Postanowienie 111 0 1201109 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2010 roku

--- STRONA 1 --- Sygn. akt 111 0 1201109 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2010 roku ' Na nfldsiavfle WW? I dnifi 51192591 ' Q d°‘=*¢Pie do iniormacii publsczneg Dz. U. 112 poz. 1198 2 péin. Im Sqd Okraggowy w Warszawie, Wydzial III Cywilny W sldadzie: Przewodniczqcy : SSO Dorota Trautman ' /mg;.»@? _ ............... .. Protokolant: asystent scgdziego Monika StarostaStan (;,_f7;,¢,u ualo Q po rozpoznaniu W dniu 12 maja 2010 r. W Warszawie, na rozpraWié""'"""'""@g§1i}3§'{~;HiJ§i££;£|}i;1E;F"""""";';ZZ" sprawy z powodztwa R.C.  przeciwko Skarbowi Pa1fistwav Okrsggowemu Inspektoratowi Siuzby Wiqziennej w W. 0 zadoééuczynienie w kwocie 100 000 21 1. umarza postopowanie co do kwoty 90.000 21 Wobcc cofniooia pozwu W tej czoéci; s 0 2. W pozosta1ej czqéci powodztwo oddala; 3. nieuiszczone koszty sqdowe przejmuje na rachunek Skarbu Paflstwa; 4. zasqdza od powoda R.C. na rzecz Skarbu Pafistwa  Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kwotq 3 .600 21 (trzy tysiqoe szeééset zlotych) tytulem zwrotu kosztow zastopstwa procesowcgo III c 12111109 Uzasadnienie Pozwem z dnia 20.10.2009 r. skierowanym przeciwko Skarbowi Pafislwa reprezentowanemu przez Okrggowy Inspektorat S1u;'zby Wiqzienne w W., powod R.C. wnosi1 o zasqdzenie na jego rzecz tytu1em zadoééuozynienia kwoty 100.000 ziotyoh z ustawowymi odsetkami od dnia orzeczenia do dnia zap1aty (pozew k. 4  6). Na rozprawie W dniu 12.05.2010 roku powod cofnaj powodztwo co do kwoty 90.000 z1otych wraz ze zrzeczeniem siq roszczenia w tej ozqéci (14.61) i tym samym ostatccznie wniosi 0 zasqdzenie zadoééuczynienia w kwocie 10.000 z1otych 2 ustawowymi odsetkami od dnia orzeczenia do dnia zaplaty (k. 6162).  W uzasadnieniu pozwu powod pod11osi1, iijako osadzony przebywa1w oiasnych, przeludnionych celaoh, w ktoryoh by1y nieszozelne okna, zdewastowany sprzgt kwaterunkowy (1oZka, taborety), poclioga, instalacja elektryozna, tynk sypiqoy siq z sufitu oraz brak by10 wydzielonej czegéci sanitarnej WC. Powyzsze, W uznaniu powocla naruszybjego dobra osobiste (k. 16). Pozwany Skarb Pafistwa  Okrqgowy Inspektorat Shliby Wiqziennej, reprezentowany W niniejszym postopowaniu przez Prokuratorio Generalnq Skarbu Pafistwa (k. 2?  34) Wniosli o oddalenie powodztwa. Przyznah ii istotnie, z uwagi na panujape powszechnie w zaldadach karnych przeludoienie, powod mog1 przebywaé w takich warunkach, jednakze pozosta1e warunki bytowe i sanitarne powod miai zapewnione. Pozwany podkreélal, Ze istniejape przeludnienie w jednostkach penitencjarnych nie jest zawinione przez to jednostki, a o fakcie przeludnienia zawiaciomiono sqdziego penitencjarnego. (14.2833) Szld ustalil nastgpuj qcy stan faktyczny: A A . Powod R.C. rozpoozaj odbywanie orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolnoéci w Iutym 2008 roku. By’: to jego drugi pobyt W jednostkach penitencjamych. Po raz pierwszy powéd przebywa1’ w arcszoie éledczym w okresie od 28.09.2001 roku do 23.10.2001roku i byfto Areszt §ledozy S.. Obeonie z uwagi na orzoczonq Wobec powoda karcg pozbawienia wolnoéci powod przebywa1 W Areszcio Sledczyin S. w okresie od dnia 13.02.2008 roku do dnia 15.04.2008 roku, oraz od dnia 10.02.2009 roku do dnia 03.07.2009 roku. Nastopnie powod przeniesiony zosta1 do Arésztu 81:zdczego B. W ktorym przebywa nada1.