Wyrok 1l1C 1305r

--- STRONA 1 --- Sygn.akt1l1C 1305r'09 . WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na {10dS13w1& uslawy 2 dnia 6.09.2001 1 9 d°5}§P19 dn iniormacji pui:r1i|:zn.=:i 02 U 113 P°1 1195 Z 51°31‘ rm‘ Dnia 16 czerwca 2010 r. PFIEW11E1"°1"1°F""‘*°1‘?F?“'1““““1""'°"'1‘B dokumentu iub w Iormm przeiwnrzonoi .... .......... Sqd Okrggowy W Warszawie, Wydziai III Cywilny /Mi _ C213;rev LI ~ u 6 zoo ...... W ......................... Przewodniczqcyz SSO Ewa Witkowska Protokolant: Sylwia Cieéliziska  Kopeé po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2010 r. W Warszawie, na rozprawie sprawy z powédztwa R.L. przeciwko Skarbowi Pahstwa  Centralnemu Zarzqdowi Shlzby Wioziennej zaplateg kwoty 200.000,00 ziotychi I. oddala powodztwo W zakresie kwoty 100.000,00 ziotych, II. umarza postqpowanie W zakresie kwoty 100.000,00 ziotyc11, III. odstopuje od obciqiania powoda zwrotem kosztéw zastqpstwa procesowego na. rzeoz pozwanego IV. nieuiszczone koszty sqdowe przejmuje na rachunek Skarbu Pafistwa. UZASADNIENIE R.L. W dniu 18 iistopada 2009 roku 21023/1 pozew skicrowany przeciwko Skarbu Centralnemu Zarzqdowi Siuiby Wigziennej W W. 0 zasqdzenie na jego rzecz od pozwanego  kwoty 200000.00 21 tytuiem zadoééuczynionia za naruszenie jego débr osobistych takich jak goclnoéé, integralnoéé oielesna czy prawo do intymnoéci zwiqzane z przebywanio W przeludnionych Celach podozas Wykonywania wobec niego kary pozbawienia Wolnoéoi W Zakiadach Karnych W M., C., R., L. W L. oparciu 0 przepisy art. 24 i448 k.c. Uzasadiiiajap swoje stanowisko procesowe powod podnosi1, iz W okresie od 3 marca 1998 roku do 12 kwietnia 2000 1'. przebywai W Zaldadzie Karnym W C., W Zakiadzie Kamym W R. W 2007 roku 3 miesiqce , W zaldadzie karnym W L. ocl 1 styoznia 2006 roku przez 7 miosiegcy gdzie nie zapewniono mu odpowiednich, przewidzianych przepisami prawa Warunkéw bytowych dotyczapyoh Warunkow metraiowych W celi, ktore ozqsto nie speiniaiy ustawowego minimum norrny 3 m2 na osadzonego, warunkow sanitarnyoh  uniemozliwiajapycli zachowanie higieny na odpowiednim poziomie, braku dostatecznej iloéci érodkéw ozystoéci, nieodpowiedniego WyZy"wie11ia tj. niewiaéciwej jakoéci potraw  nie spelniajqoych norm kalorycznoéci i terminow przydatnoéci, nieprawidlowe funkcjonowanie kantyny wiegziennej, niemoinoéé uczestniczenia zajgciach na siiowni, braku biblioteki, braku dostqpu do aktow prawnyoh, nie odizoiowanie skazanych chorych od zdrowych Qvozew wraz z uzasadnieniem  k. 2, pismo powoda 18.11.2008 uzupelnienie pozwu k 3  4). Ostateoznie powod ograniczyi powoclztwo do zasqdzenia od pozwanegoi Skarbu Pafistwa tytuiem zadoééuozynienia kwoty l00.000,00 ziotych, cofajqcpowédztwo w zakresie kwoty 100000.00 ziotych ze zrzeczeniem siq roszczenia flvrorokdf rozprawy z dnia 29 marca 2010 k 65) Pozwany Skarb Paflstwa Centralny Zarzqd Siuiby Wigziennej w W. nie uznai powédztwa i wnosii 0 jego oddalenie W caioéci 2 zasqdzeniem kosztéw procesu, w tym kosztéw zastqpstwa prooesowego wediug norm przepisanych. A Pozwany bowiem podniosi, i2 W jego genie nie zostaly speinione przesianki do zaslqdzenia zadoééuczynienia czy odszkodowania, bowiem is zosfaiy wykazane przez powoda Zadne przesianki z art. 448 k.c, ani tezlprzesianki 2 art. 417 1<.c. Powod zdaniem pozwanego nie Wykazai ani szkocly lub krzywdy co do zasady ani co do W}/S01(O§C1. Pozwany podnosii iz powéd nie wykazai