Wyrok 1 c 1113110 Na P

--- STRONA 1 --- Sygn. akt 1 c 1113110 Na P°d5i§W1@ qsiawy 2 dnia 6.09.2001 r. 0 dnsifiple d°'“!°Fm@@I1PUb110§fi@JDZ 112 pnz. 1198 z porn zm przekazanolnfurm "e bli f ionni _ a»;_ pu 02121 w 5 dokumentu lub w furmie przetworznnq W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ __ ’ \, W8? azwishe 0 Dmmpca201% ........ ....... ........51 ~:2@@1m1 .1 adres wnioskodawcg; ........ . Sad Okrggowy W Warszawie Wydzial I Cywilny W sldadzie nastapuj qcym: Przewodniczacy SSO Paulina Aslanowicz Protokolant protokolant stazysta Monika Kowalczyk p0 rozpoznaniu W dniu 18 lipca 2012 roku W Waxszawie na rozprawie sprawy z powédztwa T. A. przeciwko Skarbowi Pafistwa — Ministrowi Sprawiediiwoéci 0 zadoééuczynienie I. Oddala powédztwo; II. Nie obciaza powoda T. A. kosztami zastqpstwa procesowego strony pozwanej. Sygn. akt I C 1178/10 UZASADNIENIE Pozwem wniesionym dnia 30 listopada 2010 roku (data oddania wadministracji Zakiadu Kamego) powéd T. A. Wniésl 0 zasadzenie od Skarbu Pafistwa — Ministerstwa Sprawiedliwoéci kwoty 200.000 Z1 tytxfiem zadoééuczynienia za naruszcnie débr osobistych, w szczegélnoéci godnoéci. W uzasadnieniu pozvvu powéd podniésl, 2e Wj€d1'1OS1Lk&Ch pe111'tencjamych przebywa 0d 2008 roku, a Wzadnym z zaldadéw kamych nie dysponowai prawem do co najmniej 3 m 2 powierzchni W celi oraz W Zadnej z cel pomieszczenie sanitarne nie by{0 oddzielonc od reszty pomicszczcnia, tylko odgrodzone plytami osadzonymi na katownikach. Powéd opisal, Ze w Zakladzie Kamym W Z.  Z. pomieszczenie sanitarne znajdowalo sir; na korytarzu, ale nie bylo mozliwoéci zachowania prywatno éci, a w Areszcie §Iedczym W Z. podczas korzystania z pomieszczenia sanitarnego, nogi powoda wystawaiy do poiowy drzwi, parawaniki nie miaiy nawef 140 cm Wysokoéci, cele byiy zabrudzone, niepomalowane, okna sir; nie domykabr. W jednym pdmicszczeniu osadzeni spali, spozywali posfiki, utrzymywali higienq oraz realizowali potrzeby fizjologiczne. W sytuacji przeludnienia powéd byk zmuszony egzystowaé z innymi skazanymi, z kté1ych wypowiedziami Sig nie zgadzal z uwagi na jego godnoéé i czlowieczefistwo. Zdaniem powoda wina pozwanego Wynika 2 jego odpowiedzialnoéci za skutki realizowanej polityki karnej paristwa oraz faktu wydania rozporzadzenia z dnia 219 kwietnia 2006 roku, dopuszczaj acego do przeludnicniajednostek penitencjarnych i naruszenia przepisu art. 110 § 2 kkw. Represyjna polityka karma pafistwa nie stanowi szczegélnie uzasadnionego wypadku, a --- STRONA 2 --- czasem okreélonym nie jest okres od dnia 4 wrzeénia 2000 roku, od ktorego datuje siq prz_e11_1d1f1ienie,_.i$tniejaoe do chwili obecnej (pozew k. 1). pi_$mi'_o z dnia 22 grudnia 2010 roku powéd uzupe1ni1 uzasadnienie pozwu, podaj ac, Ze od dnia 04 listopada 2008 roku do dnia 26 czerwca 2009 roku przebywal W A§c$:_z1;ie_$ledczylfl W B.; Brak by1o tam biezaccj wody, W celi trzyosobowej przebywalo siédlniu skazanych, nie bylo oddzielenia urzadzeli sanitarnych od reszty pomicszczenia, brak bylo odpowiedniej Wentylaoji, 1oZka nie mialy atestow, byiy pokrzywione, mialy dospawane listwy trzymajace deskg do spania. Kaciki sanitame W celach, W ktorych przebywal powod, byly oddzielone tzW. parawanikami, skladaj acymi sig z kilku stalowych katownikow 1 kilku desek. Na écianie byla Wilgoé ko1o okna. Od dnia 22 marca 2004 roku do dnia 22 grudnia 2004 roku powod przebywal W Areszcie §iedczym W G.. Warunki byly tam nieodpowiednie  loika byly stare z do spawanymi drabinkami, okna stare, niedomykaj ace siq. Brak bylo bieiacej ciepiej Wody. Kapiel W laini odbywala siq raz W tygodniu bez poszanowania intymnoéci. Brak by1o odpowiedniej Wentylacji. Pomieszczenie sanitarne nie bylro oddzieione od reszty pomieszczenia, gdyz by! jedynie parawanik Z folii. Cele nie speinialy wymogu zapewnienia 3 m2 na jcdnego osadzonego. Od dnia 30 czerwca 2010 roku do dnia 13 sierpnia 2010 roku powdd przebywal W Areszcie Qledczym W Z.. W celach bylo brudno, farba odpadala ze écian i sufitu, panowala Wilgoé, robactwo, a okno zamykaio siq na gwoidi. Kacik sanitarny by1 zamontowany przy drzwiach, tak, Ze przy korzystaniu Z toalety nogi Wystawaly do polowy drzwi, co poWodoWa1o kompletny brak prywatnoéci, takze 2 tego wzglqdu, Zc parawaniki nie mialy W1QCBj 1112 140 cm wysokoéci. Ponadto brak bylo Wentylacji. Od dnia 26 czerwca 2009 roku do dnia 30 czerwca 2010 roku powod przebywai W Zaldadzie Karnym W Z.  Z.. Ceie byly przeludnione. Kacik sanitarny, znajdujacy siq na kor}"tarzu, nie mia1 mozliwoéci zamkniqcia drzwi od kabiny. Toalety byky zabrudzonc, panowa1 W nich smrod 1 brak bylo mozliwoéci utrzymania prywatnoéci, gdyz drzwi sicg nie zamykaly. Od dnia 19 sierpnia 2010 roku poWod gaodal, Ze przebywa W Zaldadzie Karnym W G.. Cele nie spelniaja Wymogu zapewnienia 3 m na jcdnego osadzonego. Zaklad Karny po1o2o11yjest700 km od miej sca zamieszkania poW0d'a,"p1'Zez"co nie ma'm'o21iWoéoi' zobaczenia siq z rodzinq, a"" ' " psycholog odmowii powodowi pomocy. Takie warunki odbywania kary naruszajaw ocenie powoda jego godnoéé (pismo procesowe k. 12 — 13). Pozwany Skarb Pafistwa reprezentowany przcz Ministra Sprawiedliwoéci a zastqpowany przez Prokuratoriq Generalna Skarbu Pafistwa W sWoj ej odpowiedzi na pozew Wniésl o oddalenie powodztwa oraz zasadzenie od powoda kosztow postqpowania Wedlug norm przepisanych, W tym na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Pahstwa ko sztow zastqpstwa proccsowego wedhlg norm przepisanych. W uzasadnierflu pozwany Wskazal, Ze powod domaga sig zasadzenia zadoééuczynienia od Skarbu Pafistwa —_ Ministra Sprawiedliwoéci, jednak roszczcnia swe Wiaze Z dzialalnoéciq dyrektorow jednostek penitencj arnych Wymienionych W pozwie. Pozwany podniosl, Ze roszczenia powoda saw czqéci przedawnione W éwietle art. 442 § 1 k.c. W brzmieniu sprzed dnia 10 sierpnia 2007 r. W zw. z art. 2 ustawy z 16 lutego 2007 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny. Dotyczy to roszczezi zwiazanych z pobytem powoda W Areszcie §1edczym W G. W 2004 roku. Odnoénie zarzutow osadzenia powoda W celi o powierzchni przypadaj acej na jednego skazanego mniej szej ni2 3 m 2, tj. naruszenia art. 110 § 2 kkw, pozwany podniésl, Ze dzialanie takie nie nosi znamion bezprawnoéci Wobec treéci art. 248 § 1 kkw i przepisow Rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwoéoi z dnia 19 kwietnia 2006 roku w sprawie trybu postegpowania Wlaéciwych organow W Wypadku, gdy liczba osadzonyoh W zakiadach kamych Iub aresztach éledczych przekroczy W skali kraju ogolna pojemnoéé tych zakladow. Dzia1anie administracji penitencj amej W stosunku do powoda mieécilo sio W ramach Wyznaczonych przez obowiazuj acy porzadek prawny. Mimo Wystqpujapego przeludnienia nie do sz1o zrcszta zdaniem strony pozwanej do naruszénia déljr osobistych powoda, W szczegolnoéci godnoéci 1' prawa do humanitarnego traktowania. Odnoénieiatdania zasadzenia zadoééuczynienia pozwany podniosl, Ze powod nie udowodnil jego ptzesianek, tj. dzialania lub zanieohania sprawcy krzywdy, istnienia krzywdy wynikajacej z naruszenia przez pozwanego dobra osobistego powoda, zwiazku przyczynowego miqdzy krzywda a dzia1aniem sprawcy --- STRONA 3 --- krzywdy, a W przypadku bezprawnego dziaiania