Postanowienie 1 ACa 1164112

--- STRONA 1 --- Sygn. akt 1 ACa 1164112 __ _ W Y R O K ITEJ POLSKIEJ W IMIENIU RZECZYPOSPOL Dnia 27 marca 2013 r. Sqd Apelacyjny w Warszawie I Wydzial Cywilny w skladzie: Przewodniczqcy  Sedzia SA Maciej Dobrzyfiski (spr.) _ Sedzia SA Ewa Kaniok dzia SA Jacek Sadomski Se sad. Eweiina Borowska Protokolant st. sekr. aniu w dniu 27 marca 2013 r. w Warszawie po rozpozn na rozprawie .Z. ' ' |'woéci oraz Dyrektorowi sprawy z powédztwa J ' Pafistwa _ Mil'1iS’EI'0Wl Spraw|ed | fzeciwko Skarbowr P Aresztu Sledczego W. 0 zap’rat<1; na skutek apelacji powoda owvwarszawie Od \'*'¥[°1<}4_5616“Q!ST§.9_0W@9 . sygn. akt n c Yes/11 z dni;*¢1‘1%czen~ca 2012 r, um 1.‘Loddala apelacjg; 2. nie obciqia powoda obowiqzkiem zwrotu kosgtéw procesu' stepowahiu apelacyjnym na rzecz Skarbu Pafistwa  Prokuratorii w po Generalnej Skarbu Pafistwa. ‘ Za zgodnoéé z oqxgimem ST. IHSPEKTOFI A ( . (/.;;.f!L.’1‘£i !1':.s»'I5k3 MSIC Wyl.4 Wymk Sada odwolawczego I Sygn. akt i ACa 1164112 __ _ W Y R O K iTEJ POLSKIEJ W IMIENIU RZECZYPOSPOL Dnia 27 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący - Sędzia SA Maciej Dobrzyński (spr.) _ Sędzia SA Ewa Kaniok dzia SA Jacek Sadomski Sę sąd. Ewelina Borowska Protokolant st. sekr. aniu w dniu 27 marca 2013 r. W Warszawie po rozpozn na rozprawie .Z. ` ` |`wości oraz Dyrektorowi sprawy z powództwa J ` Państwa -_ Ministrowi Sprawied | rzeciwko Skarbowi P Aresztu Śiedczego W. o zapłatę na skutek apelacji powoda ow Warszawie 00' W!°1<9«SądU-.Qiírêsøweg . sygn. akt ii c 788/11 z dni:a 1% czerwca 2012 r, "Ę 1.`-Loddala apelację; 2. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu' stępowaniu apeiacyjnym na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii w po Generalnej Skarbu Państwa. ` Za zgodność z orjxginafem ST. INSPEKTOR A 4 . Ê!! Lfřžł !1':.s›'Ã5kg MSIC Wyr.4 Wyrok _Sądu odwoławczego I --- STRONA 2 --- 2 I ACa 1164112 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 1 sierpnia 2011 r. powod J. Z. wniosl 0 zasqdzenie od pozwanego Skarbu Parislwa  Ministra Sprawiedliwoéci kwoty 2.000.000 2% tytu%em zadoééuozynienia. Postanowieniem z dnia 5 marca 2012 r. Sqd Okrcggowy w Warszawie wezwa% do udzia+u w sprawie w charakterze jednostki organizacyjnej pozwanego Skarbu Pafistwa Dyrektora Aresztu Sledczego W. W odpowiedzi na pozew z dnia 24 lutego 2012 r. strona pozwana wnios’ra o oddalenie powodztwa oraz zasqdzenie od powoda kosztow postopowania, w tym kosztow zastopstwa procesowego, na rzecz Skarbu Pafistwa  Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa wedlrug norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2012 r. Sqd Okreggowy w Warozawie powodztwo oddalit (pkt I), oddalii wniosek pozwanego o zasqdzenie zwrotu kosztow zastopstwa procesowego (pkt ll) oraz koszty sqdowe przejefr na rachunek Skarbu Pafistwa  Sqdu Okrogowego w Warszawie (pkt III). Sqd I instancji opari swoje rozstrzygniecie na nastopujqcych ustaleniach faktycznych oraz rozwaianiach prawnych: J. Z. odbywa kare;"p.0zbawienia wolnoéci W Areszcie Sledczym W. od dnia 17 listopada 2006 r. do chwili obecnej. Wczeéniej przebywai w tym areszcie w latach oko+o 19621964,. Powéd ma przyznanq diets; lekkostrawnag zgodnie z normq L. W ramach tej diety przeciwwskazane jest podawanie jajek smaionych. Otrzymywanie jajek gotowanych na miokko lub twardo (gotowanych 5 minut) jest zgodne z zaleoeniami dietetycznymi. Stan zdrowia J. Z. jest dobw, stosowny do jego wieku. Ma zapewnionq opiekzg medycznq nie odbiegajqcq standardami od opieki w warunkach woinoéciowych. Pobyt w warunkach osadzenia nie stanowi bezpoéredniego zagroienia dla jego Zycia lub zdrowia. W dniu 5 maja 2010 r. J. Z. zglosil siq na rozmowo do pracownika Aresztu Sledczego W. 2 pionu Zywnoéciowego i zadawai pytania odnoénie Zywnoéci przysiugujqcejw ramach normy L. Powéd pisa’: w 2010 roku i 2011 roku skargi do 2 I ACa 1'I64i"l2 UZASADNIENIE Pozwem Z dnia 1 sierpnia 2011 r. powód J. Z. wniósł 0 zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Ministra Sprawiedliwości kwoty 2.000.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Postanowieniem z dnia 5 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Warszawie wezwał do udziału w sprawie w charakterze jednostki organizacyjnej pozwanego Skarbu Państwa Dyrektora Aresztu Śledczego W. W odpowiedzi na pozew z dnia 24 lutego 2012 r. strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Warszawie powództwo oddalił (pkt I), oddalił wniosek pozwanego o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt ll) oraz koszty sądowe przejął na rachunek Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Warszawie (pkt lll). Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych oraz rozważaniach prawnych: J. Z. odbywa karępozbawienia wolności W Areszcie Ŝiedczym W. od dnia 17 listopada 2006 r. do chwili obecnej. Wcześniej przebywał W tym areszcie w latach około 1962-1964,. Powód ma przyznaną dietę lekkostrawną zgodnie z normą L. W ramach tej diety przeciwwskazane jest podawanie jajek smażonych. Otrzymywanie jajek gotowanych na miękko lub twardo (gotowanych 5 minut) jest zgodne z zaleceniami dietetycznymi. Stan zdrowia J. Z. jest dobry, stosowny do jego wieku. Ma zapewnioną opiekę medyczną nie odbiegającą standardami od opieki w warunkach woinościowych. Pobyt w warunkach osadzenia nie stanowi -bezpośredniego zagrożenia dla jego życia lub zdrowia. W dniu 5 maja 2010 r. J. Z. zgłosił się na rozmowę do pracownika Aresztu Śledczego W. z pionu żywnościowego i zadawał pytania odnośnie żywności przysługującejw ramach normy L. Powód pisał w 2010 roku i 2011 roku skargi do --- STRONA 3 --- 3 Dyrektora Aresztu Sledczego W., Okrogowego Inspektoratu Siuzby Wioziennej w W., Ministra Zdrowia i Ministra Sprawiedliwoéci na wyzywienie, w ktorych pytai takie o kwoty wydawane na wyiywienie oraz dostawcow, 0d ktérych areszt kupuje Zywnoéé. Skargi byiy uznawane za niezasadne. Wskazywano, Ze jest Zywiony prawidiowo, zgodnie z obowiqzujqcymi przepisami i zgodnie z przyznanq mu diet:.1 wediug normy |.. ' W przeprowadzonej przez s<;dziego penitencjarnego wizytacji Aresztu Sledczego W. za lata 20062010 nie stwierdzono uchybiefi dotyczqcych wydawania posiikow, w tym odnoénie iioéci oi jakoéci posiikéw oraz dotyczaicych diety lekkostrawnej. Powod, nadal przekonany co do siusznoéci swojego stanowiska, wystqpii na droge sqdowq. W dniu 30 sierpnia 2010 r. wystqpii do Sqdu Okrogowego WarszawaPraga w Warszawie 0 zapiato kwoty 2.000.000 zi tytuiem zadoééuczynienia za naruszenie jego dobr osobistych w postaci zdrowia, z uwagi na podawanie mu jajek na twardo zamiast na miokko W okfesie od listopada 2006 r. do chwili obecnej (sprawa o sygn. akt I C 984/10). Powod wniosi rowniei do tego samego Sqdu pozew o zaplate; kwoty 1.000.000 zl tytuiem zadoééuczynienia za podawanie mu niewiaéciwych jajek w okresie od wrzeénia 2010 r. do dnia 4 lipca 2011 r. (sygn. akt I C 812111).  Sqd I instancji stwierdzii, ze nie dai wiary zeznaniom powoda w ozoéci dotyczqcej jego stwierdzefi wskazujqcych na to, Ze w Areszcie Sledczym W. podawano mu niewiaéciwq Zywnoéé i w zbyt maiej iioéci, bowiem byiy one sprzeczne z pozostaiym zebranym w sprawie materiaiem dowodowym i nie miaiy poparcia w Zadnych innych dowodach. . " Sad Okregowy oddalii wnioski powoda o dopuszczenie dowodu z_ zeznafi éwiadkow: K. K.  byiego Ministra Sprawiedliwoéci i Dyrektora Aresztu Siedczego na okolicznoéé braku nalezytej kontroli i nadzoru nad wyzywieniem w Areszcie Sledczym, uznajqc te dowody za nieprzydatne do rozstrzygniecia sprawy. Opierajqc sio na powyzszych ustaieniach faktycznych Sqd l instancii uznai powodztwo za niezasadne. W pierwszym rzgdzie Sqd Okrogowy podkreéiii, Ze postanowieniem z dnia 18 czerwca 2012 r. odrzucono pozew~J. Z. w czoéci dotyczqoej zapiaty zadoééuczynienia za podawanie jajek o niewiaéciwej konsystencji w okresie od paidziernika 2010 r. do dnia 4 iipca 2011 r., bowiem roszczenie to stanowi przedmiot postgpowafi toczqcych sio przed Sqdem Okreggowym Warszawa Praga w Warszawie 1 C 984110 oraz I C 812/11. 3 Dyrektora Aresztu Śledczego W., Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w W., Ministra Zdrowia i Ministra Sprawiedliwości na wyżywienie, w których pytał także o kwoty wydawane na wyżywienie oraz dostawców, od których areszt kupuje żywność. Skargi były uznawane za niezasadne. Wskazywano, że jest żywiony prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami i zgodnie z przyznaną mu dietą według normy L. " W przeprowadzonej przez sędziego penítencjarnego wizytacji Aresztu Śledczego W. za lata 2006-2010 nie stwierdzono uchybień dotyczących wydawania posiłków, W tym odnośnie iłości ^i jakości posiłków oraz dotyczących diety Iekkostrawnej. Powód, nadal przekonany co do słuszności swojego stanowiska, wystąpił na drogę sądową. W dniu 30 sierpnia 2010 r. wystąpił do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga W Warszawie o zapłatę kwoty 2.000.