(dow6dzeznania powoda k. 61) ' --- STRONA 2 --- W Areszcie §Iedczym S. poW6d umieszczony by1W celi czteroosobowej, W ktérej by/10 iaccznie z powodem 5 osadzonych, (dowod: zeznania powoda k. 61, okolicznoéé niesporna ) Poza sporem pozostaje to , Ze W celi W ktorej przebywai poW6'cl. W _AS_'S. '_panoWg11o pr_Zo1odnienie, jednakic umieszozenie osadzonych W Warunkach, W ktorych powierzclmia_'mieszkali1a_Wyn_o_si1a_oiniej nit 3 ml nastqpowafio na podstawie zarzqdzefi Dyrektora Aresztu §ledoze_go z_dnia_101_.07._2009 roku. z dnia 02.01.2009 roku, z dnia 01.07.2008 roku, z dnia 02.01.2008 roku wydanych W oparoiu o art. F248 '§ “'2 kkw (dowéd: dokumenty k. 36, 38, 40, 42). O powyzszym kaidorazowo powiadamiano sad‘ penitencjarny (dowod: dokumenty k. 35, 37, 39, 41). Powod W okresie W ktoiym przebwvat w Areszcie 8]edczym S. nie zgfaszaf skarg na z powodu przeludnienia W celi ani tei nie wnosili innych zastrzeiefi, takze co do warunkow bytowosanitarnych w tej jednostce, WTQCZ przeciwnie podawah 2e innycl1)zastrzeie1‘1 co do tej jednostki penitencj amej W ogole nie byte. (dowéd: zeznania powoda k. 61) "* W Areszcie §ledczy1n B. powod przebywa od dnia 03.11.2009roku. W jednostce tej rowniei panowaio przeludnienie. Osadzeni umieszczeni byli na czas okreélony W celach, gdzie powierzchnia przypadajztca na jednego osadzonego byta mniejsza niz 3 ml, na podstawie zarzqclzenia Dyrektora Aresztu §1odczego W B., z dnia 29.09.2008 roku Wydanego rownie W oparciu o art. 248 § 2 kkw. ( doW6d: dokumenty k. S2). PoW6d umieszczony byi W celi czteroosobowej, W ktorej byio iqcznic z powodem 5 osadzonych, i W takich Warunkaoh powod przebywai przez 6 miesiqcy. Obecnie powod przebywa W celi czteroosobowej, W ktoroj umieszczonych jest czterech osadzonych. Kqciki sanitarne W oelach, W ktoiych przebywai powod znajdowabr sing, by1y Wydzielone od reszty oeli W sposob trwaiy, zaskonkq z tworzywa sztucznego. W celach znajdowaly sicg poiki i szafki, tue ostatnie nie posiada1y Zadnych drzwiczek. Okna , %oika i caie znajduj ape sio W celaoh wyposaienia nie byty noWe, raczej Wieloletnie, Wymagajape napraw, :1 nawet Wymiany . §ciany , podiogi Wymaga1y remontu. Zdarzaiy sig awarie elektrycznoéci co skutkowailo tym , Ze przez nawet 23 dni byiy przerwy W dostawie energii eiektrycznej, (dowod: k. 61 zeznania powoda)  Areszt gledozy B. jest co roku Wizytowany przez sqdziego penitenojarnego a ostatnia taka Wizytacja miata miejscc W paidzierniku 2009 (k. 49  51). Powod nigdy nie z.g1asza1 skarg odnoénie Warunkow, W ktorych przebywai takie W tej jeclnostce penitencjamej (dowod: zeznania powoda k. 62). ' Sqd zwaiyl co nastsgpujez Powod Wskazat, Ze roszozenie swoje opar1na art. 77 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 23, 415, 417, 445, 448 k.c. art. 4, 5, 10 k.k.w. oraz art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Cz1oWieka. Powod podnosit, 12 przebywajqc W aresztaoh éledczych