Postanowienie 1240/03

--- STRONA 1 --- Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2011 r. IV KK 39/11 TEZA aktualna Skoro, zgodnie z art. 4 § 1 k.k., ustawą względniejszą dla Radosława K. była uprzednia treść art. 89 k.k., która nie zawierała § 1a, to właśnie tę ustawę należało w jego sprawie stosować, jako że czyny, za które został on skazany wyrokami podlegającymi łączeniu, miały miejsce w 2003 i 2004 r., a pierwszy wyrok skazujący zapadł w dniu 21 grudnia 2004 r. 1. 2. UZASADNIENIE Skład orzekający Przewodniczący: Sędzia SN Roman Sądej (sprawozdawca). Sędziowie SN: Dorota Rysińska, Jacek Sobczak. Sentencja Sąd Najwyższy - Izba Karna po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron - w trybie art. 535 § 5 k.p.k. - w dniu 13 kwietnia 2011 r., w sprawie Radosława K., o wydanie wyroku łącznego, kasacji Prokuratora Generalnego, wniesionej na korzyść Radosława K., od prawomocnego wyroku łącznego Sądu Rejonowego w C. z dnia 29 października 2010 r., uchyla punkt pierwszy zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w C. Uzasadnienie faktyczne Wyrokiem łącznym z dnia 29 października 2010 r. Sąd Rejonowy w C. orzekł o połączeniu węzłem dwóch kar łącznych kar jednostkowych orzeczonych wobec Radosława K. w pięciu odrębnych wyrokach. W punkcie pierwszym tego wyroku, powołując przepisy art. 85 k.k., art. 86 § 1 k.k. oraz art. 89 § 1a k.k., Sąd Rejonowy orzekł karę łączną 2 lat pozbawienia wolności w miejsce kar orzeczonych wyrokami: Sądu Rejonowego w C. z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. 1240/03, za dwa przestępstwa popełnione w dniach 27 maja 2003 r. oraz 11 września 2003 r., za które wymierzono kary jednostkowe po roku pozbawienia wolności oraz orzeczono karę łączną w wysokości roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat, przy czym postanowieniem z dnia 10 maja 2007 r. zarządzono wykonanie tej kary; Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 23 marca 2006 r., sygn. 39/05, za dwa przestępstwa popełnione w dniach 27 czerwca 2004 r. oraz 16 września 2004, za które wymierzono odpowiednio kary 2 lat pozbawienia wolności i grzywnę oraz karę10 miesięcy pozbawienia wolności, a następnie karę łączną w wysokości 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie zostało warunkowo zawieszone na okres lat 5. W punkcie drugim przedstawianego wyroku orzeczono karę łączną 3 lat pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywny w wysokości 100 stawek dziennych po 10 zł każda, w miejsce kar jednostkowych orzeczonych trzema wyrokami Sądu Rejonowego w C. z dnia 13 kwietnia 2006 r., sygn. 830/05, z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. 1132/05 oraz z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. 1017/06. Nadto w wyroku łącznym na poczet orzeczonych kar łącznych zaliczono okresy odbycia kar z poszczególnych wyroków oraz wskazano, że pozostałe zawarte w nich rozstrzygnięcia podlegają odrębnemu wykonaniu. Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony procesowe i uprawomocnił się z upływem dnia 5 listopada 2010 r. Kasację od powyższego wyroku, w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym części dyspozytywnej, na korzyść Radosława K., wniósł Prokurator Generalny. Podniósł w niej zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisów prawa karnego materialnego, to jest art. 4 § 1 k.k., polegającego na zastosowaniu ustawy nowej i orzeczeniu na podstawie art. 89 § 1a k.k. kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności za zbiegające się przestępstwa, za które wyrokami jednostkowymi orzeczono karę bezwzględnego pozbawienia wolności oraz karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, mimo że w czasie popełnienia zbiegających się przestępstw i wydania wyroków jednostkowych obowiązywała ustawa względniejsza dla skazanego, gdyż przepis art. 89 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do 8 czerwca 2010 r. wykluczał możliwość orzeczenia w takiej sytuacji kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności. IV KK 39/11 - Wyrok Sądu Najwyższego --- STRONA 2 --- Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego, Sądów Powszechnych, Sądów Administracyjnych, Krajowej Izby Odwoławczej, Głównej Komisji Orzekającej. Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku łącznego w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawne Sąd Najwyższy rozważył co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego była zasadna w stopniu oczywistym, uzasadniającym jej rozpoznanie w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Ustawą z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny, ustawy - Kodeks postępowania karnego, ustawy - Kodeks karny wykonawczy, ustawy - Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 206, poz. 1598) wprowadzono do art. 89 k.k. nowy paragraf - 1a - przewidujący, że "w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania sąd może w wyroku łącznym orzec karę łączną pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania". Przepis ten wszedł w życie z dniem 8 czerwca 2010 r., przy czym ustawa go ustanawiająca, w odniesieniu do przepisów prawa karnego materialnego, przepisów intertemporalnych nie zawierała. Przed dniem 8 czerwca 2010 r. stan prawny był taki, że orzeczenie w wyroku łącznym kary łącznej, w przypadku wymierzenia poszczególnymi wyrokami kar pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania oraz kar bezwzględnych, mogło nastąpić jedynie wówczas, gdy ta nowa kara łączna orzekana była z warunkowym zawieszeniem jej wykonania - por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2001 r. (I KZP 2/01, OSNKW 2001, z. 5-6, poz. 41) oraz dalsze konsekwentne stanowisko prezentowanie w licznych judykatach. Stan ten zmienił się dopiero po wejściu w życie przepisu art. 89 § 1a k.k., wprost przewidującego możliwość orzeczenia w wyroku łącznym bezwzględnej kary pozbawienia wolności, nawet jeśli wszystkie podlegające łączeniu kary orzeczone zostały z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Tym bardziej zatem - a maiori ad minus - możliwe stało się połączenie węzłem kary łącznej w wyroku łącznym bezwzględnej kary pozbawienia wolności z taką karą wymierzoną z dobrodziejstwem warunkowego zawieszenia wykonania, a więc w takiej sytuacji, jaka wystąpiła w wypadku łączenia kar jednostkowych w punkcie pierwszym zaskarżonego wyroku. Skoro do dnia 8 czerwca 2010 r. nie było możliwe w omawianych wypadkach orzeczenie w wyroku łącznym kary łącznej bez warunkowego zawieszenia, a po tej dacie taki wymiar kary był możliwy, to wręcz narzucała się konieczność porównania obu stanów prawnych przez pryzmat wyrażonych w art. 4 § 1 k.k. reguł prawa intertemporalnego. Nie wymaga rozbudowanej argumentacji teza, że ustawą względniejszą dla osób skazanych, w kontekście możliwości kształtowania wymiaru kary łącznej w wyroku łącznym, była ustawa obowiązująca w brzmieniu przed dniem 8 czerwca 2010 r. Wówczas bowiem, jeśli sąd wydając wyrok łączny decydował się na połączenie kar pozbawienia wolności wymierzonych z warunkowym zawieszeniem wykonania z karami bezwzględnymi, to zobowiązany był do orzeczenia kary łącznej z warunkowym zawieszeniem. Niewystąpienie natomiast przesłanek z art. 69 k.k., prowadziło to do uznania, że brak warunków do wydania wyroku łącznego. W brzmieniu obowiązującym obecnie takie ograniczenie już nie występuje. Skoro zatem, zgodnie z art. 4 § 1 k.k., ustawą względniejszą dla Radosława K. była uprzednia treść art. 89 k.k., która nie zawierała § 1a, to właśnie tę ustawę należało w jego sprawie stosować, jako że czyny, za które został on skazany wyrokami podlegającymi łączeniu miały miejsce w 2003 r. i 2004 r., a pierwszy wyrok skazujący zapadł w dniu 21 grudnia 2004 r. Sąd Rejonowy wydając zaskarżony wyrok łączny i orzekając w jego punkcie pierwszym bezwzględną karę łączną pozbawienia wolności w miejsce kar orzeczonych z warunkowym zawieszeniem wykonania i bez warunkowo zawieszenia, całkowicie pominął treść art. 4 § 1 k.k. W pełni zasadnie uchybienie to wytknął Prokurator Generalny w kasacji i niewątpliwie spełnia ono kryteria rażącego naruszenia prawa, mającego istotny wpływ na treść wyroku, w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k. W konsekwencji, wyrok Sądu Rejonowego w zaskarżonej części należało uchylić i sprawę w tym zakresie przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W jego toku Sąd zobowiązany będzie do wzięcia pod uwagę powyższej argumentacji, a węzłem kary łącznej (o ile, rzecz jasna, nie zmieni się sytuacja faktyczna, np. w postaci prawomocnego zarządzenia wykonania kary orzeczonej wyrokiem SR z dnia 23 marca 2006., 39/05) będzie mógł objąć kary orzeczone wyrokami wskazanymi w punkcie pierwszym jedynie wówczas, gdy uzna, że spełnione zostały przesłanki art. 69 k.k. Na zakończenie należy stwierdzić, że skutkiem niniejszego wyroku Sądu Najwyższego nie jest utrata mocy całego wyroku łącznego Sądu Rejonowego w C. z dnia 29 października 2010 r., jak mogłoby to wynikać to z treści stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 września 2010 r. (I KZP 14/10, OSNKW 2010, z. 10, poz. 86). Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w tej sprawie, stanowiska wyrażonego w tym judykacie nie podzielił, uznając, że wobec granic wniesionej kasacji - "w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I części dyspozytywnej" - oraz restrykcyjnego zapisu art. 536 k.p.k., w pozostałej części wyrok Sądu Rejonowego posiada przymiot prawomocności (por. wyrok SN z dnia 1 grudnia 2010 r., III K 231/10, Lex nr 653511). Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.