Postanowienie 1281/05

--- STRONA 1 --- Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2011 r. V KK 60/11 TEZA aktualna Na gruncie art. 24 § 1 k.k.w. chodzi o ujawnienie się bądź zaistnienie takich okoliczności, dotyczących ustawowych podstaw podlegającego reformacji orzeczenia, które - gdyby były znane lub istniały w czasie jego wydawania - spowodowałyby wydanie postanowienia innej treści niż to, które wówczas zapadło. Zatem będą to tylko takie okoliczności, które mogą w istotny sposób rzutować na treść konkretnego rozstrzygnięcia, wydanego wcześniej w postępowaniu wykonawczym na podstawie przepisów Kodeksu karnego wykonawczego, a nie w ogóle na sytuację skazanego w tym postępowaniu. UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędziowie SN Dariusz Świecki. Sędziowie SN: Dorota Rysińska, Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca). Sentencja Sąd Najwyższy przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej Jerzego Engelkinga w sprawie Eweliny N. skazanej z art. 278 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2011 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanej od postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 23 września 2010 r., uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej pkt 2 i przekazuje sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania, Uzasadnienie faktyczne Sąd Rejonowy w P., wyrokiem zaocznym z dnia 10 października 2005 r., skazał Ewelinę N. za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby i oddał ją pod dozór kuratora. Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 1 listopada 2005 r. Postanowieniem z dnia 24 maja 2006 r., Sąd Rejonowy w P. na podstawie art. 75 § 2 k.k. zarządził wykonanie wobec Eweliny No. kary 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczonej powyższym wyrokiem. Powodem podjęcia takiego rozstrzygnięcia było uchylanie się skazanej od dozoru kuratora. W wykonaniu powyższego postanowienia skazana została w dniu 12 grudnia 2006 r. zatrzymana i osadzona w jednostce penitencjarnej. Zarządzoną karę pozbawienia wolności miała odbywać w okresie od 23 listopada 2007 r. do 23 maja 2008 r. Jednak, już w dniu 1 czerwca 2007 r. została ona zwolniona z aresztu, wobec udzielenia jej przez Sąd Okręgowy w T. przerwy w odbywaniu kary orzeczonej wyrokiem wydanym w sprawie sygn. akt 1281/05, jak również innych, wprowadzonych do wykonania kar pozbawienia wolności. Następnie skazanej udzielano przerwy jeszcze kilkakrotnie, toteż do lutego 2011 r. nie rozpoczęła ona odbywania kary w tej sprawie. W dniu 11 maja 2010 r. Ewelina N. złożyła w Sądzie Rejonowym w P. wniosek o zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej w sprawie o sygn. akt 1281/05, zaś w dniu 7 czerwca 2010 r. - pismo w którym domagała się zmiany prawomocnego postanowienia o zarządzeniu wykonania warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności. V KK 60/11 - Postanowienie Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- 1 2 Postanowieniem z dnia 6 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy w P. nie uwzględnił wniosku skazanej o warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności. Sąd Okręgowy w P., postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2010 r., uchylił to orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w P., postanowieniem z dnia 23 września 2010 r.: na podstawie art. 15 § 2 k.k.w. nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania wykonawczego w zakresie kary 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 10 października 2005 r. na podstawie art. 24 § 1 k.k.w. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w P. z dnia 24 maja 2006 r., w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 10 października 2005 r. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez strony i uprawomocniło się w dniu 2 października 2010 r. W dniu 18 lutego 2011 r. kasację od tego postanowienia wniósł - na podstawie art. 521 k.p.k. - Prokurator Generalny, zaskarżając je w części dotyczącej orzeczenia o uchyleniu, na podstawie art. 24 § 1 k.k.w., prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 24 maja 2006 r. o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności, na niekorzyść skazanej Eweliny N. W kasacji zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa materialnego, to jest art. 24 § 1 k.k.w., polegające na niezasadnym przyjęciu - w wyniku dokonania błędnej wykładni tego przepisu - że ujawnienie się po wydaniu prawomocnego postanowienia w przedmiocie wykonania kary okoliczności, świadczących o tym, że skazana aktualnie przestrzega porządku prawnego, a w szczególności wywiązuje się z obowiązku utrzymywania kontaktu z kuratorem sądowym, nałożonego w związku z udzieleniem przerwy w karze, może być uznane za ujawnienie się nowych lub poprzednio nie znanych okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 24 § 1 k.k.w., a tym samym skutkować uchyleniem w trybie tego przepisu wskazanego postanowienia. W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna. Postanowienie w zaskarżonej części zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, które ze względu na swój charakter, miało istotny wpływ na jego treść. Rację ma bowiem