traktowany byt W sposob poniiajapy poprzez umieszczenie go W przeludnionej celi, W ktérej byty nieszczelne okna, zdewastowany sprzqt kwaterunkowy (162ka, taborety), podkmga i instalacja elektryczna, tynk sypiqcy sis; 2 sufitu oraz, ze brak byto wydzielonej czqéci sanitarnej WC. Na skutek takiego traktowania naruszone zostafy, zdaniem poWoda,jego dobra osobiste w postaci godnoéci oraz prawa do intymnoéci. W ocenie Sztclu powodztwo niejest zasadne. Dobra osobiste cztowiekajak W szczegolnoéci zdrowie, woinoéé, czeéé, wolnoéé sumienia, nazwisko iub pseudonim, Wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykainoéé mieszkania, tworczoéé naukowa, artystyczna, Wynalazcza i racjonalizatorska pozostajq pod ochronq prawa cywilnego. Wymieniony W tym przepisie katalog dobr osobistyoh nie jest Wyozerptljqcy i pod ochronq plrawa niewqtpliwie mogq pozostawaé i inne nii Wymienione W nim dobra osobiste, W tym Wskazywane przez powoda prawo do intymnoéoi. Ten ozyje dobro osobiste zostaio naruszone moie Zqdaé od osoby, ktora dopuéciia sio naruszenia, aby dopeiniia czynnoéci potrzebnych do usuniqcia skutkow naruszenia. Mote takie Zqdaé zadoééuczynienia pieniqinego na zasadach przewidzianych W kodeksie oyWiInym.(art. 24 kc, art. 448 kc) _  --- STRONA 3 --- W sprawach o roszczenia z tytuiu naruszenia dobr osobistych ustalenia i oceny Wymaga przede Wszystkim to czy i jakie dobro osobiste zostato naruszone lub zagroione, a W dalszej kolejnoéei stwierdzenia bezprawnoéci dziaiania sprawcy lub istnienia okolicznoéci bezprawnoéé te wyiapzaj apyeh. W orzeoznictwie dominuje poglqd, iZ Pafistwo ma obowiqzek zapewnié godziwe Warunki odbywania kary pozbawienia Wolnoéci. Sacd Najwyiszy W uzasadnieniu wyroku z dnia 28.02.2001’ roku syg. akt V CSK 431.106 Wyrazii poglqd , 2e ,,Wy1nog zapewnienia przez Pafistwo godziwyeh Warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jestjednym z podstawowych Wymogow nowozytnego pafistwa prawa, znajduj a_eym W3/raz W normach prawa miedz}/narodoWego" i , ,,2e stanowi o tym m .in. art. 10 ust. lratyfikowanego przez Polske Miedzynarodowego Paktu PraW_ Osobistych i Publicznych Z dnia 19.12.1966 r gtoszapy ,Ze kazda osoba pozbawiona \»\’O1l'lO§01bQdZ16tl'3k1IOW&I‘lfl W sposéb humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godnosici oziowieka ,, oraz, ,,art.3 Europej skiej Konweneji Praw Cztowieka i Podstawowych Wolnoéoi Z dnia 4.12.1950 r stano\viapy , Ze nikt nie moize byé poddany torturom ani nieludzkiemu lub ponizajqcemu traktowaniu lub karaniu co wprowadza obowiqzek wtadzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym W zak1adach karnych godziwych i humanitarnych warunkow odbywania kary pozbawienia wolnoéci , nienaruszajapych godnoéci ludzkiej. Z tym poglqdem Sardu Najwyzszego W ooenie Sagdu nie sposob sie nie zgodzié ale odnoszap te rozwazania na grunt niniej szej sprawy niewqtpliwie naleiy stosowaéje ze szczegolnq rozxvagq. W Zarzuty powoda sprowadzajq sie giownie do przeludnienia cei W ktoryoh powod odbywai kary, ioh Warunkow teehnicznolokalowyeh oraz co do kqcikow sanitarnych sprowadzat sir; do ioh krytyki 2 powodow niewystarczajaceej zdaniem powoda ieh