sprawcy krzywdy, takze Winy sprawcy. Ponadto W ocenie pozwanego powod nie Wykazal, z jakimi konkrctnie zdarzeniami iacza sie jcgo szkody oraz W jaki sposdb zostaia Wyrzadzona szkoda. Ogolne uciazliwosci i ograniczenia, Wynikaj ace z funkcji represyjnej iprewencyj nej odpowicdzialnosci karnej, zwiazane z legalnym pozbawicniem Wolnosci, nie moga byc same W sobic podstawa naruszenia konkretncgo dobra osobistego ani stanowié szkody (odpowicdzi na pozeW k. 21 — 25). W pismie procesowym z dnia 28 marca 2011 roku pozwany L1ZL1p€h1i1 stanowisko zawarte W odpowiedzi na pozew, podnoszac, Ze byiy podejmowane decyzje 0 umieszczeniu osadzonych na czas okreslony W Warunkach, W ktorych powierzchnia W celi na jcdna osobe Wynosi mniej nit 3 In 2 i mogio to dotyczyé r('>WnieZ p0Woda. Zj awisko to miaio jcdnak charakter przej éciowy. W takich przypadkach dyrektor Wiaéciwej jednostki skladai informacje do Wiasciwego sedziego penitencjarnego. a dyrektor okregowy sluzby Wieziennej informowai Dyrektora Generalnego Sh12by Wieziennej 0 zaludnieniu W podlegiych jednostkach pcnitcncjarnych. Przeludnienie byio lagodzone przez fakt, Ze czesé osadzonych odbyWa1a Rare W oddzialach typu péiotwaltego i miala mozliwoslé swobodnego poruszania sie po jego terenie W porze dziennej. Powod odbywal kare W takim systemic W Zakladzie Kamym W Z.. Pozwany WS1{&ZE11f, Ze W Areszcie dledczym W Z., Areszcie Sledczym W P. i W Zakladzie Karnym W G. powéd nie przebywai W Wanlnkach przeludnienia. Jednostki penitencj arne, W ktorych przebywai powod, byly Wizytowane przcz sedziow Wizytatorow ds. penitencj arnych, ktorzy nie dopatrzyli sie nieprawidiowosci. Byiy takze kontrole inspekcji sanitamej. Wszystkie cele mieszkalne W jednostkach penitencjarnych, W ktorych przebywal powdd, byly i sa wyposazone W odpowiedni sprzet kwatenmkowy, zgodnie z Wymogami okresionymi W art. 110 § 2 kkw. Do cei mieszkalnych zapewniony jest C10piYW sWieZego powietrza, kazda cela oswictlona jest zgodnie z normami oraz posiada sprawna instalacje Wentylacyj no  grawitacyjna. W kazdej celijest Wydzielony i zapewniajacy intymnoéé kacik sanitamy Wyposazony W WC oraz dostep do bieiacej Wody. W zakiadach typu po1otWartego Weziy sanitarnc umicszczone sa zazwyczaj poza celami"mieszkalnymi. Osadzeni majan prawo do korzystania z ciepicj kacpieli W iaini raz W tygodniu oraz moiliwosé korzystania z zajeé kulturalno  oswiatowych i sportowych. Pozwany Wskazal réwniez, Ze Wysokosc Zadanego zadoscuczynienia nie znaj duje uzasadnienia nie tylko W swietle zasad doswiadczenia Zyciowego, lecz takze W reguiach zdrowego rozsadku (pismo procesowc k. 30 — 33). W dalszym toku postepowania strony podtrzymaiy swojc dotychczasowe stanowiska W sprawie (pisma procesowe k. 114 115, k. 125 — 12?, k. 131, k. 139, 162 — 163 oraz protokoly rozpraw k. 157 i k. 288)./. ' Sad Okrcgowy ustalil nastepujacy stan faktyczny: T. A., urodzony W dniu (...), po tymczasowym aresztowaniu go W Areszcie Sledczym W G. W okresie od dnia 22 marca 2004 roku do dnia 22 grudnia 2004 roku i odbyciu kary porzadkowej W Zakiadzie Kamym W K. i Areszcie §1edczym W B. W okresie od dnia 29 Wrzesnia 2005 roku do dnia 12 paidziernika 2005 roku oraz zastepczej kary pozbawienia Wolnosci W Areszcie §1edczym W B. W okresie od dnia 16 Iistopada 2007 roku do dnia 22 grudnia 2007 roku, trafii W celu odbycia kary pozbawienia Wolnosci za przesttgpstwo przewidziane W art. 280 § 1 kk do Aresztu §ledczego W B., gdzie przebywal od dnia 05 listopada 2008 roku do dnia 25 czerwca 2009 roku. Podczas pobytu powoda W tej jednostce penitencj amej Wystepowaio okresowo nieznaczne przeludnienie. Stan zaludnienia W stosunku do poje1nnosciA1'esztu Qledczego Wahal siq od 114% W iistopadzie 2008 roku i czerwcu 2009 roku do 101% W grudniu 2008 roku. O fakcie Wystepowania przeludnienia zawiadamiany by} sedzia penitencj amy. Srodkiem zaradczym podjetym przez Wiadze Aresztu Qledczego byio ' przenoszenie osadzonych z cel tak, aby jak najmniejsza ich ilosé przebywaia W Warunkach przcludnienia. Osadzeni byli umieszczani W celach, W ktoxych powierzchni mieszkalna na jeclncgo osadzonego byla mniejsza niz 3 m 2, na czas okreslony jednego miesiaca. Cele mieszkalne byiy Wyposazonew odpowiedni sprzet kwaterunkowy. Kazdy osadzony miai --- STRONA 4 --- osobne 16Zko koszarowe Wraz Z niezbednym sprzetem kwaterunkowym oraz sprzet zapewniajacy utrzymanie higieny. Kaciki sanitame 2 WC i umywalka, byiy Wydzielone od reszty celi konstrukcjaz piyt Wiérowych o Wysokosci 140  200 cm i zamkane drzwiami przesuwnymi lub zaslona. W okresie pobytu powoda W Areszcie 81edczym W B. rozpoczeto przebudowe kacikow sanitarnych. Nowa Wersja kacika sanitarnego by1a zbudowana z piyt drewnianych o Wysokosci od 2 do 2,2 metréw 2 przesuwanymi drzwiami. Urzadzenia sanitarne usytuowane byiy W sposob zapewniajqcy intymnosé przy korzystaniu z nich. Osadzeni spozywali posiiki W celach z uwagi na brak oddzielnego pomieszczenia jadalni. W celach byi staiy do step do bieZa,cej zimnej Wody, a raz W tygodniu osadzeni korzystali Z ciep1ej kapieli. Powod by} zatrudniony spoiecznie jako sprzatajacy oddziaiy 1 z tego tytuiu miai prawo do czestszych kapieli. Kaidy osadzony mog1 zwracac sie o Wydanie dodatkowych srodkow higieny. Cele mieszkalne posiadaly sprawna Wentylacje grawitacyj 113,. U.rza,dzenia wentylacyjne byly regulamie kontrolowane przez wyspecjalizowane podmioty zewnetrzne. Usterki sprzetu kwaterunkowego byiy usuwane na biezaco. Cele mieszkalne by1y systematycznie rernontowane i malowane i nie byly zaWi1gocone. Do dyspozycji osadzonych pozostawaiy swietiice oddzia1owe oraz swietlica centralna, Wypozyczalnia ksiazek, urza,dzenia"audioWizua1ne W swietlicy i W celach. Osadzeni mieli mozliwosé prenumeraty prasy, a ponadto do Aresztu 81edczego byla dostarczana prasa ze zwrotow 2 sieci (...) S.A. Powod prenurnerowal prase. Kontrole Aresztu 81edczego W B. przez sedziego penitencjarnego Sadu Okregowego W Katowicach nie stwierdzaiy uchybiefi i nie zawieraly zalecefi maj acych na celu ich usuniecie. Powod nie skiadai skarg na Warunki bytowe do Dyrektora Aresztu élledczego, do sedziego penitencjarnego ani do instytucji zewnetrznych. Nie zw1'aca1 sie tez do Wychowawcow ze skargami czy prosbami W sprawach kontaktow Z rodzinai bezpieczefistwa W celi.  D0w0dy.' informacja 0 pobytach i orzeczeniach k. 26  29, notarki sfuzbowe z Aresztu fiedczego w B. k. 34  35 1' J 66  1' 67, k. 36, k. 37, 38; zawiadomienia 0 przekroczeniu p0jemn0§ciA.§wB. Ia 39, 41, 43, 45, 47, 49, 51, 53; zarzqdzenia nr (II), Ll), (..), (’...), (..), (H), (II), (..) Dyrekrora AS w B.""0':1'mies2czen'iu rifddzonych w warunkach, ‘w ktérych ’ ' " powierzchnia w cell’ wynosi mniej nit 3 m 2110: osobeg k. 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, 54," sprawozdania z wizyracji A8 w B. przez sgdziego ds. penirencjarnych k. 5 7  64, 65  71'; mlfarka sfuzbowa z AS w B. k. I68 — 1 70, 61’ takZe zeznania swiadka K J k. 427 — 429 omz zeznania powodak. 