skarżący, że Sąd Rejonowy uchylając na podstawie art. 24 § 1 k.k.w. postanowienie o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności dopuścił się rażącego naruszenia tego przepisu prawa materialnego, poprzez jego wadliwe zastosowanie. Zgodnie z art. 24 § 1 k.k.w. Sąd może w każdym czasie zmienić lub uchylić poprzednie postanowienie, jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nie znane okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia. W orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie wskazuje się, że podstawą zmiany lub uchylenia postanowienia w tym trybie mogą być tylko takie istotne dla rozstrzygnięcia fakty, które powstały po wydaniu tego postanowienia bądź istniały już wcześniej, lecz nie były wówczas znane sądowi orzekającemu (por. Z. Hołda. Kodeks karny wykonawczy. Komentarz do art. 24, LEX/Arche 2008; K. Nowicki. Postępowanie sądu w stadium wykonawczym w trybie art. 24 § 1 k.k.w. Państwo i Prawo, 2009/12/69; K. Postulski. Wzruszanie prawomocnych postanowień wydawanych w postępowaniu wykonawczym. Prokuratura i Prawo, 2007/10/97; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 lutego 2003 r., V KK 241/02, OSNKW 2003, z. 5-6, poz. 49, z dnia 21 sierpnia 2008 r., III KZ 76/08, LEX nr 449021, z dnia 4 listopada 2008 r., II KO 55/08, LEX 469131). Nie ulega wątpliwości, że na gruncie art. 24 § 1 k.k.w. chodzi o ujawnienie się bądź zaistnienie takich okoliczności, dotyczących ustawowych podstaw podlegającego reformacji orzeczenia, które - gdyby były znane lub istniały w czasie jego wydawania - spowodowałyby wydanie postanowienia innej treści niż to, które wówczas zapadło. Zatem będą to tylko takie okoliczności, które mogą w istotny sposób rzutować na treść konkretnego rozstrzygnięcia, wydanego wcześniej w postępowaniu wykonawczym na podstawie przepisów Kodeksu karnego wykonawczego, a nie w ogóle na sytuację skazanego w tym postępowaniu. Tymczasem Sąd Rejonowy na podstawie art. 24 § 1 k.k.w. uchylił postanowienie o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności, gdyż "aktualnie skazana ma stałe miejsce zamieszkania, wychowuje dzieci, posiada stałą pracę zarobkową korzystała z przerwy w karze, w trakcie której utrzymywała kontakt z kuratorem". Ponadto, "po wydaniu wyroku z dnia 10 października 2005 r. nie popełniła już kolejnego czynu zabronionego, za który zostałaby prawomocnie skazana". Skoro, jedyną podstawą do zarządzenia wykonania kary w niniejszej sprawie był fakt, że skazana nie skontaktowała się z kuratorem sądowym i uchylała się od dozoru kuratora", to, zdaniem tego Sądu, powyższe jest równoznaczne z ujawnieniem się po wydaniu postanowienia z dnia 24 maja 2006 r. "nowych okoliczności uzasadniających jego uchylenie". --- STRONA 3 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego, Sądów Powszechnych, Sądów Administracyjnych, Krajowej Izby Odwoławczej, Głównej Komisji Orzekającej. Rację ma Prokurator Generalny, że stanowisko Sądu Rejonowego, który uznał wskazane powyżej okoliczności za ujawnienie się nowych faktów istotnych dla rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 24 § 1 k.k.w., mogących skutkować uchyleniem w tym trybie postanowienia o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności, jest oczywiście błędne. Powstały one bowiem po wydaniu tego postanowienia i - jakkolwiek mają znaczenie dla oceny postawy skazanej w dalszym postępowaniu wykonawczym - nie mogą jednak być uznane za okoliczności, które istniały już w chwili podejmowania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 75 § 2 k.k., a tylko ujawniły się po jego wydaniu. W realiach sprawy niniejszej te wszystkie okoliczności, które Sąd Rejonowy uznał za "nowe" w rozumieniu art. 24 § 1 k.k.w. nie mogły mieć wpływu na ocenę wywiązywania się przez skazaną z orzeczenia o oddaniu pod dozór kuratora w dacie wydawania postanowienia o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności. Wpływ taki mogłoby mieć, w tym przypadku, ujawnienie się po wydaniu tego postanowienia np. tego, iż zaniechanie przez skazaną kontaktu z kuratorem, w okresie próby, wynikało z przyczyn od niej niezależnych, co wówczas (w dacie orzekania na podstawie art. 75 § 2 k.k.) nie było sądowi wiadome. Powyższe prowadzi do wniosku, że w sprawie nie było podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia i uchylenia prawomocnego orzeczenia o zarządzeniu wobec skazanej wykonania kary pozbawienia wolności. W takim zaś razie wskazane naruszenie przepisu art. 24 § 1 k.k.w. miało rażący charakter i niewątpliwy wpływ na treść zapadłego postanowienia. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uznając zarzut i wniosek skarżącego za zasadne, uchylił postanowienie w zaskarżonej części i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w P. do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd ten podda analizie wskazane powyżej okoliczności i zajmie prawidłowe stanowisko w przedmiocie wniosku skazanej i jej obrońcy o uchylenie, w trybie art. 24 § 1 k.k.w., postanowienia o zarządzeniu wykonania kary pozbawienia wolności. Kierując się powyższym Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie, przy czym o wydatkach związanych z rozpoznaniem kasacji na podstawie art. 638 k.p.k.