V postępowanie dowodowe. Skutkuje to koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego W całości , a tym samym koniecznością uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazania Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania z mocy art. 386 § 4 kpc . Wobec braków formalnych protokołu z dnia 27 listopada 2608r. rozpoznanie zarzutu nieważności ,postępowania było niemożliwe, gdyż nie istnieje dowód na okoliczność 7 sposobu dokonania czynności procesowych przez Sąd W dniu 27 listopada 2008r., co uniemożliwia zbadanie zarzutu --- STRONA 7 --- 6 powoda. Nienmiej jednak stwierdzié naleiy , Ze gdyby W istocie przebieg czynnosci procesowych W dniu 27 listopada 2007r. byt taki , 2e powoda przesiuchano W charakterze strony na poczatku rozprawy , a nastepnie uniemozliwiono mu jako stronie  bez uzasadnionej przyczyny obeenosé podozas przestuchania swiadkéw, to W istocie doszioby do pozbawienia strony moznosci obrony swych praw, co mogioby prowadzié do stwierdzenia niewaznosci postepowania. Z tych wzgledéw Sad Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 kpc uchylit zaskarzony Wyrok i przekazal sprawe sadowi pierwszej instancji do ponownegd rozpoznania, pozostawiajac temu Sadowi rozstrzygniecie 0 kosztach postepowania. x M  ‘“§’i*°~’t”%tt@ G st at:1 nxa 2 ‘ '. , ._ :2 .. :25’ "i,.‘P_ 13$’, ".*.‘f': ?.a*fi‘. ‘ / . ‘ t|.t_,_,_“ r Imz!gsrza£_ = ?‘_f233'gz55j_| : ’.l""".‘"I /it fl /~.. /’ f . 1 ' /'0 0,». \.. .. M " ‘lib \ ii".. 1. 1. 6 powoda. Niemniej jednak stwierdzić należy , że gdyby W istocie przebieg czynności procesowych W dniu 27 listopada 2007r. był taki , że' powoda przesłuchano w charakterze strony na początku rozprawy , a następnie uniemożliwiono mu jako stronie - bez uzasadnionej przyczyny obecność podczas przesłuchania świadków, to W istocie doszłoby do pozbawienia strony możności obrony swych praw, co mogłoby prowadzić do stwierdzenia nieważności postępowania. Z tych względów Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 4 kpc uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownegó rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Í M 1 “§fił°~i”ef"@ « są ei-:f 'uxâpr Ż E '„ , __ Y: .. 2257 ='ž,.'P_' 13'., '=.*.-Fi: frfi'-. ' / _ Ć .|.t_„_,_„ f Ímzrgarzat - rze,gg¿~¿¿¿¿_. : l¿l\"`,'.'J" /ip Ê» /~.. /' Í . í ' lo -D.-»~ \. .¿ Í, " 'Íłå \ `'\'~., ~±. ..-