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych w postaci zdrowia, z uwagi na podawanie mu jajek na twardo zamiast na miękko W okresie od listopada 2006 r. do chwili obecnej (sprawa o sygn. akt l C 984/10). Powód wniósł również do -tego samego Sądu pozew o zapłatę kwoty 1.000.000 zł tytułem zadośćuczynienia za podawanie mu niewłaściwych jajek w okresie od września 2010 r. do dnia 4 lipca 2011 r. (sygn. akt I C 812!11). - Sąd l instancji stwierdził, że nie dał wiary zeznaniom powoda W części dotyczącej jego stwierdzeń wskazujących na to, że W Areszcie Śledczym W. podawane mu niewłaściwą żywność iw zbyt malej ilości, bowiem były one sprzeczne z pozostałym zebranym W sprawie materiałem dowodowym i nie miały poparcia w żadnych innych dowodach. . ' Sąd Okręgowy oddalił wnioski powoda o dopuszczenie dowodu z_ zeznań świadków: K. K. - byłego Ministra Sprawiedliwości i Dyrektora Aresztu Śledczego na okoliczność braku należytej kontroli i nadzoru nad wyżywieniem w Areszcie Śledczym, uznając te dowody za nieprzydatne do rozstrzygnięcia sprawy. Opierając się na powyższych ustaleniach faktycznych Sąd l instancji uznał powództwo za niezasadne. W pierwszym rzędzie Sąd Okręgowy podkreślił, że postanowieniem Z dnia 18 czerwca 2012 r. odrzucono pozew~J. Z. w części dotyczącej zapłaty zadośćuczynienia za podawanie jajek o niewłaściwej konsystencji W okresie od pażdziernika 2010 r. do dnia 4 lipca 2011 r., bowiem roszczenie to stanowi przedmiot postępowań toczących się przed Sądem Okręgowym Warszawa- Praga w Warszawie - i C 984!10 oraz l C 812/11. --- STRONA 4 --- 4 Przedmiot niniejszego postapowania stanowi natomiast Zqdanie zaptaty zadoééuczynienia z tytutu bezprawnego zmniejszenia Wagowego i jakoéciowego porcji zywnoéciowych, jakie powod miat otrzymywaé w Areszcie Sledczym W. w okresie od paidziernika 2010 r. do kofica iistopada 2011 r., a co miato prowadzié do wyniszczenia jego organizmu i Iicznych chorob. 1 Sad i instancji wskazai, Ze roszczenie powoda podlegaio rozpatrzeniu w éwietle art. 448 § 1 k.c. w zw. z art. 23 k.c. i 24 k.c. w zw. z art. 417 § 1 k.c. Dochodzac roszczefi z tytulu krzywdy doznanej naruszeniem débr osobistych, powod winien byt wykazaé, 2e w okreélonych okoiicznoéciach faktycznych doszio do naruszenia okreélonego dobra osobistego, a w przypadku wykazania tego rodzaju okolicznoéci, na pozwanym chcacym zwolnié sia od odpowiedziatnoéci, spoczywaiby obowiazek wykazania braku bezprawnoéci dziaiania (zaniechania), z ktorego wynikaé ma owo naruszenie dobr osobistych powoda. W niniejszej sprawie irodtem krzywdy, z tytuiu ktorej domagai sia zasadzenia zadoééuczynienia, byio  wedtug powoda — pozbawienie go wtaéciwego wyiywienia w Areszcie Stedczym W., tak co do iloéci, jak i jakoéci wyiywienia. Konsekwencja niewtaéciwego Zywienia powoda mialo byé cierpienie spowodowane odczuwaniem gtodu oraz iiczne choroby. Sad Okrogowy stwierdzit, Ze powod nie udowodnii faktu, aby podawano mu niewtaéciwe wyiywienie w Areszcie Siedczym W. w okresie wskazanym w pozwie, ani nie udowodnit, 2e W zwiazku z tym cierpiat gtod, ani wreszcie tego, Ze zte odiywianie wywoiaio u powoda jakakolwiek chorobe. Powod nie zgtosit na to okolicznoéé Zadnych wnioskow dowodowych, zaé zgodnie z art. 6 k.c., ciazar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, ktora z faktu tego wywodzi skutki prawne. Pozwany zaprzeczyi okoiicznoéciom faktycznym dotyczacym Zywienia powoda. W szczegolnoéci pozwany wskazat, ze powod otrzymuje wtaéciwe wyzywienie, wedtug normy L, stanowiacej dieta Iekkostrawna, w odpowiedniej iloéci i jakoéci. Pozwany przedstawii na to okolicznoéé iiczne pisma, w tym dotyczace wizytacji Aresztu Sledczego przez sadziego penitencjarnego, a tak2e zaéwiadczenie od Kierownika Zaktadu Opieki Zdrowotnej Aresztu Qledczego W., z~ktorego wynika, 2e stan zdrowia powoda jest dobry, stosowny do jego wieku. Ma zapewniona opieke medyczna nie odbiegajaca standardami od opieki W warunkach woinoéciowych. Pobyt w warunkach osadzenia nie stanowi bezpoéredniego zagrozenia dta jego Zycia lub zdrowia. Nie stwierdzono zatem u powoda zadnych chorob, ktore byiyby 4 Przedmiot niniejszego postępowania stanowi natomiast żądanie zapłaty zadośćuczynienia z tytułu bezprawnego zmniejszenia wagowego i jakościowego porcji żywnościowych, jakie powód miał otrzymywać w Areszcie Śledczym W. w okresie od pażdziernika 2010 r. do końca listopada 2011 r., a co miało prowadzić do wyniszczenia jego organizmu i licznych chorób. ` Sąd l instancji wskazał, że roszczenie powoda podlegało rozpatrzeniu W świetle art. 448 § 1 k.c. w zw. z art. 23 k.c. i 24 k.c. w zw. z art. 417 § 1 k.c. Dochodząc roszczeń z tytułu krzywdy doznanej naruszeniem dóbr osobistych, powód winien był wykazać, że w określonych okolicznościach faktycznych doszło do naruszenia określonego dobra osobistego, a w przypadku wykazania tego rodzaju okoliczności, na pozwanym chcącym zwolnić się od odpowiedzialności, spoczywałby obowiązek wykazania braku bezprawności działania (zaniechania), z którego wynikać ma owo naruszenie dóbr osobistych powoda. W niniejszej sprawie źródłem krzywdy, z tytułu której domagał się zasądzenia zadośćuczynienia, było - według powoda - pozbawienie go właściwego wyżywienia w Areszcie Ŝiedczym W., tak co do ilości, jak i jakości wyżywienia. Konsekwencją niewłaściwego żywienia powoda miało być cierpienie spowodowane odczuwaniem głodu oraz liczne choroby. .Sąd Okręgowy stwierdził, że