323 — 324,‘ W Zakiadzie Karnym W Z. T. A.przebyWa1 W okresie od dnia 25 czerwca 2009 roku do dnia 30 czerwca 2010 roku. .1est to Zakiad Kamy typu polotwaitego z oddziaiem otwartym. Osadzeni moga W ciagu dnia poruszaé sie po jego terenie W godzinach otwarcia oddzialow mieszkalnych tj. od 8:30 do 12:00 oraz od 14:00 do 16:45. Cele W oddzia1ach mieszkainych otwarte sq caia dobe. Podczas pobytu powoda W tej jednostce penitencja1'nej okresowo Wystepowalo przeludnienie, ktorego stan Wahai sic; od 100,43% W kwietniu 2010 roku do 113,53%W czerwcu 2009 roku. Powod przebywal W celi, W ktorej powierzchnia mieszkalna na jednego osadzonego byia mniejsza nii 3 m 2 przez 85 dni, tj. od dnia 25 czerwca 2009 roku do dnia 22 paidziernika 2009 roku. O Wystepowaniu przeludnienia Zakiadujego Wiadze informowaiy sedziego penitencjarnego Sadu Okregowego W Gliwicach. W Iatach 2003  2007 Wszystkie pawilony rnieszkalne W Zakladzie Kamym W Z.przesz1y remont kapitalny, W Wyniku ktorego Wszystkie sale zosta1y odnowione, Wy1o2one kafelkami, Wyposaione W nowy sprzet kwaterunkowy, a ubikacje W sedesy podwieszane z gornopiukiem. W celach mieszkalnych zo stala Wymieniona stolarka‘ okienna i drzwiowa na nowa, typu PCV, W Wyniku czego Wszystkie okna sa_ rozwieralno  uchylne z dodatkowymi W'yW16ffZI111{ElI'I11 2 moiliwoscia, regulacji doplywu powietrza. W celach znaj duja, sie otwory Wentylacji grawitacyj nej, ktora jest corocznie kontrolowana przez Spohizielnie (...)z siedziba W Z.. Pomieszczenia 1azienek i WC maja, umywalki i Wydzielone kabiny, Wiec intymnosc przy ' korzystaniu z urzadzefi sanitamych jest zapewniona. Wszystkie cele Wyposazone saw odpowiedni sprzet kwaterunkowy. W okresie pobytu powoda W Za1<1adzie Karnym W Z.przepisy nie Wymagaiy stosowania drabinki do 1621121 pietrowego. Po zmianie przepisow drabinki zosta1y~ dospawane do istniej a,cych iozek. W pawilonie D kaciki sanitarne --- STRONA 5 --- umieszczone sa, W celach mieszkalnych. Powdd przebywal tam tylko jeden dziefi przed transportem do Aresztu 8lcdczego W Z.. W latach 2006  2007 kaciki zostaiy Wydzielone 2 cel mieszkalnych i calkowicie zabudowane. Osadzeni otrzymuja, srodki czystosci na okresy miesieczne. Ponadto mogli zwracac sie do Wychowawcy lub oddzialowego pawilonu mieszkalnego o Wydanie dodatkowych srodkéw czystosci. Po zakoficzeniu remontu pomieszczenia zostaiy zbadane przez firme (...) s.c.z R.pod Wzgledem natefzenia i rownomiernosci oswietlenia elektrycznego. Zaklad Karny zaWar1 umowe o swiadczenie uslug 2 zakresu dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji z finnaZak1ad (...), Dezynfekcji i Deratyzacji E. U.. Firma ta odpowiada za opracowanie procedur i dokumentacji systemu monitoringu zwalczania szkodnikow oraz Wykonywanie dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji pomieszczefi z chwila stwierdzenia zagrozenia. Zabiegi przeprowadzane sa co najmniej raz W miesiacu. Administracja Zakiadu Kamego kontrolowala stan Wyposaienia cel, ich stan sanitarny, W tym obecnoéé insektow. Dezynfekcja caiego Zakiadu Kamego odbywaia sie raz na kwartai, a W przypadku stwierdzenia obecnosci insektow cela byia dezynfekowana od razu. Pomieszczenia pawilonow mieszkalnych zaopatrywane saw ciepio z sieci miej skiej za pomocaw peini zautomatyzowanej Wymiennikowni, zapewniajacej automatyczna, regulacje temperatury ogrzewania W zaleinosci od temperatury zewnetrznej. Ciepia Woda jest dostarczana do paWi1on('>W mieszkalnych trzy razy W ciagu doby — do toalety porannej, dwa razy W tygodniu do kapieli W godzinach 10  12 oraz do toalety Wieczornej. Osadzeni kapali sie zgodnie z grafikiem i na kazdego 2 nich przypadaio oko1o 5 minut czasu na Wykapanie sie. Na terenie Zakiadu Karnego sa trzy boiska do gry W piike nozna, koszykéwke, siatkowke lub kometke. Jest jedna swietlica centralna, sala do tenisa stoiowego oraz sala przeznaczona do zajeé. W swietlicy dostepne sa gry planszowe oraz telewlzor. Do dyspozycji osadzonych jest biblioteka oraz czytelnia Z €l1{1Il.l£11I1Qp1‘E1S3C Osadzeni majatakze moziiwosc ogladania telewizji W celach mieszkalnych. Mega te2 korzystaé z pokazow filmowych, uczestniczyé W konkursach ogolnozakiadowych oraz W kolach zainteresowafi. Prowadzone sa rozgrywki sportowe W tenis stoiowy, szachy, domino, Warcaby, mini piike noznai siatkowke. Osadzeni korzystaja,z Wyjsé poza teren zakiadu, przykladowo do kina. Na terenie zakiadu odbywaja sie koncerty muzyczne  religijne i swieckie. Organizowane sa kursy i szkolenia przyuczajace do zawodu i pomagaj ace W poszukiwaniu zatmdnienia po opuszczeniu zakiadu. Niektdrzy osadzeni korzystali z zezwolefi na czasowe opuszczenie zakiadu oraz zatrudnienia poza terenem Zakiadu Karnego W systemie bez konwojenta lub na indywidualnych stanowiskach pracy. W Zakiadzie Kamym W Z.poWod odbywal kare pozbawienia Wolnosci W systemie programowego oddzialywania. Byi zatrudniony na terenie tej jednostki penitencj arnej W charakterze pracownika ogdlnobudowlanego. W zwieizku z uj awnieniem udzialu powoda W przygotowaniach do ucieczki Z Zakiadu Kamego zostai on skierowany do dalszego odbywania kary W zakiadzie typu zanlkiiietego — Areszcie 81edczym W Z.. Zakiad Kamy W Z.by1 kontrolowany przez sedziéw penitencjamych Sadu Okregowego WG1iWicach W latach 2009 i 2010. Sedziowie nie stwierdzili uchybiefi W realizacji zadaii Zakiadu 1 odstapili od Wydawania zalecefi powizytacyjnych. ' Dowody: informacja 0 pobytach i orzeczeniach Ia 26  29, noratki siuzbowe z Zakiadu Karnego w Z k. 72, 73, 74  75; zawiadomienia 0 przekroczeniu pojemnoéci ZK w Z. k. 76, 78, 80, 81, 82; zarzqdzenia nr (..), (..), Dyrektora ZK w Z. 0 umieszczeniu osadzonych w warunkach, w ktdrych powierzchnia w celi wynosi mniej niz 3 m 2 na osobq k. 77, 79, sprawozdanie z wizytacji ZK w Z. przez szgdziego penitencjarnego k. 83  95, 96  100, notatka siuzbowa z ZK w Z. k. I 71, a takze zeznania éwiadka P. M k. 236, zeznania éwiadka A. S. k. 455 — 456 oraz zeznania powoda k. 323  324; A . W Areszcie 81edczym W Z. T. A.p1'zebyWa1 od dnia 30 czerwca 2010 roku do dnia 13 sierpnia 2010 roku. W tym okresie W Areszcie Sledczym W Z.nie wystepowaio przeludnienie. Wszystkie cele mieszkalne Wyposaione byiy W sprzet kwaterunkowy W odpowiedniej ilosci. " Kaidy osadzony miai zapewnione oddzielne 162140 z Wkiadem do spania i otrzymywai zestaw higieniczny zawieraj acy podstawowe srodki czystosci W ilosci przewidzianej na miesiac. W razie potrzeby kazdy osadzony.mog1Wysta,pié o ich L1Z1.1pBi111Bl‘J.18, a zgoda W tym zakresie Wydawana byiaod reki. Powod nie zWraca1 sie 0 Wydanie dodatkowych srodkow czystosci. --- STRONA 6 --- Byia r6WnieZ moiliwosé zakupu srodkéw czystosci W kantynie. Kaciki sanitame umieszczone sa W celach i sa, zabudowane murowanymi scianlcami z drzwiami lub Wydzieione sciankami dziaiowymi o Wysokosci ok. 2 metrow z zasiona prysznicowac W kaciku sanitamym jest W.c. i zlew umozliwiajacy dostep do Wody biezacej. Kazdy osadzony mogl raz W tygodniu korzystac z kapieli W laini Wieziennej, W ktorej znajduje sie osiem stanowisk natryskowych. Lainia Wyposaionajest W1I1SiE11aCjQ Wyciagowai nagrzewnice. Areszt 81edczy ma podpisana, umowe Z Zak1adem(...). W ramach tej umowy Wykonywany jest raz W miesiacu monitoring oraz systematyczna dezynfekcj a, deratyzacja i dezynsekcja caiego Aresztu 81edczego. Przypadki przyniesienia wszy przez osadzonych przyjmowanych Z Wolnosci byiy ujawniane przez siuibe zdrowia Aresztu. Wilgoé W celach oraz zj awisko zaiewania