winy po stronie Skarbu Pafistwa a czego W3/maga art. 448 k.c, anitez nie Wykazai bezprawnoslci dziaianizi Skarbu Paiistwa. Pozwany wskazywai ii powéd nie kWesti0noWa1 i nie kwestionuje iegalnosici izolacji na podstawie niewadliwych orzeczefi sqdéw karnych. Pozwany powoiuj qr: sic; na orzeczenia Sqclu . . * ' 1 --- STRONA 2 --- Najwy2szego(111CSK 251008 z 10.12.2008, IICSK 26930? z 2.10.200’? t. i111 CSK 262108 z I0.12.2008r.)podaWa1 it ,,pafistWo ma obowiagek zapewnienia skazanemu godziwych Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci, jednakie osadzcnio skazanego W celi W Warunkaoh, W ktorych powierzchnia najednq osobq wyniosia mniej nit 3 m 2, przy spehiieniu przos1rémek.okre§1onych' W art. 248 § 1 k. k. W. jest zgodne z prawcm". Nadto pozwany podnosii zarzut przedawnienie co roszozofi powoda (odpowiedz napozew k. 3 0 '33). Sqd Oknggowy ustalil nastngpuj qcy stan faktyczny: R.L. byi skaizany ufia podstawie roinych Wyrokow kamyoh na 120 miesigcy pozbawionia Wolnoéci Qoismo powoda k 9).PoWod przebyW_a W roinych zakiadach kamych od marca 1998 roku do cl1Wi1i obocnoj z krotkimi przerwami. W okroéie od 3 mafca 1998 roku przebywai 12 kwietnia 2000 roku (2 przerwami) W Zaldadzie Kamym W C. W Zakiadzie Kamym w L. przebywai powéd od 1 styoznia 2006 roku przez ‘F miesigcy. W Zakiadzio Karnym W L. przebywai w 2007 roku, nastopnie zostai przetransportowany do Zakiadu Karnego W R. i przebywai tutaj 3 miesiape w roku 2007, skqd nastqpnie zostai przetransportowany do Zaktadu Karnego W M., gdzie przebywai do wrzeénia 2007 roku, gdy udzielono mu przerwy w odbywaniu kary pobawienia Wolnoéci. R.L. przebywair W tych zakiadach karnych W celach gdzie panowaio przeludnienie. Cele, w ktorych przebywai byiy wyposaione standardowo. Powod zgiaszai ustne zastrzeienia odnosinie kapikow sanitarnyoh i szafek. Co do kaloryoznoécijedzenia to powod nie byi W stanio podaé, czy ma jakieé zastrzeienia. Wskazywai tylko, i2 cojedzonia to miai zastrzeienia co dojego jakoéci, podajqc i2 mielonki byiy vvydawane nai30 dni lub 60 dni przed terminem Wainoéci. Nie by} on informowany z kim kto siedzi i na co sqosoby chore z nim przeby\v"aja5:e, od nikogo jednakie nie zarazii on sig Zadnq ohorobq. Powod cierpi na nadci§nienie,jednak nie Wiadomo jak twierdzi on sarn, z czogo ono Wynika. Nie miai powod zastrzeiefi do dziaianiaikantyny wiqziennej. Moie on korzystaé z biblioteki, ale nie korzysta bojego zdaniorn ksiqiki sq stare i nudne, a brakujo mu ksiajek z dziedziny motoryzacji (zeznaniapowoda It 63 65). Sqd zwaiyl, co nastgpuje: Roszczenio powodajest bezzasadne i nie zaslugiwaio na uwzglqdnienie. Powod W niniejszej sprawie domagai siq zadoééuczynienia za naruszenie jego débr osobistych, spowodowano odbywaniem kary pozbawienia Wolnoéci W Warunkach przeludnienia. PoWod Wskazujqo, na czym jego zdaniem polegaio to naruszonio dobr osobistych, twierdzii, ii bqdap osadzonym W roinych zakiadach karnych W okresie od 1998 roku do chwili obecnej (Z przerwami), nie miai zapewnionyoh odpowiednich Warunkow bytowych W oeiach mioszkalnych z uwagi na W'ystQpuja.ce W nich przeludnienio, oraz nio zapewnienie mu nalezytych warunkow do zachowania higieny osobistej. Majap na uwadze treéé iqdania powoda, naleiy zatem stwierdzié, ii swoje roszczenia o naruszenie dobr osobistyoh, Wiage on z naruszeniem jego godnoéci osobistej, naruszeniem jego praWa do prywatnoéci, intymnoéoi, integralnoéci oiclesnoj czy teZ naruszeniem jego dobra W postaci zdrowia. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste cziowieka, jak W szczegoinoéoi zdrowio, Wolnoéé, ozeéé, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, Wizerunek, tajomnica korespondencji, nietykalnosié mioszkania, tworczoéé naukowa, artystyczna, Wynalazcza i racjonaiizatorska, pozostajai pod ochronq prawa cywilnego niezaleinie od oohrony przewidzianej W innych przepisach. Stosownie zaé do treéci art. 24 § 1 l<.c, ten, czyje dobro osobiste zostaje zagroione cudzym dziaianiem mote ieidaé zaniechania tego dziatania, chyba Ze nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia, na zasadaoh przewidzianych W kodeksie, moie on rowniei Zqdaé zadoééuczynienia pienifginegolub zapiaty odpowiodniej sumy pienigznej na Wskazany cel spoteczny. 4 Zgodnie ze stanowiskiern doktryny i judykatury, przy wyjaénianiu istoty dobra osobistego, jak i jego naruszenia nalezy posiugiwaé siq kryterium obiektywnym, odwoluj qcym sirg do przyj Q13}/Ch W spoieczefistwie ocen. Naleiy Wi<=gc mieé na uwadze nie tyiko subiektywne odczucie osoby Zqdajagzej ochrony prawnej, ale takie obiektywnq reakcjo W opinii spo1eczef1stwa (por. M. Pazdan ,,Kodeks cywilny. Komentarz do art}/ku%oW 144911“ pod red. A. Pietrzykowskiogo, CH BECK, Warszawa 2008, orzeozenie Sqdu Najwyzszego z dnia 16 styoznia 19261". W sprawio II CR 692,175, LEX nr 1998).W tym miejscu nalciy ponadto wskazaé, i2W myél art. 24 § 1 k.c. ochrona przyshlguje jedynie, przed bezprawnym naruszcniem lub zagroieniem clobra osobistego. Nie kaide W1QC zagroienie iub naruszenie takiego dobra uzasadnia jego oohronq. _ l O bezprawnoéci decyduje kxyterium obiektywne, W zwiqzku z ozym zagrozenie lub naruszenio dobra osobistego zostaé mote uznano za bezprawne, jeieli jest sprzeczne z szeroko rozumianym porzqdkiem prawhym, a W1QC 2. normami prawnymi lub reguiami postqpowania wynikaj_ag:ym_i z zasad Wspoiiycia spoieoznogo (M. Pazdan ,,Kodeks cywilny. Komentarz do artykuiow 144911" pod Rd A Pietrzykowskiego, CH BECK, Warszawa 2008). .  2 --- STRONA 3 --- Majqo na uwadze powyisze, W pierwszej kolejnoéoi naleiy Wskazao na naruszenie konkrotnego dobra osobistego. " W ocenie Sqdu nie mote budzié W3JIp11W0§C1, majqc na uwadze zgromadzony materiai dowodowy, i2 W okresie przebywania powoda R.L. W celaoh przoludriionych doszio do naruszeniajego dobr osobistych. Osadzenie bowiem powoda w celach nadmiernie przeludnionyoh, stanowi naruszonio godnoéci osobistej powoda. Warto podlqeélié, 2e Konstytuoja Rzeozypospolitoj Polskiej w art. 30 Wskazuje, ii przyrodzona i niezbywalna godnoéé ozlowioka stanowi irodio Wolnoéci i praw cztowieka i obywatela. Jest ona nionaruszalna, a jej poszanowanio i ochrona jest obowiztzkiem Wifldl publioznych. Ponadto osadzenie powoda W tyoh Warunkach stanowilo tei dodatkowo naruszenie prawa do prywatnoéci, i11tymno§ci(0rzeozonie Sqdu Apelaoyjnego We Wrociawiu z 6.12.200’? r. sygn. IACa 499f07, opubi. OSAW z 20091‘ nr 2, poz. 128). . Z kolei co do naruszenia dobra osobistogo powoda W postaci zdrowia, to jednak na podstawie zgrornadzonych dowodow, nalezaio dojéé do przekonania, ze powod W tym zakresie nie Wykazai takiego naruszenia. Fakt, Ze powod oierpi na nadciénienie tqtnioze (jak sam twierdzi nie Wiadomo z czego ono wynika), ze W Zaktadzie Karnym w C. miai miejsoe wypadek na boisku podczas zajgé sportowych i miat zerwane