powód nie udowodnił faktu, aby podawano mu niewłaściwe wyżywienie w Areszcie Śledczym W. w okresie wskazanym W pozwie, ani nie udowodnił, że w związku z tym cierpiał głód, ani wreszcie tego, że złe odżywianie wywołało u powoda jakąkolwiek chorobę. Powód nie zgłosił na tę okoliczność żadnych wniosków dowodowych, zaś zgodnie z art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Pozwany zaprzeczył okolicznościom faktycznym dotyczącym żywienia powoda. W szczególności pozwany wskazał, że powód otrzymuje właściwe wyżywienie, według normy L, stanowiącej dietę lekkostrawną, w odpowiedniej ilości i jakości. Pozwany przedstawił na tę okoliczność iiczne pisma, w tym dotyczące wizytacji Aresztu Śledczego przez sędziego penitencjarnego, a także zaświadczenie od Kierownika Zakładu Opieki Zdrowotnej Aresztu Śledczego W., z~którego wynika, że stan zdrowia powoda jest dobry, stosowny do jego wieku. Ma zapewnioną opiekę medyczną nie odbiegającą standardami od opieki W warunkach woinościowych. Pobyt w warunkach osadzenia nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla jego życia lub zdrowia. Nie stwierdzono zatem u powoda żadnych chorób, które byłyby --- STRONA 5 --- 5 nastapstwem niewtaéciwego Zywienia. Nie stwierdzono takie ,,wyniszczenia organizmu powoda", ktore byioby skutkiem jego giodzenia. Sad Okragowy dai wiara twierdzeniom powoda, 2e 2yw'n0ér': podawana w Areszcie Sledczym nie jest Zywnoécia droga. Przepisy nie nakazuja jednak, aby osobom odbywajacym Kara pozbawienia wolnoéci podawano droga iywnoéé. Przepisy okreélaja iloéciowo Zywnoéé, jaka powinni dostawaé osadzeni w zaktadach karnych i aresztach éledczych, a takze kalorycznoéé Zywnoéci oraz okreélaja stosowne normy, w tym normy diety Iekkostrawnej. Sad I instancji wskazat rowniet, Ze osadzeni w zakladach karnych i aresztach éledczych sq utrzymywani ze érodkow pubiicznych, podobnie jak chorzy w szpitalach, dzieci w domu dziecka czy osoby starsze i chore w domach opieki spotecznej. Wyiywienie w zaktadach karnych i aresztach éledczych nie odbiega na niekorzyéé standardem od wyiywienia otrzymywanego w‘ wytej podanych ptacowkach. Nie odbiega takze, a mote czasem odbiega na korzyéé, od wyiywienia osob otrzymujacych niewielkie éwiadczenia emeiytalne czy rentowe. Trudno uznaé za zasadne i zgodne 2 zasadami wspotiycia spotecznego, Zeby osadzeni w zaktadaoh karnych_ i aresztach éledozych otrzymywali Iepsze wyiywienie niz obywatele otrzymujacy skromne emerytury, renty czy tez przebywajacy w szpitalach i innych publicznych oérodkach. _ . . .. O kosztach procesu Sad I instancji orzekt na podstawie art. 102 k.p.c. Apelacjg od wyroku Sadu Okragowego zioiyt powéd, zaskariajac go w zakresie punktu I. Zaskarionemu orzeczeniu Z3|'ZLICi1I " ' 1! naruszenie aft. 379 pkt 5 k.p.c. polegajace na pozbawieniu powoda moznoéci obrony swoich praw przed vsadem przez oddalenie wnioskow procesowych powoda o powoianie w charakterze éwiadkow bylego Ministra Sprawiedliwoéci ‘K. K. i dyrektora Aresztu Sledczego W., _ 2/ naruszenie art. 6 k.c. polegajqce na uniemozliwieniu powodowi wykazania zwiazku przyiczynowego porniadzy naktadem érodkow finansowyoh przeznaczonych bezpoérednio na wyiywienie powoda w wiazieniu a ziym stanem jego zdrowia i nabycie przez niego duiego uszczerbku na zdrowiu na~ skutek brakq petnowartoéciowych elementarnych sktadnikéw diety iekkostrawnej ,,L“_ przez dziaianie pozwanego niezgodne z prawem krajowymoraz miadzynarodowym ~ wskutek oddaienia przez Sad przeprowadzenia dowodu z zeznafi éwiadkow K. K. i Dyrektora Aresztu Sledczego W. 1  5 następstwem niewłaściwego żywienia. Nie stwierdzono także ,,wyniszczenia organizmu powoda", które byłoby skutkiem jego glodzenia. Sąd Okręgowy dal wiarę twierdzeniom powoda, że żywność podawana W Areszcie Śledczym nie jest żywnością drogą. Przepisy nie nakazują jednak, aby osobom odbywającym karę pozbawienia wolności podawane drogą żywność. Przepisy określają ilościowo żywność, jaką powinni dostawać osadzeni w zakładach karnych i aresztach śledczych, a także kaloryczność żywności oraz określają stosowne normy, wtym normy diety lekkostrawnej. Sąd i instancji wskazał również, że osadzeni w zakładach karnych i aresztach śledczych są utrzymywaní ze środków publicznych, podobnie jak chorzy w szpitalach, dzieci W domu dziecka czy osoby starsze i chore W domach opieki społecznej- Wyżywienie w zakładach karnych i aresztach śledczych nie odbiega na niekorzyść standardem od wyżywienia otrzymywanego w' wyżej podanych placówkach. Nie odbiega także, a może czasem odbiega na korzyść, od wyżywienia osób otrzymujących niewielkie świadczenia emerytalne czy rentowe. Trudno uznać za zasadne i zgodne z zasadami współżycia społecznego, żeby osadzeni w _zakładach karnych I aresztach śledczych otrzymywali lepsze wyżywienie niż obywatele otrzymujący skromne emerytury, renty czy też przebywający w szpitalach i innych publicznych ośrodkach. _ _ . ._ O kosztach procesu Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 102 k.p.c.. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożył powód, zaskarżając go w zakresie punktu I. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: -' ' 1! naruszenie art. 379 pkt 5 k.p.c. polegające na pozbawieniu powoda możności obrony swoich praw przed sądem przez oddalenie wniosków procesowych powoda o powołanie w charakterze świadków byłego Ministra Sprawiedliwości IK. K. i dyrektora Aresztu Śledczego W., _ 2/ naruszenie art. 6 k.c. polegające na uniemożliwieniu powodowi wykazania związku przyczynowego pomiędzy nakładem środków finansowych przeznaczonych bezpośrednio na wyżywienie powoda w więzieniu a złym stanem jego zdrowia i nabycie przez niego dużego uszczerbku na zdrowiu na skutek braku peinowartościowych elementarnych składników diety iekkostrawnej ,,L”_ przez działanie pozwanego niezgodne z prawem krajowymcraz międzynarodowym - wskutek oddalenia przez Sąd przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków K. K. i Dyrektora Aresztu Śledczego W. I ' --- STRONA 6 --- 6 Wskazujac na powyisze zarzuty powod wniost o zmiano wyroku Sadu I Instancji I zasadzenie na jego rzecz kwoty Zadanej pozwem, albo uchylenie wyroku I skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sad Okre_.gowy w Warszawie. W odpowiedzi na apelacja z dnia 20 sierpnia 2012 r. pozwany wniost o jej oddalenie w catoéci oraz zasqdzenie od powoda kosztow postapowania, w tym na rzecz Skarbu Pafistwa  Prokuratorii Generalnej Skarbu Pafistwa kosztow zastapstwa procesowego wedlug norm przepisanych. Sad Apelacyjny zwaiyt, co nastapuje: Apelacja nie zasiugiwata na uwzgiadnienie. . Sad Apelacyjny podzieia ustatenia faktyczne dokonane w sprawie przez Sad Okragowy I przyjmuje je za wtasne. Powod twierdzii w niniejszej sprawie, 2e w trakcie przebywania w Areszcie Siedczym W. otrzymywai drastycznie pomniejszone wagowo i jakoéciowo porcje Zywnoéciowe oraz pozbawiony zostat dodatkow do obiadow. To postapowanie stanowito przejaw nieludzkiego traktowania (gtodzenia), a takie w konsekwencji doprowadzito do bioiogicznego wyrtiszczenia organizmu powoda, uszczerbkow na zdrowiu, nabycia nowych groinych chorob reatnie zagraiajacych Zyciu i zdrowiu powoda. Powod wskazai, Ze powyisze bezprawne postapowanie, ktorego doéwiadczyi w Areszcie Sledczym W. byto tei Zrodtem codziennych cierpieifi fizycznych i psychicznych. Z powyiszych twierdzefi strony powodowej wynika, 2e Zrodei swojego roszczenia upatrywaia w naruszeniu jej dobr osobistych w postaci zdrowia oraz prawa do godnego odbywania kary pozbawienia wolnoéci w okresie od paidziernika 2010 r. do kofica Iistopada 2011 r. Nie budzi watpliwoéci, Ze oba ww. dobra naleia do dobr osobistych cziowieka i podlegaja ochronie prawa cywilnego. Zdrowie‘ wprost zostato wymienione w przyktadowym wyticzeniu zawartym w art. 23 k.c., zaé prawo do godnego odbywania kaiy pozbawienia wolnoéci zostatojzaliczone do katalogu débr osobistych przez jednolite orzecznictwo (np. wyrok SN z dnia 17 marca 2010 r., II CSK 486109, LEX nr 599534; wyrok SN z dnia 19 paidziernika 2011 r., II CSK 721/10, LEX nr 1102655). Podstawowym obowiqzkiem J. Z. byto wykazanie, ie doszto do naruszenia jego ddbr osobistych, co w okoiicznoéciach faktycznych niniejszej sprawy oznaczaio 6 Wskazując na powyższe zarzuty powód wniósł o zmianę wyroku Sądu I instancji i zasądzenie na jego rzecz kwoty żądanej pozwem, albo uchylenie wyroku i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Warszawie. W odpowiedzi na apelację z dnia 20 sierpnia 2012 r. pozwany wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od powoda kosztów postępowania, w tym na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. _ Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne dokonane w sprawie przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne. Powód twierdził W niniejszej sprawie, że w trakcie przebywania W Areszcie Śiedczym W. otrzymywał drastycznie pomniejszone wagowo i jakościowo porcje żywnościowe oraz pozbawiony został dodatków do obiadów. To postępowanie stanowiło przejaw nieludzkiego traktowania (głodzenia), a także w konsekwencji doprowadziło do biologicznego wyniszczenia organizmu powoda, uszczerbków na zdrowiu, nabycia nowych groźnych chorób realnie zagrażających życiu i zdrowiu powoda. Powód wskazał, że powyższe bezprawne postępowanie, którego doświadczył W Areszcie Śledczym W. było też źródłem codziennych cierpień fizycznych i psychicznych. Z powyższych twierdzeń strony powodowej wynika, że źródeł swojego roszczenia upatrywała w naruszeniu jej dóbr osobistych w postaci zdrowia oraz prawa do godnego