izolaeji od reszty celi. Zatem jak wynika z zebranego W niniejszej sprawie materiatu dowodowego istota problemu Wylnagajapego oceny zasadnoéei powodztwa W kontekéeie okreélonego pozwem roszezenia opartego na art. 24 W zw. art. 448 kc sprowadza sie do kwestii przeludnienia cel, ziych Warunkow teehnieznyeh i sanitarnyoh oraz Wplywu tych okolicznoéei na zasadnoéé roszezenia powoda. Nie wyniaga szczegolnego omowienia Sam art. 1 10 §_2 kkw okreélajqcy normy rnetraiowe W celach jako , Ze jest to okolieziioéé W zasadzie przyznana przez pozwanego, pozwany nie zaprzecza, Ze W_j6€11’10S1lka.C1'l lpenitenejarnych W ktoryoh powod przebywai byio przeiuclnienie i nie byio zachowanych okreélonych przepisami kodeksu karnego wykonawezego norm nietraiowych. Za bezspornq, bowiem W istocie nie kwestionowanq, uznaé naleiy te2 okolieznoéé przywoiywanyeh przez powoda ogolnie trudnyoh Warunkow technciezno lokalowyeh bo Wymagajapyeh odnowienia ezy nawet remontu. O_ ile jednak zdaniem Sqdu moina przyjqé, Ze od_byWz1nie kary pozbawienia Wolnoéci W takich Warunkaeh W jakich powod przebywai obiektywnie prowadzi do naruszenia godnoéci cziowieka to jednaka nie oznaczajeszeze zasadnoéci niniejszego powoclztwa. Nie moina bowiern zapominaé i o tym , Ze Wszyscy skazani, nie tylko powod, odbywali _i odbywqj qkary pozbawienia Wolnoéei W Warunkaoh zbliionyeh a nawet takich sarnyeh co powod. W tyoh realiaoh i Warunkach jakie ohecnie W zakiadaeh karnych paiiujq skazani majq zapewnione i respektowane Wszelkie inne prawa i to nie tyiko te bedqoe gwarantem zachowania i poszanowania godnoéci eziowieka ijego intyrnnoéci ale i te zwiqzane ze sferzr rozrywki czy edukaoji. Powod okolicznoéeiom tym nie zaprzeczaf. Powéd miat zapewnione spacery zgodnie z O1JO\\=‘1E1_ZUj€;[G)/H1iI1OI’ITlEtIl"l1, cele W)/PCISZIZOIIG byly W niezbedne sprzety, érodki higieny, owszem vqyposaienie nie byio noWe a érodki higieny podstawowe jednak byly zapewnione odpowiednio do posiadanych érodkow i mozliwoéci oraz Wymaganych W tym zakresie norm. Zdecydowana Wiekszoéé zakiadow kamych czy aresztow éiedczyoh pochodzi Z okresu kiedy obowiqzywaty inne standardy i byiy inne moiliwoéoi nie tylko finansowe ale i teohniczne. Aktualnie sukcesywnie jednostki penitenej arne, W tym Areszt éledezy B., W ktérym powéd nadal przebywa, sq remontowane. a nawet modemizowane, co przyczyni sie zapewne W przysztoéci do poprawy warunkow odbywania kar pozbawienia wolnosici przez; osadzonych. Nie moina niewatpliwie zapominaé o przywvotywanych wyiej normach prawa miedzynarodowego ale nie mozna zdaniem Setdu oozekiwaé, Ze obowiqzujqce normy i standardy istniejqce od Wielu lat w krajach Europy zachodniej, ozy krajach wysokorozwinietyeli dostosowane zostanq W Polsce W stosunkowo krotkim czasie. Nie 1noZna zapominaé o tym, Ze wyznacznikiem zmian, takie, a nawet przede Wszystkirn, tych ekonomicznych, jest ogoina sytuaoja ekonomiezna danego kraju, jego rnozliwoéei finansowe i ogoinie panujqcy standard i poziom Zycia caiego Zyjapego W danym kraju spoieezefistwa. N16W£ttp11\Ni6 Warunki osob odbywajapych kary pozbawienia Wolnoéei, W tym powoda nie naleiq do komfortowyeh ale tei i takie nie