W13¢Zad<13. W prawym kolanio, tojednak zdaniem Sqdu poW6d nie Wykazai, aby te schorzenie, ozy Wypadek zwiqzane byio z jakimkolwiek bezprawnym dziaianiem pozwanego. Stwiordzié zatom naleiy ii W zakresie naruszenia dobra osobistego w postaci zdrowia powoda nio doszio, gdyi nie Wystopujo zwiqzok przyczynowy porniqdzy Wystqpieniem u powoda schorzenia W postaci nadoiénionia, czy tei pomiodzy wypadkiem a jakimikolwiek dziaianiami pozwanego. Twierdzenia powoda 12 nie otrzymuje on niewystarczajqce iloéci érodkow czystoéci: mydia, pasty do zqbow, nie wskazujq aby powod otrzymywai to érodki higieniozne, érodki cz.ystos'.ci niezgodnie z obowiqzujqcymi norrnarni (a powod togo 11aWet nie twierdzil i2 otrzymuje érodki czystoéci niezgodnie z obowiqzuj apymi normami). Kolej no zastrzeienia powoda a dotyczagze jakoéoi Zywnoéci, twierdzenia i2 Zywnoéé byia nieéwieza, zdaniom Sqdu to to twiordzonia przodo Wszystkim nio zostaiy przez powoda udowodnione, oprooz twierdzefi samogo powoda, iadnych W sprawie doWodc'1W nie ma, zresztq nawet z zeznafi samego poWoda wynika, ii konserwy byly Wydaweino na 30 czy 60 dni przed terminem W8ZnO§Ci (zeznawania powoda 65). Nadto tot nio zostaio Wykazane przez powoda, aby naWet gdyby przyj 216 to twierdzenia za prawdziwo W tym zakrosio, aby jakakolwiek szkoda na zdrowiu powoda kiedykolwiek poWsta1a Z1I6g0 powodu. Twiordzonia powoda ii nie by1 informowany, na jakie choroby cierpiq osoby z ktorymi to powod przeby“‘at W celi, z jednoczesnym stwierdzoniem przez niego, i2 od nikogo nie zarazii sio on Zadnq ohorobq podozas pobytu W zakiadaoh karnych, to zdaniem Sqdu powod podajqc kolejne zastrzoienia do zakiadow karnych, ktore to W Zadnej mierze nie spowodowaly Zadnych szkod po stronie powoda, chce Wskazywaé na dodatkowo przosianki ktorc to miaiyby stanowié podstawo do uwzglgdnieniajego powodztwa co do zasetdzonia na jego rzecz zadoééuozynienia. W tym miejscu  maj qo na uwadze oaioksztait materiaiu dowodowogo zgromadzoiiego W sprawie ~ nalezaio uznaé, iZ pomimo przyjocia przez Sqd, i2 do naruszenia dobr osobistyoh powoda doszio W postaci naruszenia jego godnoéci osobistej, prawa do prywatnoéoi, intymnos'.ci, to zdaniom Szrdu nie daje to podstawy, do zasqdzenia zadoééuczynienia na rzecz powoda. Powod przobywa w zakiadach karnych od 1998 do chwili obeonej (z przerwami), W zwiqzku popeinionymi przez niogo przestopstwarni, a zatem winien on liczyé sio z pewnymi ograniczoniami, dolegliwoéciarni Wynikajapymi z tego faktu. Powéd przebywajqc W roinyoh jednostkach penitenojarnych miai jednak zapewnione miejsoe do spania, bezpiatnq opieko modycznaa otrzymywat rownioi inne éwiadczenia zgodnie z obowiqzujqcymi przepisami. Zgodnie art. 448 k.c. W razie naruszenia dobra osobistego Sa_d mote przyznaé temu, czyje dobro osobiste zostaio naruszone, odpoxviedniq sumo tytuiem zadoééuczynienia pieniqincgo za doznanq krzywdo lub na jego iqdanie zasqdzié odpowiednizr sumo pienigznq na Wskazany przez niego cel spoieozny, niezaleinie od innyoh érodkow potrzebnych do usunizgcia skutkow naruszcnia.