odbywania kary pozbawienia wolności w okresie od października 2010 r. do końca listopada 2011 r. Nie budzi wątpliwości, że oba ww. dobra należą do dóbr osobistych człowieka i podlegają ochronie prawa cywilnego. Zdrowie wprost zostało wymienione w przykładowym wyiiczeniu zawartym w art. 23 k.c., zaś prawo do godnego odbywania kary pozbawienia wolności zostałofzaliczone do katalogu dóbr osobistych przez jednolite orzecznictwo (np. wyrok SN z dnia 17 marca 2010 r., ll CSK 486109, LEX nr 599534; wyrok SN z dnia 19 października 2011 r., Il CSK 721/10, LEX nr 1102655). Podstawowym obowiązkiem J. Z. było wykazanie, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, co W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy oznaczało --- STRONA 7 --- 7 w pierwszym rzodzie koniecznoéé udowodnienia, ii powod otrzymywat positki zanizone pod wzgladem wagi ijakoéci. Nalezato zgodzié sia z Sadem Okreggowym, ze strona powodowa ww. okolicznoéci nie udowodnita, nie byto zatem koniecznoéci rozwaiania innych przesianek dotyczacych odpowiedzialnoéci z tytutu naruszenia dobr osobistych, jakkolwiek trafne byty tet twierdzenia Sadu I instancji co do niewykazania przez powoda, aby w trakcie przebywania w Areszcie Sledczym W. byt giodzony i aby skutkiem niewtaéciwego iywienia powoda byt jakikolwiek uszczerbek na zdrowiu, w tym szczegolnie groine ohoroby zagrazajace zyciu lub zdrowiu. Nie zastugiwaty na wiara zeznania powoda przesiuchanego w charakterze strony co do przekazywania powodowi zaniionych porcji Zywnoéciowych. Po pieiwsze, samo w sobie budzito wqtpiiwoéci postugiwanie sia przez powoda preoyzyjna wage; poszczegolnych posiikow, bez wyjaénienia w jaki sposob powod to wage okreéIii, a po drugie ze zgromadzonego materiaiu dowodowego w postaoi dokumentow wynikato, Ze zaréwno w odniesieniu do funkcjonowania Aresztu Sledczego W. jako caioéci nie stwierdzono uchybiefi w zakresie wyiywienia przebywajqcych w nim wio2niow, jak rdwniez konkretnie w odniesieniu do osoby powoda przestrzegane byly obowiazujace reguiy dotyczace wyiywienia. J. Z. otrzymuje porcie Zywnoéciowe zgodnie Z przyznana mu dietq wediug normy L, a jego stan zdrowia jest dobry, stosowny do wieku powoda. Sad Okragowy prawidtowo oddalii wnioski dowodowe powoda dotyczqce przesluchania w charakterze éwiadkow bytego Ministra Sprawiedliwoéci K. K. oraz Dyrektora Aresztu Sledczego W., jako nieprzydatne dla rozstrzygniacia sprawy. Kwestia kontroli i nadzoru Ministra Sprawiedliwoéci nad zywoécia i wyzywieniem powoda nie byia okolicznoécia istotnq dla rozstrzygniaoia sprawy W rozumieniu art. 227 k.p.c., w kontekécie na jaki wskazywai powod, tj. wyjaénienia przez Ministra Sprawiedliwoéci w jaki sposéb wydatkowana byta kwota 2.350 zt przeznaczana oomiesiacznie przez pafistwo na utrzymanie jednego wioinia, skoro jednoozeénie dzienna stawka zywieniowawynosiia dia powoda 5,35 zt. Przypomnieé naieiato, Ze niniejsza sprawa dotyczyta naruszenia dobr osobistych strony powodowej, zatem wnioskowane d0wody_ winny zmierzaé do wykazania okolicznoéci faktycznych ' éwiadczacych o takim naruszeniu. Kwestia w jaki sposob rozdysponowywane sq érodki budzetowe przeznaczone na wioziennictwo i ite z nich przeznaczane jest na wyzywienie wiainiéw do takich okoiicznoéci nie nalezaty. Nie 7 W pierwszym rzędzie konieczność udowodnienia, iż powód otrzymywał posiłki zaniżone pod względem wagi ijakości. Należało zgodzić się z Sądem Okręgowym, ze strona powodowa ww. okoliczności nie udowodniła, nie było zatem konieczności rozważania innych przesłanek dotyczących odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych, jakkolwiek trafne były też twierdzenia Sądu I instancji co do niewykazania przez powoda, aby W trakcie przebywania w Areszcie Śledczym W. był głodzony i aby skutkiem niewłaściwego żywienia powoda był jakikolwiek uszczerbek na zdrowiu, W tym szczególnie groźne choroby zagrażające życiu lub zdrowiu. Nie zasługiwały na wiarę zeznania powoda przesłuchanego W charakterze strony co do przekazywania powodowi zaniżonych porcji żywnościowych. Po pierwsze, samo w sobie budziło wątpliwości posługiwanie się przez powoda precyzyjną wagą poszczególnych posiłków, bez wyjaśnienia W jaki sposób powód tę wagę określił, a po drugie ze zgromadzonego materiału dowodowego w postaci dokumentów wynikało, ze zarówno W odniesieniu do funkcjonowania Aresztu Śledczego W. jako całości nie stwierdzono uchybień W zakresie wyżywienia przebywających w nim więźniów, jak również konkretnie w odniesieniu do osoby powoda przestrzegane byly obowiązujące reguły dotyczące wyżywienia. J. Z. otrzymuje porcje żywnościowe zgodnie z przyznaną mu dietą według normy L, a jego stan zdrowia jest dobry, stosowny do wieku powoda. Sąd Okręgowy prawidłowo oddalił wnioski dowodowe powoda dotyczące przesłuchania w