cel na nizszych kondygnacjach Wynika z tego, Ze osadzeni kapia sie W celach, mimo braku takiej moiliwosci. Osadzeni moga korzystaé 2 aparatu telefonicznego samoinkasuj acego, moga, prowadzié nieograniczona, korespondencje z rodzinami, korzystaé z Widzefi na terenie Aresztu Sledczego W zaleznosci od podgrupy klasyfikacyjnej. Osadzeni majamozliwosc skiadania skarg i Wnioskow do Dyrektora Aresztu 81edczego, do sedziego penitencjarnego oraz do instytucji zewnetrznych. Otrzymuja, W tym celu papier, koperty i znaczki W ilosciach bez ograniczefi. Ponadto moga zwracaé sie do wychowawcow W sprawach swoich potrzeb. Powod nie korzystal 2 tych mo21iW0sci. Qowody: informacja 0 pobytach 1‘ orzeczeniach k. 26  29, noratki shzzbowe z Areszm Sledczego w Z. k. 101, 102  103, notarka siuzbowa z AS w Z. k. 1 72, a rakze zeznania swfadka P. M k. 236, zeznania swiadka P. K. k. 452  454 oraz zeznania powoda in 323 ~ 324; W oktesie od dnia 18 sierpnia 2010 roku do lipca 2011 roku T. A. przebywai W Zakiadzie Karnym W G., gdzie zostal przetransportowany z Aresztu Gledczego W P. W ZW1QZ1(1.1 z przeludnieniem tej jednostki. W okresie pobytu powoda W tej jednostce penitencjarnej nie W'yS’tQp0W310 zj awisko przeludnienia. Administracja Zakiadu Kamego W G. nie utrudniaia powodowi kontaktow 2 rodzinae W szczegélnosci z matka, cdrkai konkubina, zamieszkalymi W powiecie (...). Powod miai moiliwosc Widzexi, prowadzenia korespondencji oraz kontaktu telefonicznego. W trakcie pobytu W Zakiadzie Kamym W G. powdd byi zgiaszany do przetransportowania do jednostki penitencjarnej poiozonej blizej miej sca zamieszkania, jednak Wiasciwe dla niego jednostki W poblizu miejsca zamieszkania byiy przeludnione. Cele mieszkalne W Zakiadzie Karnym W G. sawyposaione W sprzet kwaterunkowy W odpowiedniej do liczby osadzonych ilosci, cele sa,wenty1oWa11e, posiadaja okna i Wiasciwe oswietlenie zgodnie z normami. Kaciki sanitame sa, Wyrnurowane z osobnymi drzwiami. W celach jest Woda biezaca ciepia i zimna. Stan Wyp0SE1Z€1'11& ce1 jest kontrolowany raz W roku przez siuzbe kwatermistrzowska. Pod Wzgledem czystosci i obecnosci insektow cele kontrolowane sa, raz W miesiacu przez siuzbe zdrowia. W przypadku stwierdzenia obecnosci insektow niezWiocznie przeprowadzana jest dezynsekcja przez Wyspecj alizowana finne. Powod nie zgiaszai potrzeby odrobaczenia celi, W ktérej by} osadzony. W celach nie ma Wizj eréw ani szybek umoiliwiaj acych zajrzenie do ka,ci1<oW sanitarnych. Zaklad jest corocznie kontrolowany przez sedziego penitencj arnego. Kontrole te nie Wykazaly Zadnych uehybiefi. Dopiyw pradu do eel rnieszkainych wylaczany jest ze Wzgledéw oszczednosciowyeh wediug harmonogramu podawanego do Wiadomosci osadzonym. Harmonogram Wyiagzania pradu jest co miesiac zmieniany. Osadzeni maja, motliwosé skiadania skarg i Wnioskow do Dyrektora Zakiadu Kamego, do sedziego penitencj amego i do instyttlcji zevmetrznych. Mogli takie zwracaé sie do Wychowawcéw. Powod Z tych mozliwosci nie korzystai. A A . Dowody: informacja 0 pobytach 1' orzeczeniach in 26  29, pismo z ZK w G. Ia 104 I I2, noratka sfuzbowa 2 ZK w G. k. I 73, a takze zeznariia .s‘wiadka M K. (2) k. 262, zeznania swiadka A. Z. k. 526 — 527 oraz zeznaniapowoda k. 323  324," _ Powyzszy stan faktyczny Sad ustalii napodstawie wyzej Wskazanych dowodow z  dokumentow oraz czesciowo zeznafi swiadkow i zeznafi powoda. Dowody z dokumentéw Sad --- STRONA 7 --- uznai za wiarygodne, albowiem ich tresé i forma nie budziiy Watpliwosci Sa,du, a strony nie kwestionowaiy Waloréw dowodowych przedstawionych przez przeciwnika dokumentow. Sad nie podzielii opozycji Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa Wobec Wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z zeznaii swiadkéw W osobach dyrektorow jednostek penitencj amych, W ktérych byi osadzony powod. Zdaniem Sadu W niniej szej spraWie osoby te nie byiy niezdolne do peinienia procesowej roli swiadkow W rozumieniu przepisu art. 259 pkt 3 k.p.c. Przepis ten stanowi, Ze swiadkami nie moga byé przedstawicieie ustawowi stron oraz osoby, ktore moga, byc przesiuchane W charakterze strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji maj acej zdolnosé sadowa. Z uwagi jednak na to, 2e W niniejszej sprawie pozwanym jest Skarb Pafistwa — Minister Sprawiedliwosci, przymiot osoby poWo1anej do reprezentowania pafistwowej jednostki organizacyjnej, z ktorej dzialalnoscia wiaze sie doehodzone roszczenie przysiuguje Ministrowi Sprawiedliwosei, a dyrektorzy jednostek penitencj arnych nie zostali Wskazani do przestuchania W charakterze strony W trybie art. 300 § 2 kpc. W takiej sytuacji procesowej dyrektorzy ci mega skiadaé zeznania jako swiadkowie, albowiem ich rola W postepowaniu nie obejmuje reprezentowania pozwanego Skarbu Pafistwa. Z tresci pozwu i kolejnych pism procesowych powoda Wynika bowiem, 2e upatruje on podstavxy odpowiedzialno sci Skarbu Panstwa nie W samej dziaialnosei jednostek penitencj arnych, W ktorych by1 osadzony, lecz W Wydaniu przez Ministra Sprawiedliwosci rozporzadzenia z dnia 19 kwietnia 2006 roku dopuszczajacego umieszczanie osadzonych W celach, W ktérych na jednego osadzonego przypadalo mniej 1112 3 m 2 powierzchni mieszkalnej oraz braku stosownego nadzom ze strony Ministra nad tymi jednostkami, W stosunku do ktorych jest organem nadrzednym. Z tego Wzgledu Wiasnie Ministra Sprawiedliwosci nalezy W danej sprawie uwaiaé za wiasciwe statio fisci i tylko ten podmiot obj ety jest W niniejszej sprawie zakazem, o ktorym mowa W art. 259 pkt 3 k.p.c. Zeznania swiadkow K. 1., P. K., A. S. i A. L. Sad obdarzyi Walorem Wiarygodnosci, uznajac je za spéjne, szczere oraz znaj duj ace potwierdzenie W ziozonych do akt sprawy dokumentach. Sad uznai zeznania swiadka M. K. (2) za podstawe ustalen stanu faktycznego jedynie co do tego, Ze przebywal Z powodem W jednej celi W Zakiadzie Karnyni W G. i Ze na nich obu przypadala powierzchnia 6 mg. Sad nie dai Wiary zeznaniom tego swiadka co do opiakanego stanu celi, W ktérej przebywai z powodem jeden dzieii z Liwagi na brak W tych zeznaniach jakichkoiwiek konkretow na potwierdzenie tej oceny. Takze co do obecnosci insektow W celi numer 223 zeznania te nie byiy Wiarygodne. Swiadek zeznai bowiem, 2e robactwo Wchodziio do celi przez otwarte okno oraz przez otwor przy kaciku sanitarnym. Zeznanie to nie znaj duje potwierdzenia W pozostaiych dowodach zgromadzonych W aktach sprawy, a jest sprzeczne 2 Wiarygodnymi dokumentami dotyczacymi Warunkéw panuj acych We tej jednostce penitencjarnej oraz szczegoiowymi i przekonywuj acymi zeznaniami swiadka A. L.. Zeznai on Wprost, 2e W tym czasie W Zakiadzie Kamym W G. 11ie bylo robakow, a nie jest mozliwe, Zeby przez 12 miesiecy nie zostaio nie zrobione W sprawie insektow, gdy jest przewidziana W tym zakresie natychmiastowa procedure odrobaczania, co znaj duje potwierdzenie W zloionych do akt dokumentach. Sad dai Wiare zeznaniom swiadka P. M. jedynie W takim zakresie, W jakim znaj duja, one potwierdzenie W pozo stalym materiale dowodowym zgromadzonym W sprawie. Sad nie dai Wiary zeznaniom tego swiadka W czesci dotyczacej Warunkow bytowych W Zakiadzie Karnym W Z. i W Areszcie 8iedczym W Z.,’ albowiem sa one sprzeczne 2 pozostaiyrni ' dowodami zgromadzonymi W aktach sprawy. ' Zeznania swiadka W. J . Sad uznai za 1JQ.ZbaWione znaczenia dla rozstrzygniecia niniejszej sprawy, albowiem swiadek ten zeznai, Ze przebywai Z powodem W Zakiadzie Karnym W C., ' podczas gdy Z doiaczonej do akt sprawy informacji 0 skazaniach i pobytach powoda W jednostkach penitencj arnych Wynika, Ze powéd W takiej j ednostce penitencj amej nie przebywai. Sad, podzielajac stanowisko Wykonujacej _zastepstWo procesowe Skarbu Pafistwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Panstwa, nie uwzglednii Wniosku o ponowne przesiuchanie --- STRONA 8 --- tego swiadka, albowiem powod nie Wykazai naruszenia przez Said Wezwany przepisow o przeprowadzaniu dowodu z przestuchania swiadka. Sam fakt niezadowolenia strony z tresci zeznaxi swiadka, W szczegélnosci brak spodziewanego potwierdzenia okolicznosci, na ktore swiadek byi przesiuchiwany, nie stanowi przeslanki usprawiedliwiajqcej powtérzenie, czy tez LIZ!.1p6i1'li€I1i6 dowodu. Said dai wiare zeznaniom powoda jedynie W takim zakresie, Wjakim znajdujq one oparcie W innych dowodach przeprowadzonych W toku postqpowania, W szozegolnosci dokumentaeh pochodzapych z jednostek penitencjamych, w ktorych powod przebywal oraz W zeznaniach swiadkow K. J., P. K., A. S. i A. L.. Oddaleniu podlegat natomiast Wniosek powoda 0 dopuszczenie dowodu z opinii biegiego do spraw budownictwa na okoiicznoéé warunkow techniczno — budowlanych jednostek penitencj arnych, W ktorych powod odbywal kare; pozbawienia wolnoéci, gdyz ustalenie tych warunkow jako eiementu istniej qcego wowczas stanu faktycznego nie wymaga zasiegniecia Wiadomosci specjalnych. \ Sqd Okregowy zwaizyl, co nastgpujez Powodztwo nie zasluguje na uwzglednienie. Dobra osobiste cziowieka pozostajq pod ochronq Konstytucji RP, Wi(T(§1‘6j zawarte sq przepisy dotyczape bezposrednio dobr osobistych. Wsréd przepisow o Wolnosoiaoh, prawach i obowiqzlcach cztowieka, ustaWodaWca W azt. 30 stanowi, Ze przyrodzona i niezbywalna  godnosé cziowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiqzkiem wiadz publicznych. Zgodnie z tresoiq art. 23 k.c. dobra osobiste cziowieka, jak W szczegolnosci zdrowie, wolnosé; czesé, swoboda sumienia, naizwisko lub pseudonim, Wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalnosé mieszkania, tworczosé naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostajq pod ochronq prawa eywilnego niezaleznie od ochrony przewidzianej W innych przepisach. W mysl art. 24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrozone oudzym dziaianiern, moze Zacdaéizaniechania tego dzialania, ciiyba Ze nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia nioie on takie Zaglaé, aieby osoba, ktora dopuscila sie naruszenia, dopeiniia ozynnosci potrzebnych do usuniecia jego skutkow, W szczegoinosci aieby ztozyla oswiadczenie odpowiedniej tresci i W odpowiedniej formic. Na zasadaoh przewidzianych W kodeksjemoze on rowniez Zqdaé~zadoséuczynienia pienieznego lub zapiaty odpowiedniej sumy pienieinej na wskazany cel spoteczny. Stosownie do treéci § 2 przywvolanego przepisu, jezeli Wskutek naruszenia dobra osobistego zostata Wyrzqdzona szkoda majqtkowa, poszkodowany moze Zqdaé jej naprawienia na zasadach ogolnych. W mysl art." 448 k.c. W razie naruszenia dobra osobistego sqd mote przyznaf: temu, czyje clobro osobiste zo stalo naruszone, odpowiedniq sumo tytulem zadoééuczynienia pienieznego za doznanq krzywde lub na jego Zqdanie zasqdzié odpowiedniq sume pienieznai na Wskazany przez niego cel spoieczny, niezaleznie od innych érodkéw potrzebnych do usuniecia skutkow naruszenia. Przepis art. 445 § 3 k.c. stosujetsiq. Obowiqzek poszanowania i ochrony godnosci ludzkiej powinien byé realizowany przez wladze publiczne przede Wszystkim tam, gdzie Pailstwo dziaia W ramach imperzlum, realizujap swoje zadania represyj ne, ktorych Wykonanie nie moie prowadzié do Wiekszego ograniozenizi praw cztowieka i jego godno sci, niz to Wynika z zadafi ochronnych i celu zastosowanego srodka;  A Z:ipewnienie przez PE1fiS1IWO godziwych warunkow odbywania kary pozbawienia Wolnoéci jest jednym z podstawowych Wyinagafidemokratycznego pafistwa prawnego, znaj cluj qoym wyraz W normach prawa miedzynarodowego. Wynika to wprost 2 art. 10 ust. 1 ' ratyfikowaiiegoprzez Polske Miedzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznyoh z --- STRONA 9 --- dnia 19 gruclnia 1966 roku (Dz. U. Z 19?‘? r. Nr 38, poz. 167 i 169) i 2 art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Czlowieka i Podstawowych Wolnosci z dnia 4 grudnia 1950 roku stanowiacych, Ze kaida osoba pozbawiona Wolnoéei bedzie traktowana W sposob hurnanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godnosci czlowieka. ’ Sad Najwyzszy W Wyroku Z dnia z dnia 28 lutego 2007 roku Wyrazii poglad, iz odbywanie kary pozbawienia wolnosci W przeludnionych celach, Z nieoddzielona toaletai WQZi8II‘1 sanitarnym, przy braku zapewnienia Wszystkim osadzonym osobnego miejsca do spania, moie stanowié przejaw ponizajacego traktowania, prowadzacego do naruszenia godnosci osob pozbawionych Wolnosci. Na gruncie prawa polskiego mote Wiec uzasadniaé Zadanie zasqdzenia zadoséuczynienia na podstawie art. 24 w zwiazku 2 art. 448 k.c. jako naruszaj a_ce clobra osobiste skazanego: godnoéé i prawo do intymnosci (V CSK 431/'06, OSNC 2008/ 1 / 13). Sad Najwyzszy W przywolanym orzeczeniu wskazat, i2 takich Warunkéw nie mozna uznaé za uzasadniony i normalny element kary pozbawienia wolnosci, co Wynika takze z art. 110 § 2 k.k.w., W ktérym ustawodawca, dostosowujac przepisy dotyczace wykonania kary pozbawienia Wolnoéci do norm prawa europej skiego, zawari Wymogi dotyczqce Wannikow bytowych W celach mieszkalnych i wskazai, Ze powierzchnia przypadaj aca na skazanego nie moze Wynosié mniej niz 3 m 2, cele muszq bye wyposazone W odpowiedni sprzet zapewniaj acy skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie Warunki higieny, dostateczny dopiyw powietrza oraz odpowiednia temperature i oswietlenie. Tylko W szczegolnie uzasadnionych wypadkach okreélonych W art. 248 k.k.W. i przy zachowaniu trybu postepowania Wskazanego W tym przepisie oraz W przewidzianych W nim przepisaeh Wykonawczych, moze dojsé do ograniczenia wielkosei powierzchni celi na jednego skazanego ponizej 3 m 2, jednakze jedynie na czas okreslony. _ Tiybunai Konstytucyj ny Wyrokiem z dnia 26 maja 2008 roku uznai jednak, Ze art. 248 § 1 ustawy z dnia 6 czerwea 1997 r.  Kodeks karny Wykonawezy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.) jest niezgodny z art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Poiskiej oraz niejest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przyjat, Ze przepis Wymieniony W czesci I wyroku traci moo obowiazuj aca z uplywem 18 miesiecy od dnia ogioszenia wyroku W Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (SK 25107, OTKA z 2008 roku Nr 4, poz. 62, Dz. U. z 2008, Nr 96, poz. 62 /. W uzasadnieniu tego orzeezenia Trybunal uznai, Ze . nadmierne zageszczenie W celi moze samo W sobie byé kwalifikowane jako traktowanie niehumanitarne, a W razie wyjatkowej kumulacji roznych niedogodnosci  nawet jako tortura. Ocena stopnia dolegliwo sci wynikaj acej z przeludnienia jednostek penitencj arnych, Wymagaj aca analizy ewentualnej kumulacji takie innych czynnikow wplywaj acych na Wartosciowanie Warunkow przebyvyania, ma 2 natury rzeczy charakter ooeny in concreto. Ti'ybuna1Konstytucyjny dokonujac oceny zgodnoéci przepisuart. 