‘Przedstawiciele judykatury jak i doktryny wskazujq na fakt, ii‘: ,,napraWienie szkody niemajqtkowej nie jest objote ogélna zasadq peinego naprawienia szkody uryrazonq W art. 361 § 1 k.c. Naprawienie szkody niemaj qtkowej W drodze zadoééuczynienia ma oharakter Wyj qtkowy, zasada peinoj kompensacji szkody nie Wymaga przyznania zadoééuczynienia w kaZdym wypadku wystqpienia krzywdy" (uzasadnienie TK 2 7.02.200Sr. sygn. SK 49f03).',,S:1d oceniajag: moiliwoéé zarowno moiliwoéé z.asadzon_ia jak i Wysokoéé odpowiodnioj sumy pionigznej musi Wziaj: pod uwagrg komponsalcyjny, a nie reprosyj ny charakter zadoéc':uozynionia" (orzeozonio SN z 19.04.2006 r. sygrl. IIPK 245/0.5, OSNCP 2007. nr 7"8 poz. 101). Nalozy toiz 3 --- STRONA 4 --- wziaé pod uwage ,,cie2ar gatunkowy poszozegolnych dobr osobistyoh, nie Wszystkie dobra osobiste zastuguja na jednakowy poziom oohrony za pomoca érodkow o charakterze maj atkowym. Sad musi zbadaé tei nasilenie ztej Woli oraz oelowoéé zastosowania takiego érodka" (orzeczenie SN z 12.12.2002 VCKN 1581100), ,,musi tez Sad odpowiedzieé na pytanie, czy nie bedzie Wtaéciwe ograniczenie sir; do §rodk6W niemajatkowych" (Wyrok SN 2 19.04.2006 r. sygn. II PK 2451105 OSNCP z 2004 nr 78 poz. 101). Maj ac na uwadze okolicznoéci, W jakich doszto do naruszenia dobr osobistych powoda, to naleiy stwierdzié ii roszczenie powoda o zasadzenie zadoééuczynienia nie zasiuguje na uwzglednienie, bowiem dobra osobiste powoda nie zostaiy naruszone dziataniami stanowiacymi indywiclualnie skierowana przeciwko poWodoWi represje. Warunki W jakich przebywal powod dotyczyty teZ innych osadzonyeh W zaktadaoh karnych. Warunki te byty takie, jakie W danej sytuacji administraoja zaktadéw kamyoh mogta zapewnié, starajap sie ograniczyé izolacyjne skutki kary pozbawienia wolnoéci. Na podstawie zgxfomadzonego rnateriatu dowodowego nie mozna stwierdzié, 12 mimo Ze doszto do naruszenia dobr osobistyeh powoda, to jednak naruszenia te nie przybraty taka_ forme, W ktorej moina bytoby uznaé, i2 powdd przebywat W warunkach niegodziwych, nieludzkich bedacych tortura. Art. 448 k.c. stanowi tylko je"den ze érodkow siuiacych do usuniecia namszenia débr osobistych. Dopuszczalna jest kumuiacja poszozegélnych érodkow ochrony débr osobistych przewidzianych W art. 24 i 448 k.c. Powéd nie wystapit W tej sprawie z roszczeniem niemajatkowym, Wystepujac jedynie 2 roszczeniem majatkowym 0 zasadzenie zadoééuczynienia, ktére W ocenie Sadu, jak tojué. wyiej Wskazano, jest niezasadne. W tym miej sou nalefizy Wskazaé, i2 podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszozefi powoda za okres sprzed trzeeh lat od Wniesienia powodztwa, majac na uwadze art. 4421 § 1 kc, W przypadku uwzglednieriia powodztwabyiby zasadny. Na podstawie art. 355 § 1 kpc W zw. z art. 203 § 1 kpc, Sad umorzyt postepowanie W zakresie Zadania kwoty 100.000,00 ztotych, bowiem W tym zakresie powod cofnat iadanie ze zrzeozeniem sie roszczenia (stanowisko powoda k 65) ' Orzekajac o kosztach postepowania, Sad opart sie na tresci art. 102 k.p.c, zgodnie Z ktorym W Wypadkach szczegolnie uzasadnionych sad mote zasadzié od strony przegrywaj aoej tylko ozeéé kosztow albo nie obciaiaéjej W ogoie kosztami. Zdaniem Sadu taka uzasadniona sytuacja ma miejsce W przedmiotowej sprawie. Powdd jest boWiem osoba ktora nie posiada doehodow, ani Zadnego rnajatku, jest obeonie osoba ktora odbywa kare pozbawienia i nie jest W stanie ponieéo kosztow zastepstwa prooesowego na rzecz pozwanego, W zwiazku z czym Sad odstapit od obciaiania powoda kosztami postepowania na rzecz strony pozwanej, jak i tea nie obciaiat tei Sad powoda kosztami sadowymi, maj ac na Wzgledzie tez sytuacje rnaterialna powoda. ' Maj as na uwadze powyisze, orzeczono jak W sentenoji wyroku. 4