charakterze świadków byłego Ministra Sprawiedliwości K. K. oraz Dyrektora Aresztu Śledczego W., jako nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Kwestia kontroli I nadzoru Ministra Sprawiedliwości nad żywością i wyżywieniem powoda nie była okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy W rozumieniu art. 227 k.p.c., W kontekście na jaki wskazywał powód, tj. wyjaśnienia przez Ministra Sprawiedliwości W jaki sposób wydatkowana była kwota 2.350 zł przeznaczana comiesięcznie przez państwo na utrzymanie jednego więżnia, skoro jednocześnie dzienna stawka zywieniowawynosiła dla powoda 5,35 zł. Przypomnieć należało, że niniejsza sprawa dotyczyła naruszenia dóbr osobistych strony powodowej, zatem wnioskowane dowody winny zmierzać do wykazania okoliczności faktycznych " świadczących o takim naruszeniu. Kwestia w jaki sposób rozdysponowywane są środki budżetowe przeznaczone na więziennictwo i ile z nich przeznaczane jest na wyżywienie więźniów do takich okoliczności nie należały. Nie --- STRONA 8 --- 8 ulegato jednoczeénie watpliwoéci, ie Minister Sprawiedliwoéci nie sprawowat zadnej biezacej kontroli nad wyzywieniem poszczegoinych wiazniow w poszczegolnych placowkach penitencjarnych. Nie zastugiwat rowniei na uwzgladnienie wniosek dowodowy o przestuchanie w charakterze éwiadka Dyrektora Aresztu Sledczego W. Pomijajac okolicznoéé, ze jeZeIi w ogéle, to powinien byé on przesiuchany w charakterze strony (vide art. 300 § 2 k.p.c.), przede wszystkim zauwazyé nalezato, ze kwestia ogolnej kontroti kuchni i positkow w ww. Areszcie Siedczym nie miata istotnego znaczenia dla rozstrzygniacia przedmiotowej sprawy. Nadto  na co trafnie zwrocii uwage; Sad I instancji  Dyrektor Aresztu Sledozego W. w dokumentach zaliczonych do materiaiu dowodowego wskazywat, ze powod byt prawidtowo zywiony, stosownie do przepiséw rozporzadzenia Ministra Sprawiedtiwoéci z dnia 2 wrzeénia 2003 r. w sprawie okreélenia waitoéci dziennej normy wyzywienia oraz roctzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zaktadach karnych i aresztach éledczych. Niezaleznie od powyzej przedstawionej argumentacji zauwazyé nalezato, 2e niezasadnoéé oddaienia przez Sad I instancji wnioskow dowodowych powoda winna byé kwestionowana poprzez sformuiowanie zarzutow dotyczacyoh naruszenia art. 227 k.p.c. lub art. 217 § 2 k.c., nie zaé art. 6 k.c., ktory dotyczy rozktadu ciazaru dowodu. Tegoostatniego przepisu Sad Okragowy nie naruszyi, prawidtowo bowiem przyjai, Ze to powoda obciazat obowiazek udowodnienia okolicznoéci faktyoznych, z ktorych wywodzii naruszenie dobr osobistych. Innymi stowy to powod musi udowodnié okolicznoéé, ze pozwany dopuécit sis; naruszenia dobr osobistych strony powodowej. Bezzasadny byi rowniez zarzut dotyczacy naruszenia przez Sad I instancji art. 379 pkt 5 k.p.c., zgodnie z treécia ktorego niewainoéé postapowania zachodzi, jezeii strona zostata pozbawiona moznoéci obrony swych praw. Powéd, w toku niniejszego prooesu, w Zaden aposéb takiej moinoéci nie zostat pozbawiony. Powod miai mozliwoéé zajmowania stanowiska, przedstawiania argumentow, zgtaszania wnioskow dowodowych, co tez czynitw sktadanych pismach procesowych. W ocenie Sadu Apeiacyjnego Sad I instancji procedowat z poszanowaniem praw stron postapowania gwarantowanych przez przepisy Kodeksu postapowania cywiinego. Wskazana w art. 379 pkt 5 k.p.c. przestanka niewaznoéci postapowania naiezy rozumieé jako sytuacjg, w ktérej na skutek wadliwych czynnoéci procesowyoh sadu lub strony przeciwnej, strona nie mogia braé i nie brata udziatu w postapowania 8 ulegało jednocześnie wątpliwości, ze Minister Sprawiedliwości nie sprawował żadnej bieżącej kontroli nad wyżywieniem poszczególnych więźniów W poszczególnych placówkach penitencjarnych. Nie zasługiwał również na uwzględnienie wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka Dyrektora Aresztu Śledczego W. Pomijając okoliczność, że jeżeli w ogóle, to powinien być on przesłuchany w charakterze strony (1/ide art. 300 § 2 k.p.c.), przede wszystkim zauważyć należało, że kwestia ogólnej kontroii kuchni i posiłków w ww. Areszcie Śledczym nie miała istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Nadto - na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji - Dyrektor Aresztu Śledczego W. W dokumentach zaliczonych do materiału dowodowego wskazywał, że powód był prawidłowo żywiony, stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2003 r. W sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym W zakładach karnych i aresztach śledczych. Niezależnie od powyżej przedstawionej argumentacji zauważyć należało, że niezasadność oddalenia przez Sąd I instancji wniosków dowodowych powoda winna byc kwestion_owana poprzez sformułowanie zarzutów dotyczących naruszenia art. 227 k.p.c. lub art. 