248 § 1 kkw z Konstytucja szeroko zaprezentowal miedzynarodowe orzecznictwo, ktore poj awiio sie na tle problemu niehumanitarnego odbywania kary pozbawienia wolnosci. Wskazal m. in., i2 zakaz tortur oraz okrutnego, nieludzkiego lub poniiajqcego traktowania W kontekscie traktowania Wieiniéw zostal naj szerzej poddany analizie przez Europejski Trybunat Praw Cztowieka na tle art. 3 Konwencji. Traktowanie nieludzkie zostalo okreélone jako zie traktowanie, ktore jest: zamierzone, stosowane I1i6pI‘Z61'W8.I1i6 przez dluzszy czas i spowodowaio u ofiary obrazenia ciala albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. ETPC uznai, 2e dtugotrwaie przebywanie W przepehiionych celach, W warunkach uwiaczaj apych ludzkiej godnoéci, stanowi Wystarczaj aca przesianke uznania naruszenia art. 3 Konwencji w postaci traktowania ponizajaoego (zob. Wyroki ETPC: z 20 styeznia 2005 r., Mayzit przeciwko Rosji nr 63378/00, 2 9 marca 2006 r., Cenbauer przeciwko Chorwacji nr 73 786/01 oraz z 28 rnarea 2006 r., Melnik przeciwko Ukrainie m‘ 72286/01). Jednoczesnie W orzeeznictwie podkreslano, Ze cierpienie i ponizenie musza Wykraczaé,poz,a nietinilmiony ich element zwiazany 2 dana, forma, zgodnego z prawem, traktowania lub karania (zob. Wyroki ETPC: z 25 kwietnia 1978 ' r., Tyrer przeciwko Zjednoczonemu Krolestwu nr 5856/72; Goering przeciwko Zjednoezonemu Krolestwu nr 161/1989). Oceniaj at: Warunki uwiezienia, Trybunai _ uwzglednial skumulowany efekt tych Warunkéw, a takie specyficzne zarzuty podniesione przez skariacego (zob. Wyrok ETPC z 15 lipca 2002 r., Kaiasznikow przeoiwko Rosji m --- STRONA 10 --- 47095/99). Warunki, na ktore skarzyli sie wieiniowie przebywajacy W przeludnionych celach, nie ograniczaja, sie do samego nieprzestrzegania metrazu. W sprawaeh rozpatrywanych przez ETPC. naj czesciej zwraeano uwage na: zte Warunki sanitame, niehigienicznosé i brak prywatnosci przy korzystaniu 2 urzadzeii sanitarnych, pennanentna niemoiliwosé zaspokoj enia potrzeby snu spowodowanac niewystarczajaca Iiczba iozek, jak i nieustannie zapalonym swiatlem czy panuj acym halasem, niedostateczne oswietlenie uniemozliwiajace czytanie, Z15, Wentylaoje cel, szezegolnie uciagliwq dia osob niepalacych osadzonych z palacymi, Warunki prowadzace do rozprzestrzeniania sie ohorob badi brak moiliwosei 1ecze11"ia. W Wyroku z dnia 02 paidziernika 2007 roku Sad Najwyzszy stwierdzil, iz przeslanka odpowiedziainoéci za naruszenie cudzego dobra osobistego jest bezprawnoéé dziaiania, przez ktéra rozumie sie dzia1anie(zaniechanie) sprzeczne z porzad1<iem prawnym i zasadami wspoizycia spoiecznego. Przepis art. 24 k.c. przewiduje domniemanie bezpravmosci dzialania naruszajqcego dobra osobiste, co powoduje, ze na nim spoczywa ciezaii wykazania, Ze jego dziaianie byio zgodne 2 prawem. Jednakze osadzenie skazane§o W celi W warunkach, W ktoryoh powierzchnia na jedna osobe wynosila mniej ni2 3 m , przy speinieniu przesianek okreslonych W art. 248 § 1 k.k.W., jest zgodne z prawem. .1ednoczesnie Sad Naj Wyzszy, Wydajac to rozstrzygniecie, przyjat, 2e mimo niezachowania normy 3 In 2 przy braku innyeh dziaiafi represyjnych Warunkow W celi nie moina uznaé za niegodziwe (II CSK 269/07, Monitor Prawniczy 20072111172). Natomiast W uzasadnieniu Wyroku z dnia 17 marca 2010 roku (II CSK 486f09, Lex nurner 599534) Sad Najwyzszy Wskazai, Ze jedynie znaczace i diugotrwaie odstepstwo od standardu okreslonego W art. 11 § 2 kkw narusza godnosé i prawo do prywatnosci skazanego. W uchwale 7 sedziow z dnia 18 paédziernika 2011 roku (I11 CZP 251’ 1 1, OSNC z 2012 roku, Nr 2, poz. 15) Sad Najwyiszy WSi(E1Z&i, 2e umieszezenie osoby pozbawionej Wolnosciw celi 0 powierzchni przypadaj acej na osadzonego inniejszej niz 3 mg mote stanowié Wystarczaj aca przesianke stwierdzenia naruszenia débr osobistych, a odpowiedzialnosé Skarbu Paiistwa na podstawie art. 448 kc za krzywde W§ffZ8tdZO138‘fyIH naruszeniem nie zalezy od Winy. Jednoezesnie jednak W uzasadnieniu tej uchwaiy Sad Naj Wyzszy Wskazai, Ze choé sytuaoja przeludnienia stanowi poWa2ny sygnai, Ze mogio dojsé do niehumanitarnego traktowania osoby pozbawionej Woinosei, to nie moze zawsze, bezwzglednie i automatycznie bye kwalifikowana jako naniszenie dobr osobistych osoby osadzonej, gdyz byioby to rownoznaezne z odrzueeniem innych, Wystepuj apych W spraWie okolicznosoi i nieuzasadnionym pozbawieniem sqglu swobody jurysdykcyjnej. W dalszych orzeezeniach Sad Najwyzszy potwierdzil koniecznosé odrzucenia jakiegokolwiek automatyzmu W tym zakresie i konieoznosé uwzgiednienia Wszystkich okolioznosei sprawy, W tym przede Wszystkim czasu przebywania osadzonego W celi nadmiernie zageszczonej W stosunku do ustalonego standardu (tak min. W wyrokach 2 dnia 19 paidziernika 201 1 roku, H CSK 721/ 10, LEX numer 1102655, z dnia 27 paidziernika 2011 roku, V CSK 489/ 1 0, LEX numer 1102552 i z dnia 16 grudnia 2011 roku, V CSK 21/ 1 1 , LEX numer 11.47800). Przenoszac powyzsze rozwazania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sad uznai, 2e powédztwo o zadoééuczynienie nie zashlguje na uwzglednienie. ‘ " < . W ocenie Sadu powod nie udowodnil, 2e kare pozbawienia Wolnoéci We Wskazanych W pozwie jednostkach penitencjamych odbywal W warunkach uwiaczaj aeyeh jego godnosei. W warunkaeh przeiudnienia powéd przebywal okresowo jedynie W dwéch 2 czterech jednostek, tj. W Areszcie Sledczym W B. i W Zaktadzie Karnym W Z.. Niemniej jednak powod nie  udowodnii, aby sytuaeja przeludnienia W celach rzeczywiécie doprowadzaia do konfliktow miedzy osadzonymi. Powod nie skiadal bowiem Zadnych skarg do jakiegokolwiek organu obowiazanego do nadzoru nad Wykonywaniem kary pozbawienia Wolnosci, czy te;'z do organizacji pozarzadowyeh stawiaj acych sobie za cel ochrone praw osob legalnie r --- STRONA 11 --- pozbawionyeh Wolnosei. Nie korzystat takie z porad psychiatry ezy psyehologa z powodu nadrniemego napieeia zwiazanego z konfliktami na podlozu przeludnienia celi. Goiosiowne pozostaio twierdzenia powoda, Ze psyeholog, do ktorego sie zwroeii, odmowii mu udzielenia pomoey.Na1eZ§,' ponadto wskazae, Ze administracjajednostek penitenejarnych, W ktotyeh Wystepowaio przeludnienie, podejmowata dziaiania maj ace na celu tagodzenie jego negatywnego oddziaiywania na osadzonyeh, W szezegolnosci przez przenoszenie osadzonych do eel, W ktoryeh nie byte przeiudnienia oraz zapewnienie dodatkowyeh zaj ee poza celami, _ np. sportowych, Wiekszej iioéei spacer6W.Na1eZy W tym miejseu takze odniese sie do twierdzenia powoda, Ze minirnalna powierzchnia mieszkaina przypadaj aea na jednego osadzonego, tj. 3 m 2, Winna bye liczona po odjeeiu powierzchni celi zajetej przez sprzet kwaterunkowy. Takie stanowisko powoda jest btedne. Nie znajduje ono oparcia ani W przepisach prawa, ani W zasadach doswiadczenia Zyeiowego. Przede Wszystkim naleiy zauwaiye, 2e sprzet kwaterunkowy, W jaki wyposaiane sa cele, jest elementem niezbednym i W ezesei siuiy on kaidemu osadzonemu