majg bye, niewqtpliwie jednak powinny byé one przyzwoite i o odpowiednich do penalnego oelu ktoremu majq sluiyé standardzie. ‘Niewagpli\vie obowialzek zapewnienia tego Spoczywa na Wiadzy publioznej aie tei podobniejak na zapewnieniu godziwych Wl'1runkc'>w opieki dla mlaiych dzieeijak Ziobki i przedszkola czy szkoiy, godziwych Warunkow leozenia czyli np. szpitalach, W ktorych Werunki, co jest powszechnie znane, sq bardzo trudne, nie wspominajqc jui o otoczeniu opiekq ludzi starszyoh, niedoieinyoh czy eieiko ehorych iub po prostu codziennej pomooy ludziom berdzo biednym ‘i nieporadnym ozyli caiy System opieki spoiecznej. Rozwiagzanie tych Wszystkich problemow nie\va;p1iWiejest obowiqzkiem Pafistwa jednak zaleinyrn odjego umoiliwoéei finansowyeh. Wybor priorytetow i kolejnoéci rozwiaczywania tych Wszystkich plioblemow zawsze bedzie dyskusyjny. Wieie jeszoze --- STRONA 4 --- obecnie aspektow publicznej dziaialnosci Pafistwa jest niedofinansowanych co jest efektem Wielolemich zasztosci i sytuacji ustrojowyeh i spoiecznoekonomicznyeh Polski. Rozwiqzanie problem6W Wieziennictwa W Polsee jestjednym z nich ale tez nie jest zalezne od dobrej ezy ziej Woli pozwanego cg/jakiegokolwiek innego podmiotu, jest skutkiem standardu catego Pafistwa i nalezy mieé tylko nadzieje, Ze Wszystkie aspekty publieznej dziaialnosei Paristwa z ozasem beds odpowiadaé standardom oczekiwanym przez samo spoteczefistwo. Reasumujap z eats pewnoseia stanem godnym aprobaty nie moze byé istniejacy obecnie system penitenej arny i niewqtpliwie istnieje konieoziiosé Wzmoienia dziaiafi Paiistwa W celu zmiany istniejapego obecnie stanu rzeczy, tak by standardem nie byio osadzanie w zakiadach karnycb osob pozbawionych Wolnosoi W Warunkaeh naruszania ich godnosci. Dziatania takie sajuz sukcesywnie dokonywane co byio sygnalizowane wyzej. Zdaniem Sadu jednak o ile powéd niewatpliwie przebywat W Warunkach odbiegaj apych od normy Wskazanej W art. 110 § 2 kkw i trudnych Warunkaoh techniozno  lokalowych, to mimo Wszystko Warunkow tych nie moznajednak okreslié jako niegodziwych, nieludzkich, niehumanitarnych czy ponizajzrcych jak podnosit to powod. Odbywajqc kare pozbawienia Wolnosci kazdy osadzony, W tym i powéd powinien liczyé sie z tym, Ze jest to kara odbywana W warunkach nie zawsze oczekiwanych przez skazanego, powviqzana zawsze z mniejszymi czy Wiekszymi dolegliwosciami czy utrudnieniami, czesto trudnymi Wrecz do zaakceptowania, taki bowiem jest i powinien byé jej charakter. Realizowanie kary pozbawienia Wolnoéci przez pozwanego Wobeo powoda nie miaio charakteru jednostkowego i nie 'stanoWi1o represji Wobec jego osoby ale stanowiio standardowe reaiizowanie tego rodzaju kary Wobee Wszystkieh skazanyeh. Realizowanie tej kary odbywalo sic; zatem tez W Warunkaeh obecnie istniejqcych We Wszystkich niernal jednostkach penitencjarnych W kraju i adekwatnie do moiliwosci Paristwa W tym zakresie. Tym samym zdaniem Sqdu o ile naruszenie débr osobistych powoda miaio miej sce to stopiefi zawinienia naruszyeiela tyeh d6br uznaé nalezy za nieznaczny. Stopiefi winy i W ogéle zawinienie nalezy brat’: pod uwage bowiem jest to istotne, a WFQCZ decydtljape