217 § 2 k.c., nie zaś art. 6 k.c., który dotyczy rozkładu ciężaru dowodu. Tegoostatniego przepisu Sąd Okręgowy nie naruszył, prawidłowo bowiem przyjął, że to powoda obciążał obowiązek udowodnienia okoliczności faktycznych, z których wywodził naruszenie dóbr osobistych. Innymi słowy to powód musi udowodnić okoliczność, że pozwany dopuścił się naruszenia dóbr osobistych strony powodowej. Bezzasadny był równiez zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd l instancji art. 379 pkt 5 k.p.c., zgodnie z treścią którego nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Powód, w toku niniejszego procesu, w zaden sposób takiej możności nie został pozbawiony. Powód miał możliwość zajmowania stanowiska, przedstawiania argumentów, zgłaszania wniosków dowodowych, co też czyniłw składanych pismach procesowych. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd i instancji procedował z poszanowaniem praw stron postępowania gwarantowanych przez przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Wskazaną W art. 379 pkt 5 k.p.c. przesłankę nieważności postępowania nalezy rozumieć jako sytuację, w której na skutek wadliwych czynności procesowych sądu lub strony przeciwnej, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowania --- STRONA 9 --- 9 lub jego istotnej czeéci, przy czym chodzi 0 catkowite faktyczne pozbawienie moznoéci obrony (np. postanowienie SN z dnia 28 iistopada 2002 r., II CKN 399/01, LEX nr 196607). Ocena, czy doszto do pozbawienia strony moznoéoi obrony jej praw, powinna byé dokonywana w oparciu o okoiicznoéci konkretnej sprawy, przy czym do naruszenia nie dochodzi jeZeIi skutki tego uchybienia mogty byé usuniete przed wydaniem wyroku w danej instancji. Instytucja niewaznoéci postepowania ma charakter wyjatkowy, stad regulujace ja przepisy musza byé wyktadane éciéle. Nie jest zatem dopuszczatne utozsamianie kazdego naruszenia przepisow prawa procesowego, nawet gdyby jego nastepstwa miaiy znaczenie dla rozstrzygniecia sprawy, z powoiana kwaiifikowana przestanka niewaznoéci. Uchybienie przepisom procesowym dotyczacym postepowania dowodowego moze byé zatem zarzucane w ramach innych podstaw apelacyjnych, co zreszta powod uczynit. Zarzuty te  o czym byta juz mowa powyzej  uznane zostaiy za bezzasadne, tym bardziej nie mogty stanowié uzasadnienia naruszenia przez Sad Okregowy art. 379 pkt 5 k.p.c. Majac powyzsze na wzgiedzie, Sad Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalit apetacje powoda jako bezzasadna. O kosztach postepowania orzeczono w oparciu o art. 102, art. 108 § 1 w zw. 2 art. 391 § 1 k.p.c., uznajac, Ze z uwagi na sytuacje materialna i osobista powoda naIeZaIo odstapié od obciazania go kosztami postepowania apelacyjnego. Zia sytuacja materiaina J. Z. zostaia potwierdzona przyznaniem mu zwolnienia od kosztow sadowych. Powod jest nadto osoba w podesztym wieku, odbywajaca kare pozbawienia wolnoéci, ma zatem znikome moztiwoéci zarobkowe. Za zgodnoéé 2 oryginaiem ST. INSPEKTOR 1; 'l'3'an1.‘far S‘.’iwfris. a 9 lub jego istotnej części, przy czym chodzi o całkowite faktyczne pozbawienie możności obrony (np. postanowienie SN z dnia 28 listopada 2002 r., ll CKN 399/01, LEX nr 196607). Ocena, czy doszło do pozbawienia strony możności obrony jej praw, powinna być dokonywana w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy, przy czym do naruszenia nie dochodzi jeżeli skutki tego uchybienia mogły być usunięte przed wydaniem wyroku w danej instancji. Instytucja nieważności postępowania ma charakter wyjątkowy, stąd regulujące ją przepisy muszą być wykładane ściśle. Nie jest zatem dopuszczaine utożsamianie kazdego naruszenia przepisów prawa procesowego, nawet gdyby jego następstwa miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, z powołaną kwalifikowaną przesłanką nieważności. Uchybienie przepisom procesowym dotyczącym postępowania dowodowego może być zatem zarzucane W ramach innych podstaw apelacyjnych, co zresztą powód uczynił. Zarzuty te - o czym była już mowa powyżej - uznane zostały za bezzasadne, tym bardziej nie mogły stanowić uzasadnienia naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 379 pkt 5 k.p.c. Mając powyższe na względzie, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apełację powoda jako bezzasadną. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 102, art. 108 § 1 W zw. z art. 391 § 1 k.p.c., uznając, że z uwagi na sytuację materialna i osobistą powoda należało odstąpić od obciązania go kosztami postępowania apelacyjnego. Zła sytuacja materialna J. Z. została potwierdzona przyznaniem mu zwolnienia od kosztów sądowych. Powód jest nadto osobą w podeszłym wieku, odbywającą karę pozbawienia wolności, ma zatem znikome możliwości zarobkowe. Za zgodność 2 uyglnalem ST. INSPEKTOR 1; 'Š'Ż'a.':1.-'far Śliwíńs. a