indywidualnie, jak iozka, a W ezesei jest do Wspolnego uzytku Wszystkieh osadzonych W danej ceii. Powod korzysta zatem z przypadajacej na niego powierzchni mieszkalnej W dwojaki sposébz pomszajae sie po niej, czy zajmuj ac ja fizycznie W inny sposob oraz przez umieszezenie na tej powierzehni sprzetu kwaterunkowego, Wydanego do indywidualnego badi zbiorowego korzystania przez powoda. Nadmienie nalezy, Ze identyczna sytuacja Wystepuje W typowych mieszkaniaeh, gdzie ezese powierzclmi poszczegolnych pomieszczeifi zajeta jest przez meble, urzadzenia kuehenne czy saiiitarne. Nikt jednak z tego powodu nie Zada zwolnienia Z opiat za korzystanie z lokali mieszlgalnych W ezesci _zaj etej przez meble i urzadzenia. Ponadto nalezy Wskazae, 2e naj diuzej powod przebywai W Zakiadzie Karnym W Z., ktory jest jednostka typu poiotwartego z oddzialem otwartym, eo pozwala osadzonym na swobodne poruszanie sie po terenie Wieziennym przez wieksza czeée dnia przy otwartyeh eata dobe ceiach mieszkalnyeh. W takich Waruiikacli odbywania kary pozbawienia wolnosci dolegliwosci zwiazanyeh z przeludnieniem eel mieszkalnych nie mozna uznae za nadmierne, gd}/2 iagodzi je mozliwose pozostawania poza eelaw eiagu dnia, chociaiby na terenie swietliey, biblioteki ezy boisk sportowych. Nie mozna takze traeie z pola Widzenia tego, Ze powdd swoim Wi&SI1}’1‘I1 zaehowanieiii polegajacym na przygotowaniaeh do ucieezki doprowadzii do tego, Ze zostai skierowany do dalszego odbywania kary W zakiadzietypu zamknietego,  Jak Wywiodi Sad NajWyZszy W postanowieniu Z dnia 22 grudnia 2011 roku (I CSK 335/ 1 1 , nie publ.) przebywanie W zakiadzie karnym Wynika z Wykonywania kary naloionej zgodnie z prawem, Wiee tylko W razie Wystagiienia szczegolnej dolegliwosei, nieusprawiedliwionej obiektywnyrni okolicznosciami moina byloby sie dopatrzeé naruszenia dobra osobistego Wieinia W postaei uehybienia jego godnosei Z powodu przebywania W zbyt licznej celi. Nie sposéb bowiem nie zauwazye, Ze Wielu ludzi nie dajaeych powodu do karania Wiezieniem rnieszka eiasno Z eaiyrni rodzinami i Z tego tytuiu nie sa naruszane ieh dobra osobiste i nie mega domagaé sie ochrony. Powed nie Wykazai takze, by Warunki sanitarne w celaeh byty takie, by naruszaiy prawo do intymnosci, ani tego, 2e pozostaie warunki bytowe byiy niezgodne z obowiazujaeymi przepisarni chociaiby W zakresie ilosci iozek, taboretow, czy stotow. Zgodnie bowiem 2 art. I10 § 1 k.k.W. skazanego osadza sie W celi mieszkalnej Wieloosobowej lub jednoosobowej. Cele Wyposaza sie W odpowiedni sprzet kwaterunkowy zapevmiaj aey skazanemu osobne miejsee do spania, odpowiednie warunki higieny, dostateezny dopiyw powietrzai odpowiednia, do pory roku temperature, Wediug norm okreslonych dia pomieszczefi mieszkainych, a takze oswietlenie odpoyviednie do czytania i Wykonywania praey. Stosownie do tresci § 3 cytowanego przepisu urzadzenia sanitarne W zakiadzie kamym typu ' poiotwartego i otwartego mega bye usytuowane poza eelarhi mieszkalnymi. Zgodnie Z § 4 przy umieszezaniu skazanego W celi mieszkalnej bierze sie pod uwage W szczegolnosei: 1/ deeyzje klasyfikaeyjna; --- STRONA 12 --- 21’ konieeznose oddzieienia skazanego od tymezasowo aresztowanego, 31' potrzebe zapewnienia porzadku oraz bezpieczefistwa W zakkadzie kamym, 4/ zaleeenia lekarskie, psyehologiezne i rehabilitaeyjne, 5/ potrzebe ksztaitowania Wiasciwej atmosfery Wsrod skazanych, 6/ koniecznose zapobiegania samoagresji i popehiianiu przestepstw W trakeie odbywania kary. Ponadto stosownie do tresei § 11 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 25 sierpnia 2003 roku W sprawie regulaminu organizacyjno  porzadkowego Wykonywania kary pozbawienia Wolnosci (Dz. U. nr 12, poz. 1493) skazanyeh rozmieszcza sie W eelach, uwzgledniaj ac W szczegolnoéci plee, Wiek oraz uprzednie odbywanie zasadniczej kary pozbawienia Wolnosci albo kary aresztu Woj skowego. Zgromadzony material dowodowy Wskazuje, Ze cele, W ktorych przebywal powod, We Wszystkich Wskazanych jednostkach penitencjarnych byiy prawidiowo Wyposazone W sprzet kwaterunkowy, oswietlone, ogrzewane i Wentyiowane. Wbrew twierdzeniom powoda We wszystkich jednostkach penitenej amyeh byi takze prowadzony monitoring obeenosei insektow W eelach mieszkalnyeh oraz podejmowane dziaiania planowe i doraine W celu Wyeiiminowania robaetwa. Powod nie udowodnii swoieh twierdzefi, Ze zgiaszal fakt pogryzienia przez pluskwy lekarzowi. Naleiy podkreslie, Ze powod nie zgtosii dowodu z dokumentacji medycznej, gdzie taka przyezyna korzystania z porady leicarza zostaiaby odnotowana. Jak Wynika z zeznafi swiadka P. K. Wilgoé W eelach Aresztu Sledczego W Z. nie Wynikaia z niesprawnosei Wentylaeji grawitacyjnej , leez byla skutkiem postepowania osadzonych, ktorzy W nieprzystosowanyeh do tego eelach urzadzali pranie i_ kapiele pozaregulaminowe. Nie nioina W konsekweneji zarzutu W tym zakresie postawié osobom odpowiedzialnym za sposéb organizaeji odbywania kary pozbawienia Wolnosei, a Wspoiosadzonylnpowoda. PoW6d nie udowodnii réwniei, by konstrukcja kacikow sanitarnych W eelach nie zapewniala intyninosci przy korzystaniu Z nieh. We Wszystkich jednostkach penitencj amych obj etyeh pozwem kaeiki sanitarne byiyWydzielone z celi i osloniete W sposob zapewniaj aey intymnose przy zaiatwianiu potrzeb fizjologicznyeh. W Wiekszosei przypadkéw kaciki zostaly przebudowane W taki sposob, Ze osoba korzystajaea z urzadzefi sanitamych nie byla Widoezna ani dla Wspoiosadzonyeh ani dia funkejonariuszy Siuzby Wieziennej.  Odnosnie natomiast konieeznosei spoiywania posiikow W eelach, a wiec W bezposrednim sasiedztwie urzadzefi sanitarnyeh, Wskazaé nalezy, Ze dotykato to Wszystkich osadzonych W tyeh jednostkach i byio spowodowane ezynnikiem niezaleznym od Wladz Wieziennych, tj. konstrukcj a budynkéw. Powod nie sprecyzowal ani nie udowodnit rowniez swoich twierdzeri odnosnie nieodpowiedniej jakosei posilkow podawanyeh W poszczegolnyeh jednostkach ' penitencjarnych. Nie zostaio zatem Wykazane nieprzestrzeganie art. 109 § 1 zdanie 1 kkw obliguj acego do zapewnienia skazanym trzech posilkdw dziennie 0 odpowiedniej Wartosei odzywczej, WIYI11 co najmniej jednego posiiku goracego. ._  Odnosnie zas zarzutu dotyezacego braku mozliwosci korzystania 2 ciepiej Wody i kapieli, to W mysl § 30 ust. 3 powoianego Wyzej Rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci 2 dnia 25 sierpnia 2003 roku W sprawie regulaminu organizaeyjno — porzadkowego Wykonywania kary pozbawienia Wolnosci, skazany ma prawo korzystae co najmniej raz W tygodniu z ciepiej --- STRONA 13 --- kapieli. Jednostka penitenej arna nie ma zatem oboWia_z.kLi doprowadzenia do celi ciepiej Wody, a tym bardziej W sposeb czasowo nieograniezony Powod nie udowodnii ta1<z'e zasadnosei podnoszonych zarzutew eo do ograniczania mu kontaktew z rodzina. Nalezy W tym miejscu podkreslie, Ze zgodnie 2 art. 105 § 1 kkw skazanemu nalezy umozliwiae utrzyrnywanie Wiezi przede Wszystkim 2 rodzinai innymi osobami bliskimi przez Widzenia, korespondeneje, rozmovty telefoniezne, paczki i przekazy pienieine, a W uzasadnionyeh Wypadkach, za zgoda dyrektora zakladu karnego, r6WnieZ przez inne srodki iaeznosci, oraz uiatwiae utrzymywanie kontaktow z podmiotami, o kterych