przy ustalaniu zasadnosci tego rodzaju roszczenia jakiego doohodzi niniejszym pozwem poWod tj. zadoséuczynienia. Pozwany W zaleznosci od posiadanych Warunkow i mozliwosci umieszcza skazanych W swoieh jednostkach penitencjarnych, nie majqc przy tym jednak zadnego Wpiywu na ilosé skierowanyeh do jego jednostek do odbyeia kary osob i majac jednoczesnie obowiazek przyjeeia kazdej takiej osoby. Omawianejuz Wyzej problemy Pafistwa W sferze dofinansowania m.in. W’1QZ16l"ll"l1C'[W3 sq faktem ale nie mogq bye uznane za przejaw ztej Woli ezy zawinienia i uzasadniaé przyznania poWodoWi zadoséuezynienia. Faktem jest, ze eele W ktoryeh przeb)/Wat powod nie odpowiadaly norrnom metraiowym aie i normom tym zapewne nie odpowiadaja niejedne W&1'l1I‘l1(1 praey ludzi ozesto ciezko pracujapycli , ehoryoh W szpitalach. Nierzadko tez rodziny W kraju mieszkajq W mieszkaniaeh nie zapewniajacych jej ezionkom minimum intymnosoi. Takie jednak jeszcze standardy istniejaw Polsce i ehoé sq trudne do zaakceptowania to nie dziwiaa bo takie tylko lezaw mozliwoseiaeh tak samyeh obywateli jak i caiego Paristwa. Sam fakt Zycia W ubéstwie, biedzie, leezenia W istniej acyeh W Wiekszosci poiskieh szpitali trudnyeh Warunkach techniozno lokalowych niewatpliwie takze uderza W sfere godnosei cziowieka ale nie uzasadnia od razu roszozenia majqtkowego. Tak samo jest z roszezeniem powoda, ktore W swietle Wszystkieh powyzej podniesionyoh okolioznosci W ocenie Sadu jawi sie jako nieuzasadnione i jako takie podlega oddaleniu. Majac powyzsze na uwadze orzeczono jak W sentencji wyroku w pkt 2. ' " Zgodnie z treseia art. 203 § 1 kpo pozew moie byé cofiiiety bez zezwolenia pozwanego az do rozpoczeeia rozprawy , a jezeli z cofnieoiem poiaaczone jest zrzeczenie sie roszczenia  az do wydania wyroku. W niniejszej sprawie powod na ostatniej rozprawie cofnaj W czeéci, a mianowicie co do kwoty 90.000 Z1, dochodzone pozwem pierwotnie roszczenie. Zgodnie z tresciq art. 355 § I kpc Sad vsydaje postanowienie 0 umorzeniu postepowania, jezeli powod cofnai pozew ze skutkiem prawnym. W niniejszej sprawie cofniecie pozwu nalezato uznaé za skuteczne i co z_kolei uzasadniaio umorzenie postepowania W tej czeéci o czym orzeczono jak w pkt l wyroku. O kosztach postepowania Sad co do zasady orzeki na podstawie a:t.98 kpc. Z uwagi na aktdalnat sytuaeje majqtkowq powoda, ktdra nie zmieniia sie zasadniczo od do tej jaka stanowiia podstawe do zwolnienia powoda od kosztow sstdowych (k. 13 postanowienie) za uzasadnione na podstawie art!02 kpc Sad uznai nie obciazanie powoda tymi kosztami i o ezym orzeezono jak W pkt 3 wyroku. Z uwagi na wynik postepowania i brak uzasadnionych podstaw do odstapienia od obciazania powoda obowiazkiem zwrotu pozwanemu kosztow zastepstwa procesowego Sad orzekt jak W kt 4 Wyroku. Podstawe rozstrzygnieeia W przedmiocie zasqdzenia zwrotu naleznych kosztow zastepstwa procesowego stanowi § 6 pkt 6 Rozporzadzenia Mini‘stra'Sprawiedliwosei 2 dnia 28.09.2002 r w sprmvie opfat z czynn0.s‘c:' radcéw prawnych (...) oraz art. 1 1 ust. 3 ustawy z dnia‘8 lipca 2005 r. o Prokurarorif Generafnej Ska:bu Paristwa (Dz. U. z dnia 6 Wrzesnia 2001".) _