mowa W art. 38 § 1. Ze zgromadzonego materiaiu dowodowego nie wynika, aby Wobec powoda byly stosowane bezprawnie kary dyscyplinarne, 0 kteryeh mowa W art. 143 § 1 pkt 6 lub 8 kkw, co mogioby skutkowae 0graniczeniem kontaktu 2 biiskimi. Jake przyezyne niemoinosci utrzymywania kontaktew Z rodzina powed WS1(8.Z3i przeniesienie go do odlegiego od miej sea zamieszkania Zakiadu Karnego W G.. Nalezy jednak miee tu na uwadze, ie powed zostal przetransportowany do tej jednostki penitencj arnej z Aresztu 81edezego W P. z uwagi na ryzyko przeludnienia. Natomiast trafil tam z uwagi na Wezeéniejsza zmiane deeyzji klasyfikacyjnej dokonana WZak1adzie Karnym W Z. po uj awnieniu planowania przez powoda ueieczki z tego Zakiadu. Z powyzszego Wynika, Ze to sam powed swoim bezprawnym zaehowaniern spoWodoWa1 konieczne dziaiania organew Wykonywania kary pozbawienia Wolnosei, skutkujace dolegliwym dla powoda przeniesieniem do odlegiego Zakiadu Kamego. W mysi zaé art. T9 § 3 kkw Wlasciwose zakladu karnego, W ktorym Wykonywana ma bye kara pozbawienia Wolnosci, Wyznaeza decyzja klasyfikacyjna, ktora W stosunku do powoda W trakeie osadzenia Z jego Winy ulegia zmianie. Podej rnowane preby przetransportowania powoda do jednostki penitencjarnej poiozonej biizej rniejsea zamieszkania powoda speiziy na niczym Wobec przeludnienia panuj acego W tyeh jednostkach. Dopiero od lipca 2011 roku powed przebywa W nieeo blizej potozonym jego miejsea zamieszkania Zakiadzie Kamym W K.. Natorniast podnoszona przez powoda okolieznose braku srodkew finansowyeh 11a dojazd rodziny na Widzenia z powodem do odiegiej jednostki penitenejarnej nie moie bye Wiazana Z dziatainoseia, organew Wykonawezyeh, a dotyezy Wyiaeznie powoda i jego bliskieh. Maj ac na uwadze trese powyzszyeh przepisew, Sad uznai, Ze powod nie udoWodni1, aby doszio do naruszenia jego debr osobistych Wymagaj aeego oehrony prawnej. Podniese przy tym nalezy, Ze cieiar dowodzenia W tym zakresie spoczywat na powodzie, ktory ograniezyl swoja, iniej atywe dowodowa do zgioszenia dowodu z zeznati swiadkow. W konsekwencji zgioszone przez powoda Zadanie jako bezzasadne podlegaio oddaleniu. Przytoczye na1eZy tu ponownie trese przepisu art. 448 k.c., zgodnie z kterym W razie naruszenia dobra osobistego sad moze przyznae temu, czyje dobro osobiste zostato naruszone, odpowiednia surne tytuiem zadoseuezynienia pienieinego za doznana krzywde lub na jego Zadanie zasadzie odpowiednia sume pieniezna na Wskazany przez niego eel spoleczny, niezaleinie od innyeh srodkow potrzebnyeh do usuniecia skutkow naruszenia. Sad Apelaeyjny W Poznaniu W Wyroku z dnia ll stycznia 2007 roku wyrazit poglad, ktéry Sad meriti W eaiosei podziela, Ze przepis art. 448 k.c. ma. charakter samodzielny i przysiuguje obok zastosowania innych srodkow koniecznych do usuniecia skutkew naruszenia dobr osobistych, o ile inne srodki nie Wyczerpuja uprawniefi osoby, kterej dobro naruszono. Zasadzenie zadoseuczynienia ma zatem charakter fakultatywny i od oeeny sadu opaitej na analizie okoiiezno sci konkretnej sprawy zalezy przyznanie pokrzywdzonemu oehrony W tej formie (I ACa 833r’06, LEX nr 298413). ‘ Zgodnie z utrwalonym juz dorobkiem doktryny i orzeeznictwa o zasadzeniu zadoseuezynienia deeyduje rodzaj naruszonego dobra osobistego, stopiefi nasilenia i ezas trwania tyeh naruszefi, stopieii zawinienia naruszyeiela oraz rozleglose i diugotrwaiose skutkew fl3.1'LlSZ6fi dla osoby pokrzywdzonej . 9 --- STRONA 14 --- Maj ac na uwadze te Wskazania oraz okolicznosci niniej szej sprawy, Sad uznal, Ze zgioszone roszezenie o zadoseuczynienic nie zastuguje na uwzglednienie. Sad nie dopatrzyi sie tez Zadnych dziaiafi éwiadezacyeh o swiadomej represji ezy dyskryminacji Wobec powoda ze strony administracji Wskazanych jednostek penitenejarnyeh. Niezaprzeezalnie bowiem  Warunki panuj ace W tych jednostkach byiy takie same dla Wszystkich skazanych i jednoczesnie stanowity Wypadkowa ograniczonych srodkew finansowych tego resortu, Wieloietnich zasziosci i niemoznosci osiagnieeia standardew europej skich W kretkim ezasic. W sytuacji zas braku dziaiania strony pozwanej Z premedytacjai zamiarem ponizenia, a jedynie z powodu trudnych Warunkew lokalowych przyznanie ochrony za naruszenie debt osobistych nalezy uznae za sprzeczne Z zasadami wspotzycia spoiecznego i poczuciem sprawiedliwosei (taki min. Sad Apelaeyjny W Lublinie, I Aca 259/10, nie pub1.). Zdaniem Sadu roszezenia powoda pozostajawiasnie W jawnej sprzecznosci z zasadami Wspoizycia spoiecznego. Nie mozna bowiem W1L8g0 rodzaju sprawach abstrahowae od realiow spoieczno — gospodarczych panujacych W Polsce. Sytuaeja lokaiowa Wielu rodzin W Polsee, na co jak Wyzej przytoezono Wskazywal takze Sad Najwyzszy, zajrnuj acyeh mieszkania komunalne czy socj alne, jest gorsza pod Wzgiedem zarewno metraiu, stanu technicznego budynkew czy dostepu do mediow od tej opisywanej przez powoda. Rowniez zalcres zaj ee kulturalno — oswiatowych, sportowych ezy rozrywkowych W zakiadach karnyeh nieraz znacznie przekracza to, co spoieczefistwo oferuje podopiecznym plaeewek opiekuiiczo — Wychowawczych. '  W ocenie Sadu Wprowadzanie W tym zakresie standardow pafistw Europy Zachodniej nie mote odbye sie Z dnia na dzieii ani rozpoczynae sie od Wieéniew, a pomijae inne grupy spoieczne takie jak sieroty, czy rencisci i ernezyci, kterych czesto nie stae na zaspokoj enie podstawowyeh potrzeb Zyciowych. ' Naleiy miee roWnie2 na uwadze to, Ze powed mimo miodego Wieku nie jest nowiej uszem penitencj arnyrn, odbyWaj aeym kare pozbawienia Wolnosci za powaine umysine przestepstwo przeciwko mieniu, tj. rozbej. Jak Wynika z informacji o pobytach i orzeczeniach powod by} tymczasowo aresztowany po raz pienvszy jut W 2004 roku, a Wiee W Wieku zaledwie 18 lat. W areszcie tyrnczasowym spedzii 9 miesiecy. Odbywai takze W 2005 roku porzadkowa kare aresztowania na podstawie art. 287 § 2 k.p.k. oraz zastepcza kare pozbawienia Wolnosci W miej see kary ograniczenia Woinosci. Powyzsze doswiadezenia nie sk1oni1y jednak powoda do zmiany sposobu Zycia, W ktery to sposeb Wpisany jest immanentnie pobyt W jednostkach penitencjarnych. Na ten aspekt sprawy zwiazany 2 przeszioscia osoby osadzonej i poszukujaeej ochrony prawnej Wskazai Sad Najwyzszy W uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2010 roku (IV CSK 449/10, nie publ.), podnoszac, Ze W takiej sytuacji nie powinno sie oezekiwae Warunkow podobnych do domowyeh. » Co do zas roszezenia Wywodzonego przez powoda 2 faktu jego pobytu W Areszeie 81edezym W G. W okresie od dnia 22 marca 2004 do dnia 22 grudnia 2004 roku, to nalezy je uznae za przedawnione W rozumieniu art. 442 § 1 kc w brzmieniu sprzed dnia 10 sierpnia 2007 roku W zwiazku z art. 2 ustawy 2 dnia 16 lutego 2007 roku 0 zmianie ustawy — Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, poz. 538). Pobyt ten bowiem mial miejsce znacznie Wczesniej niz trzy lata przed zainicj owaniem niniejszej sprawy. Z tyeh Wszystkieh Wzgiedew orzeczono jak WI sentencji Wyroku. ~ Na podstawie art. 102 k.p.c. Sad W pkt Iiiwyroku odstapil od obciaiania powoda kosztami zastepstwa procesowego strony pozWan,ej,.a1boWiem powed nie dysponuje Zadnym majatkiem, zkterego koszty te megiby pokrye. .